Tom,  Rozdzial

 2511   2,  12 |                  krew przemieniła, białe lilie poczerniały... Hej! hej!...~
 2512   3,  25 |                jakoś przy grzędzie, przy lilii; gdy się do niej zbliżyli,
 2513   3,  28 |       podsłuchiwała rozmowę. Dobkowi pod lipami kładziono skóry, na których
 2514   1,  7  |            wywiódł starca za zagrodę pod lipę, która na wzgórzu stała.
 2515   3,  22 |              proce i pociski. Kawał łubu lipowego stał za zbroję, a ozdobną
 2516   3,  28 |                ich mnogość wielką z kory lipowej i drzewa, jakich długo potem
 2517   1,  2  |         za-trzymać - wybrał piękny miecz liściasty, siekierek kilka, młotów,
 2518   1,  8  |               się w gałęzie, zakradał do lisich nor, zakopywał w stogach
 2519   2,  18 |                leży... bylica, dzięgiel, lisie jajko, biedrzeniec, dziewanna,
 2520   2,  13 |             głowę poranioną. Jaruha była listościwą, leki i czary stanowiły
 2521   2,  14 |                 coś pomiędzy sobą, jakby litując się nad nią. Głowami potrząsały
 2522   3,  28 |          pozbyłem, na żebraka wyszedłem. Litujcie się, panie, nade mną!~Wysłuchawszy
 2523   3,  26 |             potrzeba i prędkiego wyboru. Litujmy się sami siebie a dzieci
 2524   2,  17 |                  mówiącego - idź im łapy liż na grodzie, tu ciebie nam
 2525   1,  10 |                dokoła. Siadał spoczywać, lizał łapę i znowu wlókł się leniwo
 2526   2,  21 |              które do stołba przytykały, lizało mury jego i pięto się wysoko,
 2527   1,  6  |                  i z radości, ze łzami i łkaniem, u wesela i pogrzebu. Były
 2528   1,  2  |               jak gdyby plecione były ze lnu lub wełny. Niektóre z nich
 2529   2,  15 |         zapadającymi z góry, zaparty był loch, w którym osadzono oślepionego
 2530   2,  16 |               ścianach. Była i studnia w lochach, która wody dostarczała,
 2531   2,  16 |          bodniach. Niżej jeszcze były te lochy ciemne i wilgotne, z których
 2532   1,  4  |             wiatrom wodze, niechaj Dunaj lodem stanie. Przejdziemy go suchą
 2533   2,  14 |           Każdego niemal dnie nadciągały łódkami nowe gromady po wróżby składając
 2534   3,  25 |                dopiero o brzasku znalazł łódkę jakąś, by na niej do ostrowu
 2535   3,  25 |                  po złote jabłka na górę lodowatą, ten jechał, jechał, wpadł
 2536   3,  24 |                dziwowali, bo było niby z lodu, a słońce na wskroś przez
 2537   1,  4  |               drodze... z wzdętą wodą... Lody na nim roztajały... Król
 2538   1,  2  |              wężem rękę niewieścią aż do łokcia opasać mogły. Drugie, dla
 2539   2,  16 |                odpowiedź - potrącali się łokciami. Chwost czekał, aż Mściwój
 2540   2,  13 |               wszyscy; Doman się był, na łokciu spierając, podniósł blady,
 2541   3,  28 |              domu wiele było niezdarnego łomu, z którym ludzie nie wiedzieli,
 2542   1,  6  |                  tynu, gdzie gęsto rosły łopiany, pokrzywy i łozy, ruszyło
 2543   3,  30 |                 nam tylko dopowiedzieć o losach Domana i Dziwy, które się
 2544   3,  29 |               Pepełkami. Lecz przerażeni losem Klodwiga Niemcy i dwór okrążyli
 2545   1,  1  |                łąk pierzchały całe stada łosi i jeleni dobijając się do
 2546   1,  7  |             mruczały niedźwiedzie, stada łosiów i jeleni z ogromnym chrzęstem
 2547   1,  6  |            naczynia, potem runęły ławy z łoskotem wielkim i stoły, światło
 2548   3,  23 |               dziczy zrozpaczonej, która losowi swemu nie chcąc się poddawać
 2549   3,  26 |                  nich i opierał się woli losu. Po raz pierwszy w jednym
 2550   1,  7  |                stała woda. Stały otworem loszek, spiżarnia, wszystko.~Jeden
 2551   1,  1  |            dokoła opleciony był wianek z łotoci... oczyma strzelała za nimi...
 2552   1,  1  |            wiosennej powodzi złociły się łotocie jak bogate szycie na zielonym
 2553   3,  23 |                  do ujścia Łaby, zbóje i łotry ze szerokiego świata. Pomorcy,
 2554   1,  10 |             Otoczono dąb, a szczęśliwemu łowcy już w myśli nie było sięgnąć
 2555   3,  29 |               czarnych i niskiego czoła. Łowiec to był, tak jak wojak zapalczywy,
 2556   1,  1  |           ciężkie stąpanie.~Spod gęstych łóz zaświeciło oczów dwoje -
 2557   1,  2  |            samych kamieniach nad wodą. W łozach śpiewały słowiki, nad błotami
 2558   3,  30 |                 odwalając skibę czarną i lśniącą.~Wtem, jak owego dnia walki,
 2559   1,  4  |           kotlinie leżało jezioro jasne, lśniące jak oko, zdając się przyglądać
 2560   3,  24 |                 zapinka świecąca, u boku lśniący miecz, na głowie czapka
 2561   1,  2  |            zabitego zimą włosem świeciły lśniącym, a gdy Niemiec palcami ich
 2562   2,  20 |            wiedźma, co wszystko znała: i lubczyki, i grabki, i wszelkie miłosne
 2563   2,  20 |               stara - taż ty sama jesteś lubczykiem; kto by ciebie nie miłował,
 2564   3,  28 |                 miała odzież z żelaznych łubek i blach, i piechotę, z tarczami,
 2565   1,  3  |                 nad głowę się podnosił i łubiany wór na strzały.~Jadący za
 2566   2,  20 |               gospodarstwa nie chodziło, lubiła się stroić, bo wiedziała,
 2567   2,  15 |                być niewola. My wojny nie lubimy, bronimy się, gdy nas napadają -
 2568   1,  3  |                 bartniki... a ty śpiewać lubisz, ale myśleć umiesz.~Zatrzymał
 2569   3,  22 |                   proce i pociski. Kawał łubu lipowego stał za zbroję,
 2570   2,  14 |                 byli Dalemińcy, Ukrańce, Łuczanie, Dulebianie, Drewlanie z
 2571   1,  9  |             czterech rogach ogromne kupy łuczyny smolnej, której pod spodem
 2572   2,  15 |                 gromadzą, po nocach przy łuczywach radzą, po lasach się zbierają,
 2573   1,  6  |                  dogorywającymi na ziemi łuczywami. Stanął w dali, lecz właśnie
 2574   3,  22 |            spotykali się tam z Serbami i Ludkami, i Dulebami; i Wilki, i
 2575   3,  22 |           Obodrytom i Wilkom równie, jak Ludkom i Polanom...~Nie ma u nas
 2576   1,  11 |               pojechał na łowy... czy to Ludkowe psy słychać?... - Ludek
 2577   1,  2  |                   gdy o kruszce łatwo, a ludkowie nasi po pieczarach coraz
 2578   1,  4  |          zdradził.~Dalej kraj było widać ludniejszy nieco, w prawo i lewo po
 2579   1,  9  |              wiodły córki pod ręce; cała ludność aż do dzieci wysypała się
 2580   2,  19 |                 z nami już większa część ludów wyznaje, między którymi
 2581   3,  Dop|                   Miesza się w niej baśń ludowa słowiańska, potargany jakiś
 2582   3,  Dop|           żołnierzem, niewielkiego rodu. Ludowego tu pierwiastka nie czuć
 2583   3,  Dop|           powtarzające się, ma charakter ludowej powieści. Godna uwagi, że
 2584   2,  21 |              pozostał. Zbuntowanemu znać ludowi z górnej połaci pułap ciśnięto
 2585   3,  Dop|           pierwotnie była pewnie utworem ludowym. Legenda ma w sobie tyle
 2586   2,  12 |               czcią tego Bel-boga, Bela, ludy wędrowały na zachód wszystkie,
 2587   2,  15 |               równając nas ze zwierzęty, ludzieśmy przecie jako wy.~- Jako
 2588   1,  7  |                  Idźcie ode mnie, biedne ludziska, czego wy tu szukać możecie?
 2589   1,  4  |                   gdy Sambor w dali głos ludzki posłyszał.~Nie widać było
 2590   1,  7  |               wstęgą siną ku górze, znak ludzkiego mieszkania i życia. Wały
 2591   2,  14 |            olszyny wiodły ścieżki kryte, ludzkimi powydeptywane stopami.~Dziwa
 2592   2,  20 |                  miał wielki i ze swoimi ludzko się obchodził.~Spojrzawszy
 2593   3,  23 |             który, aby do jeńców pójść i łuku na nich spróbować.~Polanie
 2594   2,  21 |                sobie zosta-wiło czerwoną łunę, dokoła lasy i doliny spać
 2595   1,  4  |                  im się zdało, że deszcz lunie prędko, tak groźnie ciągnęły
 2596   3,  23 |             czeladź tymczasem gromadziła łup, rozkładając z osobna tarcze,
 2597   2,  12 |                   Kamiennymi siekierkami łupano drzazgi na podpał. Każda
 2598   3,  22 |               Polanie narodem wojennym i łupieskim, ale rolniczym i spokojnym.
 2599   3,  28 |                  wygadywał, dzikość im i łupiestwo zadając. Czynił się też
 2600   2,  20 |                go na kupę ciskał. I była łupin takich zaraz przy piecu
 2601   2,  21 |   czółen-pławiczkę, drobną jak orzechowa łupina, i plusnęło coś a znikło.
 2602   2,  21 |          wystrzelonym okiem, leżąc w tej łupinie, nie poruszając się prawie,
 2603   1,  1  |                dalej czółno maleńkie jak łupinka ślizgało się płynąc z biegiem,
 2604   2,  21 |                 oku dobił się do brzegu, łupinkę schował w trzciny, wypełzł
 2605   3,  28 |               kołpakach żelazo, a gzła z łusek żelaznych. Opowiadał też
 2606   2,  14 |              wszystkich, Wilków, Serbów, Łużan, Drewlan i co jest naszej
 2607   2,  14 |                  lasów, Polanie tutejsi, Łużanie znad Warty i Odry, Bużanie
 2608   3,  22 |              wrzawa ze strony przeciwnej luźne głosy.~Ci, co w kole siedzieli,
 2609   1,  10 |                 mowa nasza, s ł o w o, u Łużyczan, u Dulebów, Wilków, Chorbatów,
 2610   1,  10 |                   kędy wino rosło, gdzie lwy się przechadzały, żyły smoki
 2611   3,  28 |            musiała, wolał w dybach czy w łykach, choćby związany, mleć gdzie
 2612   3,  23 |             związanego, który oczyma nań łypnąwszy głowę prędko za plecy towarzysza
 2613   1,  7  |                oczy, głowę miał zupełnie łysą. Trzymał ją właśnie spartą
 2614   1,  7  |               dym widać było. Na wzgórzu łysym postrzegli wysoki bardzo
 2615   1,  9  |                   Noc to była bezsenna i łzawa... Nad rankiem już stary
 2616   1,  6  |              pochwycił podnosząc ku niej łzawe oczy.~Wejrzeniem tym dziecinnym,
 2617   3,  Dop|             rzewliwe płacze i narzekania łzawym potem spłynęły". Te posągi
 2618   1,  11 |                 jego głowie i poczęła ją macać.~- A coś to się ze żbikiem
 2619   2,  12 |              najkraśniejszą! hę!...~Ręką machnęła i zaśpiewała ze śmiechem:~
 2620   1,  5  |                  mógł nasycić ciekawości macierzyńskiej; w ostatku go odprawiła
 2621   1,  2  |            ludzie od tych, co z nożami i maczugami napadają. Ano wola twoja,
 2622   2,  12 |            wszystko wiem... Pyszna była, mądra była, w wianku sobie chodzić
 2623   2,  20 |                później się okazywało, iż mądrość w tym tkwiła wielka a wieszcza.~
 2624   2,  20 |                tak krótkim słowem, a tak mądrym, że pytać się już więcej
 2625   1,  2  |                  plecionych, wyrzynanych mądrze i ozdobnie.~Dla mężczyzn
 2626   1,  6  |               Sasy i Franki przeklęte... mądrzy wy jesteście, ha? A kto
 2627   1,  5  |             końcu jednym stała wieża nie mająca wnijścia od dołu, bo do
 2628   3,  Dop|               pierwiastki Lechię składać mające.~U tej drugiej kolebki Polski
 2629   3,  Dop|             rozpaczy, polecania pozostać mającej wdową żony opiece stryjów,
 2630   3,  30 |          kmieciami na dawnym zakonie żyć mającymi po bratersku.~Synowie Chwostkowi,
 2631   2,  21 |                 niewyraźnego widać było. Majaczało pod lasem z jednej i z drugiej
 2632   2,  20 |                  od wczora jakoś się jej majaczyło dziwnie, nie widziała nic
 2633   1,  1  |                nieruchomy, a potem dalej majestatycznie żeglował... W borze coś
 2634   1,  6  |             gałęzi i do snu się układli.~Majowa noc przeszła prędko, a nade
 2635   1,  9  |              przygotowane. Piękne słońce majowe i niebo jasne dodawały uroczystemu
 2636   3,  28 |              poznał, a zobaczywszy około majsterstwa, bardzo bolał, że takiego
 2637   3,  30 |                  Piątego poranku już nie maleńka gromadka, ale orszak okazały
 2638   2,  13 |              Przy ogniu, który się palił maleńki wśród kamieni, skurczona
 2639   3,  24 |                  złota po dziewczynę, po malinę... Dary ojcu wielkie wiozą,
 2640   2,  12 |             całować a całować i jeść jak malinkę... Bywaj zdrów... idę sama...~
 2641   2,  20 |                 i zapukał.~- Dziewczyno! malino! bywajże mi zdrowa! Ogniste
 2642   1,  10 |            wejrzenie, w którym gniew się malował.~- Myślmyż i my o szyjach
 2643   1,  7  |                 wesołego gospodarza żywa malowała się ciekawość, ale z pytaniem
 2644   3,  24 |                przepasani, jak jabłuszka malowani. Hej! otwórzcie chaty wrota,
 2645   2,  20 |                 począwszy od czarnych do malowanych żółto i biało, było na oczach
 2646   1,  7  |                drzew w budowli niskiej z małymi okienkami już mało co widzieć
 2647   3,  Dop|       przedstawia.~Wiara w jednego Boga, małżeństwo, czystość obyczajów, poszanowanie
 2648   1,  6  |                   nie my... bodaj zginął mamie!~Schylił się pod nogami
 2649   1,  7  |                  ani komory, ani dzieci. Mamyż my to tak cierpieć i po
 2650   3,  25 |                 mnie uratowało. Już, już Marena chwytała za gardło chcąc
 2651   1,  4  |                  ziarna. O Kamiano, rada marna! przeciw bogom nic nie nada.
 2652   2,  12 |              złego?... Co się młodość ma marnować? Doman, kmieć bogaty...
 2653   3,  22 |              zapytał. - Czasu by się nie marnowało. Pokładnijmy włócznie, każdy
 2654   2,  12 |              siłą?...~Spojrzała na brata marszcząc brwi.~- A wy! coście mnie
 2655   3,  25 |              skrzepłą. Nie drgnął w niej marszczek, nie poruszyły się usta,
 2656   1,  1  |                  spękaną, tak ją fałdy i marszczki pokryły całą siecią gęstą.
 2657   1,  9  |            spokojnie.~Domanowi twarz się marszczyła i oczy pałały, a dyszał,
 2658   2,  12 |            bierwiona świeżo ucięte, gdyż martwego drzewa jak na budowę chaty
 2659   2,  14 |             osłupieniu, na zdrętwieniu i martwocie. Wieczorem zjawił się stary
 2660   1,  10 |              powiódł dłonią i zduszonym, martwym już stworzeniem strzepnąwszy,
 2661   1,  7  |               Precz albo na was spuszczę Maruchę! - zawołał. - Chwost was
 2662   3,  25 |          truchleją, gdzie ja się pokażę, mary i nocnice płoszę, bo ja
 2663   2,  14 |          podnieconego życia, z pieśnią i marzeniem, a znalazła milczenie i
 2664   3,  Dop|               swe pochodzenie, pozostają marzycielami, a dają się podbijać, zawojowywać
 2665   2,  12 |            Słuchał śpiewów i nie dyszał, marzyły mu się, bo z wolna sen za
 2666   1,  6  |                  i śmiał się.~Ruchoma ta masa ciał ludzkich pełzała po
 2667   3,  Dop|                czasie, na koniach różnej maści i różne mających odmiany
 2668   1,  6  |            podsienia oświeconą księżycem masę czarną. Była to kupa ludzi,
 2669   3,  Dop|                  to jest poezja, stanowi materiał dziejowy. Drugim jest to,
 2670   1,  9  |                 wołając za nią, wskazała matkom, aby je wzięły na ręce...
 2671   2,  15 |                  zająłbyś ich jak ryby w matnię. I lepiej jeszcze, lepiej
 2672   3,  Dop|                  Awarów, na dwór cesarza Maurycego.~Ten sam charakter dawnej
 2673   3,  Dop|                Zatem król (cesarz grecki Maurycy) rozpytywał ich o narodzie
 2674   1,  10 |               Wilków, Chorbatów, Serbów, Mazów, aż do Dunaju i za Dunaj
 2675   1,  7  |              otrząsać z liści, gąsienic, mchów i porostów, którymi puszcza
 2676   1,  5  |                  Widziałeś ich obu?~- Na me własne oczy - rzekł Niemiec -
 2677   2,  12 |             więzy porozrywał, po długiej męce pękły nareszcie - był wolnym!~
 2678   1,  7  |              czasem i po nocach duchy go męczą, że się zrywa i krzyczy
 2679   2,  16 |                  próżno. Mimo strasznych męczarni usta ścisnęli, a oczy zachodzące
 2680   2,  12 |                 Jak wiek długo trwała ta męczarnia. Blask ogni zaczął niknąć,
 2681   2,  16 |             rzucał się tylko, targały go męczarnie wielkie, aż jak piorunem
 2682   2,  19 |                Bóg mógł zezwolić, aby go męczono? - zapytał.~- Uczynił to
 2683   3,  25 |            śmielej ciągnęła. - Wy się tu męczycie, dziewucho!... O! o! ja
 2684   2,  20 |          zabijcie mnie tak, abym się nie męczyła, a odpuśćcie braci mojej
 2685   2,  16 |                gnały, brali, co chcieli, męczyli, jak im się podobało. Co
 2686   2,  16 |           oślepił drugie, aby się dłużej męczyło, o zgodzie z nim nie mówcie.
 2687   2,  19 |                  wiarę królów, mocarzy i mędrców świata, że powywracano ołtarze
 2688   2,  12 |                mi do chałupy czas.~- Nie mędrkuj, daj ino rękę... Jak wstanę,
 2689   2,  12 |             lecieliśmy czwałem... krzyku mego nikt nie słyszał... Chciałam
 2690   1,  4  |                  lesie. Krew widzicie na mej szacie, bom go bronił nadaremno.~
 2691   1,  4  |            narodzie mój miły, że się twe męki skończyły. Ptacy niosą wieść
 2692   2,  15 |                  bronić się potrzeba nie memu panu, ale całemu rodowi
 2693   1,  9  |             życie! Krew za krew!...~Cała męska rodzina zmarłego krzyknęła
 2694   1,  2  |                kto umie.~Gdy to mówił, a męski sprzęt ów ukazywał parobkom,
 2695   3,  29 |               swoim, ale nieustraszonego męstwa. Znano go, że gdy się przy
 2696   1,  9  |                 ten sam umysł spokojny i męstwo, jakie miał stary; nie mówił
 2697   3,  Dop|       przechodzić musi przesilenie nowej metamorfozy.~Odosobnienie tylko, w jakim
 2698   3,  Dop|               środek, aby obrano słup za metę, do której by wszyscy ubiegający
 2699   3,  24 |                   dziewicą szła z chaty, mężatką się zbudzi... Chmielu ty,
 2700   3,  24 |              dobrego, "z dziewcząt robił mężatki", bo go przy weselach dużo
 2701   3,  28 |            niewiastom kolce ofiarował, a mężczyznom małe nożyki, które nie wiedzieć
 2702   2,  13 |            zdradzać tę tajemnicę, bo dla mężczyzny rana przez dziewkę zadana
 2703   2,  14 |                  na jeziorze pozarzynane męże, wołają: krew za krew! Psy
 2704   3,  24 |              bardzo się wierzyć chciało. Mężniejsi się ku drzwiom rzucili,
 2705   3,  29 |             prowadził od Warty, dorodny, mężny i silny - mąż do rady i
 2706   1,  10 |               się poczęły i konno jadący mężyzczna, którego kilku innych otaczało,
 2707   1,  9  |             szybko płomieniem jasnym i w mgieniu oka drzewo przepojone smołą
 2708   2,  21 |                nic nad nie nie widzą.~Za mgłami na wschodzie czerwieni się
 2709   3,  25 |              stara - choć popróbuję... - Miałabyś chleb do żywota na stare
 2710   2,  18 |                 rzekł smerda.~- Wody?... miałżeś co nosić! - prychnęła stara -
 2711   3,  28 |                  osobliwą, iż wojewodami mianował ludzi, którzy się tego nie
 2712   3,  Dop|                podaniami słowiańskimi, a mianowicie czeskimi.~W rozwoju narodu
 2713   3,  24 |              stały i sypały w nią siedem miarek mąki jak śnieg białej, lały
 2714   3,  28 |                  co Dobek widzieć mógł i miarkować, z tego, co słyszał, cała
 2715   1,  5  |              zwierzęta po lasach żyją... Miast u nich nie ma ani wsi nawet...
 2716   3,  28 |              wydaje. Gdybyście zobaczyli miasta nasze, z podziwu byście
 2717   2,  18 |                Zmory, latawice, bogunki, miecielice, nocnice, jędze i strzygi
 2718   2,  21 |               ciężkie i mocne, u boku po mieczu długim każdy. W oczach im
 2719   1,  4  |                  tam nie ma po co... Tam mieczyki śpiewają i żelazo gra...
 2720   2,  13 |               rzekł - z koniam padł i na mieczyku się przebiłem... Nie śmiał
 2721   3,  22 |               lasach chowają, a swoich o miedzę znać nie chcą... Każdy żyje
 2722   3,  22 |              Żelaznego oręża mieli mało, miedziana stara broń u niewielu się
 2723   1,  10 |              umocowywało. Od szyi obręcz miedziany z kilku kół złożony spadał
 2724   2,  18 |                   Z sierpami żelaznymi i miedzianymi a krzemiennym ludzi było
 2725   3,  29 |                 mogła.~Za nim stał Luty, Międzyrzeczan wiodący, suchy, blady, wysoki,
 2726   3,  28 |                  po wszech ziemiach, aby Międzyrzeczanie, Kujawiacy, Poznańczycy,
 2727   2,  15 |               Jedź mi zaraz - rzekła - i miej rozum, bo go tu wiele potrzeba.
 2728   2,  20 |                 i litość, i obawę.~- Nie miejcie do mnie talu - mówiła -
 2729   1,  5  |           drewnianych, przez które teraz miejscami dym się dobywał. Około grodu
 2730   3,  Dop|                  różnymi się imionami od miejscowości zwały.~Ten mityczny Lech
 2731   1,  8  |          ogarniał. Jęki te Wiszowi serce miękczyły, nakazał milczenie, ucichło
 2732   2,  20 |                  wprawną, a gdy siadł na miękkiej glinie patykiem w koło pas
 2733   3,  25 |                baba, która w żarnach nie miele, rady by choć popatrzeć,
 2734   1,  10 |                  pochylając się drugi.~- Mieliżby się ulęknąć i nie przybyć?
 2735   3,  23 |             dusza zapragnęła. W Winedzie mieniali swoje skóry i bursztyny
 2736   1,  1  |                to ściskały wśród parowu. Mieniały się tylko drzewa, sosny
 2737   1,  5  |                wożę im towar z zachodu i mieniam go z nimi.~- Mieniasz? Na
 2738   2,  19 |              broni, na bursztyny i futra mienianych. Polańskich zdunów i bodniarzy
 2739   1,  5  |           zachodu i mieniam go z nimi.~- Mieniasz? Na cóż? - spytała niewiasta. -
 2740   1,  6  |           czekając tu dłużej, z życiem i mieniem uchodził. W pierwszym podwórzu
 2741   1,  6  |            spokojna jej dziewicza postać mieniła się w rycerską, oczy zdawały
 2742   1,  3  |                 lice kneziowskiego sługi mieniło się, marszczyło, rozjaśniało.
 2743   2,  15 |              rzucą na siebie, oczyma się mierzą, odwagę sobie chcąc odebrać
 2744   2,  15 |               oni na niego. Szli krokiem mierzonym, z głowami podniesionymi,
 2745   1,  10 |          Niektórzy wstawali i oczyma się mierzyli, policzyć już było można
 2746   2,  14 |            gromadami, które ją ciekawymi mierzyły oczyma. Chramu stąd jeszcze
 2747   1,  9  |                 popioły i ofiara obietna mieścić się miała; chleby, kołacze,
 2748   3,  Dop|              Życie całe skupia się w tym mieście polsko-czeskim. Ale na Wawelu
 2749   1,  5  |             komory, w której się drużyna mieściła. Nie było jej teraz, gdyż
 2750   3,  30 |                 zgodę - ciągnął Bumir. - Mieściliśmy się od wieków na ziemi jednej,
 2751   2,  20 |           rozgnieść, i dobyć z niego, co mieściło. Często bowiem zdawało się,
 2752   3,  27 |           okrycia. Żywił się najczęściej mięsem surowym, a zimą sypiał w
 2753   3,  Dop|            uniewinnić. Jakoż w piętnastu miesiącach dokonali tej podróży. Ale
 2754   3,  24 |              młodego zaczęto już korowaj miesić, placek weselny, na którego
 2755   1,  6  |                  Niewiasty chleb właśnie miesiły, mąkę siały, a sługi śpiewając
 2756   1,  10 |                   patrzał. Szerokie usta mięsiste otworzył, białe zęby świeciły
 2757   3,  Dop|                  zupełnie jest odmienny. Miesza się w niej baśń ludowa słowiańska,
 2758   3,  25 |              Jaruże, której się w głowie mieszało, uwierzyć było można?~Pytana,
 2759   1,  2  |         niebieskie i czerwone ziarna się mieszały. Na głowie ruciany wianuszek
 2760   1,  2  |                 stół, a za nim dzieża do mieszania chleba, białym płótnem okryta...~
 2761   3,  Dop|           pierwotnych dziejach narodu są mieszaniną rozmaitego pochodzenia żywiołów
 2762   1,  2  |                  ale duchy po pieczarach mieszkające, które małych człowieczków
 2763   3,  22 |                  bogaty, daleko w lasach mieszkający, który spokój lubił, a do
 2764   2,  12 |                   które na ziemi leżały, mieszkała już śmierć.~Ze wszech stron
 2765   2,  14 |                wiele zapożyczyły; ci, co mieszkali ku Wiśle i w głębi, dziczej
 2766   2,  20 |               gadki, że tam jakieś duchy mieszkały i nocami wietrznymi w tej
 2767   1,  1  |             drzewo grało inaczej, a ucho mieszkańca puszcz rozeznać mogło szmer
 2768   1,  7  |            naczynia świadczyły o zajęciu mieszkańców. Na ten raz nie było żywej
 2769   3,  Dop|                 nie pośpieli..."~Wszyscy mieszkańcy trwogą przejęci chcą opuszczać
 2770   1,  5  |                tędy do środka.~Znać było mieszkanie niewieścią przystrojone
 2771   1,  10 |                 poza Boimirem rozrodzeni Mieszkowie, których Myszami i Myszkami
 2772   1,  8  |               obyczaju dawnego.~Gdy inni miewali nieraz po kilka żon, bo
 2773   2,  21 |             przebłyskują gwiazdy, u dołu miga jezioro, w głębi lasy stoją
 2774   2,  14 |                  pływają, miecze po niej migają... Słyszę wołanie: krew
 2775   2,  21 |               nad brzegiem postrzegł coś migającego na ścianie, coś po gładkim
 2776   2,  18 |          rozniecony, czerowanym światłem migał. Chwostek ze sługą znikli
 2777   2,  19 |               ludzi, co się przy stosach migali.~
 2778   3,  27 |              musieli, bo w zaroślach coś migało.~Stróż nie mógł dopatrzyć
 2779   1,  3  |              drzewa, u którego czatował, mignął lis żółtym ogonem, zawinął
 2780   2,  14 |                nich ogień u stóp palący, migotał w czerwonych kamieniach
 2781   3,  Dop|               winnych, że kara nigdy nie mija występku, prędzej czy później,
 2782   2,  19 |               dziwniejszym, że w okolicy mijać się ciągle musieli zapewne
 2783   2,  21 |                  nie mówiąc do siebie, i mijali.~Brunhilda naradzała się
 2784   2,  18 |                  ich dużo. Są zbrojni, a milczą tak, że ich o trzy kroki
 2785   2,  17 |          podnosząc ręce - nie chcemy!~Na milczącego Bumira skierowały się oczy,
 2786   2,  16 |               czcią wielką wiedziono ich milczących - bo się znać tak uprzejmego
 2787   3,  22 |           grodzisko znowu stało pustym i milczącym.~Gdy noc zapadła, w stronie,
 2788   2,  12 |               zdało, że mnie ugłaskał... Milczałam, jedno drugiemu patrzeliśmy
 2789   1,  10 |               rozsłuchało i gdy wszystko milczało dokoła, z ziemi się podniósł
 2790   1,  11 |                    spytała.~Siostry obie milczały, baba im po twarzach patrzała.~-
 2791   2,  21 |             rzucono obelżywymi, to znowu milczano długo.~Trzeciego dnia około
 2792   1,  3  |                wam jedną sakwę zostawię.~Milczeniem gospodarz zgodził się na
 2793   1,  7  |                ubogi człek, ale mądry... milczy, ale więcej wie od tych,
 2794   1,  6  |          językiem matki się nie wydawać! Milczże i teraz... bądź niemy...~
 2795   2,  13 |                 Gościnność stara nikogo, miłego czy nie, odpychać nie dozwalała.
 2796   2,  14 |                 odnieś ode mnie siostrze miłej, braciom, wszystkim, nawet
 2797   2,  12 |             sunął się powoli, ostrożnie, milknął i wznawiał... zbliżał się
 2798   2,  16 |                do Leszka z ubolewaniem i miłością - i cicha rozmowa a szepty
 2799   2,  19 |              wrota na oścież otworzył.~- Miłościwie was proszę - rzekł - wnijdźcie
 2800   2,  20 |           lubczyki, i grabki, i wszelkie miłosne tajemnice. Komu kogo chciała,
 2801   1,  8  |                 brzasku smutne grodzisko Miłoszowe, Wisz stary i młody Doman.
 2802   2,  17 |                gryźć zaczęła.~Na grodzie Miłoszowym, pod starymi dębami siedziała
 2803   3,  Dop|               społeczności słowiańskiej, miłującej pokój i nie wprawnej do
 2804   2,  15 |                 napastujemy, ale swobodę miłujem. Granice u nas spokojne.~
 2805   3,  24 |                  dzień każdy gościem był miłym. Kupy też tych, co szli
 2806   3,  26 |                 iż łatwo zbiega wynajdą. Minął jednak dzień jeden, drugi
 2807   1,  1  |             widać nad powierzchnią wody. Minęli ją... i wyszła znowu z głębiny...
 2808   2,  14 |           granicy wrogi, w domu swoi się miotają... Na gród! Na stołb! Krew
 2809   1,  1  |                  śmiechowi wtórując... a miotała się, jakby i ona groziła.~
 2810   1,  6  |              ryczał ze śmiechu, gdy inni miotali na się obelgami. Słychać
 2811   2,  15 |                 było tylko sapanie obu i miotane przekleństwa, potem łomot,
 2812   2,  16 |                  tylko oddechy ciężkie i miotanie się bezsilne. Konających
 2813   1,  6  |          niewiasty, jak znoszono trupy i miotano groźbami.~Mówił - a Dziwa
 2814   3,  25 |             innego do roboty, związawszy miotłę zamiatała około tynów i
 2815   3,  22 |             sobie, całe też zgromadzenie mirami i rodzinami się rozłożyło.
 2816   3,  30 |                  zaczął - przychodzimy z mirem i zgodą.~- Radźmy, jako
 2817   2,  19 |              nocy zapałała ogniem, jakby mirom i gromadom rzec chciała:
 2818   2,  20 |             stary zamknął oczy. Zwał się Mirszem jak ojciec. Oprócz tego
 2819   2,  20 |             gdzie lepszą glinę znaleźli, Mirszowie i żyli z gliny i ze swej
 2820   2,  20 |                  widać nie było.~- Ojcze Mirszu - ja dziś do domu nie pojadę;
 2821   1,  9  |                pracujący u mogiły. Około mis i niecek z mięsiwem siedziały
 2822   1,  1  |              leżał kamień wyżłobiony jak misa, nad nim drugi stał gruby
 2823   3,  24 |         poznajdywane placki i mięsiwo na misach.~Stary gęślarz padł u progu,
 2824   3,  22 |              jedna jak matka dzieci przy misce, obojgu po głowach dając
 2825   2,  20 |               chwili wyniósł z szopy syn miseczek kilka drobnych, które oddał
 2826   2,  19 |                więc starszyzny niosąc na miseczkach ofiary udała się w górę
 2827   1,  6  |              izbie na dole; przed nim na misie pieczone mięso, w kubkach
 2828   2,  21 |              dwie niewiasty Brunhildy na miskach przyniosły. Była to kasza
 2829   3,  Dop|               nich, które ma w sobie coś mistycznie przejmującego, gdy zważymy,
 2830   2,  20 |                wam by się zdało - bąknął Misz. - Aleć ich nie dajecie
 2831   2,  21 |               się paliło, a łódka po nim mknęła czarna i widać ją było zwracającą
 2832   3,  28 |                 łykach, choćby związany, mleć gdzie w żarnach na zagrodzie.~
 2833   1,  6  |              kazał... dobrze mu tam...~- Młodemu dobrze wszędzie - odezwał
 2834   2,  12 |          korowaje świąteczne widać było; młódź się kręciła i goniła po
 2835   1,  10 |         skinienia i rozkazu; tylko jeden młodzian, z głową podniesioną, u
 2836   1,  5  |                  Niemiec - piękniejszych młodzianów nie ma na świecie ani lepiej
 2837   2,  15 |                 byli w izbie, pogładziła młodzieńca pod brodę, dając mu kubek
 2838   3,  24 |               nosiłam i ja jej ziele, na młodziku! rwane po mogiłach... Dawała
 2839   3,  28 |     proporczykami, chociaż na kamiennych młotach i obuchach nie zbywało.~
 2840   1,  2  |                  noszono. Były większe i mniejsze, i takie, co wężem rękę
 2841   3,  22 |                 czynił, teraz by był rad mniejszym się stać lub okazać. I nie
 2842   3,  Dop|           zapalczywie w tę stronę, gdzie mniemane świeciły hełmy, chciwi nowego
 2843   3,  28 |             zastępstwie. Sporządzono ich mnogość wielką z kory lipowej i
 2844   1,  6  |               niewidzialną ręką rzucony, mnożąc dobro ogólne.~Gdy mały Gerda
 2845   2,  19 |             nawrócić na tę wiarę królów, mocarzy i mędrców świata, że powywracano
 2846   2,  21 |                  siła jeszcze... Dziś wy mocniejsi, jutro my być też możemy...
 2847   1,  5  |                  się walą... Jak postoi, mocniejszy będzie, bo mu ludzkie czaszki
 2848   3,  25 |              Orzeźwiony, napojony, usnął mocnym snem - do rana.~Opatrzywszy
 2849   2,  15 |                 knezia za bary. Jęli się mocować to w jedną, to w drugą zataczając
 2850   2,  21 |                poczęli ku górze.~Drabiny mocowano; nikt się nie pokazywał,
 2851   2,  21 |             Ludzie się wpół pozwierali i mocują...~Chwostek spojrzał i zbiegł.~
 2852   1,  2  |                 liczyła po jednemu, a na moczarach bąk kiedy niekiedy jak stróż
 2853   2,  21 |               przeleciał po dolinie, nad moczarami, w trzcinach zaszumiał i
 2854   2,  18 |              Byli w głębinie boru, wśród moczarów, w której prędzej włochacza (
 2855   1,  4  |             Padli na twarz przed Koladą, modlą się do Samowiły. Wiatry
 2856   1,  4  |                kolana, do modlitwy. Bogu módlcie się Koladzie, Samowile,
 2857   1,  1  |                siebie. Byłali to poranna modlitwa?~Na ostatek konie napojone
 2858   1,  5  |                  wyniosły, twarze jasne, modre oczy, jasne włosy...~Uśmiech
 2859   3,  30 |              pagórki z nich rosły, które mogiłami pokrywano. Roili się tam
 2860   3,  Dop|               dodatków, ma cechy podania mogilnego i pierwotnie była pewnie
 2861   2,  19 |                skłonniejszym, a surowość mogłaby osłabić ten węzeł miłości
 2862   2,  20 |                 się dać i żyć z wami nie mogłam. Dawno, w dzieciństwie,
 2863   2,  20 |               kmieć, a mówiono o nim, że mógłby był dawno garnki przestać
 2864   1,  5  |        Niewieście rozjaśniło się lice.~- Mogliby już do domu powracać - dodał
 2865   2,  19 |                 jego blasku dostrzec nie mogliśmy.~- I ten Bóg wasz jedyny
 2866   2,  20 |           odpuśćcie braci mojej i rodowi mojemu. Ja się umierać nie boję -
 2867   1,  6  |                   Dziwa pogłaskała go po mokrych włosach.~- Mów bez obawy -
 2868   3,  Dop|                  tych pierwszych rządach monarchicznych, a raczej patriarchalnych
 2869   3,  Dop|                   z rozpaczy, po pięknym monologu sam się mieczem przebija.
 2870   3,  Dop|              Długosz szukający znaczenia moralnego w tych opowiadaniach nadaje
 2871   2,  19 |                Polanów, aby się z braćmi Morawcami i Czechy, i innymi łączyli
 2872   2,  19 |                 słyszeliśmy, że Czechy i Morawce nowego Boga, którego Niemcy
 2873   3,  Dop|                  mówi podanie - Węgrów i Morawian zmuszają Polanów do szukania
 2874   1,  2  |                 z Serby, i z Chrobaty, i Morawiany, i aż do Dunaju... i dalej.
 2875   1,  6  |                 które już wieść doszła o morderczej biesiadzie. Wyprzeć się
 2876   2,  19 |                 ręce ludzi, co łupieżą i morderstwem żyją, iść one mogły?~Zamilkł
 2877   1,  6  |                  Napijże się i ty miodu, mordo ruda! - wrzasnął nagle.~
 2878   2,  17 |                głos zabrał.~- Dosyć tych mordów i tego niemieckiego panowania -
 2879   3,  27 |            zdziczała rzuciła się rżnąć i mordować mściwie. Pierwszy Miłosz
 2880   3,  29 |              leżący jeszcze się dusili i mordowali, gdyż już drudzy, depcząc
 2881   3,  23 |           porzucane na ziemi, służyły do mordowania, łyka ich przygotowane -
 2882   3,  23 |                że na Pomorców uderzono i mordowano, chwycili wnet za miecze
 2883   1,  6  |               biesiady, dogorywającym od mordu i miodu.~Kilku na pół żywych
 2884   2,  14 |                 ludzie się gniotą, biją, mordują... Słyszę szmer, wrzawę,
 2885   1,  6  |             tarzając w piasku, gniotąc i mordując. Widać było błyszczące miecze,
 2886   1,  6  |                   zębami się trzymająca, mordująca, dusząca, która jak wał
 2887   1,  3  |                  szeroka jak morze i jak morskie równiny siniejąca w oddaleniu.
 2888   3,  22 |                   nad Łabą i Odrą, i nad Morzem Białym - ale wróżbitem też
 2889   2,  21 |                  i tego, co go tu głodem morzyć chcecie - począł Bumir,
 2890   1,  5  |                  mi, abym was głodem nie morzył, a u nas też nikt z niego
 2891   3,  22 |                tylko, na ramionach kręgi mosiężne, które od uderzenia mieczem
 2892   1,  5  |                   ujętą pasem nasadzanym mosiężnymi i srebrnymi ozdobami, szyję
 2893   1,  6  |                  nazad nie zaczepiani ku mostowi, gdzie na nich konie i ludzie
 2894   3,  28 |            Strasznie mu się na wieżycę z motłochem iść nie chciało.~Zręczny
 2895   3,  28 |         przerzynając się przez kupy tego motłochu musiał się tego nasłuchać
 2896   2,  20 |           Widziałem ją - rzekł chłopak - mówiłem z nią, a zemsty nie żądam.
 2897   1,  1  |               znad Łaby - odezwał się. - Mówiliście mi o tym. Ale jakeście do
 2898   3,  26 |             ratujmy się, bo oto giniemy! Mówiliśmy już wiele, mówcie wy, niech
 2899   2,  15 |                Ano - my ci się nie damy! Mówimy ci - porzućcie to lepiej,
 2900   1,  10 |               się ulęknąć i nie przybyć? Możeli to być? Ani ci nawet, co
 2901   1,  10 |              wszyscy, a my i jednego nie możem ścierpieć.~- Nieprawda -
 2902   2,  17 |                ręce złożyła z radości. - Możeż to być? - spytała.~- Tak
 2903   2,  21 |                 głaz padł mu na czaszkę, mózg i krew prysnęła, chłopak
 2904   2,  19 |              zrozumiał, o inne pytał lub możliwości ich zaprzeczał; tak się
 2905   1,  2  |        wiedziecie? - szepnęła wylękła. - Możnaż to wiedzieć, co on z sobą
 2906   3,  22 |               dobrze władną, a nam też i możnego trzeba, abyśmy nań składać
 2907   3,  22 |           wystąpił Dobek. Był on żupanem możnym, znali go wszyscy jako dzielnego,
 2908   1,  10 |              pobliżu, paść i czekać. Ty, Mroczek - ze mną pójdziesz... uczyć
 2909   2,  21 |                  niema. Na niej też leżą mroki, żadnego ogniska, jakby
 2910   3,  22 |              mrowisku nie stało króla... Mrówczy pan z dębu spadłszy zabił
 2911   2,  19 |                   lasy i pola od brzasku mrowiły się ludem, który ściągać
 2912   3,  22 |           ptastwo nadciągało, aby złupić mrowisko... Zebrała się starszyzna
 2913   3,  22 |             mówią, trafiło się tak, że w mrowisku nie stało króla... Mrówczy
 2914   3,  22 |             muchę, inni pająka, byle nie mrówkę, bo one wszystkie czarne,
 2915   2,  20 |                zimy - odparł stary - jak mróz chwyci, będzie sucho. Doman
 2916   1,  4  |        pastwiskach rżące konie, u brzegu mruczącą rzekę i jeszcze zawodzącego
 2917   1,  7  |              żbików ślepia, pod krzakami mruczały niedźwiedzie, stada łosiów
 2918   3,  23 |               odkładanym knezia wyborem.~Mruczano powtarzając rozkazy wyroczni,
 2919   2,  21 |             otrząsali niewolę z karków i mruczeli. Widać ich było leżących
 2920   1,  10 |               błotach. Gwiazdy zaczynały mrugać na niebie, lekki powiew
 2921   3,  24 |                powoli, uśmiechając się i mrugając - żupanam ci dała, a będziesz
 2922   1,  8  |                  już tego nie zobaczymy!~Mrugnął bystro oczyma i rozśmiał
 2923   2,  20 |                bijącym patrzała nań, nie mrugnęła, choć ojciec, czuła, jak
 2924   3,  25 |                 usta, oczy osłupiałe nie mrugnęły nawet ani się łzą zwilżyły.~
 2925   2,  20 |                 w oczy, ani mrugnij. Jak mrugniesz - przepadło.~Rozśmiała się
 2926   2,  20 |             będzie, patrz mu w oczy, ani mrugnij. Jak mrugniesz - przepadło.~
 2927   3,  29 |             Ciągnie was tu, ciągnie... - mruknęła - oj, wiem ja co! A com
 2928   1,  1  |              szumu lasu, śpiewu ptastwa, mruku strumienia.~Człowiek wyglądał
 2929   3,  28 |                gdy jęki ustawać zaczęły, mściciel konie oba na powrót ściągnął
 2930   2,  19 |                opiekowały się zwierzęta, mścicielami i posłami były wichry i
 2931   1,  7  |             naszej czy waszej zagrodzie, mściłby się kneź i palił - tam -
 2932   3,  27 |             rzuciła się rżnąć i mordować mściwie. Pierwszy Miłosz stary padł
 2933   2,  16 |             spoczynek w cień pod drzewa. Mściwoj i Zabój starzy byli, ale
 2934   2,  17 |              poznawszy, że był z orszaku Mściwojowego. Zsunął się z konia i pobiegł
 2935   2,  17 |                  który starostą był przy Mściwoju, zawczasu postrzegłszy,
 2936   3,  24 |           Pepełka Chwościska szli znowu, mszcząc się i rodziców, i niedawnej
 2937   3,  24 |              Stary Mirsz popatrzał w dal muczący i wpadł do chaty.~- Kto
 2938   1,  6  |               chaty. Jaskółki nosiły już muł na gniazda, a wróble kłóciły
 2939   1,  2  |               Wydobywał po jednemu bryły mułem i ziemią okryte, gdzieniegdzie
 2940   2,  16 |                 Stado ich to zlatywało z murów, okrążało grodzisko, to
 2941   1,  8  |                trzeba było wziąć, stołby murować, grodziska stroić i bić
 2942   2,  15 |               się, gdy nas napadają - to mus, a nikogo nie napastujemy,
 2943   2,  20 |                com czyniła, a bronić się musiałam. Jeżeli zemsty chcecie za
 2944   2,  13 |           sprawiwszy, z tym że na resztę musiałby czekać do rana. Na to nie
 2945   2,  21 |               ludzie pobożni - po zgonie musieliby się włóczyć po ziemi, ażby
 2946   3,  28 |                was, co się u nas dzieje, musielibyście swoim wyznać, wszystko,
 2947   1,  8  |               niewolniczy a karny lud... musieliśmy się bronić... Skończyło
 2948   2,  20 |                  dnie całe, gładził je a muskał, smarował, drewienkami koło
 2949   3,  22 |                był, gdy sądzić przyszło. Musnął się starzec po wąsach i
 2950   3,  25 |            strach jej wielki. Ptaszki za muszkami latają, tylko co ją który
 2951   3,  25 |                  ogromną i czeka. Wróble muszkę napędziły i w siatkę mu
 2952   3,  Dop|              podobał sobie w ćwiczeniach muzycznych. Słysząc to samowładca polubił
 2953   1,  3  |                 sobie w pamięć wrazić tę muzykę nocną puszczy, którą nierychło
 2954   2,  14 |                 nosić i wodę, zamiatać i myć chram, biegać do źródła,
 2955   2,  13 |           pościeli raniony; baba mu ranę myje i ziołami zakłada. Dyszy
 2956   1,  4  |                  umorzyć? Myśli miesiąc, myli drugi, smok żre ludzi, myśli
 2957   2,  16 |                których stała żona.~- Ano mylicie się - dodał - nie stanie
 2958   3,  28 |               jakie zdobył na wyprawie - myślałby, że go jędze i wiły lasami
 2959   1,  7  |                 ludzie, więc już naprzód myślano, jak nieznacznie go zebrać,
 2960   3,  24 |                rozśmiał niewesoło.~- Nie myślcie - odpowiedział - żem sobie
 2961   2,  15 |                 to ma znaczyć? Czy i nas myślisz tu zabrać w niewolę? Myśmy
 2962   1,  3  |               oba ziemianie i rolniki, i myśliwce, i bartniki... a ty śpiewać
 2963   1,  7  |                nie potrzebował, instynkt myśliwskich plemion grał w nim jeszcze
 2964   1,  7  |                  sobą szeroki gościniec. Myśliwym znane było każde uroczysko...
 2965   1,  10 |              którym gniew się malował.~- Myślmyż i my o szyjach naszych -
 2966   2,  21 |                 na wierzch nie zalecieć; myszą się i kretem do niego nie
 2967   1,  10 |           rozrodzeni Mieszkowie, których Myszami i Myszkami zwano, bo wielu
 2968   3,  25 |               odmienił, siadł i czatuje.~Myszce jeść się zachciało, prószynki
 2969   1,  2  |               było dostatek w domu, bo i nabiału nie brakło, zwierzyny, kołacza
 2970   3,  22 |               rozchodzące się daleko, to nabiegające na siebie znowu. Ręce się
 2971   1,  3  |            spokojny, nieobcy... - rzekł, nabierając śmiałości trochę, Hengo -
 2972   3,  25 |                 dni parę ozdrowieje, sił nabierze i będzie mógł do domu powrócić.~
 2973   3,  28 |        niebezpieczeństwo groziło, i uszy nabijając Dobkowi tym, że on u młodych
 2974   1,  1  |             pałkę drewnianą, krzemieniem nabijaną, którą przed sobą uczepił
 2975   3,  28 |               dala u ścian tarczy guzami nabijanych, spod których skór prawie
 2976   3,  24 |                 ciała, prędzej, dość się nabolała! O Łado! Kolado! Kupało!
 2977   3,  22 |                 zjednają, kazali na wozy nabrać mięsiwa, kołaczów, piwa
 2978   3,  28 |               tylko straszną była. Serca nabrała starszyzna i wielkiej do
 2979   3,  23 |         obszywanych i obijanych blachami nabrano tak wiele, że jak drzewa
 2980   1,  6  |            frasował, że mu sama za towar nabrany wynagrodzi. Wstrzymał się
 2981   2,  14 |                  ziele i garnek z węglem nabranym z ogniska postawić kazała
 2982   1,  1  |                 oplatały żyły, pod skórą nabrzmiałe.~W chwili gdy podróżny starca
 2983   1,  1  |                  kilku takich poranków z nabrzmiałych pączków rozwitych. Nad strumieniami
 2984   1,  4  |               nie wylewając się z piersi nabrzmiewała w nich, jakby mu była tchnieniem...
 2985   3,  Dop|                 zdatnością łączył wprawę nabytą w licznych przygodach i
 2986   1,  2  |                Wisz zagarnął licząc swój nabytek i natychmiast rozdzielać
 2987   3,  Dop|             świat rośnie olbrzymio i sił nabywa szybko, tak naród wśród
 2988   2,  12 |                  gorący, dziewcząt dosyć nacałował... a jedną, najkraśniejszą!
 2989   3,  22 |             nieradzi z drugich, gniewni, nachmurzeni, niecierpliwi.~Wieczorem,
 2990   2,  19 |             bronić się od napaści godzi. Nachmurzyła się brew gospodarza; rękę
 2991   2,  16 |                nie trwały w kraju obcym. Nachodzono niespodzianie, porywano
 2992   3,  25 |                  gnany do brzegu, to się nachylał ktoś ku niemu, czy swojego
 2993   3,  24 |        przyczołgał się do wiadra z wodą, nachylił je do ust rękami obiema
 2994   2,  21 |              siadł na ławie i pije. Łuki naciągają. Na prawo, na lewo czółna
 2995   1,  6  |                 miał chmurną, oczy krwią naciekłe, długo patrzał na Niemca,
 2996   3,  27 |           pomogło nic.~W ostatku jeden z nacierających tak do bramy zdjął z palca
 2997   2,  15 |               głośno ujadał tylko, a nie nacierał zbyt silnie. Więcej czynił
 2998   2,  12 |                  gromadą, kupkami na nie nacierali chłopcy, rzucano słowy,
 2999   1,  2  |        niewiastom waszym ani nawet oczów nacieszyć nie dozwolicie? Jam już
 3000   1,  1  |              wbitych w ziemię, a na nich nacięte konary jodłowe... Obok,
 3001   3,  26 |               nie było. Sasi i Frankowie naciskają nas wszędzie, bronić się
 3002   1,  6  |              biczami i dzidami odpierali naciskających się. Płacz, narzekania,
 3003   1,  6  |               ratunku, które nagle jakby naciskiem silnej dłoni ustawało...
 3004   1,  9  |              Płot i wrota trzeszczały od nacisku łamiąc się kawałami.~Starszy
 3005   2,  21 |               toczy się trzecia gromada, nacisnęła grodową załogę dusi ją w
 3006   3,  Dop|              narodu. Dwunastu wojewodów, naczelników mirów, gmin itp. w wykładzie
 3007   2,  19 |                ani kruszcowych wisiadeł, naczyń i broni, na bursztyny i
 3008   1,  9  |                  miski i drobne gliniane naczynie, w którym popioły i ofiara
 3009   2,  18 |            wyruszy. Stara baba z próżnym naczyniem lub niedorosłe dziewczę
 3010   2,  20 |               fantazja, lepił sobie małe naczynka, które się nikomu na nic
 3011   3,  24 |                Był i kubek jakby złoty i naczyńko przezroczyste z drogiego