Tom,  Rozdzial

501   3,  22 |           zrobię, a co robić trzeba, to wy lepiej wiecie...~Ścibor
502   3,  22 |         potrząsając głową.~- Waszego to nam bartniczego rozumu potrzeba,
503   3,  22 |        powietrza nie psuły; wszystko to napominało, ażeby wodza
504   3,  22 |            władykami dokoła, a coraz to nowi jeszcze przybywali.
505   3,  22 |              z nimi trzymali.~- Choć to czysta kmieca krew nasza -
506   3,  22 |       zsypywać nie potrzebowali...~- To i Wiszów ród zamożny - mówił
507   3,  22 |             zaczął o upamiętanie, że to wiec jest i że tu nie pięść,
508   3,  22 |              chce nikt... Nie nowina to... Wszak ci to powiadają
509   3,  22 |            Nie nowina to... Wszak ci to powiadają u nas dawno, że
510   3,  22 |         Wszyscy zamilkli, nie w smak to poszło.~- Jak zgody nie
511   3,  22 |              dokazał... Jużeście się to rozjechali?...~- Jedni precz
512   3,  22 |        wszyscy szanowali.~- Cóżeście to wy tak pobledli? - zapytał
513   3,  22 |               zapytali ciekawi.~- E! to stara babska klechda... -
514   3,  22 |          wszystkich równo... Aby ono to i tu tak nie było, miłościwi
515   3,  22 |            wijące się ludzi gromady, to przypadające do siebie,
516   3,  22 |              przypadające do siebie, to odskakujące i rozchodzące
517   3,  22 |              rozchodzące się daleko, to nabiegające na siebie znowu.
518   3,  22 |         przyniósł od wyroczni bogów, to i w sobie nosiłem wprzódy...
519   3,  22 |              obwoływać, ale zaledwie to posłyszano z przeciwnego
520   3,  22 |        granicy przestąpili...~Ledwie to usłyszawszy, wszyscy do
521   3,  22 |             teraz potraciwszy głowy, to zginiemy wszyscy, bo nas
522   3,  23 |       powrozami pokrępowanych; jeńcy to byli, którzy głodni, pokrwawieni,
523   3,  23 |               zabywszy broni i lecąc to ku jezioru, to na las, gdzie
524   3,  23 |         broni i lecąc to ku jezioru, to na las, gdzie im zastępowano
525   3,  23 |         powrozami spętano mocno i na to samo miejsce spędzono do
526   3,  23 |           Ludek zawołał:~- O! ten ci to jest, który ich tu pewnie
527   3,  23 |           wprzódy drogi!~Znam ja go, to Niemiec, Hengo się zowie.
528   3,  24 |        żałował.~Miód dawno sycony na to wesele stał pogotowiu, piwo
529   3,  24 |            lubczyk... ho! ho! alboby to nie było nigdy lub nierychło.
530   3,  24 |         przyciągnąć, odepchnąć... my to wszystko znamy... Będzie
531   3,  24 |              ich bywa wiele, a tobie to co szkodzi?...~Zarumieniła
532   3,  24 |           Teraz jakoś, gdy otrzymała to, czego pragnęła, lękała
533   3,  24 |             i trwożyła. Przyszło jej to tak łatwo! strach ogarniał.~
534   3,  24 |              się - daj trzeci kubek, to się już powlokę. Nogi mam
535   3,  24 |            też, która kij trzyma, bo to tak jak trzecia noga...~
536   3,  24 |           zaczynając.~- O! o! co oni to porobili, co porobili na
537   3,  24 |             i jasny, chociaż nogi za to ledwie się wlokły.~Doman
538   3,  24 |         matki zastępowała.~Lecz, jak to bywa często przed weselem,
539   3,  24 |           kłosy dojrzałe... Wszystko to były godła dziewictwa, młodości,
540   3,  24 |         ustawała. Co jeden przerwał, to poczynał drugi.~Młody siedział
541   3,  24 |            ma jak gwiazdy, królewicz to pan - po naszą dziewczynę.
542   3,  24 |        szopom i znikli. Nie pierwszą to napaść podobną stary zdun
543   3,  24 |            niemy. Stali tak nad nim, to popychając go, to uderzając,
544   3,  24 |           nad nim, to popychając go, to uderzając, to naradzając
545   3,  24 |         popychając go, to uderzając, to naradzając się z sobą, a
546   3,  25 |             wiatrem gnany do brzegu, to się nachylał ktoś ku niemu,
547   3,  25 |              fali coś plusnęło.~Ryba to się rzuciła, czy człowiek
548   3,  25 |             Czasem czółenko stanęło, to znowu pędzone podmuchem
549   3,  25 |             ląd dostać, upadła.~Była to nieszczęśliwa Jaruha, której
550   3,  25 |              rzekł stary - nie czyja to sprawa, tylko niewiast być
551   3,  25 |          który w chacie panował - ty to jesteś, com ja ci ranę goiła,
552   3,  25 |             zawsze dosyć! E? wszakże to ciebie Wiszowa córka była
553   3,  25 |      ciągnęła powoli Jaruha - bo też to kmiecia córa, a dla tych
554   3,  25 |             kmiecia córa, a dla tych to i knezia mało. Rączki mają
555   3,  25 |             z nim ucieką...~- Albo i to... dola - dodała prześpiewawszy -
556   3,  25 |              spotkać się z sobą... a to się tobie blizna jeszcze
557   3,  25 |              do niej lgnęli... hm... to moja sprawa dziewuchom do
558   3,  25 |             obojętnie:~- A cóż wy na to możecie, gdy dziwka bogom
559   3,  25 |           ślubowała niejedna, a mało to ich poszło od tego ognia
560   3,  25 |        zamruczała Jaruha. - Nie może to być! - żywo odparł Doman.~-
561   3,  25 |             niedobra.~- Wszystko byś to miała - odparł Domen - i
562   3,  25 |                i kożuch na zimę, ale to być nie może.~Jaruha z ławki
563   3,  25 |             mieć... ja wiele znam...~To mówiąc zaczęła piosenkę
564   3,  25 |              do sadu za chramem.~Był to niewielki pola kawałek,
565   3,  25 |             Dziewczę już uzbierawszy to, co jej nakazano, siedziało
566   3,  25 |           zagadując:~- Córuś moja, a to bym ci pomogła...~Dziewczę
567   3,  25 |    przyniosła! Co komu przeznaczone, to nie minie...~Na wspomnienie
568   3,  25 |              że co je układać miała, to mieszała coraz gorzej.~-
569   3,  25 |             życie. Co tylko chciała, to miała, ptasiego mleka nawet
570   3,  25 |          chciała.~Jeden był za duży, to go obrem przezywała; drugi
571   3,  25 |           przezywała; drugi za mały, to go krasnalkiem zwała; ten
572   3,  25 |               Bym i życie postradał, to ją muszę mieć!~Królewna,
573   3,  25 |       gorzkimi łzami.~- Kiedy muszę, to pójdę - rzekła - ale nie
574   3,  25 |              Może - dokończyła - tak to będzie i z Domanem, próżno
575   3,  25 |             na ostrowiu... Rzuciwszy to słówko Jaruha wstała prędko,
576   3,  25 |       zamawiać, okurzać, byle się za to posilić i napoić.~Dziwa
577   3,  26 |           Raz się wdarli od północy, to znowu od wschodu... z prawej,
578   3,  26 |              od wschodu... z prawej, to z lewej granicy, gdzie się
579   3,  26 |            tymczasem na wiece ciągle to pod gród, to na uroczyska
580   3,  26 |            wiece ciągle to pod gród, to na uroczyska po lasach zwoływała,
581   3,  26 |          stękała i rozpowiadała, jak to ono za dawnych czasów bywało.~-
582   3,  26 |           się młodszy z gości - jest to wielkie zło, że mając wojnę,
583   3,  26 |              w niewolę... Czymże się to dzieje - zapytał gość -
584   3,  26 |            Ścibor zapytał:~- Czy wam to wyrocznia też powiedziała
585   3,  26 |            dzień ostatni... Nie może to być, ażebyście wy nie poszli
586   3,  26 |           ich gniazda, i wydusić tam to plemię, abyśmy raz pokoju
587   3,  26 |         Bolko i Ścibor, postrzegłszy to, wzięli go pod ręce.~- Ty
588   3,  26 |           wieców zdatny - mówił.~Ale to nie pomogło; upominali się
589   3,  26 |          czyńcie szyderstwa ze mnie.~To mówiąc i gdy tłum się ściskał
590   3,  26 |            przyjąć nie chciał.~Coraz to ktoś sam lub w kilku ich
591   3,  26 |              końcu, że bez przyczyny to być nie może, młodszych
592   3,  26 |              nas opuściłeś? Wszak ci to wolą było bogów, abyś nam
593   3,  26 |          okrzykami wielkimi:~Na koń!~To było pierwsze słowo i rozkaz
594   3,  26 |              rzekł Piastun - miejsce to jest nieszczęśliwe i splugawione,
595   3,  26 |              Byłoby się jednak stało to, czego się lękał ubogi człek,
596   3,  27 |     opowiadaną. Wierzyli wszyscy, iż~to było zrządzeniem woli, która
597   3,  27 |              i podskakując po ziemi, to przysiadając na gałęziach.
598   3,  27 |         czoła, zaświeciły oczy.~Byli to Leszek i Pepełek, dwaj synowie
599   3,  27 |        gniewu pokraśniał cały.~- Mam to prawo, co ojciec! - zawołał
600   3,  27 |          wiedziono do ciemnicy.~Była to nie izba, ale jama na pół
601   3,  27 |            wypogadzała mu się twarz, to dziczała, to zasmucała i
602   3,  27 |              się twarz, to dziczała, to zasmucała i rozjaśniała.
603   3,  27 |          których chciał się pomścić, to były wnuki jego, sieroty
604   3,  27 |           wałach się rozłożyła. Byli to ludzie, co od dziadów w
605   3,  27 |         nawykli do nich, patrzali na to, co się działo, starych
606   3,  27 |             i znikli.~Zrozumieli, że to zwycięstwo i pomsta krwawą
607   3,  27 |         czego grom w nim nie wybije, to się samo w nim zajada i
608   3,  28 |               Zręczny Niemiec ufał w to, iż językiem i układną postawą
609   3,  28 |            skąd dobywał.~Niewiele na to zważano. Uciekać nie myślał
610   3,  28 |             całego miał.~Poczęło się to od tego, iż gorąco się zabrał
611   3,  28 |      wyciągnąć kazał. Prawił mu, jak to po świecie cale inaczej
612   3,  28 |           panom było wygodnie. Umiał to wszystko w takim świetle
613   3,  28 |             mu dopomagając. Czuł, że to nie daremne. Niemcowi zaś
614   3,  28 |             prostaka trafił.~- Świat to cale u nas inny - prawił
615   3,  28 |       zamyślą, zrobić umieją.~Tak mu to wszystko zachwalał, że się
616   3,  28 |          Dobek się pocieszał tym, że to wszystko i u Polan być miało,
617   3,  28 |             mu swoje kraje? Nie było to bez przyczyny.~- Byłoby
618   3,  28 |              bez przyczyny.~- Byłoby to i u Polan pewnie - mówił
619   3,  28 |         Nazajutrz sam już zagadnął o to, a Hengo bez obawy pleść
620   3,  28 |              i daniny.~- A jakże się to dobić do nich? - spytał
621   3,  28 |           tylko miłość wasza chciała to uczynić - szepnął Niemiec -
622   3,  28 |        najbardziej zazdrościł Dobek, to mieczów prostych, długich,
623   3,  28 |             się zaczął odzywać, jaką to srogą niewdzięcznością naród
624   3,  28 |          przeszli, Klodwig powtórzył to po niemiecku, a Hengo tłumaczył
625   3,  28 |         Leszków przeciągać. Wszystko to, półgębkiem wprawdzie, Dobek
626   3,  28 |      zarzucił mu ją pod pachy. Wziął to sobie za żart Hengo, nie
627   3,  28 |             mu się żywcem.~Stało się to tak szybko, iż Hengo, rażony
628   3,  28 |         zastępstwo drugiemu.~Gdy się to działo, a wszystkie siły
629   3,  28 |             nie wiedział. - Gdzieżeś to bywał? Co się działo z tobą?
630   3,  29 |         puszcz na równinę. Mogło się to nazwać wróżbą szczęśliwą
631   3,  29 |          występowały z puszczy.~Byli to Leszkowie i ich siły.~Nie
632   3,  29 |             z sobą mieli, w oręż i w to może, iż Dobek im zdradę
633   3,  29 |  niecierpliwymi grała. Oczyma wodził to po swoich, to po wrogach,
634   3,  29 |          Oczyma wodził to po swoich, to po wrogach, usta miotały
635   3,  29 |             i niskiego czoła. Łowiec to był, tak jak wojak zapalczywy,
636   3,  29 |             Czarny, któremu nazwanie to zostało z czasów, gdy włos
637   3,  29 |              szedł na spotkanie. Był to mąż w sile wieku, dziwnie
638   3,  29 |         pierwszym być i starał się o to, potu i trudu nie żałując.
639   3,  29 |              zwycięstwo, ale tylko o to, by się nasycić mogli i
640   3,  29 |             zawołała stara - a tegoż to wy nie rozumiecie, że która
641   3,  29 |          mogę? - zapytał.~- Bywało i to... bywało! - rzekła Jaruha. -
642   3,  29 |               rzekł chłopak. - Co by to było, gdybym ja za was okup
643   3,  29 |        uderzając odskoczył.~- Bywało to nieraz... stać się może
644   3,  29 |               ludzie prawili. Prawda to, stary, że kneziowie Leszkowie
645   3,  29 |         Wizun głową rzucił.~- Że się to i kmieciom trafiało? - dodał
646   3,  29 |                 A co im się stało za to? - Pytał Doman.~Popatrzali
647   3,  30 |         oszczep w piersi się tłoczy, to wasza zapłata... Żony stoją
648   3,  30 |          odebrać nie damy. Po ojcach to spuścizna.~- Piastunie -
649   3,  30 |           mają.~Bumir ręki chciał na to, co mówił Piastun, i kneź
650   3,  30 |              się dał oszukać, ale na to nie odpowiadał. Domagano
651   3,  30 |           poczęli go pytać zaraz, co to była za narada i zbiegowisko.~-
652   3,  30 |         narada i zbiegowisko.~- Waśń to domowa dwu rodów na jednej
653   3,  30 |           źródła świętego. A gdy się to działo, jak po dwakroć wprzódy,
654   3,  30 |         człowieka, co by zaradził na to, patrzą, na polu stoi bezpański
655   3,  30 |        zgotował.~Padły więc belki na to zgliszcze prastare i zrąb
656   3,  Dop|         plemiona jednej krwi i mowy; to nieznane i ukryte, to fałszywie
657   3,  Dop|          mowy; to nieznane i ukryte, to fałszywie do innych zaliczane.~
658   3,  Dop|            Germanią Tacyta. Nie jest to bez znaczenia.~Gdy plemiona
659   3,  Dop|       przejmującego, gdy zważymy, że to jest pierwsze objawienie
660   3,  Dop|             chan Awarów) aż do owych to stron wyprawił posły celem
661   3,  Dop|              największej sławie (jak to śmiało rzec się godzi),
662   3,  Dop|      ćwiczeniach muzycznych. Słysząc to samowładca polubił naród
663   3,  Dop|              się nam po raz pierwszy to plemię Slowian, nie znające
664   3,  Dop|         rodzajem federacji, wszystko to na dnie starej Słowiańszczyzny
665   3,  Dop|           chorobę, upadek. Tracą oni to, co wyrobili w sobie sami,
666   3,  Dop|         skupia w małe całostki. Jest to właśnie ta epoka tajemnicza,
667   3,  Dop|              i tam podanie, legenda, to jest poezja, stanowi materiał
668   3,  Dop|       materiał dziejowy. Drugim jest to, co się odgrzebuje z ziemi
669   3,  Dop|          odpowiedniego.~Godzą się na to wszyscy badacze nasi, iż
670   3,  Dop|      Bolesława, syna jego, występuje to państwowo na karty dziejowe,
671   3,  Dop|        dziejowe, pojmujemy łatwo, że to zjawienie się jego poprzedzić
672   3,  Dop|             naród na pamiątkę. Z tej to mogiły zrodzona jest legenda
673   3,  Dop|           podanie nie tłumaczy. Jest to znowu węzeł, który ma łączyć
674   3,  Dop|         dokonał żywota.~Bratobójstwo to, w pieśniach starych powtarzające
675   3,  Dop|              Stanisława powtarza się to rozćwiartowanie ciała na
676   3,  Dop|             niewątpliwie jednak jest to podanie stare, popsute tymi
677   3,  Dop|               napadł nań i pobił. Za to szczęśliwe zwycięstwo Przemysław
678   3,  Dop|       Dziwnie niezręcznie ściąga się to wszystko do Leszków. Przemysław
679   3,  Dop|              chłopak takie otrzymuje to miano "było bowiem - dodaje
680   3,  Dop|             miano godności".~Ciekawa to tradycja o znaczeniu wyrazu,
681   3,  Dop|        prostotę".~Nie zdajeż się, że to wprost z bajki wyjęty szczegół
682   3,  Dop|        wywyższenie zasłużył?~Od tego to Leszka drugiego, przez syna
683   3,  Dop| zniewieściałym. za co go Chwostkiem, to jest nikczemną istotą, przezwano.
684   3,  Dop|               aby z nim razem stypę, to jest ucztę pogrzebową odbyli.~
685   3,  Dop|          stopniami do równowagi, jak to widzimy na wrzącym ukropie,
686   3,  Dop|       najazdem kraj trapili.~W takim to położeniu kraju Opatrzność
687   3,  Dop|              wiec nakarmi i napoi... To nakarmienie i napojenie... (
688   3,  Dop|            Jaksa, stryj Popiela - są to postacie z legend herbowych
689   3,  Dop|        nowsze, same szczegóły w nich to poświadczają. Długosz szukający
690   3,  Dop|             miejscu dowolnym.~Pomimo to wszystko w legendach tych