Tom,  Rozdzial

  1   1,  1  |             zamruczał starszy - oni ich nie zatruwają. Obawiałem
  2   1,  1  |       zatruwają. Obawiałem się, aby ich tam więcej nie było. Znać
  3   1,  1  |          oni nas tam zowią, choć my ich język rozumiemy... Słuchaj,
  4   1,  1  |              wilgotniejsze otaczało ich powietrze - cień zalegał
  5   1,  1  |           na świecie niewiast się o ich wolę pytają? Gdzie się inaczej
  6   1,  2  |        starym bez zamka żadnego, bo ich nigdy nie zawierano. Z sieni
  7   1,  2  |           nazad składając. W oczach ich łatwo czytać było, że się
  8   1,  2  |      poszeptał mu na ucho... wyszło ich zaraz dwu z izby. Wisz na
  9   1,  2  |     lśniącym, a gdy Niemiec palcami ich próbować zaczął, nic mu
 10   1,  2  |         Rozmawiali powoli, słuchano ich pilnie.~- A jeśli wam tak
 11   1,  2  |             młoty po mogiłach i już ich prawie nie widać. Nie zdał
 12   1,  2  |             i powiązane mocno. Ujął ich kilka w rękę pokazując Niemcowi.~-
 13   1,  3  |           chcę: ni jego, ani całego ich Leszków plemienia.~- Wyście
 14   1,  3  |           górze zielona łąka wiodła ich ku lasom. Stary wśród zasieków
 15   1,  3  |           na starego gospodarza, że ich spokój zakłócił. Mignęły
 16   1,  3  |        zrywając się przed nimi, aby ich łajać, przeprowadzając dalej.
 17   1,  3  |       podnosił głowę ku barciom, bo ich tu pełno było na drzewach,
 18   1,  3  |                Smerda pański! Bodaj ich razem obu pioruny ze skóry
 19   1,  3  |              mruknął Wisz. - Pięciu ich, nie tak to straszna rzecz,
 20   1,  3  |             moi chłopcy powiązaliby ich na skinienie, ale u stołba
 21   1,  3  |           ale u stołba znajdzie się ich dziesięć razy tyle, gdyby
 22   1,  3  |            dworu. Tu Jaga pokłonami ich witając zapraszała. Wisz
 23   1,  3  |             liczka.~- I dlatego wam ich nie pokażą - wtrącił gospodarz. -
 24   1,  3  |             A Jaga dodała:~- Nie ma ich od rana. Poszły w las wszystkie
 25   1,  3  |           szkodaż to, szkoda, żeśmy ich po drodze nie spotkali.
 26   1,  3  |        szepnął mu do ucha:~- Ja się ich nie boję, nic mi nie zrobią -
 27   1,  3  |       cofnęli się w głąb - opuściła ich wesołość. A tuż i smerda
 28   1,  3  |           poszli do spoczynku. Wisz ich zaprowadził do obszernej
 29   1,  3  |         Leszka nas spętają, albo my ich wyżeniem i wydusim.~Ano -
 30   1,  4  |          jechali w milczeniu. Konie ich same prawie torowały sobie
 31   1,  4  |         duchy mu usta zamknęły, aby ich tajemnic nie zdradził.~Dalej
 32   1,  4  |          wrót staniecie, pozdrówcie ich tam od tego, co dziś ich
 33   1,  4  |            ich tam od tego, co dziś ich pożegnał.~- Wy z Wiszowej
 34   1,  4  |             znad Łaby i Dniepru? Wy ich nie znacie. O białych i
 35   1,  4  |           gwiazdy patrzały, puszcza ich widziała ciemna; księżyc,
 36   1,  5  |           słuchać nauczę... Znam ja ich, stara, wilcza swoboda wije
 37   1,  5  |     kmieciami nieustanne spory, ale ich po trosze kneź wytrzebi,
 38   1,  5  |           się jakieś smażyły, a woń ich ostra izbę napełniała.~-
 39   1,  5  |            dawna się burzą, ale już ich wielu nie stało. Ubywa co
 40   1,  5  |           dzień... Nie boim się ani ich, ani nikogo, grad mocny,
 41   1,  5  |            a mój pan miłościwy umie ich pożyć. Mów mi o dzieciach...
 42   1,  5  |            o dzieciach... Widziałeś ich obu?~- Na me własne oczy -
 43   1,  5  |            spokój wkrótce, naówczas ich zawołamy... A! ja ich nie
 44   1,  5  |      naówczas ich zawołamy... A! ja ich nie widziałam tak dawno -
 45   1,  5  |        dawno - dodała - odebrano mi ich dla wojennego rzemiosła,
 46   1,  5  |          lat! Tyle lat... Widziałeś ich obu? - powtórzyła.~- Niejeden
 47   1,  5  |           wyjdzie cały... Po trochu ich wytrzebi, reszta cicho siedzieć
 48   1,  5  |            krakaniem kruków. Czarna ich gromada podlatywała nad
 49   1,  6  |            żupany, starszyzna. Kneź ich poi, to im się po miodzie
 50   1,  6  |        podwórza z trupów, odzierali ich prędko z sukni, obrywali
 51   1,  6  |            kmiecie bujali... trzeba ich okiełznać było... Powiedz,
 52   1,  6  |             było... Powiedz, że się ich nie boję, że się bez pomocy
 53   1,  6  |       wydusił już dosyć i do reszty ich wymorduję...~Jakby coś sobie
 54   1,  6  |      dwornia śmiejąc się pokazywała ich palcami.~- Tak im wszystkim
 55   1,  6  |         mnie, że dziękuję... Pomocy ich ja potrzebować nie będę,
 56   1,  6  |            im zatkać niełatwo... Ja ich znam... Wracaj rychło, oddaj
 57   1,  6  |            z głowy.~Trupy - byli to ich ojcowie i mężowie... Bracia
 58   1,  6  |           się do niego odezwać, ale ich uprzedził:~- Za co mnie
 59   1,  6  |            Co ja wam winien?... Jam ich ręką nie tknął, jam żadnego
 60   1,  6  |        głowy całe... Jam nie winien ich śmierci...~Jeszcze mówił
 61   1,  6  |              a wkrótce później cała ich gromada, krzycząc, nazad
 62   1,  6  |           Obejrzał się naprzód, czy ich kto z czeladzi nie podsłuchuje.~-
 63   1,  6  |         piorunami i ulewą z noclegu ich spędziła. Hengo też śpieszył
 64   1,  6  |           kmiecie pijani, jak nagie ich trupy do jeziora rzucano,
 65   1,  7  |   wymruczeli przez zęby. Spojrzenia ich rzucane na Wisza kose były,
 66   1,  7  |      rozrodziły i poswatały, a jest ich siła, że my nie sami...
 67   1,  7  |      myśliwiec był wielki. Obsiadło ich dokoła. Młodzież też, czeladź,
 68   1,  7  |           porostów, którymi puszcza ich okryła.~W dali już dym widać
 69   1,  7  |     kilkakroć wywoływać straże, nim ich nareszcie wpuszczono. Wrota
 70   1,  7  |     podróżnych zawarczeć i obwąchać ich dokoła. Nierychło zjawił
 71   1,  7  |              Mrucząc jednak powiódł ich za sobą. Wieczorny zmierzch
 72   1,  7  |           co widzieć dozwalały.~Gdy ich do świetlicy wpuszczono,
 73   1,  7  |        stali długo wprzód, nim oczy ich oswoiły się z mrokiem i
 74   1,  7  |            było. Staruszek zaprosił ich do izby osobnej, gdzie dla
 75   1,  8  |       zabrakło. Było już w obyczaju ich, aby się zbytnio o dostatki
 76   1,  8  |      troszczyć. Nie rosły też one w ich rękach. Znano tę ubogą,
 77   1,  8  |      starych w podwórzu, i słuchano ich a uczono od nich przeszłości.
 78   1,  8  |           nie przyszedł i nie siadł ich słuchać, a miał ten zwyczaj,
 79   1,  8  |           naówczas średnich, liczył ich sobie poza czterdzieści,
 80   1,  8  |             je przed gośćmi, ale ci ich nie tknęli. Wisz tedy pierwszy
 81   1,  8  |          poruszył.~- Nie chcemy się ich zbywać - odrzekł - ale tego
 82   1,  8  |             z nimi skryć? Jak głowy ich osłonić?... Chwostek na
 83   1,  8  |           objeżdża kmieci i na wiec ich zwołuje.~- Kto doniósł?~-
 84   1,  8  |          jesteście potrzebne. W las ich prowadź, Dziwa. Wrócicie,
 85   1,  8  |            ludzi rozstawił tak, aby ich widać nie było ani przygotowań
 86   1,  9  |       bronionej zagrodzie, ścigając ich tylko łajaniem i krzykami.~
 87   1,  9  |         włosy rwą z głowy, słyszysz ich jęki... otwórz powieki.
 88   1,  9  |          synowie powstrzymując, ale ich odtrąciła z lekka; przystąpiły
 89   1,  9  |             siedzące zwłoki i u nóg ich leżąca niewiasta, to koń,
 90   1,  9  |          zczerniałe zwłoki i u stóp ich wyciągniętego trupa, na
 91   1,  9  |      poszedł z nimi przeprowadzając ich ku zagrodzie.~Na pół drogi
 92   1,  9  |       służyć i duchom, a czy przeto ich słuchać?~- Ja przykazać
 93   1,  10 |            Wisza za to, że pierwszy ich na wiec powołał. Śmierć
 94   1,  10 |          smutnymi. Ze trzech liczba ich rosła do dziesięciu, do
 95   1,  10 |          dziś, byle skinęli, bronić ich będą. Ziemię nam zniszczą
 96   1,  10 |         synowie będą lepsi.~- Na to ich właśnie Niemcy zaprawiają
 97   1,  10 |           zwolenników Chwostka, aby ich na sztych nie wydali...
 98   1,  10 |               a wówczas z Myszków i ich druhów nie zostałoby jednej
 99   1,  10 |        uczynią... O Łado...~Wybrali ich, wybrali dwunastu... Cieszyli
100   1,  10 |             nie chcieli... dwunastu ich wybrali i mieli... Dwunastu...
101   1,  10 |         nami. I spędzili dwunastu z ich grodów. Znowu kmieci zrobili
102   2,  12 |             smolne łuczywa dymiły w ich rękach, a ogień się jeszcze
103   2,  12 |            ogniska i przykłaskiwano ich skokom, kiedy niekiedy krzyk
104   2,  12 |        wypełznął z krzaków, wyminął ich i niespokojny, rzuciwszy
105   2,  12 |            działo, oni mu też - jak ich już powracających, z lasu
106   2,  13 |     wychylających się na pole.~Było ich czterech. Jeden przodem
107   2,  13 |             wszystkie z nami, bo to ich sprawa, pojednają się...
108   2,  14 |        ludzi stały tu od wieków, że ich niegdyś była tu moc wielka,
109   2,  14 |            Teraz tu tylko pozostało ich kilka, sczerniałych, osiadłych
110   2,  14 |             Widać było po sukniach, ich barwie i kroju, że ludzie
111   2,  14 |         świetle ognia mogła dojrzeć ich twarze. Zwiędłe były, smutne
112   2,  14 |               więcej jeszcze, białe ich oczy nie widzą i nie patrzą...
113   2,  14 |            i zażalonych, nie róbcie ich więcej targając się na to,
114   2,  15 |          się spać nie śmieli, nużby ich nie zastał na nogach i pogotowiu,
115   2,  15 |        tylko Sasi im radę dadzą. Ty ich sam nie zmożesz ze swymi
116   2,  15 |          zmożesz ze swymi smerdami, ich tu siła. Zdrajcy wszyscy
117   2,  15 |       dworze mowy ludzi, nałamał do ich obyczaju, a choć w nim natura
118   2,  15 |          dzika, bezbronna, rozpędzi ich garść Sasów.~Hadon podparł
119   2,  15 |             odsieczą w czas. Ja się ich na grodzie nie boję. Znam
120   2,  15 |    odgrażają się i krzyczą. Gdy się ich siła zbierze, gotowi by
121   2,  15 |          brwi namarszczył.~- Puścić ich tu - zawołał na smerdę -
122   2,  15 |             u pasa. Chwost zmierzył ich i policzył oczyma, którzy
123   2,  15 |           miał ząb, nie znalazł, bo ich gromada na zamek puścić
124   2,  15 |          puścić nie chciała, a kneź ich najmilej by był powitał,
125   2,  15 |        gniewny odpowiadał wręcz, że ich precz odepchnie.~Tak czasem
126   2,  15 |              odparł Myszko - a czuć ich trzeba będzie. Jeszcze my
127   2,  15 |           jakby nie słuchał, oczyma ich liczył. - Co więcej? - zapytał.~-
128   2,  15 |            się pozarzynali, i trupy ich jak psów do jeziora kazał
129   2,  15 |        krzyknął do smerdy:~- Wiązać ich! Dyby i pęta - to moja odpowiedź.~
130   2,  15 |              posunęła się w obronie ich, wołając i krzycząc żałośliwie.
131   2,  15 |        potrafiła kmieciów odciąć od ich koni i czeladzi, tak że
132   2,  15 |             się znaleźli i dosiedli ich, Myszko skrwawiony pięść
133   2,  15 |        wielkim.~Chwostek szalał, że ich puszczono, że się im wybić
134   2,  15 |             dali z grodu. Smerdowie ich tuż na placu smagać poczęli
135   2,  15 |    przypadając do niektórych własną ich siekł ręką.~Nierychło się
136   2,  15 |          się to skończyło. Poprosić ich było uprzejmie do izby,
137   2,  15 |            u wrót stanęła; zająłbyś ich jak ryby w matnię. I lepiej
138   2,  15 |      jeszcze, lepiej jeszcze wodzić ich było obietnicami, udać powolność,
139   2,  15 |           rozumnych ludzi, na zamek ich prosić. Nasza sprawa, ich
140   2,  15 |           ich prosić. Nasza sprawa, ich wszystkich sprawa. Nie stanie
141   2,  15 |      Zagniewają się pewnie; ukołysz ich pięknymi słowy, niech ino
142   2,  16 |             policzyć z siłami. Było ich na grodzisku dosyć, przy
143   2,  16 |             pospędzać i bić, ale to ich nie potrafiło zmusić do
144   2,  16 |    odpowiadały kruki z wieży. Stado ich to zlatywało z murów, okrążało
145   2,  16 |           już w łożnicy, nie śmiano ich budzić i czekać z nim musiano
146   2,  16 |         tego dnia do nocy wyglądano ich na próżno.~Ślepy Leszek
147   2,  16 |          żal, rozpacz na nowo serca ich chwyciła. Oboje rodzice
148   2,  16 |          nieszczęście stało się bez ich woli, że nie kazał nikt,
149   2,  16 |           istocie, a z nimi synowie ich i rodzina, głów kilkanaście.~
150   2,  16 |          Mucha powrócił i przybycie ich obiecywał donosząc, że po
151   2,  16 |             Chwostek sam wyszedł na ich spotkanie i u mostu kołpaka
152   2,  16 |           Ze czcią wielką wiedziono ich milczących - bo się znać
153   2,  16 |          prosto do świetlicy, gdzie ich na okrytych ławach posadzono,
154   2,  16 |           zabijali po lasach, stada ich zagarniali, niewiastom gwałty
155   2,  16 |          palcem na ciała.~- Czeladź ich powiązać - z trupami precz!
156   2,  16 |          nich nie potrzeba, zakopać ich w ziemię.~Smerda stał niemy,
157   2,  16 |             głęboki dół wybrać, aby ich psy nie wywlekły, bo się
158   2,  16 |          starców i ledwie rozkwitłe ich dzieci ludzie kneziowscy
159   2,  16 |           wywlekać zaczęli. Czaszki ich biły o podłogę, o słupy,
160   2,  16 |          pomagać. Tymczasem czeladź ich chwytano, wiązano i do szopy
161   2,  16 |             myśleć było. Zagrzebano ich w dole jak zdechłe zwierzęta,
162   2,  17 |           zawczasu postrzegłszy, co ich czeka, rzucił się na ziemię,
163   2,  17 |          jednego na świecie. Chwost ich z żoną potruł przy biesiadzie,
164   2,  17 |             na ziemi ległszy, wieźć ich nie chciał. Próżno go Żuła
165   2,  17 |          stał Bumir; nie wszystkich ich pewni byli Myszkowie i znać
166   2,  17 |     drzewcach osadzone. Wyniesienie ich z miejsca tego oznaczało
167   2,  17 |         przyjdę... i wiem, dlaczego ich teraz nie podnoszę.~To mówiąc
168   2,  17 |           sobą i dwu swych braci.~- Ich to krew - rzekł wskazując
169   2,  17 |        cicho - i będzie cicho. Znam ich, że krzykuny są, a do roboty
170   2,  18 |             na kłodzie.~Obawiał się ich kneź, ale i smerda się ich
171   2,  18 |          ich kneź, ale i smerda się ich lękał. Wyrządzić im krzywdę
172   2,  18 |             w jakimś strachu, który ich ogarniał mimowolnie.~Cisza
173   2,  18 |         Chwostek zadrżał.~- Ilu tam ich? - zawołał popędliwie -
174   2,  18 |          odezwała się baba - a kopa ich może być... Ostatnie słowa
175   2,  18 |             Głubie i wpadlibyście w ich ręce. Siedzą tam już trzy
176   2,  18 |       Siedzą tam już trzy dni, jest ich dużo. Są zbrojni, a milczą
177   2,  18 |           zbrojni, a milczą tak, że ich o trzy kroki nie słychać...~-
178   2,  18 |            na staje od obozu chodzi ich kilku...~Rozmowa ta jeszcze
179   2,  18 |      gałęzie. Zmiarkowali łatwo, że ich opasywano. Chwostowi twarz
180   2,  18 |            kołpaku Chwostka utkwiło ich kilka. Smerda miał rękę
181   2,  18 |              na prawo i lewo, gęsto ich głowy przezierały z gęstwiny.~
182   2,  18 |            było się rozeznać, gdzie ich ta szalona ucieczka zagnała.
183   2,  18 |           przelękły tylko, jaki los ich czeka.~Długi czas słowa
184   2,  18 |          jęczenie tylko konia uszów ich dochodziło. Obawiając się,
185   2,  18 |              Obawiając się, aby ono ich nie zdradziło, smerda wrócił
186   2,  18 |  przyczajeni, w ciągłej obawie, czy ich ludzie rozbiegłszy się nie
187   2,  18 |          jeść w milczeniu. Ośmielił ich nareszcie spokój dworu,
188   2,  18 |           wyniesiono miodu. Śmiechy ich i krzyki dolatywały do uszu
189   2,  18 |         Piastun odetchnął lżej, gdy ich nie stało.~
190   2,  19 |            spędzano z pastwisk, aby ich nie zajęli kmiecie, których
191   2,  19 |          Przyjezdni, jak to z sukni ich poznać było łatwo, z daleka
192   2,  19 |          jakby niemieckiego ubranie ich znamionowało. Oba niestarzy
193   2,  19 |         węzełki przywiązane były do ich koni.~Zmęczone całodziennym
194   2,  19 |   całodziennym pochodem wierzchowce ich, jak skoro stanęli, wyciągnęły
195   2,  19 |         obyczaju...~Mówiąc, starzec ich ciągle ręką w podwórze zapraszał.
196   2,  19 |           aby zabrać konie. Piastun ich wiódł do przedsieni i świetlicy,
197   2,  19 |          chlebem rozłamać. Posadził ich na pierwszym miejscu i skinął
198   2,  19 |             godzinie spodziewać się ich nie mógł.~Z wielką ciekawością
199   2,  19 |           niemieckim. A gdyby przez ich kraj płynęło błogosławieństwo
200   2,  19 |           mężczyznami siadać.~A gdy ich starzec do jedzenia zapraszał,
201   2,  19 |             My czary odganiamy, ale ich nie czynimy. Zwyczajem jest
202   2,  19 |             sobą. Piastun uprzejmie ich do jedzenia zapraszał. Widać
203   2,  19 |           potem w pogaństwie, które ich otaczało. Tłumy jednak przywiązane
204   2,  19 |            usiedli.~Piastun zapytał ich, jakie to były słowa, które
205   2,  19 |      narodowi zawsze potrzeba; mają ich i inne narody naszej mowy,
206   2,  19 |         nimi.~Wieczór piękny z izby ich potem wyzwał, poszli usiąść
207   2,  19 |             znowu. Piastun zagadnął ich o wiarę nową, której ciekaw
208   2,  19 |           inne pytał lub możliwości ich zaprzeczał; tak się rozmowa
209   2,  19 |           słowa" odezwali, powitano ich jak braci, dając im miejsce
210   2,  19 |       ziemian. Najczęściej oddawano ich naówczas, jak się to dzieje
211   2,  19 |      przecie choćby głodem weźmiemy ich...~- Tak - odezwał się Ścibor -
212   2,  19 |             się Ścibor - ale z rodu ich pozostał Miłosz z synem,
213   2,  19 |              ale z Niemcy, którzy w ich obronie staną...~- Miłosza,
214   2,  19 |         miejsce poczestne i szukano ich dokoła, nigdzie ich znaleźć
215   2,  19 |         szukano ich dokoła, nigdzie ich znaleźć nie było można.
216   2,  19 |             i dziadów, i pradziadów ich, kędy się od wieków chowali,
217   2,  19 |           nie spodziewali, mieliśmy ich więcej, niż kiedykolwiek
218   2,  20 |       zdunami byli wszyscy. Aże się ich rozrodziło wielu, a nie
219   2,  20 |         robić i dla kogo, i pokrywy ich były do wyboru, a na niektórych
220   2,  20 |        stary potracił dawno, a miał ich razem dwie, po których już
221   2,  20 |            chacie u siebie i nikomu ich nie dawał. Mówili nawet
222   2,  20 |          nas sprowadzi.~- Odpędzimy ich!~- Jak wam pola zniszczą,
223   2,  20 |         zdało - bąknął Misz. - Aleć ich nie dajecie darmo?~- Czasem -
224   2,  20 |             u Polan pieniądze, choć ich nie robiono. Z dawna przywozili
225   2,  20 |           ze starym do chaty, gdzie ich stół biało nakryty czekał.
226   2,  20 |           Nie było tu nikogo oprócz ich dwojga; chłopak pochwycił
227   2,  20 |        podnosiła.~- Ojciec mówi, że ich ma sześć! - poczęła w duchu
228   2,  20 |      odpędzili z grochem, tobym wam ich przysłał.~- A wiele żon
229   2,  21 |            do zamku się prosili. Tu ich puścić nie chciano, aż wyszedł
230   2,  21 |           kłody odwalać a prowadzić ich do wnętrza, zdyszany, radując
231   2,  21 |          stos każę zażegnać, bo się ich nie boję.~Kneźna padła mu
232   2,  21 |            zapalić! Niech znają, że ich się nie zlęknę!...~Na kamieniach
233   2,  21 |            mają? - zawołał - chcesz ich teraz wyprawić, aby pochwyciła
234   2,  21 |           wami...~Po jednemu wzięła ich za głowy i pocałowała.~Chwost
235   2,  21 |              tu synowie tamtych, co ich potopiono w jeziorze, a
236   2,  21 |            Myszkami byli... czereda ich cała. Stoją murem i patrzą
237   2,  21 |          odepchnięci i cisną się na ich miejsce drudzy, po zabitych
238   2,  21 |   Wzdrygnęli się idący.~- Ostatni z ich rodu! - zawołał Myszko. -
239   2,  21 |          zawołał Myszko. - Zgładził ich, aby po nim nikt nie został...
240   2,  21 |             w nim zgorzały, a duchy ich ze skargą do ojców pójść
241   2,  21 |           po ziemi, ażby nie zgniły ich ciała. Tu stos jakby naumyślnie
242   2,  21 |            Mściwoja i Zaboja, potem ich dzieci, i przyszedłszy na
243   2,  21 |         leżeli dwaj ojcowie, u stóp ich przy sobie dzieci.~Rozżarzone
244   2,  21 |            stołbem i z nimi? Ogniem ich nie pożyć, bo kamień mu
245   2,  21 |              co na niej...~- Głodem ich jednym weźmiemy, ludzi nie
246   2,  21 |            posiedzim dłużej... póki ich nie wymorzym do szczętu...
247   2,  21 |        ludzi się zamknęło, tym głód ich prędzej wydusi... Gromad
248   2,  21 |            z Leszkami trzymali i do ich krwi należeli. Nie poszli
249   2,  21 |           strzałach - mówił Bumir - ich dziesięciu na waszych stu
250   2,  21 |       waszych stu stanie.~- Ale też ich stu nie przyjdzie zza Łaby
251   2,  21 |        Pewnie nie - zawołał Bumir - ich dziesięciu zwołają sobie
252   2,  21 |            karków i mruczeli. Widać ich było leżących na ziemi,
253   2,  21 |             straż wybierać, dzielił ich tak jakoś po swej woli i
254   2,  21 |          jakoś, snem ciężkim, który ich rzucał, z którego jakby
255   2,  21 |         słuchając oddechu, policzył ich i wrócił na górę.~Ludzie
256   2,  21 |          nie dosięgnął, choć ciągle ich próbowano. Śpiewano pieśni
257   2,  21 |             wiele, a było obyczajem ich przyjmować i karmić.~Obłąkanym
258   2,  21 |            miazgę gruchocząc. Dwoje ich tylko, Mucha i smerda, leżący
259   3,  22 |       Myszka wybrać - rzekł jeden z ich drużyny - Myszka z krwawą
260   3,  22 |       krzyczeć zaczęto - nie chcemy ich! Mścić się będą! Precz z
261   3,  22 |          jego byli na grodzie, skąd ich w czas matka przez jezioro
262   3,  22 |           wtargną z nimi prędko, bo ich długo prosić nie trzeba.
263   3,  22 |    połapawszy niewolnika, zwykł był ich do sochy zaprzęgać i orać
264   3,  22 |         trzeba jednego, a swata się ich czterdziestu... za każdego
265   3,  22 |            na pewno spodziewali, że ich jednym okrzykną głosem,
266   3,  22 |              gdzie sięgało "słowo", ich obyczaje, ład, zakony, prawa
267   3,  22 |              a gdy się pokłócą, ten ich jedna jak matka dzieci przy
268   3,  22 |             ludźmi w gaju, aby nocą ich nie zdradziły ogniska i
269   3,  23 |              podpełznąwszy widzieli ich nawet, ale sił obliczyć
270   3,  23 |       postanowił ciągnąć cicho, aby ich na noclegowisku napaść śpiących.~
271   3,  23 |             gnali za sobą. Na czele ich stali kneziowie Leszek i
272   3,  23 |         dysząc bezsilni... a kto by ich napadł wówczas, tylko by
273   3,  23 |        niebie nie było i noc okryła ich chmurna.~Szli tak długo,
274   3,  23 |     nieprzyjaciela policzyć. A było ich tyle, że rachować przestał,
275   3,  23 |           braci rodzonych. Chciwość ich ciągnęła i zwierzęca dzikość.~
276   3,  23 |      miejscu bezpiecznym. Osłaniała ich puszcza, jezioro i błota
277   3,  23 |         drodze. Nie opodal od obozu ich widać było skupioną gromadę
278   3,  23 |           Pomorcy, którzy najbliżej ich leżeli, cale się niczego
279   3,  23 | odpoczywających rzucili, starać się ich osaczyć dokoła jak zwierza
280   3,  23 |          tylko strony od pola zająć ich nie było można, bo by zawczasu
281   3,  23 |             jeńców podkradła i pęta ich poprzerzynała. Oni też mieli
282   3,  23 |          się nawała wielka, zagnała ich na pobojowisko i trupy,
283   3,  23 |   pierzchali tak szybko, iż dogonić ich najmniejszej nie było nadziei.~
284   3,  23 |         służyły do mordowania, łyka ich przygotowane - do wiązania
285   3,  23 |              nie sycząc nawet, choć ich powrozami do krwi pokrępowano,
286   3,  23 |            O! ten ci to jest, który ich tu pewnie prowadził wypatrzywszy
287   3,  23 |   biesiadowano znów do nocy.~Ta gdy ich zaskoczyła, nie czas już
288   3,  23 |        zdano jeńców pomorskich, aby ich odprowadzili i jako niewolników
289   3,  23 |            biczami smagając poczęła ich zmuszać do wstawania z ziemi.
290   3,  23 |        zmuszona do pochodu. Pędzono ich pieszo, otoczywszy konnymi,
291   3,  23 |           pobranym zbójom, obrzucać ich przekleństwy i razami. Pozostających
292   3,  24 |            niewolnice... U bogatych ich bywa wiele, a tobie to co
293   3,  24 |          bez stosu i pogrzebu! Mnie ich szkoda... gród pusty! Trawa
294   3,  24 |         jaki ją tam los czeka i ile ich tam jest?~W przeddzień wesela
295   3,  24 |         opowiadać i okupić. Dopiero ich przepuszczono, gdy podarki
296   3,  24 |           podarki dali. Doman wiele ich wiózł z sobą, a gdy z krasnej
297   3,  24 |             obeszli dokoła i ojciec ich trzykroć ziarnem obsypał,
298   3,  24 |         były u brzegów, pierwsi, co ich dopadli, pozajmowali i zamiast
299   3,  24 |             siekąc konie i ścigając ich zapalczywie. Drudzy już
300   3,  24 |            było zajęte. Wśród tłumu ich dwóch młodych dowódców widać
301   3,  24 |              Po strojach za Niemców ich wziąć było można i Niemcami
302   3,  24 |             wrotach wołali:~- Wiodą ich! prowadzą!~Niektórzy biegli
303   3,  24 |        języka. Lękali się może, aby ich znowu nie zaskoczono, ale
304   3,  25 |        przyszły, choć skarby chramu ich nęciły.~Na ostrowiu ludu
305   3,  25 |            nad ranem, nad ranem coś ich nastraszyło.~Bogunki i wodnice
306   3,  25 |       jeziora, wiatr zadął i pędził ich precz... Ruszyli się, zawyli
307   3,  25 |                Poszli, poszli - już ich nie ma, ale któż wie, czy
308   3,  25 |           na Lednicę po skarby, ale ich spłoszył goniec, który od
309   3,  25 |     niewiastami teracie, u was jest ich zawsze dosyć! E? wszakże
310   3,  25 |       ślubowała niejedna, a mało to ich poszło od tego ognia w chramie
311   3,  25 |           do chramu okup dać! Wizun ich ma dosyć na posługę...~Doman
312   3,  25 |             przez płomienie, a woda ich żadna nie gasi. Królewicz
313   3,  26 |         Ludzie nie wiedzieli, gdzie ich szukać. Raz się wdarli od
314   3,  26 |            lewej granicy, gdzie się ich nie spodziano.~A starszyzna
315   3,  26 |          Myszków ku nim i w gościnę ich do wspólnego ogniska zaprosił.~
316   3,  26 |           ubogi!~Jakby trwoga jakaś ich ogarnęła, zdało im się,
317   3,  26 |        dopłynąć. Drudzy o Pomorców, ich siły, o Leszków i o Niemców
318   3,  26 |             tych, co nas nękają, do ich gniazda, i wydusić tam to
319   3,  26 |       obozem leżeli wiecujący; było ich tego dnia dosyć i coraz
320   3,  26 |         gdyż nie wiedział, dlaczego ich ścigano, i o ojca a siebie
321   3,  26 |             to ktoś sam lub w kilku ich szło po lasach za Piastunem,
322   3,  26 |           się kneziowi...~Ujrzawszy ich, ręce załamał stary.~Jesteśmy
323   3,  26 |             coś po cichu. Tłum miał ich za jakichś wróżbitów z daleka.~
324   3,  26 |             łamiąc a czując, że się ich swobodne, ciche życie~kończyło,
325   3,  26 |             nie postrzeżeni. Kazano ich szukać wszędzie, lecz nikt
326   3,  26 |   pospieszyli kmiecie z darami, aby ich krwi pan wstydu nie miał.
327   3,  27 |        bardzo. Lękali się ci, co do ich rodu należeli, aby ich nie
328   3,  27 |           do ich rodu należeli, aby ich nie wytępiono i zemsty nad
329   3,  27 |     uczyniła dziecinnym, bawiło się ich dwoje pod dębami starymi
330   3,  27 |             Raz jeden tylko wpuścić ich kazał, powiedział, że do
331   3,  27 |          chodząca na wałach ujrzała ich szybkim krokiem wychodzących
332   3,  27 |     niecierpliwie domagali się, aby ich dla rozmowy do Miłosza wpuszczono.
333   3,  27 |             się nieco podniósł, gdy ich zobaczył, ale nie wyszedł
334   3,  27 |             przed nim stanęli, ręką ich powitał i czekał.~Natenczas
335   3,  27 |         nieco.~Stary też patrzał na ich twarze młode, kwitnące,
336   3,  27 |            młode, kwitnące, na oczy ich jasne, i gniew a żal opanowały
337   3,  27 |     wyciągnął ku młodym i, ukazując ich, wołać począł głosem zmienionym:~-
338   3,  27 |         pomścił synów moich... Krew ich żąda waszej... Jeden z was
339   3,  27 |          ludziom nadbiegającym ręką ich wskazując: - Związać ich!...
340   3,  27 |            ich wskazując: - Związać ich!... Do ciemnicy!~W mgnieniu
341   3,  27 |           młodszego, drudzy za ręce ich już chwytali.~Powstał krzyk
342   3,  27 |            Leszków trzymał sercem z ich sprawą. Niewolniczo posłuszny,
343   3,  27 |             się nad nimi, niewiasty ich do wozów sobie wprzęgając,
344   3,  27 |     nieszczęśliwych zrodzeni właśni ich potomkowie nie zwyciężyli
345   3,  27 |           Obrowi zdusić obu i trupy ich wyrzucić za wrota. Co chwilę
346   3,  27 |           się na gród targną, głowy ich natychmiast spadną. Mimo
347   3,  27 |         młodych kneziów, i wypuścił ich z ciemnicy.~Ciżba zdziczała
348   3,  27 |            kilku ludziom, porwawszy ich, czaszki o pnie dębów podruzgotał,
349   3,  27 |            i nieszczęściem, jakiego ich zuchwalstwo stało się przyczyną.~
350   3,  27 |            i inni Leszkowie, krewni ich, którzy im towarzyszyli,
351   3,  27 |           im towarzyszyli, opuścili ich i znikli.~Zrozumieli, że
352   3,  27 |           ciała poszarpali... kości ich wiatr poroznosi i pamięć
353   3,  27 |            wiatr poroznosi i pamięć ich wsiąknie w ziemię...~
354   3,  28 |            wybierano, rozproszonego ich niewolnika, w poprzednich
355   3,  28 |            się do swoich, prowadząc ich potem tym bezpieczniej,
356   3,  28 |         Polanom sprzyja, że potem w ich obozie ujęty został w niewolę
357   3,  28 |     porządek i tu zaprowadzili, ano ich precz wyrzuciliście i natomiast
358   3,  28 |            z nimi powinien, a wziąć ich stronę i drugich namawiać,
359   3,  28 |           się na osobności, tak aby ich nie podsłuchano. Dobek starostę
360   3,  28 |         będzie ręką prawą, panem na ich dworze, że pozyszcze bogactwa
361   3,  28 |            bogactwa wielkie, weźmie ich krewną za żonę, byle stale
362   3,  28 |          obozu opowiedzieli - wziął ich jakiś starszy i do młodych
363   3,  28 |            zdrajcą, podesłanym, aby ich siły obliczył i dał o nich
364   3,  28 |          niewdzięcznością naród się ich ojcu wypłacił za tyle dobrodziejstw,
365   3,  28 |           ochronili, przez co dziad ich, Miłosz, zginął, że zostali
366   3,  28 |         mógł przeciągnąć, na stronę ich przeszli, Klodwig powtórzył
367   3,  28 |            drugiej strony. Weźmiemy ich w kleszcze, aby nic nie
368   3,  28 |        teraz było, bo wojewodowie i ich tysiącznicy sami każdego
369   3,  28 |            zastępstwie. Sporządzono ich mnogość wielką z kory lipowej
370   3,  28 |             sprzyjam. Przepatrzyłem ich zbroje, ludzi i wojsko.
371   3,  29 |        puszczy.~Byli to Leszkowie i ich siły.~Nie spodziewali się
372   3,  29 |            przeciw sobie i pierwsze ich kupy z lasów wychodzące,
373   3,  29 |         nich! następujcie!... Niech ich noga stąd nie ujdzie. Łado!
374   3,  29 |       dolinie resztką wody, dzielił ich we dwa zastępy. Ścibor i
375   3,  29 |            gdyż już drudzy, depcząc ich i biegnąc po nich, nową
376   3,  29 |           się im zajadle. Siekły go ich miecze, nie mogąc zadać
377   3,  29 |            okrążyli Leszków i murem ich opasywali.~Buta i wściekłość
378   3,  29 |          zająwszy wzgórza, ściskały ich coraz ciaśniej. Droga swobodna
379   3,  29 |              Leszkowie z obawy, aby ich nie pochwycono, już przodem
380   3,  29 |             wszech stron obejmowali ich Polanie.~Niewolnika brać
381   3,  29 |            wzgórza; kupy otaczające ich, podnosząc zbroczone dłonie,
382   3,  29 |         Ludek, Sambor, a wszystkich ich tam ciągnęła Dziwa, którą
383   3,  29 |            nad powierzchnią jeziora ich główki wyskakiwały niknąć,
384   3,  29 |             się zbliżali, jak białe ich ręce nad wodą zbierały warkocze,
385   3,  29 |              zdało im się, że śpiew ich słyszeli, a przypłynąwszy
386   3,  29 |            i zwycięsko. - Pobiliśmy ich! - zawołał Doman powstając
387   3,  29 |       prowadząc za sobą...~- Gdyśmy ich zewsząd objęli i ścisnęli
388   3,  29 |              nie pomogło... czaszki ich pękały jak orzechy, krew
389   3,  30 |      ciągnąć nie chciał. Zostawiono ich w pokoju, krew swej krwi
390   3,  30 |       pozdrawiając nikogo. Nikt też ich słowem ni ręką nie witał.
391   3,  30 |       Czterej wojewodowie zmierzyli ich oczyma srogimi, ale Bumir
392   3,  30 |            nam też wszystkim, co do ich rodu należym, mir dajcie..~
393   3,  30 |              rzekł - i przywiedźcie ich.~Z tym odeszli Leszkowie
394   3,  30 |           wojewodom.~- Widzieliście ich - rzekł - zgodę nam przynoszą,
395   3,  30 |         przeciw Leszkom, zemsty się ich na sobie obawiając. Piastun
396   3,  30 |       gromadnie w milczeniu.~Z dala ich już ujrzawszy Piastun wojewodów
397   3,  30 |             Piastuna.~Ten ujrzawszy ich powstał z ula, na którym
398   3,  30 |           na którym siedział, witać ich idąc. Zdumieni, poczęli
399   3,  30 |             i przypomniano, wszyscy ich uprzejmie witając cieszyli
400   3,  30 |        milczeli. Inaczej ród by się ich wyrzekł cały.~Żywili też
401   3,  30 |             dopiero postrzeżono, iż ich brakło. Frasunek był wielki.
402   3,  Dop|    nieprzebitą mgłą okryte, nie zna ich nikt, nikt o nich nie wspomina.
403   3,  Dop|             widocznie się istnienia ich domyślać każą, na tych samych
404   3,  Dop|      ognisku znajdując wszystko, co ich życie stanowi. Zupełnie
405   3,  Dop|      stanowi. Zupełnie zgodne z tym ich charakterem w przeszłości
406   3,  Dop|          grecki Maurycy) rozpytywał ich o narodzie i gdzie sobie
407   3,  Dop|             postanowił przeszkodzić ich pochodowi do kraju. Oni
408   3,  Dop|  przypasywać mieczów, ponieważ kraj ich nie zna żelaza i dozwala
409   3,  Dop|     gościnnym przyjęciem zaszczycił ich, samych jednych spomiędzy
410   3,  Dop|             zetknęli, a podziwiając ich wzrost i dorodność ciała,
411   3,  Dop|            dorodność ciała, odesłał ich do Heraklei".~W tak idealnym
412   3,  Dop|       organizacja gmin i połączenie ich z sobą rodzajem federacji,
413   3,  Dop|              dozwalało im zgodnie z ich naturą wyrabiać się i tworzyć
414   3,  Dop|           formie mało pojętnej i do ich natury nie zastosowanej
415   3,  Dop|          zjawiskiem. Wanda zwycięża ich potęgą niewieściego, dziewiczego
416   3,  Dop|         wdzięku. Rytogar, nie mogąc ich skłonić do bitwy, z rozpaczy,
417   3,  Dop|         trudny, dla uniknięcia więc ich "po długich sporach (Długosz)
418   3,  Dop|          męża zaczęła na zgładzenie ich ze świata. Długosz umieścił
419   3,  Dop|          Zakazuje oprócz tego ciała ich chować, sam zaś dalej wiedzie
420   3,  Dop|           nałożone dla odstraszenia ich ogniska. Popiel chroni się
421   3,  Dop|             się do chaty Piasta. Tu ich gościnnie przyjęto sądkiem
422   3,  Dop|            stare, a zarazem zaciera ich pierwotną prostotę.~Skuba,
423   3,  Dop|        pierwszego wejrzenia na cały ich ciąg przekonać łatwo, nader
424   3,  Dop|       składa. Usiłowanie połączenia ich z jakąś chronologią, z dziejami
425   3,  Dop|    następstwo wypadków.~Leszkowie i ich panowanie, rząd gminowładny