Tom,  Rozdzial

  1   1,  1  |            się chcieć upewnić, czy ma ją przebrnąć, czy z nią, czy
  2   1,  1  |             się na strzałę i zręcznie ją pocisnąwszy, choć syknął
  3   1,  1  |             powierzchnią wody. Minęli ją... i wyszła znowu z głębiny...
  4   1,  1  |              palcami dotknął twarzy i ją też sobie całą okrwawił.~
  5   1,  1  |              skórą jakby spękaną, tak ją fałdy i marszczki pokryły
  6   1,  1  |               życiem razem wydzierać. Ja - wy wiecie - człowiek spokojny,
  7   1,  1  |                Zda się to przecie, co ja wożę - mówił powoli Hengo. -
  8   1,  1  |               napaściach nie myśli... Ja nie jeżdżę cudzego podpatrywać,
  9   1,  1  |             jestem u starego Wisza... Ja przyjaciel wasz... żonę
 10   1,  2  |              Naprzód - rzekł - tom ci ja niemal stawił żywe wioząc
 11   1,  2  |      przedzierać się lasami. A to, co ja wożę, tego ziemia nie rodzi
 12   1,  2  |             muszą. Taki człowiek, jak ja, wiele świata przejechać
 13   1,  2  |       najśliczniejsze śpiewała. Matka ją najciekawszych baśni uczyła,
 14   1,  2  |         karmił. Wiedzieli wszyscy, że ją duchy nawiedzały, że we
 15   1,  2  |           tylko ona jedna i szanowali ją wszyscy, a z młodzieży nikt
 16   1,  2  |       zuchwale. Wszyscy wiedzieli, że ją sobie duchy wybrały za oblubienicę.~
 17   1,  3  |       siedzicie i panami jesteście... Ja, żem tu już raz się kiedyś
 18   1,  3  |               i gromada silną bywa... Ja nie wiem więcej, dań mu
 19   1,  3  |             słońce jaskrawym blaskiem ją oblewało, promienie czepiały
 20   1,  3  |            bronić mnie każą.~- Jeżeli ja sam siebie od nich obronię -
 21   1,  3  |              z chłopięciem... i - cóż ja złego zrobić mogę?~- Związać
 22   1,  3  |         kneziowi dań...~- A dawnoście ją brali? - mruknął stary.~
 23   1,  3  |          smerda.~- Kneź z kneziem, bo ja tu na tej ziemi kneziem
 24   1,  3  |             się szepnął mu do ucha:~- Ja się ich nie boję, nic mi
 25   1,  3  |        Chcieli wziąć jednego z was, a ja bym i sam im dał... bo mi
 26   1,  3  |                ale i drugim.~- Za cóż ja idę? - nieśmiało spytał
 27   1,  3  |            nas kochasz niż drudzy, bo ja tobie ufam i miłuję cię.
 28   1,  3  |         zniżając:~- Słuchaj, Sambor - ja ciebie nie na zgubę ślę,
 29   1,  3  |              się u nich dzieje. Po to ja tam ciebie ślę... Usta zamknij,
 30   1,  3  |        szeptał tęskno - co ty każesz, ja muszę. Alem ja tu tak jak
 31   1,  3  |             ty każesz, ja muszę. Alem ja tu tak jak wolny był, tam
 32   1,  3  |          kmieciów nie ma tam swojego. Ja tam twoje oczy posyłam za
 33   1,  3  |             Dobrej myśli bądź! Czasem ja widzę, widzę, daleko, widzę
 34   1,  3  |           daleko, widzę jasno, czasem ja jutro odgadnę... Nie smuć
 35   1,  4  |             mu było żal, ale smerdzie ją trzeba było dać, aby złej
 36   1,  4  |       ułamawszy wić po drodze, rzucił ją wymijając. Hengo tylko,
 37   1,  4  |            Tutaj ci, bracie, umierać, ja całe państwo zagarnę. Rzekł
 38   1,  5  |           wszyscy - mruknął kneź - aż ja im pyski pozatulam i milczeć~ ~
 39   1,  5  |              a słuchać nauczę... Znam ja ich, stara, wilcza swoboda
 40   1,  5  |              wystawie, kneź ~ ~- znam ja go, on się tam na puszczy
 41   1,  5  |           naówczas ich zawołamy... A! ja ich nie widziałam tak dawno -
 42   1,  5  |              wasi na to? - zapytał.~- Ja nie wiem - rzekł ostrożnie
 43   1,  6  |              Mówił jakby do siebie:~- Ja wam ład zrobię... ja wam
 44   1,  6  |                  Ja wam ład zrobię... ja wam zaprowadzę Łado... za
 45   1,  6  |             że dziękuję... Pomocy ich ja potrzebować nie będę, a
 46   1,  6  |            gębę im zatkać niełatwo... Ja ich znam... Wracaj rychło,
 47   1,  6  |             nakażę, teraz nie pora... Ja tu jeszcze czyścić muszę,
 48   1,  6  |            dziki, do swobody nawykły, ja mu ją ukrócić potrafię.~
 49   1,  6  |             do swobody nawykły, ja mu ją ukrócić potrafię.~Napił
 50   1,  6  |           psie syny, nieposłuszne! Co ja wam winien?... Jam ich ręką
 51   1,  6  |             zmilczał.~- Nie patrzałem ja wiele, nie słuchałem też
 52   1,  6  |               do Honiły, nucono pasąc ją i wracając z pola, śpiewano
 53   1,  6  |                Nie bój się - rzekła - ja cię nie zdradzę.~Poszła
 54   1,  6  |     dowiedział. A! nie wydajcie mnie. Ja nie jestem niemy, matka
 55   1,  6  |       rozpogodziło. Czarna chmura, co ją przyniosła, stała jeszcze
 56   1,  7  |              przybył tu nie darmo - a ja wam powiem, że z wieścią
 57   1,  7  |         gwałtem, a kneziowa pani dała ją mężowi na zabawę. Po zagrodach
 58   1,  7  |               zduszą.~- Nie inaczej i ja myślałem - odezwał się Wisz. -
 59   1,  7  |             Spocznijcie u mnie, dalej ja ruszę z wami.~- Jak myślicie?
 60   1,  7  |           miał zupełnie łysą. Trzymał ją właśnie spartą na kościstej
 61   1,  7  |               ziewnął szeroko i znowu ją na dawnym miejscu położył.~
 62   1,  7  |           począł ten sam głos dziki - ja nie mam nic do ludzi ani
 63   1,  7  |           odezwał się chłodno Doman - ja jestem syn tego, co wam
 64   1,  7  |               moje, syny moje - cóżem ja wart bez nich? Na co mi
 65   1,  7  |           czego wy tu szukać możecie? Ja już nie mam nic! Nic! Niech
 66   1,  7  |         zabiorą w niewolę; nie on, to ja bym was uczył, co kmieć,
 67   1,  7  |             ni rozmowy - on mój wróg, ja jego - zawołał Miłosz. -
 68   1,  8  |              odezwał się nareszcie:~- Ja wam coś powiem o prastarych
 69   1,  8  |              wszyscy nienawidzą! A co ja winien? Co ja komu winien?...
 70   1,  8  |        nienawidzą! A co ja winien? Co ja komu winien?... Albo to
 71   1,  8  |               komu winien?... Albo to ja taki zły, jak mówią?...
 72   1,  8  |         patrzy! oho! - mówił karzeł - ja mam psi węch, Piastunie.
 73   1,  8  |                 zapytał stary Wisz.~- Ja?... naokół o dziesięć dni
 74   1,  9  |           sługa patrząc na niego.~- A ja znowu do was w gości! -
 75   1,  9  |       pokłonić - rzekł z wolna - alem ja stary, a on młodszy. Ja
 76   1,  9  |               ja stary, a on młodszy. Ja pan u siebie, a on na grodzie...
 77   1,  9  |     nieposłuszny - zakrzyczał nagle - ja tu na ciebie sąd wiozę i
 78   1,  9  |              śmiał zwoływać?~- Ano... ja! - rzekł Wisza spokojnie --
 79   1,  9  |              rzekł Wisza spokojnie -- ja... każdy z nas starszyzn
 80   1,  9  |              powieki. Pod ręce wiodły ją córki zrzuciwszy z głów
 81   1,  9  |            rodu pójdzie ostatni mścić ją, dopóki stanie zabójców
 82   1,  9  |         żegnając jeszcze, a okładając ją gałęźmi zielonymi.~Doman
 83   1,  9  |           mówić o takiej sprawie... a ja chcę z serca zrzucić, co
 84   1,  9  |        braciom ręce podając począł: - Ja z wami... ja wam bratem
 85   1,  9  |        podając począł: - Ja z wami... ja wam bratem chcę być, bądźcie
 86   1,  9  |             suknię i koszulę, położym ją przed starszyzną i rzeczemy: "
 87   1,  9  |           krew, by darmo nie wsiąkła, ja wam moje ofiaruję...~Tu
 88   1,  9  |             wnet jakby zawstydzony.~- Ja wam bratem być chcę... bratem... -
 89   1,  9  |             będziecie mieli... Dałbym ją wam z serca... a przeciw
 90   1,  9  |              się to dziwce śni, a jak ją weźmie mąż, zapomni... Mnie
 91   1,  9  |           mnie będzie mieć, kniehinią ją uczynię, ptasiego mleka
 92   1,  9  |           głową wciąż potrząsał.~- Co ja poradzę - rzekł. - Z bogami
 93   1,  9  |           rzekł. - Z bogami i duchami ja wojować nie chcę... a młodszą,
 94   1,  9  |         choćby i popłakała, weźmiecie ją...~Spojrzał na Domana. Ten,
 95   1,  9  |             czy przeto ich słuchać?~- Ja przykazać jej nie mogę -
 96   1,  9  |         odszedł.~Ojciec wasz byłby mi ją dał - zawołał prawie gniewnie. ~-
 97   1,  9  |               i za wami? Stanę... ale ją muszę mieć, a nie to nie...~
 98   1,  9  |      zechcecie dać po dobrej woli, to ją kiedyś wezmę siłą... - A
 99   1,  9  |         oczarowała? - rzekł powoli.~- Ja - rumieniąc się zawołała
100   1,  9  |              znać nie chce...~- Cóżem ja winna?~Żywia stojąca za
101   1,  10 |        podniósł odzież ojca, zarzucił ją na ramiona i szedł za nimi.
102   1,  10 |           Ślepia mu jeszcze świecą... ja je widzę...~To mówiąc chwycił
103   1,  10 |              w ślepie, iż ten sam, co ją puścił, siły swej poznać
104   1,  11 |            coś powiada... słyszysz ty ją? Pyta się nas, czyśmy dużo
105   1,  11 |                  do ciebie, Żywia, bo ja swatów nie będę znała...
106   1,  11 |          tylko jakoś dziwnie, poznały ją przecie po pierzu, ale wróżyć
107   1,  11 |               i językiem obraca. Albo ja wiem, kto i co? Choćbym
108   1,  11 |              Dziwa się rozśmiała.~- A ja tobie nie radzę Jaruho!
109   1,  11 |       naśmiewają, co nadokuczają...~- Ja się tego nie boję - odezwała
110   1,  11 |           robiła? - zapytała Żywia.~- Ja? ja? nie wiesz? - odezwała
111   1,  11 |                 zapytała Żywia.~- Ja? ja? nie wiesz? - odezwała się
112   1,  11 |            potem zrobiło się ciemno i ja w łachmanach, o kiju, znalazłam
113   1,  11 |         żadnej nie chcę doli... Miodu ja kubeczek wolę, a potem sen
114   1,  11 |                zawołała Żywia.~- Albo ja wiem? Na Kupale bywają dziwy!
115   1,  11 |           taka nocka bywa!... oj! oj! ja bym cały rok pieśni śpiewała,
116   1,  11 |        Pokręciła głową.~- A na Kupale ja muszę być... Raz do roku
117   1,  11 |              ku jego głowie i poczęła ją macać.~- A coś to się ze
118   1,  11 |         będziesz żabki zielone nosił, ja ci będę klekotała...~Jaruha
119   1,  11 |              i białym płótnem wiązała ją powoli.~- Mówże ty, gdzieś
120   1,  11 |            gniewu niż wdzięczności.~- Ja ci ból odczynię - rzekła
121   2,  12 |            nie idźcie daleko w las... Ja Domanowi nie wierzę... W
122   2,  12 |              żywo i zręcznie pod stos ją podłożyła. W tej samej chwili
123   2,  12 |      chodzicie chmurno i smutno?...~- Ja... - poczęła cicho dziewczyna -
124   2,  12 |            poczęła cicho dziewczyna - ja, bo moja dola inna niż wasza!
125   2,  12 |          przybiegała do niej usiłując ją pociągnąć z sobą; chwytała
126   2,  12 |           musi wziąć gwałtem... Bylem ją na koniu miał, to moja,
127   2,  12 |             pół siedziała baba. Zwano ją wiedźmą, Jaruhą. To ta sama
128   2,  12 |             dobrze przy Kupale.~Poili ją wszyscy, aby gniewna nie
129   2,  12 |           pójdziesz ty o swej sile, a ja cię prowadzić nie mogę,
130   2,  12 |           córy. Zerkałeś i ty na nią, ja wszystko wiem... Pyszna
131   2,  12 |             płynie... z wodą. Porwali ją... porwali młodą... do komory,
132   2,  12 |               Dobrze tak! harda była! Ja to wiem, ja to wiem, czego
133   2,  12 |               harda była! Ja to wiem, ja to wiem, czego się chciało...
134   2,  12 |             wołała za nim - pójdę już ja bez pomocy... A ty, coś
135   2,  12 |             młodą wyswatam... taka że ją tylko całować a całować
136   2,  12 |            odstraszyć chciała, na koń ją rzucili i unieśli. Ludka,
137   2,  12 |               za uzdę trzymała, który ją tu przyniósł. Wianek jej
138   2,  12 |            uścisnąwszy siostrę, która ją pocałunkami okrywała. Doszła
139   2,  12 |        opuściła i załamała.~Obstąpili ją wszyscy kołem.~- Dziwa,
140   2,  12 |           patrząc w ziemię - pożegnam ja się z wami i pójdę stąd
141   2,  12 |          jęczeć zaczęły. Żywia objęła ją za szyję i razem weszły
142   2,  12 |                żegnaj ty mi na wieki! Ja muszę iść, porzucić wszystko,
143   2,  12 |               wypłaczę i zgasną... aż ja żyć albo ogień palić się
144   2,  12 |               ogniu mój domowy... już ja ciebie nie podsycę, świecić
145   2,  12 |        zbrojnych parobków odprowadzać ją mieli do jeziora, na Lednicę.
146   2,  13 |            poprawiła. - Jeleń... albo ja wiem?... Na łowy wyjechał,
147   2,  13 |          Kupałę, za Wiszową... porwał ją na koń... Dziewka mu miecz
148   2,  13 |           wiedzieć - rzekła - albo to ja tam była, gdy mu krew upływała?
149   2,  13 |            gdy mu krew upływała? Albo ja patrzała, gdy go zabijali?
150   2,  13 |            patrzała, gdy go zabijali? Ja swoje robię. Krew zamówiłam,
151   2,  13 |                jeszcze żyję...~- A to ja wam krew zamówiłam, proszę
152   2,  13 |           wtrąciła Jaruha - gdyby nie ja! hę! hę!~- Co wy tam uradzili,
153   2,  13 |               co do roboty macie. Nie ja, to bracia pójdą i ludzie.
154   2,  13 |           Myszko - dodał - dziewka mi ją zadała! Dziewka! Wiszowa
155   2,  13 |           Prawda, brata raniłem, gdym ją chwytał, ale od dziewki
156   2,  13 |           Padł na pościel.~- Weźmiesz ją i pomścisz się - zawołał
157   2,  13 |             zawołał Myszko - chciałeś ją mieć za żonę, uczynisz niewolnicą
158   2,  13 |              i wskazał na brata - on, ja, moi ludzie, czeladź. My
159   2,  13 |              Słowo kmiece i klątwa... ja z wami... a umrę ja, z wami
160   2,  13 |         klątwa... ja z wami... a umrę ja, z wami bracia, do ostatniego.~
161   2,  13 |             Duży - ale dom rad wam.~- Ja rany leczyć umiem - zawołał
162   2,  13 |                już tu nic nie trzeba, ja krew zamówiłam i ziela mam,
163   2,  13 |           wziął więc na bok Dużego.~- Ja do jutra rana tu stać nie
164   2,  13 |          Powiedzcie mu to koniecznie, ja przed nocą jeszcze kawał
165   2,  13 |              iż dowiedziawszy się, że ją tu znajdzie, musiał się
166   2,  14 |             się jej Sambor do nóg, bo ją od dziecka szanował i miłował.~-
167   2,  14 |          znikło. Dziwa płynęła, gdzie ją dola niosła. Wtem łódka
168   2,  14 |          wyszedł na ląd i przytrzymał ją. Para kamieni sterczała
169   2,  14 |             pomiędzy gromadami, które ją ciekawymi mierzyły oczyma.
170   2,  14 |           korą pozostawioną tylko, by ją jak wąż, jak wstążeczka
171   2,  14 |               załamując rzekł stary - ja go nosiłem małym na rękach...~
172   2,  14 |               gościną tylko.. inaczej ja cię nie chcę... Jak ci serce
173   2,  14 |           sukiennej zasłonie podnieść ją miała, aby się dostać tam,
174   2,  14 |            głową.~Weszła. Tu ogarnęła ją na chwilę noc, bo oczy jej
175   2,  14 |              Jedna z kobiet wstrzymać ją chciała, lecz za późno się
176   2,  14 |               wianku kobieta spotkała ją też za chramem i zagadnęła,
177   2,  14 |              i nie okazała nawet, czy ją powieść obeszła. Dziwa spodziewała
178   2,  14 |                 ze sromem!~- A jakżem ja bronić się miała będąc w
179   2,  14 |          służyć wszystkim. Odprawiono ją wreszcie do tego, od czego
180   2,  14 |            ani płakać, ani okazać, że ją boli poniewieranie.~Dano
181   2,  14 |              ostatnią, teraz słuchały ją inne. Panować tu nie pragnęła,
182   2,  14 |         przychodzi zesłana od duchów, ja wróżyć nie umiem...~W tej
183   2,  14 |      dziewczynę.~- Wróż mu - rzekła - ja cię zielem upoję, wróż mu,
184   2,  14 |        pochyloną dziewczynę. Trzymano ją nad nim długo. Czuła, jak
185   2,  14 |         oczyma upojonej. Dwie stróżki ją podtrzymywały, inaczej paść
186   2,  14 |             upojeniu powoli wiedziono ją przed knezia, który cofnąwszy
187   2,  14 |           czuła, że jakaś siła zmusza ją do mówienia - będę ci wróżyła.~
188   2,  14 |           obok niej w dymach, którymi ją ciągle okadzano, krążyły
189   2,  14 |          senna na ręce stróżek, które ją trzymały. Kneź stał blady
190   2,  14 |                 kto chce wróżby, musi ją cierpieć, jaką duchy dały.
191   2,  14 |                  stary... psi synu... Ja wam ognie pogaszę, ja wam
192   2,  14 |                 Ja wam ognie pogaszę, ja wam dziewki wasze rozpędzę
193   2,  14 |         Miłościwy kneziu - rzekł mu - ja tu do chramu przyszedłem,
194   2,  14 |          gęstą, nieprzejrzaną, wlokąc ją za sobą.~Burza nie dała
195   2,  14 |           szybko coś szepcząc rzucała ją w stronę, w którą łódź popłynęła.
196   2,  14 |               ogniu nieruchoma, jakby ją jeszcze dręczyły te duchy,
197   2,  15 |              blada pani.~- Wiedziałam ja to dawno, mówiłam dawno -
198   2,  15 |              Odpoczywaj no spokojny - ja go wyprawię sama. Nim dzień
199   2,  15 |            sobie posyłają. Śmieję się ja z tego, mam dosyć ludzi,
200   2,  15 |      nadciągniecie z odsieczą w czas. Ja się ich na grodzie nie boję.
201   2,  15 |               przecie jako wy.~- Jako ja? - rozśmiał się kneź - toście
202   2,  15 |             toście wy źle poczęli, bo ja tu równych nie znam krom
203   2,  15 |              mnie tu posadzili, gdzie ja siedzę? Na grodzie tym ojciec
204   2,  15 |              siłę tę dzierżyli, którą ja mam i z której na włos nie
205   2,  15 |          dzikiej swawoli zachciewa, a ja tej nie dam; chcę posłuchu
206   2,  15 |              ziemią gnije i zgniło?~- Ja ci powiem więcej! - zakrzyczał
207   2,  15 |               się z nami do wojny, to ją będziecie mieli!~Wtem krew
208   2,  15 |             siły w ręku niż w głowie. Ja słaba niewiasta jestem,
209   2,  15 |              ty masz rozum niemiecki. Ja tylko bić się umiem! -zamruczał. -
210   2,  15 |                  Kto tu? - zapytał.~- Ja tu jestem - cicho i łagodnym,
211   2,  15 |              głosem poczęła kobieta - ja, Brunhilda...~- Czy mam
212   2,  15 |           odezwał się więzień.~- Nie! Ja ci przynoszę wolność - mówiła
213   2,  15 |            wolność - mówiła kneźna. - Ja zawsze życzyłam tobie i
214   2,  15 |        wychudłych białych rękach miął ją bezmyślnie.~- Chcę was uwolnić -
215   2,  15 |                  Powiedzcie ojcu, jak ja nad tym boleję, co się stało.
216   2,  15 |             tym boleję, co się stało. Ja mam synów także, prawie
217   2,  15 |               milczenie to niepokoiło ją, bo dozwalało posądzać,
218   2,  15 |               Mówcie mu, że i kneź, i ja zgody chcemy. Niech do nas
219   2,  16 |              go pytać wreszcie.~- Cóż ja wam powiem - odezwał się
220   2,  16 |         powiem - odezwał się Leszek - ja nie wiem nic, bo jedną chwilę
221   2,  16 |            mówcie. Niech przepada on, ja, my, wszyscy! Nie ocalimy
222   2,  16 |             Co ma być, będzie, a tego ja nie uczynię.~Mściwój począł
223   2,  16 |                 zawołał wyczekawszy - ja was dziś o jedno pytam:
224   2,  16 |        wnętrzu. Miód ognisty i stary, ja mam głowę słabą i wolę wodę.~-
225   2,  16 |            słabą i wolę wodę.~- Toż i ja - dodał Zabój - nie dosyć,
226   2,  17 |             świerzopę i oklep, rękami ją popędzając, pobiegł w lasy.~
227   2,  17 |            sposobić - zawołał stary - ja sam pojadę. Leszek z matką
228   2,  17 |               na pasiekę się schroni, ja dalej muszę. Na własną krew
229   2,  17 |         kneziu! - zawołał do niego.~- Ja... z zemstą, nie z wami! -
230   2,  17 |               głową na tego zbójcę.~- Ja wam głową nie będę - zamruczał
231   2,  17 |             łączyć... Co wam do nich! Ja trzymam z moim panem i z
232   2,  17 |               panem i z waszym rodem, ja człowiek jestem spokojny
233   2,  17 |            rzekł krótko i stanowczo - ja sam po stanice przyjdę...
234   2,  17 |           rzekł wskazując na knezia - ja jej nigdy nie wierzę, nie
235   2,  17 |            Gopłu i do grodu, ale póki ja nie dam rozkazu, cicho siedzieć,
236   2,  17 |        uśmiechnął mu się.~- Myszki te ja po jednej wyłapię - rzekł
237   2,  18 |           poznał w niej Jaruhę. Znano ją dobrze na grodzie, bo i
238   2,  18 |             nosząc do pani. Posądzano ją o wielką potęgę, ale wiedziano
239   2,  18 |        przeszkody! - szepnął smerda~- Ja? jemu? - baba popatrzyła
240   2,  18 |               popatrzyła trwożliwie - ja u miłościwej pani przecie
241   2,  18 |             niedowierzającymi mierząc ją oczyma. Jaruha nie wstając
242   2,  18 |               niezbyt pewnym wzrokiem ją mierzył. Zbliżywszy się,
243   2,  18 |             się po drużynie i poczęła ją liczyć oczyma. - Jakaż zwierzyna? -
244   2,  18 |              Myszki wszystko jedno... Ja tam zresztą nie wiem nic!
245   2,  18 |           zawołał popędliwie - ilu?~- Ja bo liczyć nie umiem - odezwała
246   2,  18 |            się Jaruha - toć gdyby nie ja, jechalibyście na Głubie
247   2,  18 |               was i zawołają, pójdę i ja...~Mówiąc to ustąpił mu
248   2,  19 |               płótno i skóry zwierząt ją dopełniały.~Znać po drodze,
249   2,  19 |            Niemcami nie jesteśmy, ani ja, ani towarzysz mój, ale
250   2,  19 |               odrodził, a życiem swym ją poświadczył. Spełniły się
251   2,  19 |               dni może kilka upłynie. Ja was proszę, abyście się
252   2,  19 |          Wołacie się wy przeciw mnie, ja też wyzywam was!~- Ostatnie
253   2,  19 |           Pieśń to była tak stara, że ją już teraz pokolenia młode
254   2,  20 |               wy? - była odpowiedź.~- Ja na Lednicę jadę do chramu.~-
255   2,  20 |             Lednicę jadę do chramu.~- Ja i bez chramu duchy mam wszędzie -
256   2,  20 |          Stary się nań popatrzał.~- A ja zdun Mirsz jestem - odpowiedział.
257   2,  20 |               zdun - trzeba, żebyście ją sobie ulepili. Róbcie jak
258   2,  20 |             sobie ulepili. Róbcie jak ja: glina się rozpada, a wody
259   2,  20 |               wziął! - rzekł kmieć.~- Ja tego nie potrzebuję, ale
260   2,  20 |             Doman podbiegłszy z ziemi ją podnosił wziąwszy na ręce.~
261   2,  20 |               iż duchem nie był - ale ją trwoga ogarniała, aby nawet
262   2,  20 |           chram, powiem wam wszystko, ja nie jestem winna. Posłuszny
263   2,  20 |                odezwała się - tak jak ja chciałam was tam zabić,
264   2,  20 |              Doman smutnie, znajdował ją teraz piękniejszą jeszcze,
265   2,  20 |               do mnie talu - mówiła - ja sama nie wiedziałam, com
266   2,  20 |          braci mojej i rodowi mojemu. Ja się umierać nie boję - dodała -
267   2,  20 |            Dziwo! - rzekł - gdzieżbym ja was chciał zabijać! Prędzej
268   2,  20 |              mi cię - ciągnął Doman - ja do żadnej innej nie mam
269   2,  20 |               jak nigdy nie było. Coś ją ciągnęło do tego człowieka,
270   2,  20 |              Mimo tej trwogi ciągnęło ją ku niemu - ciągnęły oczy
271   2,  20 |             uciekać, a nie mogła. Coś ją trzymało wkutą do ziemi -
272   2,  20 |               ziemi - on wciąż oczyma ją czarował. Trwoga zaczynała
273   2,  20 |            czarował. Trwoga zaczynała ją ogarniać coraz większa -
274   2,  20 |              Sama mówisz - dodał - że ja mam prawo wziąć ci życie,
275   2,  20 |                  zawołał - wiedziałem ja to dobrze. Śmiejąc się Doman
276   2,  20 |           zemsty szukasz?~- Widziałem ją - rzekł chłopak - mówiłem
277   2,  20 |               na nią Doman - może bym ją sobie był wziął!~Jedli tedy
278   2,  20 |                mówiły figlarne oczy - ja bym się nie bardzo broniła.~
279   2,  20 |        przyjdą chłody - odparł zdun - ja wam nie bronię.~Nic nie
280   2,  20 |             dwojga; chłopak pochwycił ją silnymi rękami i w twarz
281   2,  20 |        świętego, ale twarz jak ogniem ją paliła, a im myła dłużej,
282   2,  20 |             ma dziewkę ładną.~- Weźże ją, a nie chodź darmo około
283   2,  20 |                krzno na ramionach, to ja, pani żupanowa! Kłaniajcie
284   2,  20 |          chciała, temu go dała.~Duchy ją umyślnie tu niosły. Skoczyła
285   2,  20 |             drzwiami tylnymi, palcami ją wabiąc ku sobie.~- E! e! -
286   2,  20 |            nie było.~- Ojcze Mirszu - ja dziś do domu nie pojadę;
287   2,  20 |            godna i żupana, na żonę ci ją dam, inaczej nie. Ślijcie
288   2,  21 |               zapalić, a zapalą je... ja na wieży stos każę zażegnać,
289   2,  21 |         żagwiami przybiegli, zapalono ją. Chwostek się uśmiechał.
290   2,  21 |           chciał, sprawdzi i reszta.. Ja więcej wiem... zginiemy
291   2,  21 |         prosty zarzuciła na siebie.~- Ja z wami - rzekła - aż do
292   2,  21 |              nie siędziecie na konie, ja z wami...~Po jednemu wzięła
293   2,  21 |             nim mknęła czarna i widać ją było zwracającą w zarosłe
294   2,  21 |          leżącą na niej zasłoną, drze ją i precz znów rzuca na lasy.~
295   2,  21 |         nacisnęła grodową załogę dusi ją w podwórze i do wrót...
296   2,  21 |              wałów wyparta. Nacisnęli ją ze wszech stron, obronić
297   2,  21 |                a tu już z góry ciągną ją do wnętrza i drzwi zapierają
298   2,  21 |         utkwiła w sukni Myszka, który ją wyrwał i odrzucił z pogardą.~-
299   2,  21 |           pochwycił w dłoń i podniósł ją do góry.~- Pod klątwą mówię
300   2,  21 |          straszną. Spytała Muchy, czy ją utrzymać potrafią - ten
301   2,  21 |        strzałę miał w szyi. Wyjęła mu ją niewiasta, która nadbiegła,
302   2,  21 |           lała. Dano huby i chust, by ją zatamować. Chwostek podszedł
303   3,  22 |             sobą na naradę powołać.~- Ja się tam wam do niej nie
304   3,  22 |              po bratersku za jedno... Ja, co mi nakażecie, zrobię,
305   3,  22 |        próbujcie szczęścia... Nie mam ja co rzec krom tego, że tu
306   3,  22 |        trudniej będzie... Czemu bym i ja kneziem nie miał być?...~
307   3,  22 |         pszczół szedł, bo tam w lesie ja wiem, com zrobił, a na grodzie
308   3,  22 |              com zrobił, a na grodzie ja, ubogi człek z małym głosem,
309   3,  22 |           leżą i mruczą... inni, jako ja, gospody szukają... Przecie
310   3,  22 |   niezmieszana - czemu nie? Słyszałam ja, że tam ładu nie ma... Kto
311   3,  22 |           Przyszedłby może ze mną, bo ja różne rzeczy w worku noszę
312   3,  22 |                zapytał stary.~- No.., ja też... a ja prawo po sobie
313   3,  22 |            stary.~- No.., ja też... a ja prawo po sobie mam - rzekł
314   3,  22 |       przemierzłego zdusił, jeśli nie ja i moi? Kto szyi i zdrowia
315   3,  22 |           może i drugich spotkać...~- Ja nad sobą innym nie dam przewodzić -
316   3,  22 |       namyśliwszy począł:~- Po tom ci ja tu się przywlókł, ażebym
317   3,  22 |           cztery świata strony...~Tam ja do nich chodziłem po wróżbę
318   3,  22 |            trojgiem wrót w tynach, co ją otaczają, z których dwoje
319   3,  22 |         zbrojach, z mieczami... Tamem ja naprzód szedł o wyrocznię
320   3,  22 | najtrudniejsza rzecz... Chodzili, jak ja, nieraz Polanie nasi do
321   3,  22 |          ozdobną zwała się tarcz, gdy ją kto skórą jedną lub dwiema
322   3,  22 |            grozą i strachem trzymając ją w posłuszeństwie.~Dobek
323   3,  22 |              się waśnić poczynała, że ją uspokajać kijem musiał.
324   3,  23 |      wypatrzywszy wprzódy drogi!~Znam ja go, to Niemiec, Hengo się
325   3,  23 |       uśmiechał się milcząc.~- Gdybym ja pomóc mógł - mówił - chętnie
326   3,  23 |               bym rękę przyłożył. Cóż ja mogę, biedny, gdy możni,
327   3,  24 |           Oczy jej się śmieją, może i ja poweseleję, bo mi jakoś
328   3,  24 |              że się odezwie do niej i ją weźmie. Teraz, bez ojca
329   3,  24 |               panowała... a gdyby nie ja i nie mój lubczyk... ho!
330   3,  24 |            nim robić, o! o! nosiłam i ja jej ziele, na młodziku!
331   3,  24 |            wstać, nie mogła, dziewczę ją podniosło z ziemi. Podparła
332   3,  24 |               dawać przestała, trzeba ją było okurzyć, aby czar i
333   3,  24 |           jakąś trwogę, a Doman, choć ją znajdował piękną, gniewał
334   3,  24 |               zdunem... Kto wie, jaki ją tam los czeka i ile ich
335   3,  24 |     pozaplatane starannie raz ostatni ją zdobiły.~W chacie już od
336   3,  24 |           ruciany, studeńko, w której ja wodę czerpałam dla mojej
337   3,  24 |            mój, bracia rodzeni, kiedy ja znów was zobaczę? Tam mi
338   3,  24 |           progi, srebrne statki... A! ja płaczę, łzy mi biegą, nie
339   3,  24 |            tęskne i bolejące. Żegnały ją drużki dziewice, ale gęślarz
340   3,  24 |              myśląc już o drugich mąż ją wpół chwycił i na konia
341   3,  24 |            Doman zębami przytrzymywał ją za koszulę, bo rękami skrępowanymi
342   3,  25 |               przytomności, orzeźwiła ją woda, którą~obmokła - podniosła
343   3,  25 |             się nawet dziewczynie, że ją może odsłonił tak umyślnie.
344   3,  25 |       przywykłą.~Ciekawość prowadziła ją po wszystkich zakątkach.
345   3,  25 |           panował - ty to jesteś, com ja ci ranę goiła, co ci żonkę
346   3,  25 |            zgodę - zapytała~- Mało co ją widziałem - z pozorną obojętnością
347   3,  25 |        chrypliwym głosem:~Oj - chodzę ja chodzę~Jak biała lelija,~
348   3,  25 |           krew rzuca się, gdy ten, co ją przelał, podejdzie... A
349   3,  25 |            byście jej kazali, jak bym ja jej zadała!... Wy sobie
350   3,  25 |              sobie myślicie może, żem ja niewarta psa, kiedy w takich
351   3,  25 |               świecie się włóczę... a ja się z takimi znam, co wiele
352   3,  25 |              zmory boją i latawice... ja jak tupnę nogą, muszą mi
353   3,  25 |            Podziomki truchleją, gdzie ja się pokażę, mary i nocnice
354   3,  25 |             mary i nocnice płoszę, bo ja sama wiedźma jestem!~Doman
355   3,  25 |              z coraz większą uwagą. - Ja ją wam namówię!... - zamruczała
356   3,  25 |             coraz większą uwagą. - Ja ją wam namówię!... - zamruczała
357   3,  25 |            żywo odparł Doman.~- Może! ja wiele znam - śmiała się
358   3,  25 |                rzekł chłopak.~- Tsyt! ja już zęba ani jednego nie
359   3,  25 |             śpiesz no się domu, jeśli ją chcesz mieć... ja wiele
360   3,  25 |               jeśli ją chcesz mieć... ja wiele znam...~To mówiąc
361   3,  25 |           zasłony, zajrzała, spuściła ją i siadła czatować na jednym
362   3,  25 |              O! o! - rzekła w końcu - ja bym tu na Lednicy nie wyżyła...
363   3,  25 |         męczycie, dziewucho!... O! o! ja znachorka jestem, ja wiem
364   3,  25 |               o! ja znachorka jestem, ja wiem wszystko i znam...
365   3,  25 |           mnie widzicie? Co? co?~- Co ja widzę... coś... ono się
366   3,  25 |         piękna dziewka u króla, który ją kochał nad życie. Co tylko
367   3,  25 |             czarownik wielki; ten gdy ją zobaczył, serce mu się zagotowało
368   3,  25 |             Bym i życie postradał, to ją muszę mieć!~Królewna, jak
369   3,  25 |            ale nie inaczej, aż mu się ja siedem razy schowam i siedem
370   3,  25 |          królewiczem stoi i za rączkę ją bierze...~Poszła więc gniewna,
371   3,  25 |           gdzie jej teraz szukać, jak ją znaleźć?~Stanęli jakoś przy
372   3,  25 |    pokraśniała~Królewicz zaraz poznał ją po rumieńcu, rękę przyłożył
373   3,  25 |             muszkami latają, tylko co ją który nie dzióbnie. Królewicz
374   3,  25 |             ty moja, doleńko!~A pająk ją za białą rączkę trzyma.~-
375   3,  25 |             białą rączkę trzyma.~- O! ja nieszczęśliwa! Poznał mnie
376   3,  25 |             Poznał mnie trzy razy, co ja teraz pocznę, gdzie ja się
377   3,  25 |             co ja teraz pocznę, gdzie ja się ukryję...~Znowu idzie
378   3,  25 |             Poznał mnie trzy razy, co ja pocznę teraz, gdzie ja się
379   3,  25 |             co ja pocznę teraz, gdzie ja się ukryję?... W morzu są
380   3,  25 |             mnie tam poznać może, gdy ja się białym kamuszkiem położę?...
381   3,  25 |              z suknią przydeptaną, bo ją nogą ucisnął.~- Znalazłem
382   3,  25 |            doloż moja, doleczko... co ja pocznę z nim?~Na siódmy
383   3,  25 |     pomarszczoną, żółtą, straszną jak ja i poszła żebrać na gościniec.
384   3,  25 |              za ropucha... spędzić mi ją z drogi...~Panna się odstąpiła
385   3,  25 |               dwa słoneczka... Porwał ją wpół, na konika rzucił.~-
386   3,  25 |        sprawił król wesele, na którym ja też byłam, miód, piwo piłam -
387   3,  26 |              do gromady, pozdrawiając ją w imię Boga jedynego.~Zastawiono
388   3,  26 |              drugich za łeb pochwyci. Ja sam ludzi, jakich mam, ściągnę
389   3,  26 |               co czynić? - zawołał. - Ja wam nowego nie powiem nic.
390   3,  26 |            prosty i ubogi - zawołał - ja ludźmi rządzić nie umiem.
391   3,  26 |            nich położywszy rżała, aby ją do zagrody wpuszczono.~Wielki
392   3,  26 |          mówić z nią nie chcieli.~- A ja go tu przyprowadzę - rzekła. -
393   3,  26 |         przede mną się on nie skryje, ja go znajdę.~Tym bardziej
394   3,  26 |              się jakby przelękły, gdy ją zobaczył.~Stanęła naprzeciw
395   3,  26 |         śmiała się z radości.~- A tom ja was, miłościwy panie, zdradziła -
396   3,  26 |               znaleźli was, gdyby nie ja.~Gdy Bolko, Sobiesław i
397   3,  26 |               gdy mi moc dacie, azali ja sam znam, na co ją obrócę?~
398   3,  26 |              azali ja sam znam, na co ją obrócę?~Wołanie wielkie
399   3,  26 |            jej dobijał. Kazaliście mi ją wziąć, biorę, dzierżyć będę
400   3,  26 |          Kneźno miłościwa - podnosząc ją rzekł stary - gotuj co masz
401   3,  27 |          ciągnął dalej starszy - tak, ja po ojcu odziedziczyłem władzę...
402   3,  27 |       Przyszliście mi przypomnieć, że ja krwi dzieci moich winienem
403   3,  28 |               prowadzenie Pomorców.~- Ja nie wojuję z nikim, niczyim
404   3,  28 |            czas puścił pod przysięgą, ja bym porobił, co potrzeba.~
405   3,  28 |            ten postrzegł, zarzucił mu ją pod pachy. Wziął to sobie
406   3,  28 |         spatrzywszy wszystko - i otom ja jest.~Tchnął mocno Dobek
407   3,  29 |        jeszcze nie przestawała, jakby ją puszcza na zawołanie rodziła.~
408   3,  29 |              mogło, bliznami zaledwie ją znaczyło.~Z pośrodka tej
409   3,  29 |             walka nie ustawała. Jeśli ją przerwała chwila znużenia,
410   3,  29 |              tam tak uratowano życie. Ja cię powiozę i wiosłami robić
411   3,  29 |                 I mnie byście wzięli, ja mu będę głowę na kolanach
412   3,  29 |          którą radzi zobaczyć byli.~- Ja bym rad jechał - rzekł brat
413   3,  29 |                Nie pojadę, pozdrówcie ją ode mnie... A ty, Domanie?~-
414   3,  29 |              mnie... A ty, Domanie?~- Ja pojadę - zawołał Doman -
415   3,  29 |            pielęgnowała.~- Pozdrówcie ją ode mnie! - powtórzył Ludek. -
416   3,  29 |           powierzchnię i wir, w który ją tanecznice wprawiły.~Pokazał
417   3,  29 |     spodziewała~Doman pierwszy poznał ją, nim zobaczył.~- Ona stoi
418   3,  29 |        zwróciła się, spuściła oczy.~- Ja wam czerpać pomogę, ja za
419   3,  29 |                Ja wam czerpać pomogę, ja za was wodę zaniosę - szepnął
420   3,  29 |              gdy was tu zobaczą?~- Że ja wam od brata przyniosłem
421   3,  29 |                   mruknęła - oj, wiem ja co! A com obiecała, pamiętacie,
422   3,  29 |             że która ucieka, chce, by ją goniono?~Zbliżyła się doń
423   3,  29 |             rzuciła:~- Już teraz, jak ją porwiecie, nie będzie się
424   3,  29 |             nie skaleczy... - A jakże ja ją od chramu porwać mogę? -
425   3,  29 |              skaleczy... - A jakże ja ją od chramu porwać mogę? -
426   3,  29 |            zakładajcie gniade, usiędę ja i pogonię lata moje młode.
427   3,  29 |              Zbliżył się pozdrawiając ją wesoło.~- Gadkę bym wam
428   3,  29 |                 Co by to było, gdybym ja za was okup złożył, a was
429   3,  29 |             się, co się stanie, muszę ją mieć! Krwią-m ją moją zapłacił!~
430   3,  29 |                muszę ją mieć! Krwią-m ją moją zapłacił!~Zerwał się
431   3,  30 |         Piastun spokojnie - przelewał ją Leszek, Pepełek stary i
432   3,  30 |          napili się jej dużo, nimeśmy ją pomścić mogli. Bumir popatrzał
433   3,  30 |          Leszkowie, radźcie wszyscy - ja słuchać będę i wybiorę,
434   3,  30 |           musieli i ulegać - przyjęli ją i milczeli. Inaczej ród
435   3,  30 |           serca zbyć dziewczynę, albo ją znowu porwać i uwieźć, a
436   3,  30 |             jakiego zażądają, a wziąć ją muszę. Krwią ją sobie kupiłem.~
437   3,  30 |               a wziąć ją muszę. Krwią ją sobie kupiłem.~Ponieważ
438   3,  30 |              w końcu z dala postrzegł ją idącą nad brzegiem jeziora
439   3,  30 |              nie witając nawet, jakby ją wczoraj dopiero widział.~
440   3,  30 |               myślał już tylko, jakby ją w tamtą pokierować stronę,
441   3,  30 |             obawiając się pogoni mógł ją schwyciwszy do łodzi zanieść,
442   3,  30 |               go stary Wizun, Nenia i ja - odezwała się cicho Dziwa -
443   3,  30 |                Strach jakiś widocznie ją ogarniać zaczynał - oglądała
444   3,  30 |             Doman przyskoczył, porwał ją wpół, podniósł od ziemi,
445   3,  30 |             rzucił się ku nim, niosąc ją na ramionach łamiącą ręce,
446   3,  30 |      przeznaczenie swe uważała. Wiózł ją więc z sobą na koniu - nie
447   3,  30 |             domu rodzicielskiego brać ją chciał, aby nie mówiono,
448   3,  30 |         radości - bratowe cisnęły się ją witać - brat biegł pytać,
449   3,  30 |            Siostrę wam odwożę, los mi ją przeznaczył, moją być musi,
450   3,  30 |       przeznaczył, moją być musi, ale ją chcę mieć z rąk waszych
451   3,  30 |             skakali i weselili się.~I ja tam byłem, miód, piwo piłem,
452   3,  Dop|   Słowiańszczyznę spowiniętą, widzimy ją tak samo daleko później
453   3,  Dop|              postaci na ziemię zawsze ją umniejsza i odbiera jej
454   3,  Dop|         Jeszcze raz Rytogar stara się ją skłonić do zamęścia, a Długosz