Tom,  Rozdzial

  1   1,  1  |           jak dziewczęta, które się ze snu zerwały zbudzone i uciekały,
  2   1,  1  |        zbudzone i uciekały, czując, że obcy pan nadchodzi. Szare
  3   1,  1  |          osłaniał niskie czoło, tak że oczy wprost spod nich patrzały.
  4   1,  1  |            po brzuchy, zdawało się, że popłyną, ale tuż się znalazła
  5   1,  1  |          dziwny z krzaków i drzewce ze strzały utkwiło na piersi,
  6   1,  1  |         dopiero obejrzał na chłopca ze zbladłą twarzą, z zaciętymi
  7   1,  1  |             za nogę zranioną, czuł, że mu krew ciekła jakby ciepły
  8   1,  1  |        świeżą zielonością okrytych. Ze wzgórza nagiego, na którym
  9   1,  1  |          piersi mu się podnosiły, a że krwawymi palcami dotknął
 10   1,  1  |            się matka twoja omyliła, że ci nie wdziała chust i spódnicy?
 11   1,  1  |          się to zawsze, ale udawaj, że ci ta mowa obca... Tak lepiej -
 12   1,  1  |           była i poważna, ogorzała, ze skórą jakby spękaną, tak
 13   1,  1  |             wzdychając. - Był czas, że się ludzie tym obchodzili
 14   1,  1  |       wieczorną już warzą. Chodźcie ze mną.~Wisz wstał z kamienia
 15   1,  2  |        drżąc wyglądały zza płota, a że się obcego lękały, rwały
 16   1,  2  |            było Jaga - zobaczywszy, że się wiodą ku wrotom z gościem
 17   1,  2  |           dworu wewnątrz zagrody. A że na inne niewiasty w podwórku
 18   1,  2  |    Niewiasty się nie ukazywały, ale że na cudzoziemca przez szpary
 19   1,  2  |          musiały, znać było z tego, że szepty i stłumione śmiechy
 20   1,  2  |           sobą... Niech oczy widzą, że zwodnictwa nie ma, a jest
 21   1,  2  |        obcej lub chciał się popisać ze zręcznością. Przez podwórze
 22   1,  2  |      ciekawie biegały, choć udawał, że tylko towarem swym jest
 23   1,  2  |      Lękając się i pragnąc, walcząc ze strachem i ciekawością,
 24   1,  2  |             jak gdyby plecione były ze lnu lub wełny. Niektóre
 25   1,  2  |             stała, piękną była tak, że i między najcudniejszymi
 26   1,  2  |       oczach ich łatwo czytać było, że się im tych skarbów chciało,
 27   1,  2  |          szyi. Błyszczał tak jakoś, że oczy wszystkich zwrócił
 28   1,  2  |       wskazując...~Hengo zdaje się, że dopiero teraz spostrzegł,
 29   1,  2  |           wszak ci u was zwyczajem, że na stos się ubiera i zbroi,
 30   1,  2  |         dośpi... a rad, kto wyjdzie ze skórą całą. Co za dziw,
 31   1,  2  |             skórą całą. Co za dziw, że dużo wziąć potrzeba. Wam
 32   1,  2  |           całe płynęły nieraz kędyś ze wschodu... ze starych siedzib
 33   1,  2  |          nieraz kędyś ze wschodu... ze starych siedzib na nowe,
 34   1,  2  |             uśmiechnął.~- Tak dużo, że nie zapamiętam, z ilu rzek
 35   1,  2  |           ludzi różnych...~Przecież ze wszystkich narodów naszych
 36   1,  2  |          dawniej nie znali. Prawda, że tam u zachodu wasze duchy
 37   1,  2  |          karmił. Wiedzieli wszyscy, że ją duchy nawiedzały, że
 38   1,  2  |             że ją duchy nawiedzały, że we snach szeptały jej o
 39   1,  2  |        zuchwale. Wszyscy wiedzieli, że ją sobie duchy wybrały za
 40   1,  2  |         Dziwa szła śmiało, wiedząc, że się jej nic złego nie stanie,
 41   1,  2  |           jej nic złego nie stanie, że niewidzialna ręka zwierza
 42   1,  2  |           się i piekła wieczerza, a że gość był w chacie, dostatniejsza
 43   1,  3  |           znacznej przestrzeni sami ze swoimi siedzicie i panami
 44   1,  3  |           wszech kniejach poluje, a ze swymi zbrojnymi ludźmi czyni,
 45   1,  3  |         siebie i łupu. Tyle z tego, że nam dzieci poginą; a kto
 46   1,  3  |      gniewne na starego gospodarza, że ich spokój zakłócił. Mignęły
 47   1,  3  |       Patrząc nań z góry, rzekłbyś, że cały kraj ten, cały świat
 48   1,  3  |     okrywały. Na głowie miał czapkę ze sterczącym przy niej piórem
 49   1,  3  |         Bodaj ich razem obu pioruny ze skóry darły! - Odwrócił
 50   1,  3  |            was pewnie i wasze sakwy ze sobą chętnie zabiorą, ale
 51   1,  3  |            mu twarz pobladła, czuł, że chciwe oczy wszystkich na
 52   1,  3  |      kneziem jestem - mówił Wisz. - Ze skóry nas drzecie pod pozorem
 53   1,  3  |              Znajdą się jutro razem ze mną przed kneziem - rzekł
 54   1,  3  |            mu ręce krępowały, Hengo ze spuszczoną głową usiadł
 55   1,  3  |             kącie, nim postrzeżono, że go nie stało.~W izbie gwar
 56   1,  3  |             orzeźwiał też po piwie, ze starą babą żarty strojąc,
 57   1,  3  |       bardzo brak - rzekł - jednego ze swoich dać musicie do kneziowskiej
 58   1,  3  |         Głodu nie mają, jedzą razem ze psy kneziowskimi, a po całych
 59   1,  3  |    załamawszy ręce, domyśliłby się, że tam niewiasty za Samborem
 60   1,  3  |        niewieścich i nie domyślili, że się od nich pochowały. Dano
 61   1,  4  |      czerpały wodę u studni. Smerda ze swoimi wstawał, napędzając
 62   1,  4  |            dla gości, aby o głodzie ze dworu nie wyjechali. Na
 63   1,  4  |        młody, pocieszał się trochę, że na białym świecie dużo zobaczy...
 64   1,  4  |         spieszyli, bo im się zdało, że deszcz lunie prędko, tak
 65   1,  4  |          zdawał się frasować wcale, że go zabierano do kneziowskiego
 66   1,  4  |            niej pozostał.~Samborowi ze smutku na baśń się zebrało,
 67   1,  4  |            znad Dunaju, o praojcach ze wschodu, o braci znad Łaby
 68   1,  4  |         Patrzaj, narodzie mój miły, że się twe męki skończyły.
 69   1,  4  |        dotknie się ziemi, król wie; że umrzeć mu pora. Ni się weseli,
 70   1,  4  |            Ni się weseli, ni smuci, że swe królestwo porzuci, dwu
 71   1,  4  |             kiedym bogom ślubowała, że męża nie będę miała?...
 72   1,  4  |             jął dyszeć i sapać tak, że go ślepiec poczuł. Wnet
 73   1,  5  |        zaczęto żywiej popędzać, tak że parobczak biegiem je doganiać
 74   1,  5  |      wzniesione domostwa, z dachami ze szczap drewnianych, przez
 75   1,  5  |          wcale, owszem, uręczył mi, że był do miłości waszej wysłany
 76   1,  5  |            kruszcu, srebra i złota! Ze wszystkimi kmieciami tak,
 77   1,  5  |            i oczy krwawe... lepiej, że was na jutro odłożył... -
 78   1,  5  |            ucha Hendze. - Nie dziw, że trochę gniewny, wczoraj
 79   1,  5  |        rozpatrywać się po dworze, a że wiele świata i grodów widywał,
 80   1,  5  |           Jęli tedy wzdychać oba, a że parno było w komorze, wyszli
 81   1,  5  |            nie prosił, bo wiedział, że jej tu nie znajdzie. Potem
 82   1,  5  |            Na dworze się odgrażają, że tak będzie i innym...~-
 83   1,  5  |            czas rozumu nie dostaną. Ze dworu słychać było stłumioną
 84   1,  5  |          Dziewki niemieckie prawią, że go słyszały mówiącego, jak
 85   1,  5  |         Położył się Kos na ziemi, a że blisko okna byli od lochu,
 86   1,  5  |            Sambor.~- Najwięcej tym, że to krew ta sama, a on swojej
 87   1,  5  |                Któż wie? Zadano mu, że z kmetami się zmawiał obiecując
 88   1,  5  |         codzienni - odezwał się Kos ze śmiechem - albo też towarzysze,
 89   1,  5  |       rzucono strawę... Zobaczycie, że i dziś darmo nie będą krakały...~ ~
 90   1,  6  |              jak wszystkie zamykane ze środka drewnianą zasuwą,
 91   1,  6  |         wychodziło w dziedziniec, a że naprzeciw były komory kneziowskie,
 92   1,  6  |            jednak, oswojeni zapewne ze zwykłym biegiem uczt na
 93   1,  6  |        mniej jednym będzie... Bywa, że się z sobą zajedzą, a na
 94   1,  6  |           śmiał się, a nawet ryczał ze śmiechu, gdy inni miotali
 95   1,  6  |             ciał drganie zdradzało, że jeszcze w nich była resztka
 96   1,  6  |         straszną.~Czeladź tymczasem ze smerdą na czele zawijała
 97   1,  6  |          ruchach łatwo mógł poznać, że miłościwy pan był pijany.~-
 98   1,  6  |          okiełznać było... Powiedz, że się ich nie boję, że się
 99   1,  6  |       Powiedz, że się ich nie boję, że się bez pomocy obejdę, żem
100   1,  6  |            tym wywołana ukazała się ze drzwi białogłowa w namitce
101   1,  6  |        dumnie - powiedz im od mnie, że dziękuję... Pomocy ich ja
102   1,  6  |        Rzucił okiem i na towar, ale ze wzgardą, a gdy kneziowa
103   1,  6  |         kneziowa pani odezwała się, że dla jej dziewek zdałoby
104   1,  6  |     porywczo:~- Grafowi powiedzcie, że my to od niego za podarek
105   1,  6  |            mu, by się nie frasował, że mu sama za towar nabrany
106   1,  6  |       wybierać i Hengo ciesząc się, że nie będzie zupełnie odarty,
107   1,  6  |            Wyszedłszy ujrzał Hengo, że gromady pieszych, konnych,
108   1,  6  |          moc gniewu, co nim miotał, że kamień, oknem wpadłszy do
109   1,  6  |              rzekł - bo mi się zda, że złym nie jesteś... czy wracasz
110   1,  6  |    ucztujemy!... Będą się radowali, że mnie tu oddali. Uciekłbym
111   1,  6  |           wstrzymała, gdyby nie to, że tu tak wesoło... Powiedzcie -
112   1,  6  |     Powiedzcie tam - dodał Sambor - że wczoraj dużo kmieci ubyło...
113   1,  6  |           sprawili... Obiecują nam, że tak ochoczo będzie co dnia...
114   1,  6  |       siedli na konie. Kneź patrzał ze drzwi, jak ruszali, ale
115   1,  6  |       zawrócono. Gerda, trzęsąc się ze strachu, słowa do ojca nie
116   1,  6  |            się uczuli.~Droga, którą ze smerdą razem przebyli, nawykłemu
117   1,  6  |           na łące pasące się klacze ze źrebiętami, które niewiasty
118   1,  6  |       ciekawość, zdawał się dziwić, że Niemiec z grodu dobył się
119   1,  6  |           mówiąc i zapewniwszy się, że go psy nie zjedzą, Hengo
120   1,  6  |            Z odpowiedzi widać było, że Niemiec do mówienia ochoty
121   1,  6  |            z parobków, nie wiedząc, że język rozumie, wziął go
122   1,  6  |            dzieży-matki, u krosien, ze smutku i z radości, ze łzami
123   1,  6  |              ze smutku i z radości, ze łzami i łkaniem, u wesela
124   1,  6  |          oczów pociekły. Zapomniał, że się nie powinien był wydać
125   1,  6  |          się nie powinien był wydać ze swą mową, że mu kazano być
126   1,  6  |     powinien był wydać ze swą mową, że mu kazano być niemym i głuchym,
127   1,  6  |             mógł z twarzy wyczytać, że w jej duszę padło jakieś
128   1,  6  |        wrzała woda i reszty deszczu ze strzech spływały na kamienie
129   1,  6  |        stara Jaga misę przyniósłszy ze strawą pytała o Sambora -
130   1,  6  |          kłamał, drżał jeszcze cały ze trwogi, mówiąc, i płakał.~
131   1,  6  |             sparty na kiju, słuchał ze spuszczoną głową. Nie dał
132   1,  6  |           chodząc samopas. Czas się ze swoimi naradzić, posłać
133   1,  7  |            łzy ocierając, bo czuła, że coś w tym groźnego być musiało,
134   1,  7  |            dawna już nie ruszał się ze dworu, chyba po barciach
135   1,  7  |        szybko nazad popędził.~Znać, że i tu mało kto w gościnie
136   1,  7  |            darmo - a ja wam powiem, że z wieścią niedobrą. Źle
137   1,  7  |      praszczurów naszych. To pewna, że lud, co go stawił, nie nasz
138   1,  7  |             kędy? Wiecie to dobrze, że Chwostek ma swoich i między
139   1,  7  |          swoich i między kmieciami, że Leszki się rozrodziły i
140   1,  7  |         poswatały, a jest ich siła, że my nie sami... trzeba więc
141   1,  7  |          Wisz. - Wiem ci to dobrze, że nie zbywa Chwostkowi na
142   1,  7  |             Chwostkowi na druhach i że między naszymi też znajdują
143   1,  7  |             ale i to wiem, Domanie, że własny jego ród Leszy niecały
144   1,  7  |             powyłupiał oczy, drudzy ze strachu wychylić się z grodzisk
145   1,  7  |             po cichu. Stało na tym, że wiec być ma koniecznie i
146   1,  7  |            wiec być ma koniecznie i że się temu nie sprzeciwią
147   1,  7  |            nieznacznie go zebrać, a że na Kupałę gromady się i
148   1,  7  |             Ledwie się tam ukazali, ze dworu za panem skoczyło
149   1,  7  |            przecie radzi i pokazać, że my od snu nie puchniem i
150   1,  7  |             tu z zagrody, pokażemy, że się dzikiego zwierza nie
151   1,  7  |        parobcy, a rwały się czując, że je nie darmo więżą.~Klasnął
152   1,  7  |        wylękły, nierychło korzystał ze swobody. Wołano nań bijąc
153   1,  7  |             uderzeniem w głowę, tak że na poły przybitego związano
154   1,  7  |       próbować łuków i procy. Doman ze wszystkich najzręczniejszym
155   1,  7  |          patrzał tylko, a wzdychał, że mu ręce stare drżały. Niegdyś
156   1,  7  |             indziej gniłe rzeczułki ze śliskimi brzegi trudno konie
157   1,  7  |     wnijścia, ale pachołek mruczał, że kneź Miłosza nie dopuszcza
158   1,  7  |              rozkładała się szeroko ze swymi podsieniami szerokimi
159   1,  7  |    Dozwolicie mówić z sobą?~- Mówić ze mną - począł ten sam głos
160   1,  7  |         Zawarczało coś na łożu tak, że trudno rozeznać było, niedźwiedź
161   1,  7  |         Lech!!~A pamiętajcie o tym, że gdy go zmożecie, on ma dwóch
162   1,  7  |     posłanie - Wisz skinął i wyszli ze świetlicy. Za nimi słychać
163   1,  7  |           po nocach duchy go męczą, że się zrywa i krzyczy głosem
164   1,  8  |        przypilnowując gospodarstwa.~Ze wszystkich kmieciów okolicy
165   1,  8  |            szanowano a radzono się, że pod tą ubogą strzechą przechowywały
166   1,  8  |        słuchać, a miał ten zwyczaj, że mówił niewiele i niełatwo,
167   1,  8  |          mówił niewiele i niełatwo, że wyzywał wprzódy na słowa,
168   1,  8  |           tym tak dobrze wiedzieli, że gdy ten wyrok zapadł, nie
169   1,  8  |          widzieć w nich było łatwo, że poza nimi rozum mieszkał
170   1,  8  |             Znano go jednak z tego, że gdy dla przykładu trzeba
171   1,  8  |            z sobą we wszystkim, tak że lepszego stadła ludzie nie
172   1,  8  |           jeśli się trafiało, znać, że około roli nie opodal dworu
173   1,  8  |             ojców swych słyszeli... że nasza mowa ciągnęła się
174   1,  8  |       przeciw sobie, i okazało się, że niemała liczba stanąć mogła
175   1,  8  |           kubka.~- Skądże to wiesz, że ci ludzie tak źle życzą? -
176   1,  8  |            swarzyć... Kneź chce się ze swymi pojednać... tego,
177   1,  8  |         grożą pod nos... bo wiedzą, że knezie z sobą się waśnią...
178   1,  8  |            gniewem wielkim, zaklął, że każe wasz dwór w perzynę
179   1,  8  |             w nich spotkał się Wisz ze starszym synem co wici woził
180   1,  8  |           się pokrzepiony tą myślą, że jeszcze walczyć będzie i
181   1,  8  |            Dziwa, najprzytomniejsza ze wszystkich, resztą niewiast
182   1,  9  |             poczęła zagrodę otaczać ze wszech stron, jakby się
183   1,  9  |              i powiedzcie kneziowi, że wiec się zbierze, choćby
184   1,  9  |           strony smerda się dobijał ze swoimi. Stary Wisz pozostał
185   1,  9  |             powoli. Widocznym było, że smerda ze swoimi ustąpi
186   1,  9  |           Widocznym było, że smerda ze swoimi ustąpi i zaniecha
187   1,  9  |           dostatecznym się zdawało, że winowajca zginął, a ani
188   1,  9  |          dojrzał dopiero nierychło, że korzystając z ciemności
189   1,  9  |             straszno, tak boleśnie, że ci, co już płakali dzień
190   1,  9  |              gdy dano znak od lasu, że na zgliszczu stos był gotowy.
191   1,  9  |           nimi szedł guślarz Słowan ze spuszczoną głową i Jaga,
192   1,  9  |           aż do dzieci wysypała się ze dworu, który pustką otwartą
193   1,  9  |          wszyscy czuli i wiedzieli, że na stos pójdzie za towarzyszem
194   1,  9  |             trwogą. Zdawało się im, że ujrzą ze stosu ducha ulatującego
195   1,  9  |            Zdawało się im, że ujrzą ze stosu ducha ulatującego
196   1,  9  |         zgliszcze wodą przyniesioną ze świętego zdroju z wolna
197   1,  9  |             i wszystkiego, co razem ze zmarłym przez ogień zniszczone
198   1,  9  |            gałęźmi zielonymi.~Doman ze swym dworem dotrwał do końca,
199   1,  9  |          nie zostawiał wątpliwości, że mówił o Dziwie. Ludek zwiesił
200   1,  9  |             ona upodobała z urody i ze wszystkiego... Dostatek
201   1,  9  |      płotach. Ruch był tym większy, że pogrzeb po sobie wszędzie
202   1,  9  |          pieśni śpiewać, wodę nosić ze zdroju, w wianku chodzić
203   1,  10 |      drożyna. Moczary i trzęsawiska ze trzech stron je otaczały
204   1,  10 |            los spotkał Wisza za to, że pierwszy ich na wiec powołał.
205   1,  10 |             nogami się go uczepił i ze zręcznością dzikiego zwierzęcia
206   1,  10 |         konia przytrzymał - widząc, że na nim pusto jeszcze było.~-
207   1,  10 |             i czekać. Ty, Mroczek - ze mną pójdziesz... uczyć się,
208   1,  10 |          cały las pełen się zdawał, ze wszech stron wytykały się
209   1,  10 |              ale twarzami smutnymi. Ze trzech liczba ich rosła
210   1,  10 |          się z Niemcy sprzęga, chce ze stołba swego nam rozkazywać,
211   1,  10 |              Wisza nam za to ubito, że śmiał wiec zwoływać!~Jęknęło
212   1,  10 |      mruczeć, czarny mówił dalej:~- Że się z Niemcami braci, a
213   1,  10 |            różne głosy odzywały się ze stron różnych, nie było
214   1,  10 |         swar i wrzawa, i gwar taki, że jedni drugich nie słyszeli.~
215   1,  10 |  straszniejsi od Chwosta. Zasłyszą, że się sami między sobą drzemy,
216   1,  10 |            sami między sobą drzemy, że głowy u nas nie stało, nalecą
217   1,  10 |            doń ucha Znak dał swoim, że coś w nim słyszy. Ostrożny
218   1,  10 |         leżał na pół martwy Znosek.~Ze żbikiem w ręku spuszczać
219   1,  10 |            tak było niezrozumiałym, że żartowniś jeden począł dowodzić,
220   1,  10 |             gwarze mógł już poznać, że się zbliża do horodyszcza.
221   1,  10 |      orzeźwieli ujrzawszy go, niósł ze sobą woń prastarych dziejów
222   1,  10 |         wybrali dwunastu... Krew to ze krwi wszak naszej, kości
223   1,  10 |             szczęśliwi, szczęśliwi, że posłali za morze z pokłonem...
224   1,  10 |        dobry pan... Gdzie się kurzy ze świetlicy, gdzie na polu
225   1,  10 |              posiadali kołem, każdy ze swymi, i podano, co kto
226   1,  10 |        pokrwawioną twarzą dobył się ze środka. Nogami i rękami
227   1,  11 |        czyśmy dużo uzbierały? Mówi, że na uroczysku w dolinie grzybów
228   1,  11 |     odpowiedziały jej sióstr głosy, ze wszech stron poczęły się
229   1,  11 |           to wiedzieć może... Żywia ze śmiechem zapytała o Dziwę.
230   1,  11 |           mnie straszysz?... Wiesz, że w domu zostać nie mogę...
231   1,  11 |           do gmachu, co miał ściany ze złota... W ogrodzie rosła
232   1,  11 |             dziwy bywają... Szkoda, że raz do roku taka nocka bywa!...
233   1,  11 |            ją macać.~- A coś to się ze żbikiem całował? - zapytała -
234   1,  11 |             Żywia litościwa widząc, że drżące ręce starej Jaruhy
235   1,  11 |             póki jednemu z nich oka ze łba nie wyssę - zawołał -
236   2,  12 |       Dniestrem, Rodanem i Sekwaną. Ze czcią tego Bel-boga, Bela,
237   2,  12 |       leżały, mieszkała już śmierć.~Ze wszech stron widać było
238   2,  12 |            dziewczyny i dziwił się, że tak była posępną. Wtem Ludek
239   2,  12 |       niecierpliwa.~- Dajcież pokój ze strachami! - śmiała się. -
240   2,  12 |       drganie i okrzyki. Zdało się, że i drzewa, i wody, i obłoczki
241   2,  12 |        pierwsza przebrzmiała chórem ze swymi zwrotkami, dała się
242   2,  12 |         zorza wieczorna całować się ze wschodzącą jutrzenką...
243   2,  12 |       zapominając o Samborze, który ze strachem jakimś, stojąc
244   2,  12 |             odmawiał. Posądzano go, że coś złego miał na myśli...~
245   2,  12 |       piersi napastnika tak silnie, że padł na ziemię. Lecz padając
246   2,  12 |           nie mógł.~Cisza nastawała ze dniem.~W dali słychać było
247   2,  12 |          dniem.~W dali słychać było ze śpiewami odciągające gromady.
248   2,  12 |       śpieszyła i widać było teraz, że nie darmo... Jaruha, która
249   2,  12 |          Ręką machnęła i zaśpiewała ze śmiechem:~Przyjechał pan
250   2,  12 |           ci młodą wyswatam... taka że ją tylko całować a całować
251   2,  12 |             trwał o to, kto winien, że dziewki nie obroniono, Ludek
252   2,  12 |      przyniósł. Wianek jej w drodze ze skroni spadł, odzież miała
253   2,  12 | przyczaiwszy się... Jemu się zdało, że mnie ugłaskał... Milczałam,
254   2,  12 |         dworu było daleko... Mówił, że mnie miłował i dlatego gwałt
255   2,  12 |         płacz i jęk dał się słyszeć ze dworu. Siostra i bratowe
256   2,  13 |            nimi patrzała, bo wyszli ze dworu na podwórko.~- Mówże
257   2,  13 |         oczów podnieść.~- Myślałem, że mi koniec przyjdzie... ano,
258   2,  13 |            mnie zdradzi... baby się ze mnie urągać będą... Prawda,
259   2,  13 |        trudno było odgadnąć. Stanął ze swymi u wrót.~Gościnność
260   2,  13 |          zaraz postrzec było można, że gospodarzowi gość ten niemiłym
261   2,  13 |        jucha raz mi do połowy skórę ze łba zdarł; wyleczyli mnie
262   2,  13 |           sprowadzi na nas.~Widząc, że gospodarz nie mówi nic,
263   2,  13 |      wszystko to tylko, aby jednego ze swoich posadzić na grodzie.
264   2,  13 |        miazgę.~Bumir się tak odkrył ze swą wiarą, po miodzie, nieopatrznie;
265   2,  13 |             czemu to idzie, i czuł, że Bumir go spyta nareszcie,
266   2,  13 |              Wiedźma zapowiedziała, że musi zamawiać ranę i że
267   2,  13 |             że musi zamawiać ranę i że nikomu przy tym być nie
268   2,  13 |           Jaruha wyszła objawiając, że skutkiem jej zamawiania
269   2,  13 |           nic nie sprawiwszy, z tym że na resztę musiałby czekać
270   2,  13 |         pomogła. Zaledwie usłyszał, że konie za wrotami były, ruszył
271   2,  13 |       obudził.~- Jakeś ty tu wlazł, że cię psy nie zjadły? - szepnęła
272   2,  13 |         ucho, iż dowiedziawszy się, że ją tu znajdzie, musiał się
273   2,  13 |   niezmiernie bolały.~Przyznał się, że nie mogąc inaczej, wdrapał
274   2,  13 |        posługach knezia. Wiedziano, że podpatrywał, że się wszędzie
275   2,  13 |          Wiedziano, że podpatrywał, że się wszędzie wśliznąć umiał
276   2,  13 |           wszędzie wśliznąć umiał i że go używano na podsłuchy.
277   2,  13 |          chciała, świadczyła tylko, że przyszedł dla ran, które
278   2,  13 |        ognia i może nawet żałowała, że go nie powieszono, gdyż
279   2,  13 |             Nie obwiniano jej o to, że się przybłędzie ulitowała
280   2,  14 |          pielgrzymów.~Wieść niosła, że chaty biednych tych ludzi
281   2,  14 |           ludzi stały tu od wieków, że ich niegdyś była tu moc
282   2,  14 |         niegdyś była tu moc wielka, że pale część znaczną wód zajmowały,
283   2,  14 |           kwiliły, jakby rozumiały, że się ze swoim rodzonym rozstawała
284   2,  14 |             jakby rozumiały, że się ze swoim rodzonym rozstawała
285   2,  14 |              nie śpiesząc, wiedząc, że dojdzie, gdzie jej losy
286   2,  14 |       sukniach, ich barwie i kroju, że ludzie tam byli z krajów
287   2,  14 |      gwałtem. Wizun pytał, czy wie, że został zabitym, nie ranionym,
288   2,  14 |           przerażały jak spojrzenie ze światów innych, groźne i
289   2,  14 |              ale z rąk niewiasty... ze sromem!~- A jakżem ja bronić
290   2,  14 |             ani płakać, ani okazać, że ją boli poniewieranie.~Dano
291   2,  14 |             pokój wreszcie, widząc, że znęcanie się nie czyni skutku.~
292   2,  14 |           nagle podniesiono zasłony ze wszystkich stron i między
293   2,  14 |            naszywanym na ramionach, ze złotymi szlaki, blaszkami
294   2,  14 |      przytomność i zdawało się jej, że na świat inny przeniesioną
295   2,  14 |       straszne, z taką siłą wzroku, że kneź spuścił, mrucząc, oczy
296   2,  14 |         poczęła Dziwa, która czuła, że jakaś siła zmusza ją do
297   2,  15 |         ludzie, drudzy się pokładli ze znużenia.~Czekali, nie mogąc
298   2,  15 |             wył i śmiał się, aż psy ze strachu zrywały się, by
299   2,  15 |      targając włosy rozczochrane, a ze złości rwąc je palcami. ~-
300   2,  15 |              Ty ich sam nie zmożesz ze swymi smerdami, ich tu siła.
301   2,  15 |       powtórzył kneź - ale milczeć, że posłany i dokąd. Rankiem
302   2,  15 |        wyjdzie pieszo, konia weźmie ze stadniny, niech jedzie ze
303   2,  15 |           ze stadniny, niech jedzie ze znakiem ode mnie. Pierścień
304   2,  15 |            rozwiedział. Mówił i on, że po zagrodach jeżdżono, że
305   2,  15 |           że po zagrodach jeżdżono, że sobie na uroczyskach nocą
306   2,  15 |           schadzki czynili kmiecie, że po chatach niektórych nieustannie
307   2,  15 |           posłańcy jakby z wiciami, że starostów jakichś wybierano.~
308   2,  15 |       leżało.~Kmieciów oczy mówiły, że ze skargą szli i z żalem,
309   2,  15 |            Kmieciów oczy mówiły, że ze skargą szli i z żalem, pewni
310   2,  15 |           gniewny odpowiadał wręcz, że ich precz odepchnie.~Tak
311   2,  15 |            rzucił okiem i zobaczył, że stali niezlęknieni wcale.~-
312   2,  15 |               odparł - równając nas ze zwierzęty, ludzieśmy przecie
313   2,  15 |              Jeszcze my dziś do was ze słowem przychodzimy, może
314   2,  15 | rozprostował się i począł się śmiać ze złości. Było to jego zwyczajem.
315   2,  15 |         naszą brać popoił, odurzył, że się pozarzynali, i trupy
316   2,  15 |            ich koni i czeladzi, tak że wśród tego zamętu dopadli,
317   2,  15 |           wielkim.~Chwostek szalał, że ich puszczono, że się im
318   2,  15 |           szalał, że ich puszczono, że się im wybić dano. Ludzi
319   2,  15 |          wnet wieszać chciał za to, że go nie bronili w czas i
320   2,  15 |       trzeba oddać i wmówić weń to, że oczy mu wzięto bez naszego
321   2,  15 |        Odziać, nakarmić trzeba go i ze służbą do ojca odprawić.
322   2,  15 |            Leszek siedzi, pójdziesz ze mną... Nagotować ludzi ze
323   2,  15 |           ze mną... Nagotować ludzi ze czterech, odzież bogatą
324   2,  15 |            Brunhilda - kneź żałuje, że życie wydarto bratu twemu,
325   2,  15 |            można się było domyślać, że szukał pod ręką czegoś,
326   2,  15 |             Kneźna rachowała na to, że go swym głosem i słowem
327   2,  15 |              bo dozwalało posądzać, że jej nie wierzył. Tym mocniej
328   2,  15 |         starała się wmówić w niego, że to nieszczęście stało się
329   2,  15 |          wam swobodę w tej nadziei, że ojca nam przejednacie. Mówcie
330   2,  15 |            przejednacie. Mówcie mu, że i kneź, i ja zgody chcemy.
331   2,  15 |           powiedz im, co widziałeś, że Leszek uwolniony, że my
332   2,  15 |     widziałeś, że Leszek uwolniony, że my zgody z nimi chcemy,
333   2,  15 |       wesołą i pewną siebie twarzą, że zrozumiał, co mu zlecono,
334   2,  15 |           Brunhilda, a gdy ujrzała, że już był na moście grodowym,
335   2,  16 |          chociaż się tym pocieszał, że go na grodzie napaść kmiecie
336   2,  16 |       obawiając się głodu. Kneź sam ze smerdą poszedł na stołb,
337   2,  16 |           Na samym dole komory były ze skarbami pańskimi i zapasami
338   2,  16 |             obrony. Tu stały beczki ze smołą, którą gorejącą lano
339   2,  16 |         milczenia jedno niepokoiło, że psy drapały się na wały,
340   2,  16 |           jak kłoda, więc choćby go ze snu wytrzeźwiono, z miodu
341   2,  16 |        czymś wiedzieć musieli.~Kneź ze złości ze tę nowinę niedobrą
342   2,  16 |             musieli.~Kneź ze złości ze tę nowinę niedobrą na posła
343   2,  16 |            gdyby na ziemię nie padł ze strachu. Kląć tedy począł
344   2,  16 |            cicho było na grodzisku, ze stołba też nic nie widać -
345   2,  16 |     Brunhilda mi przyszła oznajmić, że moje nieszczęście stało
346   2,  16 |             stało się bez ich woli, że nie kazał nikt, że się oprawca
347   2,  16 |            woli, że nie kazał nikt, że się oprawca sam domyślił.
348   2,  16 |            z grodu i skierowali się ze swą drużyną ku Gopłu.~Czekano
349   2,  16 |             ich obiecywał donosząc, że po Miłosza pojechali. Starego
350   2,  16 |     śpiesząc do grodu, a ujrzawszy, że Chwostek sam wyszedł na
351   2,  16 |      srebrnych i złotych łańcuchów. Ze czcią wielką wiedziono ich
352   2,  16 | posłuszeństwa wyłamywali i grozili, że kmiecie szli na wietnice
353   2,  16 |      przyszło - rzekł - aby się pan ze sługi targował. Co ma być,
354   2,  16 |        Mściwój począł mówić powoli, że się dobrze namyślić trzeba,
355   2,  16 |            drugimi być musiało, gdy ze stryjami własnymi tak się
356   2,  16 |         gwałty czynili. Co za dziw, że się na wiece zwołali i krwawą
357   2,  16 |             Brunhilda odezwała się, że ten miód, gdy się jej pierwszy
358   2,  16 |            milczał. Starzy sądzili, że go przecie do rozumu i pomiarkowania
359   2,  16 |            dodał Zabój - nie dosyć, że pali, alem się opił, aż,
360   2,  16 |          wasze! - krzyknął wreszcie ze śmiechem. -Wyście nie ze
361   2,  16 |            ze śmiechem. -Wyście nie ze mną, a z kmieciami trzymali,
362   2,  16 |            Konających głowy spadały ze stukiem na dyle podłogi.
363   2,  16 |             nóg jego. Drugi walczył ze zgonem, aż gdy siwa ojca
364   2,  17 |            bowiem spodziewać teraz, że Pepełek, który Leszka wypuścił
365   2,  17 |     ściągnąć, nie daruje i ostatnim ze swojego rodu. Po drodze
366   2,  17 |             Puszczono go poznawszy, że był z orszaku Mściwojowego.
367   2,  17 |               Żule tymczasem, który ze zmęczenia i głodu padał,
368   2,  17 |              Żuła się domyślił już, że na Lednicę dążyli.~Już jezioro
369   2,  17 | Postrzegłszy Miłosza, Ścibor, jeden ze starszych, przybliżył się
370   2,  17 |     wybrzeżu.~Miłosz z Żułą zsiedli ze swoich i poczęli do chałup
371   2,  17 |            w żywe oczy powiedzieli, że z nim trzymać nie chcą,
372   2,  17 |         wodza!~Niektórym się zdało, że za sobą to mówił, i poczęli
373   2,  17 |            miał! - zaczęto krzyczeć ze wszech stron.~Tylko Bumir
374   2,  17 |           was o nic - rzekł - wiem, że mi nie powiecie, bo wiary
375   2,  17 |          Jedno wam tylko oznajmuję, że na Lednicy zostaję i nie
376   2,  17 |           rozchodzić zaczęli. Bumir ze swymi stał długo i chodził
377   2,  17 |             dostał. Wiedział tylko, że stanie nie wzięto z chramu
378   2,  17 |            wołano; zmiarkował więc, że się ulękli knezia i że wszystko
379   2,  17 |              że się ulękli knezia i że wszystko się rozchwie je,
380   2,  17 |            on tu domowy i znano go, że się zawsze płaszczyć był
381   2,  17 |             będzie cicho. Znam ich, że krzykuny są, a do roboty
382   2,  17 |        roboty nieskorzy... Będziesz ze mną pił - dodał i zasiadł
383   2,  17 |             posłuszny, a choć czuł, że mu się tu nic złego stać
384   2,  17 |           tylko kłaniał zaklinając, że wiernym był sługą. Siedzieli
385   2,  18 |             patrzał, klął okrutnie, że na łowy jechać nie mógł.
386   2,  18 |       skierował. Smerda był pewien, że w nim znajdą zwierzynę.
387   2,  18 |          zioła nucąc i zdawało się, że nawet nadjeżdżających nie
388   2,  18 |             była i tak zajętą baba, że dopiero gdy się do niej
389   2,  18 |           Są zbrojni, a milczą tak, że ich o trzy kroki nie słychać...~-
390   2,  18 |         gałęzie. Zmiarkowali łatwo, że ich opasywano. Chwostowi
391   2,  18 |           się ku panu otaczając go, ze wszech stron w krzakach
392   2,  18 |           popatrzał i zdało mu się, że na przedzie wolne było przejście,
393   2,  18 |        bezpieczni, ale Chwost drżał ze strachu i koniowi nie dając
394   2,  18 |             rzucić było. Gdy smerda ze swojego zsiadł, ten robiąc
395   2,  18 |             podpierał. zesłabł tak, że padł kilka razy.~- Chata
396   2,  18 |      prosicie, chodźcie. Wiecie to, że u nas się jej i wrogowi
397   2,  18 |      cierpiał, przyszła mu szepnąć, że może by potrafiła rękę mu
398   2,  18 |           myśmy nie winni. - Mówią, że się kmiecie burzą?~- Przy
399   2,  18 |               odezwał się - wiecie, że czasu wojny posłuszeństwo
400   2,  18 |             się tylko.~Zdawało się, że te słowa były nieszczęśliwym
401   2,  18 |           się odgrażano. Kilka razy ze złości rzucił się ku drzwiom,
402   2,  18 |            światłem migał. Chwostek ze sługą znikli w ciemnościach.
403   2,  19 |           Było to tym dziwniejszym, że w okolicy mijać się ciągle
404   2,  19 |             serca drapieżne mają... Że na gród was nie puszczono,
405   2,  19 |             mowy naszej poznajecie, że my Niemcami nie jesteśmy,
406   2,  19 |     zapraszał, obaj goście powstali ze swoich miejsc, stanęli obróciwszy
407   2,  19 |        zapytał Piast - słyszeliśmy, że Czechy i Morawce nowego
408   2,  19 |     jedzenia zapraszał. Widać było, że go ciekawość i niepokój
409   2,  19 |            Lechii, wciskała się ona ze wszech stron, ale zarazem
410   2,  19 |          jakąś żywą istotą rozumną, ze wszystkimi w niej żyjącymi
411   2,  19 |            Czechach się to działo i że Polanie także do tego związku
412   2,  19 |      uczynił Chwostek z kmieciami i ze stryjami swymi, i że Niemców
413   2,  19 |    kmieciami i ze stryjami swymi, i że Niemców wzywał przeciw swoim
414   2,  19 |            znak ten - rzekł - wiem, że go czczą ludzie tej wiary
415   2,  19 |        prorocy, którym Bóg objawił, że ześle na ziemię syna swojego,
416   2,  19 |         serc wszystkich. Opowiadał, że Bóg jest jeden, że wszyscy
417   2,  19 |       Opowiadał, że Bóg jest jeden, że wszyscy ludzie są dziećmi
418   2,  19 |         dziećmi jego, braćmi sobie, że miłować się powinni i dobrze
419   2,  19 |    dobrowolnie dlatego, aby okazał, że jest Bogiem, aby umęczony
420   2,  19 |      Największym zaś cudem było to, że owi rybacy, cieśle, lud
421   2,  19 |           mocarzy i mędrców świata, że powywracano ołtarze fałszywych
422   2,  19 |       drewniany w dłoniach, dodał - że ten znak śmierci stał się
423   2,  19 |           się godłem życia nowego i że dlatego noszą go wyznawcy
424   2,  19 |        wszystkie miry nasze wiedzą, że ciągnąć mają tu...~Wskazał
425   2,  19 |             wrót ubogiej chaty, tak że i on, i Rzepica zwątpili,
426   2,  19 |            nasz - zawołał w progu - że na dzień syna waszego rozpoczyna
427   2,  19 |         niemiecką niewolą. Znak to, że dziecko doczeka powrotu
428   2,  19 |       nożyce nie tknęły, przywiodła ze łzami w oczach matka i w
429   2,  19 |    ściskając je, podniósł go i wodą ze źródła pokropił. Po czym
430   2,  19 |          mógł, lecz powiedzieli mu, że darów żadnych nie przyjmują,
431   2,  19 |           kraj i każdy szedł z tym, że nie spocznie, dopóki stare
432   2,  19 |            Pieśń to była tak stara, że ją już teraz pokolenia młode
433   2,  20 |          Mirszowie i żyli z gliny i ze swej sztuki.~Głową rozrodzonej
434   2,  20 |             kmieć, a mówiono o nim, że mógłby był dawno garnki
435   2,  20 |           na oczach kupującego, tak że sobie mógł, co chciał, wybierać.~
436   2,  20 |             Wiedziano o tym dobrze, że Mirsz pękniętego garnka
437   2,  20 |           pas rysować, zdawało się, że i z zamkniętymi oczyma mógł
438   2,  20 |       chacie dostatek miał wielki i ze swoimi ludzko się obchodził.~
439   2,  20 |   Spojrzawszy nań zaraz widać było, że człek nie prosty był.~Gdy
440   2,  20 |       krótkim słowem, a tak mądrym, że pytać się już więcej nie
441   2,  20 |          Często bowiem zdawało się, że mówi nie do rzeczy lub od
442   2,  20 |         dawał. Mówili nawet ludzie, że dziecinniał, bo się nimi
443   2,  20 |       uśmiechał się do nich. Ledwie że nie gadał z nimi. Choć tam
444   2,  20 |            rozdzielił na dwoje tak, że w środku między dwoma połowami
445   2,  20 |           wygodnie. Chodziły gadki, że tam jakieś duchy mieszkały
446   2,  20 |            świeciło blaskiem takim, że na nie spojrzeć nie było
447   2,  20 |       zsiadł, zaraz mu go wzięli, a że czółna w pogotowiu u brzegu
448   2,  20 |       klaskając. - Dziś taki dzień, że dam miski, postawicie je
449   2,  20 |          ona zabiła! Zdało się jej, że wilkołakiem czy upiorem
450   2,  20 |           widzieć ciebie i pokazać, że żyję. Po to tu przyszedłem
451   2,  20 |      potarła, poszła się napić wody ze świętego źródła, poprawiła
452   2,  20 |            tego człowieka, może to, że go zabiła. Sama nie wiedziała,
453   2,  20 |               Sama mówisz - dodał - że ja mam prawo wziąć ci życie,
454   2,  20 |             tyle miała siły. Wiesz, że ona tu jest? Czy zemsty
455   2,  20 |           choć mnie nie chce. Mówi, że duchom ślubowała. Wizun
456   2,  20 |           weźmiesz.~Tak się poczęła ze starym rozmowa, który ciągle
457   2,  20 |         powracającego zadziwił się, że tak prędko nazad przybywał.
458   2,  20 |           się stroić, bo wiedziała, że była piękną, szyła ręczniki
459   2,  20 |             spotkały się jakoś tak, że oboje poczerwienieli. Jej
460   2,  20 |       pańsko wyglądał, on pomyślał, że dziewka była ładna - nużby
461   2,  20 |         lekarstwo posłużyła?~Weszli ze starym do chaty, gdzie ich
462   2,  20 |       takich, jakeś ty, doma pewnie ze sześć do wyboru, czy chcesz
463   2,  20 |      chramie.~Pomyślała dziewczyna, że mu koniecznie powiedzieć
464   2,  20 |             chramu. Obmyła się wodą ze źródła świętego, ale twarz
465   2,  20 |           podnosiła.~- Ojciec mówi, że ich ma sześć! - poczęła
466   2,  20 |             wszystko, a nawet i to, że ci się hożego, jak ty, chłopca
467   2,  20 |           go oczyma obudzić musiała ze snu. Chlebem się łamali,
468   2,  20 |            On mój! - wołała i tylko że nie plasnęła w ręce. - Jaruha
469   2,  20 |      drogach, kałuże stały wielkie, ze strzech ciekło, strumienie
470   2,  21 |             nich było, spojrzawszy, że z obcego przybyli kraju.
471   2,  21 |       wpadła biała pani z krzykiem, ze łzami, z radością i rozpaczą.~-
472   2,  21 |           nad wieczorem i oznajmił, że na noc przyjdą wici ogniste.~
473   2,  21 |          Stos zapalić! Niech znają, że ich się nie zlęknę!...~Na
474   2,  21 |          przez ten sam próg za nogi ze świetlicy wywleczono. Kneź
475   2,  21 |          wstał nagle, huknął okrzyk ze stron obu, aż się ziemia
476   2,  21 |             zatrzęsła, stado krucze ze stołba zerwało się z wrzaskiem
477   2,  21 |         wałów wyparta. Nacisnęli ją ze wszech stron, obronić się
478   2,  21 |          ciała pływają po jeziorze, ze skrwawionymi twarzami.~Kto
479   2,  21 |             i żaru.~Myszków gromada ze starszyzną radzić poszła.
480   2,  21 |           nim zgorzały, a duchy ich ze skargą do ojców pójść mogły.~-
481   2,  21 |          nim zgorzeć mogli.~Patrzał ze stołba Chwostek, jak czeladź
482   2,  21 |          słomę gniotły...~Myszkowie ze starszyzną siedli kołem
483   2,  21 |        kołem i radzili.~- Co począć ze stołbem i z nimi? Ogniem
484   2,  21 |         leźcie. Wojować nie chcecie ze swoim rodem, nie ciągniemy
485   2,  21 |          Bumir popatrzał chmurno.~- Ze słowem tu przyszedłem, nie
486   2,  21 |             i wołał:~- Bumir! Co ty ze zbójcami rozhowory czynić
487   2,  21 |          rozhowory czynić będziesz? Ze wściekłym zwierzem nie gadać,
488   2,  21 |          która mruczała narzekając, że lepiej nie poszła w niewolę,
489   2,  21 |             ale lud mruczał groźno. Ze studni na powrozie ciągniono
490   2,  21 |         Brunhilda. W kącie posłanie ze skór służyło im dla spoczynku.
491   2,  21 |           pachołków zaraz zmarło, a ze strachu i choroby - kobieta.
492   2,  21 |            do siebie, a widać było, że jedno drugiemu w duszy wyrzucało
493   2,  21 |            myśli obrony, w nadziei, że synowie odsiecz przyprowadzą.
494   2,  21 |              W godzinę a drugą i te ze snem zapasy ustały, milczenie
495   2,  21 |            się do roboty.~Myszkowie ze swymi ludźmi siedzieli u
496   2,  21 |       straże porozstawiali dokoła i ze stołba wymknąć się nikt
497   2,  21 |         wołać pod wieżę. Pomyślano, że się zdadzą. Myszko Krwawa
498   2,  21 |        szpiku wysysał.~Nie uważano, że się wciąż patrzał na stołb
499   2,  21 |           mięsa końskiego ukroiwszy ze zdechłej świerzopy podali
500   2,  21 |         śmiejąc się a szydząc. Mimo że wiedział, co mu podstawiono,