Czesc

 501 1  |                 to gawiedź zgłodniałych i spragnionych stękając i
 502 1  |                 i spragnionych stękając i jęcząc zalegała drogi i
 503 1  |                 i jęcząc zalegała drogi i rowy, czatowała na ochłapy
 504 1  |           czatowała na ochłapy tureckie i oblizywała się, skoro dym
 505 1  |             kuchni żołnierskich. Łazęgi i niedołęgi usiłowały wyżebrać
 506 1  |                 usiłowały wyżebrać albo i podkraść cokolwiek nawet
 507 1  |               jak najbliżej, czaiło się i plątało wszędzie, gdzie
 508 1  |                  jurodiwych, histeryków i pomylonych dopiero co, którzy
 509 1  |                 ze strasznych mąk ciała i ducha podczas oblężenia,
 510 1  |                oblężenia, bombardowania i rzezi. Któż by zaś wyśledzić
 511 1  |             zdołał łotrów, hapencucyków i hyclów, którzy i tu myszkowali,
 512 1  |           hapencucyków i hyclów, którzy i tu myszkowali, żeby coś
 513 1  |            dostrzegał w tłumie nędzarzy i nędzników pewnego człeczynę,
 514 1  |                 chłop rosyjski, brodaty i kudłaty, w nieopisanie brudnej
 515 1  |               najwcześniejszego poranku i drzemał na kupie kamieni
 516 1  |              dłoniach, oczy przymknięte i schowane w cieniu daszka
 517 1  |             zgarbione. Nikt z ruchliwej i krzątającej się ciżby głodomorów
 518 1  |               jak wszyscy inni, o jadło i napitek, a siedząc na swych
 519 1  |            jednej porze dnia, o drugiej i o trzeciej. Śpiew zawsze
 520 1  |               dwu sylab, rozciągniętych i powtarzających się niezmiennie.
 521 1  |          drażniącego. Gdy gwar kopaczów i dźwięk ich pracy zbiorowej
 522 1  |                 tureckie jeszcze się tu i ówdzie chyliły ku ziemi.
 523 1  |          piersiami o jeden z tych kołów i patrzał uważnie na dziada.
 524 1  |                 Tamten przestał śpiewać i podniósł zwieszoną głowę.
 525 1  |                zgadzał na sformułowanie i twierdzenie szczęścia tej
 526 1  |                 opuścił głowę na piersi i ukrył w cieniu daszka swe
 527 1  |            ustach, nie okrytych cieniem i oświetlonych przez słońce.
 528 1  |         podźwignął się ze swych kamieni i ociężale, nucąc swoje, powlókł
 529 1  |          stojącej między rowem umarłych i koszarami żołnierzy.~Było
 530 1  |                obejrzał się na Cezarego i niepostrzeżonym ruchem głowy
 531 1  |         pracował, a potem rzucił łopatę i szybko ruszył w kierunku
 532 1  |                 nich jedno jedyne serce i jedna krew płynęła w ich
 533 1  |         nadchodzącego człowieka, ojciec i syn odskoczyli w przeciwległe
 534 1  |               przeciwległe końce ustępu i pod pozorem korzystania
 535 1  |                 w ramionach. Podparł go i ugłaskał drżącymi rękoma.~-
 536 1  |                  O, cóż za szczęście!~- I ty nie zginąłeś!~- A gdzieś
 537 1  |          ukróceniu barbarzyńskiej rzezi i rabunków, nacechowane w
 538 1  |             nacechowane w ogóle rozumem i dobrą wolą, nie trwało długo.
 539 1  |             Turków do ustąpienia z Baku i okolicy, umożliwiając wybrzeżom
 540 1  |               gwałty, nie mniej okrutne i olbrzymie, jak wszystkie
 541 1  |         sowieckich na południe, Seweryn i Cezary Barykowie gotowali
 542 1  |          zarabiając czym się tylko dało i jak tylko było można. Ale
 543 1  |              dokuczała mu nade wszystko i przeszkadzała w pracy zarówno
 544 1  |            pracy zarówno fizycznej, jak i umysłowej.~Z trudem oporządzili
 545 1  |            jednak buty, spodnie, kurtki i czapki, ale brakowało im
 546 1  |              niezbędne jest jak koszula i buty. Nie mieli na kupno
 547 1  |                Seweryn dążył do walizki i opowiadał o niej synowi
 548 1  |         kręconego rzemienia, przegródki i skrytki wewnętrzne! Towarzyszka
 549 1  |           wewnątrz tej walizki: wyprana i wyprasowana bielizna, cienka,
 550 1  |               bielizna, cienka, grubsza i wełniana, chustki do nosa,
 551 1  |             dziadku Kalikście-Grzegorzu i jego wiekopomnej awanturze -
 552 1  |             rzeczy były mało zrozumiałe i niezbyt sympatyczne dla
 553 1  |          polskich przekradał, przemycał i prześlizgiwał poprzez całą
 554 1  |             udawań, przeszpiegów, sztuk i kawałów - jakie zniósł udręczenia,
 555 1  |                 prześladowania, niedole i męki, zanim w przebraniu
 556 1  |              nałogów ułatwiała mu drogę i możność przedzierzgania
 557 1  |             potrafiła. Ona to pchała go i wiodła w bezmierną rosyjską
 558 1  |                  gdy trzeba było czekać i czekać, na ludzi, na wagony,
 559 1  |              się, służyć, a wciąż trwać i trwać w przedsięwzięciu.~
 560 1  |               sobą nawzajem wątpliwości i obaw, czy ona aby dotrwa.
 561 1  |                 bowiem potęgi - reakcja i rewolucja, wszechwładny
 562 1  |           rewolucja, wszechwładny carat i wszechpotężny proletariat -
 563 1  |         osiągnięte wprost z łaski bożej i prawa materialistycznego
 564 1  |            prawa indywidualnej grabieży i prawa komunistycznego podziału
 565 1  |               zatajając miejsce ukrycia i sam fakt posiadania zakonspirowanej
 566 1  |              prawa tęsknoty za aspiryną i antypiryną, które mu tak
 567 1  |              chorzał, drżał z dreszczów i cierpiał z powodu bólu głowy.~
 568 1  |                teraz wskutek przewrotów i zawieszenia robót wracają
 569 1  |             przebyli morską część drogi i wyruszyli z Carycyna koleją
 570 1  |                współtowarzyszów podróży i z ognia, który rozniecano
 571 1  |               baranie. Wóz wciąż stawał i stał nieskończenie długo,
 572 1  |      nieskończenie długo, nieraz dniami i nocami, na lada podrzędnej
 573 1  |               przyczyny zatrzymywał się i nie wiedzieć kiedy, z nagła
 574 1  |           pierwszy raz w świat wyruszył i chciał coš przecie na nim
 575 1  |          obydwaj z ojcem, który cherlał i dusił się w niemiłosiernym
 576 1  |            zaduchu wozu - wysypiali się i prowadzili rozmowy. Zdarzyło
 577 1  |                 przeraźliwie wyziewać - i znowu zasypiał. Inni mieszkańcy
 578 1  |            strawę, baby niańczyły chore i płaczące dzieci, chłopi
 579 1  |         nieszkodliwości sąsiadów ojciec i syn zaczęli mówić po polsku.~
 580 1  |             nalotem, lecz mimo to dobra i gładka. Mówił tym językiem
 581 1  |              było powietrze tak zepsute i ciężkie, iż Seweryn był
 582 1  |                się teraz bardzo zmienił i nie chciałbym cię sobą drażnić.
 583 1  |               pobytu w kraju, na wojnie i w legionach do gruntu się
 584 1  |               poszedł na medycynę.~- To i mnie tatko zawsze podsuwał
 585 1  |              człowiek ukończył medycynę i zaczął nawet praktykę. A
 586 1  |                 wyobraź sobie, medycynę i wszelkie wynalazki swoje
 587 1  |                 się nad Morze Bałtyckie i tam długo chodził po wybrzeżach
 588 1  |            lotne, co najbardziej sypkie i zwiewne.~- Po cóż mu to
 589 1  |             nawet wrona nie przysiądzie i mewa nie ma z czego gniazda
 590 1  |           pozbywali się tych nieużytków i pustek, uszczęśliwieni,
 591 1  |               na kilometry w głąb kraju i na ogromnej przestrzeni.
 592 1  |             miejsce u licha nazywa...~- I cóż dalej?~- Miał tam istne
 593 1  |                 drugimi, wzdłuż, wszerz i w głąb. A morze wciąż mu
 594 1  |           stuleci. Kto go tam wie!...~- I cóż ten doktór?~- Ten doktór
 595 1  |              przez Gdańsk jakąś ogromną i cudaczną maszynę, która
 596 1  |                 jednym zamachem wybiera i odkłada na boki torf dziewięciometrowy
 597 1  |                 dziewięć metrów głęboki i kilkanaście szeroki a zawracający
 598 1  |          ocembrowany.~- Ciekawy kanał ! I cóż dalej ?.~- Cały ów kanał
 599 1  |           oceanu poprzez Zund, Kattegat i Skagerrak idzie ku wschodowi.
 600 1  |            niejako pod ów prąd zachodni i wpuścił olbrzymią siłę wodną
 601 1  |             przez turbiny, ustawione tu i tam na całej długości. Była
 602 1  |                   mam wrażenie - krucha i łatwo tłukąca się cywilizacja.~-
 603 1  |    Najmocniejsza na tym padole z żelaza i betonu.~- Szkło się łatwo
 604 1  |             godziny, Z podłogą, sufitem i dachem z tafel - oddaje
 605 1  |               normujące pożądane ciepło i wprowadzające do wnętrza
 606 1  |                 tylko bez jej zgnilizny i odoru. Tąż wodą zmywa się
 607 1  |                 szklane podłogi, ściany i sufity, szerząc chłód i
 608 1  |                 i sufity, szerząc chłód i czystość. Nawet nie wymaga
 609 1  |                prowadzające zużytą wodę i wszelką nieczystość uchodzą
 610 1  |              pracy koło krów, koni, kóz i owiec - choćby nie chciał,
 611 1  |           Dzisiaj są ich tam już setki. I powiem ci, nie są to nudziarze,
 612 1  |             żebraki, produkujące bzdury i głupstwa, śmieszne cudactwa
 613 1  |             głupstwa, śmieszne cudactwa i małpiarstwa dla znudzonych
 614 1  |         małpiarstwa dla znudzonych sobą i nimi bogaczów, lecz ludzie
 615 1  |             pożyteczni, twórcy świadomi i natchnieni, wypracowujący
 616 1  |                natchnienia artysty, ale i od upodobania mieszkańców.
 617 1  |                 według wskazań artystów i upodobań nabywców, bo belkę
 618 1  |               nabywców, bo belkę ściany i taflę dachu można w stanie
 619 1  |          fantazja kolorysty może począć i ujrzeć w boskiej tajemnicy
 620 1  |         świadomość, artystyczną mądrość i akty pracowitej woli, zobaczysz
 621 1  |                zobaczysz w zewnętrznych i wewnętrznych kompozycjach
 622 1  |                 ucieleśnione w podatnym i posłusznym szklanym materiale.~-
 623 1  |        posłusznym szklanym materiale.~- I tyś to widział tam? Takie
 624 1  |                 próchniejącym, gnijącym i zjedzonym przez grzyby drewnianym
 625 1  |          szerzącej reumatyzmy, gruźlice i szkarlatyny, w murowanym
 626 1  |            więzieniu cuchnącym wilgocią i myszami, wśród ścian, w
 627 1  |             mularzów, cieślów, stolarzy i gonciarzy. Sam materiał
 628 1  |              jeno, transport na miejsce i dwu, trzech monterów. Sam
 629 1  |               mówię już o cegle, wapnie i płacy robotnika, strajkującego
 630 1  |       własnością pracowników, techników i artystów. Sam ów Baryka
 631 1  |               nowe turbiny, buduje huty i idzie dalej. Taka jest wola
 632 1  |          własnego, indywidualnego kotła i własnej kuchni, przypartej
 633 1  |               rozprowadza rurami ciepło i tworzy z małego domu wiejskiego
 634 1  |                mieć wspólną ogrzewalnię i wspólną chłodniç. Do tego
 635 1  |           studzienki, nieraz zabrudzone i źle urządzone.~Jednak wzrost
 636 1  |                  Jednak wzrost spożycia i użycia w domach wody przegotowanej
 637 1  |                 w całej swojej długości i ze wszystkimi dopływami
 638 1  |             drugą fugami na moc wieczną i niezwalczoną dla żadnej
 639 1  |           żadnej siły, zmocowane hakami i klinami szklanymi, wsparte
 640 1  |             wybrzeża. Ścieśnia rozległą i rozlewną rzekę w dwakroć
 641 1  |                prosty, prawie pierwotny i niemal ciesielski. Robota
 642 1  |               zniweczone zostały wylewy i zatory, gdyż szybkość pędzącej
 643 1  |              Baryka nad jej zamarzaniem i odmarzaniem w łożysku Szklanym
 644 1  |            ujęte w ciasne łożysko, zimą i latem pracują. Obracają
 645 1  |         elektryczna zastąpiła siłę koni i wołów. W całym dorzeczu
 646 1  |                opanowanym pracują pługi i wszelakie narzędzia rolne
 647 1  |                się jego godność - Apisa i czarnego rumaka Swarożyca.~-
 648 1  |                 zaraźliwe choroby, brud i złe powietrze chlewów mieszkalnych,
 649 1  |                 Już się one nie palą, a i piorun w nie nie bije. Chaty
 650 1  |                gromadzkie szklane obory i gromadzkie chlewy dają możność
 651 1  |              chorej na gruźlicę krowiny i znika dwakroć bardziej cuchnący
 652 1  |                świnki, mającej na sobie i w sobie miliony zarazków
 653 1  |             mlecznymi karmią tam świnie i wyhodowują je, a w masarniach
 654 1  |         przerabiają na znakomite szynki i kiełbasy.~- Ci sami wegetarianie
 655 1  |         majstrowie w tej świńskiej idei i idylli.~- Można by więc
 656 1  |               właśnie tam przedsiębiorą i rozważają, chociażby jak
 657 1  |        niezniszczalną, lecz rzeczywistą i skuteczną. Rozciągnie ona
 658 1  |               Trudniej będzie o światło i siłę elektryczną. Ale tego
 659 1  |           elektryczną. Ale tego światła i tej siły będzie z miesiąca
 660 1  |                 murem rzeki Wisły. Siły i światła będzie taki ogrom,
 661 1  |         narzędzia do orki, siewu, żniwa i omłotu, poruszane przez
 662 1  |              wzgórzach, według marzenia i skinienia artystów, w formach
 663 1  |                  iż wobec nich zagaśnie i zblednie wszystko, co dotąd
 664 1  |                  że po ich zastosowaniu i spożytkowaniu wszystko idzie
 665 1  |         wyścigowego wsadzić na aeroplan i przewieźć go pod obłokami,
 666 1  |               linii elektrycznych kolei i tramwajów.~- Tak, tak...~-
 667 1  |                przecie, właśnie wskutek i wobec wynalazku naszego
 668 1  |                drogocennych przedmiotów i rzadkich fatałachów, tylko -
 669 1  |                bieliźnie, bez kapelusza i butów, żeby dostojny smakosz
 670 1  |                 wstawał wraz z ptactwem i szedł spać z kurami... Cóż
 671 1  |           oznacza? Oto zdrowie - apetyt i pragnienie, twardy sen po
 672 1  |                 zupełne da, zabezpieczy i podtrzyma właśnie dom szklany.
 673 1  |      schronienia przed srogością natury i jej strasznymi jadami, dla
 674 1  |        strasznymi jadami, dla uzyskania i zabezpieczenia zdrowia fizycznego
 675 1  |       zabezpieczenia zdrowia fizycznego i duchowego - będą dążyć właśnie
 676 1  |            naszego kuzynka Baryki wille i pałace, jakich rzeczywiście
 677 1  |           stawiać nic innego w miastach i na wsiach, oprócz domów
 678 1  |        niepotrzebne. Szkoda na to czasu i zdrowia duszy ludzkiej.
 679 1  |              początku, od gliny ziemnej i głęboko płynącej, ziemnej,
 680 1  |               czystej wody.~- Już mi to i mama po siedlecku klarowała.
 681 1  |       pogardzali, tchnął weń myśl swoją i na wzór Boga rzekł: "uczynię
 682 1  |              zjawisk. Rewolucją istotną i jedyną jest wynalazek. Rewolucją
 683 1  |                pałacu wypędzają magnata i zabierają ten pałac w swoje
 684 1  |        komisarze, dyplomaci, naczelnicy i w ogóle nowi władcy, nowi
 685 1  |          cuchnących, w norach miejskich i jamach nędzarskich.~- Jeszcze
 686 1  |              Tworzeniem nowych wartości i rozmnażaniem nowego dobra
 687 1  |       wyniszczać w ludziach samą zawiść i samą nienawiść. Można wypracować
 688 1  |          wypracować takie warunki pracy i mieszkania, iż nie będzie
 689 1  |             będzie o co się nienawidzić i mordować. Doprawdy - śmieszny
 690 1  |             Jest to praw- dziwie robota i dom szalonych. Takie jest
 691 1  |            mówić próżne słowa zapewnień i zaprzeczeń. Ja nie będę
 692 1  |                 uciechą. Były tam zimne i ciepłe kąpiele, kuchnia,
 693 1  |            jadłodajnia, izba koncertowa i kinematograficzna...~- Nowoczesne
 694 1  |               matkom, zdejmuje z ramion i piersi ciężar, sam go biorąc
 695 1  |                 żywot, który cię nosił, i piersi, któreś ssał..."~
 696 1  |                do matki. Głęboka żałość i dojmujące ssanie wewnętrzne
 697 1  |            bolesnej litości łączyło się i przeplatało z żądzą życia.
 698 1  |        organizacji rozmaitych: rtuczeka i gubczeku, gubispołkom, narobraz,
 699 1  |          kulistych facjatach, spalonych i rudych jak rondle, pędzących
 700 1  |         łomotali po tychże kwadratowych i kulistych kufach, przywiązywano
 701 1  |         stożkowate armatnie kule do nóg i puszczano na głębinę, ażeby
 702 1  |                nabite nie przez Tatarów i Ormian zjuszonych na siebie,
 703 1  |         proweniencji, lecz wysuwających i rozwijających rzecz rewolucji
 704 1  |           ludzkich - odsłaniali słabość i miejsca chore, zgniłe, obumarłe
 705 1  |             konającego świata burżuazji i ofiaro- wywali pracującemu
 706 1  |                 rozumowa- nie o istocie i potędze przewrotu, który
 707 1  |          niedoli, przymus, przekleństwo i sam nieszczęsny los bytowania
 708 1  |             zostać tam, wśród rozumnych i silnych! Jakże pragnął dołożyć
 709 1  |            starego łotrostwa! Podziwiał i uwielbiał niezrównane zjawisko
 710 1  |     najpotężniejsi z tyranów, podzielił i pomierzył okrąg ziemski
 711 1  |               nie było jestestwo bierne i czujące jedynie, jak matka.
 712 1  |          burżujem, stronnikiem bogaczów i pochlebców bogaczów`? -
 713 1  |                pęt ucisku przemysłowców i zdzierców. Bywał na wszelakich
 714 1  |            wszelakich wiecach w Moskwie i słuchał najciekawszych referentów.
 715 1  |           zewnętrzne agitacyjne mityngi i półzewnętrzne urzędy, na
 716 1  |          starych oparte śmieciach, lecz i tajne kancelarie nowych
 717 1  |                  szpiegowskie Zakamarki i obmierzłe więzienia, gdzie
 718 1  |                 gdzie wskutek podejrzeń i na zasadzie szpiegowskich
 719 1  |           zgładzić. Znał piwnice zalane i zachlastanie krwią i cuchnące
 720 1  |             zalane i zachlastanie krwią i cuchnące od trupów. Powiadał,
 721 1  |             można było wciągnąć wolnymi i szczęśliwymi płucami. W
 722 1  |                 tym zaduchu po masowych i sekretnych morderstwach,
 723 1  |                 skończy się na wielkich i świetnych karierach nowych
 724 1  |         Zamieszkają w pałacach carskich i jusupowskich, odzieją się
 725 1  |             odzieją się w miękkie szaty i stworzą nową, czynowniczą
 726 1  |               stworzą nową, czynowniczą i komisarską arystokrację,
 727 1  |      plutokrację, lubującą się w Zbytku i zepsuciu starej. Plebs będzie
 728 1  |               będzie mieszkał po norach i smrodliwych izbach. Tam
 729 1  |                 z miłości, lecz z pychy i zemsty. Nadaremnie Znakomici
 730 1  |                 niego trzęsące się ręce i rzucał pytanie zawsze jednakie: -
 731 1  |             pozwolono wsiąść do pociągu i jechać do kraju, natychmiast
 732 1  |                 się trząsł albo gorzał, i ozdrowiałby bez wątpienia.
 733 1  |                  Obejmował go ramionami i razem tęsknił do chwili
 734 1  |              tęsknił do chwili odjazdu. I oto wytworzył się w jego
 735 1  |      sprzecznych w sobie. Cezary był tu i tam, w Rosji i w Polsce,
 736 1  |            Cezary był tu i tam, w Rosji i w Polsce, był z ojcem i
 737 1  |                 i w Polsce, był z ojcem i przeciwko niemu. Szarpał
 738 1  |            przeciwko niemu. Szarpał się i mocował ze sobą samym, nie
 739 1  |          zapatrywań na sprawy publiczne i społeczne dzieliła (a zarazem
 740 1  |    szczególniejszy sposób łączyła) ojca i syna. Cezary wciąż przezwyciężał
 741 1  |              nad sobą, wyrastał z niego i oddzielał się bujnością
 742 1  |            prostej racji, iż jest ojcem i ma niepisaną władzę zakazywania
 743 1  |                władzę zakazywania spraw i uczuć najsłuszniejszych.
 744 1  |                 wewnątrz- na wściekłość i gryzł w ustach twarde wyrazy.
 745 1  |               żal nikły, mętny, a ostry i nieustępliwy. Nieraz w głębi
 746 1  |               chwycił w swe sieci uczuć i zabrał stamtąd. Byłby tam
 747 1  |               Rozkazywałby samemu sobie i szedł obraną drogą. Byłby
 748 1  |               grabarskie, rzucił łopatę i stanął między ludźmi tworzącymi.
 749 1  |            narzucił mu ideał obcy duszy i niezrozumiały, niepożądany
 750 1  |              niezrozumiały, niepożądany i trudny, ckliwy i bezbarwny.
 751 1  |            niepożądany i trudny, ckliwy i bezbarwny. Nie sam zresztą
 752 1  |                tolerowania, piastowania i uległej tolerancji względem
 753 1  |           narzucał synowi swej tęsknoty i żądzy powrotu, lecz sam
 754 1  |            powrotu, lecz sam trząsł się i jęczał jak niegdyś matka.
 755 1  |                biurem, badał urzędników i zbierał wiadomości w mieście.
 756 1  |                 dala, że miejsca nie ma i że nikogo z Charkowa zabrać
 757 1  |                tym pociągu dwa miejsca, i czyhał dniami - nocami.
 758 1  |               Cezary nie tracił nadziei i wartował osobiście albo
 759 1  |                 litości nad jego ojcem.~I oto pewnej nocy dano znać:
 760 1  |              dano znać: pociąg! Seweryn i Cezary rzucili się do stacji.
 761 1  |             wieść sekretna dawała znaki i ostrzegła na migi: nadchodzi!~
 762 1  |               zdenerwowany, rozstrojony i słaby, że ledwie mógł utrzymać
 763 1  |                  że przypadnie do ziemi i będzie nasłuchiwał. I oto
 764 1  |             ziemi i będzie nasłuchiwał. I oto w ciszy nocnej daleko -
 765 1  |              słabo oświetlonej, ponurej i pustej. Dudnienie zbliżało
 766 1  |      ciemnoszary, wtoczył się na stację i stanął. Był to szereg wagonów
 767 1  |          wagonów z obmarzniętymi oknami i drzwiami. Sędziwe sople
 768 1  |                 sople wisiały jak kudły i kłaki, z tego pasa ruchomych
 769 1  |      zamkniętych. Gdy Cezary podskoczył i próbował otworzyć jedne,
 770 1  |                drugie, trzecie, czwarte i dziesiąte drzwi, daremnie
 771 1  |          daremnie wyłamywał sobie palce i wykręcał dłonie. Wszystkie
 772 1  |              wysunął się jakiś człowiek i szybko zdążał do dworca
 773 1  |           wędrowcy rzucili się do niego i nie pytając kim jest, zasypali
 774 1  |               Począł mu się przypominać i błagać o łaskę, o pomoc,
 775 1  |              pomóc. Daremne były prośby i certacje Białynia tłumaczył
 776 1  |               perswazji. W sposób ostry i gruby oświadczył, że ojciec
 777 1  |              nadchodzi, każą im czekać! I na co? Czy na nową odmowną
 778 1  |                nie tylko oni dwaj, lecz i inni z Charkowa. Zgłaszały
 779 1  |           Charkowa. Zgłaszały się setki i setki petentów, a odmówił,
 780 1  |            pociągnął Seweryna za kurtkę i popchnął go ku końcowi pociągu.
 781 1  |                wagonami na drugą stronę i sam przelazł na czworakach.
 782 1  |               niemałym odryglował zamek i odciągnął drzwi zasunięte,
 783 1  |                Pod tułupy! Leżcie cicho i żeby waszego ducha nie było
 784 1  |             było słychać. Dalej!~Ojciec i syn wwindowali się wzajem
 785 1  |                 jakieś cuchnące kożuchy i przypadli na nich. Czarny
 786 1  |               zasunął drzwi, zaryglował i zeskoczył. Wkrótce potem
 787 1  |               ich pomocy tego wysokiego i chudego rodaka. W istocie -
 788 1  |                czas pewien z czajnikiem i garnkiem, w którym było
 789 1  |             między zaspami pociąg staje i zaczyna się taniec rewizyjny.
 790 1  |          rewizyjny. Przeglądają papiery i rzeczy, a wszelkie złocidła,
 791 1  |                kasza jęczmienna.~Ojciec i syn zakopywali się w kożuchy,
 792 1  |               zgubić. Toteż na stacjach i podczas przypadkowych postojów,
 793 1  |          rewizji, wciskał głowę w futra i formalnie dusił się, żeby
 794 1  |               złość pociąg wciąż stawał i tkwił na miejscu dla dokonania
 795 1  |                samarytanin z garnczkiem i czajnikiem, ilekroć było
 796 1  |              ilekroć było prosić o radę i pomoc, kładł palec na ustach,
 797 1  |           ustach, trwożnie nadsłuchiwał i zalecał ciszę, cierpliwość
 798 1  |              zalecał ciszę, cierpliwość i ostrożność.~Pewnego dnia
 799 1  |             rozpiął na nim przyodziewek i przez słuchawkę począł badać
 800 1  |                 jednak przerwał badanie i schował do kieszeni swoją
 801 1  |            zatrzęsło się od przerażenia i strasznej, bezsilnej boleści.
 802 1  |              Miałże wysiąść z tego wozu i iść niosąc na ramionach
 803 1  |             jeszcze po odejściu lekarza i przyniósł jakiś cierpki
 804 1  |                 przyniósł jakiś cierpki i gorzki napój w szklaneczce.
 805 1  |               się drzwi za nim zamknęły i zostali znowu sami, Cezary
 806 1  |                przyłożył się, przytulił i marzył, że tak oto przeleje
 807 1  |        pulsującą w jego żyły Zeschnięte i wypędzi Zeń tajemniczą niemoc.
 808 1  |              bliżej niż dalej!~Zasypiał i nagle budził się z jakimś
 809 1  |         rozżarzone usta tysiące pociech i zaklęć nadziei. W pewnej
 810 1  |                 Objął Cezarego za szyję i mówił mu tak samo w usta:~-
 811 1  |                 rozumiał, jak ty teraz. I patrz, co się ze mną dzieje.
 812 1  |                 Zacichł na długa chwilę i Znowu mówił:~- W Warszawie
 813 1  |                  Był w przyjaźni z mamą i Ze mną. On się tobą zajmie,
 814 1  |                  Obalił się na posłanie i zasnął. Lecz sen jego był
 815 1  |                niespokojny, pełen jęków i szlochów. Cezary, który
 816 1  |           słyszał już charczeń, świstów i jęków w piersi ojcowskiej.
 817 1  |              przez pola śniegami okryte i przez wody lodami okute
 818 1  |               lodami okute wskróś lasów i ugorów, pustych i niemych
 819 1  |                 lasów i ugorów, pustych i niemych jako piersi jego
 820 1  |              głowy, jakby ją lody okuły i zamroziły mrozy swą mocą.
 821 1  |            wniebogłosy, choć krzyk, jęk i głuche wycie miał w sobie.~
 822 1  |                odsuwają się ze zgrzytem i że bardzo zimne powietrze
 823 1  |                się nad Sewerynem Baryką i trzymał przez czas pewien
 824 1  |              sercu. Podźwignął Cezarego i zakrzyknął nań grubo, żeby
 825 1  |                 z brzegu, drzwi zasunął i kazał iść za sobą. Weszli
 826 1  |                pełnego mężczyzn, kobiet i dzieci, iż powietrze było
 827 1  |                 coś z ludźmi gwałtownie i namiętnie. Rozsunęli się
 828 1  |           Rozsunęli się nieco, ustąpili i Cezary znalazł wolne miejsce
 829 1  |                udręczonych od niespania i głodowych niewywczasów,
 830 1  |                 kobiet, brudnych dzieci i ponuro spoglądających mężczyzn
 831 1  |              końce szyn, przechylał się i podrywał do szybszego biegu.~
 832 1  |             manatki, przeglądali garnki i miski z żywnością. Z trwogą
 833 1  |                 go wepchnął poza siebie i zakrył swym olbrzymim kożuchem.
 834 1  |               Cezary musiał znowu wyjść i zająć swe miejsce.~Gdy pociąg
 835 1  |                Sierota podszedł do nich i zobaczył, że wyciągają z
 836 1  |                 ojczyma, do zimnych rąk i do zimnych ust przywrzeć
 837 1  |                 złożyli ciało na marach i mieli je dokądś odnosić.
 838 1  |                Tamten przeżegnał zwłoki i przez chwilę modlił się
 839 1  |                  widne jeszcze w mroku, i daleką w jego głębi spiczastą
 840 1  |              objął go twardym ramieniem i potaszczył do pociągu. Coś
 841 1  |                Obejrzał się jeszcze raz i w nadciągającej ciemności
 842 1  |                tym rewizje były cięższe i sroższe. Nareszcie rozeszła
 843 1  |              jednak ludzie wymizerowani i storturowani w wagonach
 844 1  |          magnaci, lecz najzwyczajniejsi i dobroduszni zjadacze chleba
 845 1  |           rękami - drobni dorobkiewicze i mizerni karierowicze, urzędnicy
 846 1  |                 karierowicze, urzędnicy i pracownicy prywatni - byli
 847 1  |           prawach człowieka uciśnionego i wyjętego spod prawa. Do
 848 1  |            najzwyklejszych pospolitaków i żołdaków, którzy, nie wiadomo
 849 1  |               którzy, nie wiadomo za co i w jakim celu, gnębili uchodźców
 850 1  |            świat szeroki, lecz ta gruba i okrutna przemoc okazywana
 851 1  |                 się do siebie - dziwiła i napełniała gniewem. Patrzał
 852 1  |          komenderujących, na rewidentów i sołdafonów trzymających
 853 1  |        trzymających straż przy drzwiach i pierwszy raz w życiu zobaczył
 854 1  |                 wszystkich udręczeniach i po najobrzydliwszych trwogach,
 855 1  |                 zawrócą pociąg z ludźmi i odwiozą wszystkich z powrotem
 856 1  |         Charkowa - po licznych plotkach i istnych klechdach, które
 857 1  |                dzieci, powlekli słabych i chorych. Pędzili z wrzaskiem
 858 1  |            chorych. Pędzili z wrzaskiem i szlochaniem, popychając
 859 1  |              gonił, modląc się, płucząc i śmiejąc się razem, doskoczyli
 860 1  |                 czapkach. Kobiety stare i słabe chwytały się dygocącymi
 861 1  |           płocie. Wszyscy popychali się i bili, torując sobie i swoim
 862 1  |               się i bili, torując sobie i swoim przejście w tłumie,
 863 1  |            wybrzeża. Brama była otwarta i tam za koleją przepuszczano.
 864 1  |                 Przyszła wreszcie kolej i na Cezarego. Nie miał ci
 865 1  |                witał, a wszystko żegnał i zostawiał za sobą. W ostatniej
 866 1  |              papier od Baryki, obejrzał i tuż na stoliku przybił pieczęć.
 867 1  |           ludzki mijał budynki stacyjne i kierował się w stronę miasteczka,
 868 1  |            miasteczka, którego murowane i drewniane domki widać było
 869 1  |           miasta. Po udręce, zgnieceniu i braku powietrza w przedziałach
 870 1  |              niziny. Śniegi już stajały i pierwsza trawka, szczyk
 871 1  |             dachów bud najbliższych lód i śnieg - ogrzało już naturalnym
 872 1  |           południa wnętrza, które długa i ciężka zima, wróg biedaków,
 873 1  |           wiosenka nadchodząca, pozłotą i posrebrzeniem, zielenią
 874 1  |                 posrebrzeniem, zielenią i spłowiałością, barwami swymi,
 875 1  |                 wysokości, formy, maści i stopnia zapaprania zewnętrznego,
 876 1  |                 zewnętrznego, na chlewy i kałuże, na zabudowania i
 877 1  |                i kałuże, na zabudowania i spalone rumowiska. Wrócił
 878 1  |           żydowskimi kramami o drzwiach i oknach zabryzganych błotem
 879 1  |              błotem przed miesiącami, a i przedtem nie myte od kwartałów.~"
 880 2  |               pobieżnym został przyjęty i począł chodzić na wykłady.
 881 2  |                 znajomości z "Polakami" i dość sobie w tych nowych
 882 2  |         nieetatową posadę w swym biurze i nastręczył bardzo korzystne
 883 2  |         wszystkie perypetie jej niedoli i śmierci.~Cezary z nadzwyczajną
 884 2  |                 się jej losem przejmuje i wzrusza. Ale pan Gajowiec,
 885 2  |               Ale pan Gajowiec, sztywny i wytworny biurokrata, stary
 886 2  |       biurokrata, stary kawaler, pedant i zimny służbista, sam mu
 887 2  |          Przyznał się w sposób spokojny i zimny, jakby mówił o finansowej
 888 2  |            afektacji, wstydu fałszywego i fałszywej czułości, iż za
 889 2  |                 to nie należy do rzeczy i nie wpłynęło na sprawę jej
 890 2  |           synowi o tym mówi, bo przecie i jej samej już nie ma. Nie
 891 2  |           Został tylko on, Cezary, cień i podobizna "panny Jadwigi",
 892 2  |               się częstokroć sam na sam i godzinami wspominali o umarłej.
 893 2  |                pewien młokos z "Pałaty" i mówi jej wciąż o tym rozmarzonymi
 894 2  |                do wojaczki, ani myślowo i przekonaniowo pragnął wojować
 895 2  |          silniejszy był niż przekonania i sympatia dla tamtej strony.
 896 2  |              jedyny teraz quasi-opiekun i duchowy ojciec, nie powstrzymywał
 897 2  |          przeklęty nad jego samotnością i pracą nowo rozpoczętą! Znowu
 898 2  |           minęły już spalone miasteczka i docierały niemal do przedmieść
 899 2  |        pozajmowane. Obsiedli je panowie i obsiadły panie, przeważnie
 900 2  |               się zrobić, da się zrobić i ta afera. Dlaczego nie ma
 901 2  |                 rdzenni, lecz robaczywi i ułomni, tu i tam tulący
 902 2  |             lecz robaczywi i ułomni, tu i tam tulący się pod cieniem
 903 2  |               człowiekiem, który patrzy i rozumie, co się dookoła
 904 2  |           szklanki. Wojna między Polską i Rosją sowiecką, zmierzając
 905 2  |             istniała już władza chłopów i robotników, nie była dla
 906 2  |               nad Wisłą mowy robotników i przywódców robotniczych
 907 2  |            wzywające do walki na śmierć i życie - nie z burżuazją,
 908 2  |              który kraj nadchodzi, łupi i zamienia w ruinę, niosąc
 909 2  |             wylatywali spod ręki matek, i czytał w dziennikach opisy,
 910 2  |             nadstawiać piersi mężczyźni i wszystka młodzież - szli
 911 2  |          skręcona sprężyna rozpręża się i popycha ich do dzieła. No,
 912 2  |              popycha ich do dzieła. No, i co ta siła jest warta.~
 913 2  |              most na Wiśle, minął Pragę i znalazł się ze swą kompanią
 914 2  |                 wstrzymane w swym ruchu i biegu, zbite w jedną masę.
 915 2  |               ziemi szynelach, ciężkich i grubych, w papachach na
 916 2  |                świata pod strażą małych i niedorosłych żołnierzy polskich,
 917 2  |           żołnierzy polskich, którzy tu i tam idąc z karabinami na
 918 2  |              Zdumienie było tak wielkie i powszechne, iż wszyscy widzowie
 919 2  |               wszyscy widzowie zamilkli i długo wpatrywali się w ten
 920 2  |                 obraz niesłychany. Szli i szli zdrożeni jeńcy mijając
 921 2  |               dla opuszczających miasto i pierwszy wielkiej stolicy
 922 2  |           wyskoczyła przed front jeńców i jęła wygrażać im pięściami.
 923 2  |                 diabła, miotając się tu i tam, krzyczała:~- Przyszedłeś
 924 2  |         Radzymina - zlustrowała szeregi i znowu zawrzeszczała:~- Żarłbyś
 925 2  |             tobym nagotowała w łupinach i dała wam w korycie żreć,
 926 2  |                 się nieco w tył, bo też i kurzawa bijąca spod nóg
 927 2  |                 się pod wieczór. Ciemna i chmurna noc schodziła na
 928 2  |             ostatnie umocnienia z drutu i szeregi rowów na pobrzeżu
 929 2  |            forpoczty Moskwy, równolegle i symetrycznie wybrane w mazowieckiej
 930 2  |               wymijał raz w raz konnicę i piechotę, ciężkie automobile
 931 2  |                 nieskończone wozy trenu i fury powracające do miasta
 932 2  |               które się jeszcze żarzyły i dymiły, z domami poprzewiercanymi
 933 2  |               wylot od pocisków. Pustka i milczenie leżały nad zaułkami
 934 2  |           milczenie leżały nad zaułkami i uliczkami jakby skreślonymi
 935 2  |         zniszczenia wiała tu wśród dymu i iskier. Noc posępna roztoczyła
 936 2  |                z siwiejącą kozią bródką i obwisłymi wąsami. Twarz
 937 2  |                 była surowa, zmartwiona i wyrażająca nieopisane zmęczenie.
 938 2  |                 motocyklu na dwie osoby i władczym gestem dał znak
 939 2  |                 zakręcił się na miejscu i pomknął w drogę na północ,
 940 2  |                oddziału wściekłe marsze i wypady, obroty i zasadzki,
 941 2  |                 marsze i wypady, obroty i zasadzki, to znowu wiał
 942 2  |                mu się maszerować dniami i nocami, naprzód, wciąż na
 943 2  |                 oczyma niezliczone wsie i miasteczka, lasy i pola.
 944 2  |                 wsie i miasteczka, lasy i pola. Przebrnął rozlewne
 945 2  |                 śladach rabunków, rzezi i gwałtów.~Wróg śmiertelny
 946 2  |                 na wschód - niszczyciel i rabuś. Gdzie były żelazne
 947 2  |                dzieło kunsztowne a nowe i nieznane, zajęła go, a raczej
 948 2  |               myślał teraz, o co walczy i z kim, gdzie jest i dokąd
 949 2  |              walczy i z kim, gdzie jest i dokąd dąży. Maszerował według
 950 2  |             serdeczne odpowiedzi - otóż i świat cały. Ale w tych marszach,
 951 2  |           marszach, leganiach po rowach i ziemiankach były obok niego
 952 2  |                nie tylko z samych imion i spieszczeń, ale nadto z
 953 2  |                nic poza nim. Naprzód! - i kwita. W kompanii zaprzyjaźnił
 954 2  |           bagnetami, potłuczony kolbami i porzucony w lesie zwanym
 955 2  |               kolegę, wziął go na ramię i odniósł między swoich.~Wielosławski
 956 2  |                 o swym rodzie, rodzinie i sentymentach. Był "Hipolit"
 957 2  |                 Był "Hipolit" w szeregu i tyle. Na boku tylko szeptano,
 958 2  |               żołnierzem jak się patrzy i co się zowie. Darł buty
 959 2  |           drapichrustami, żarł razowiec i ciągnął z flachy, spał na
 960 2  |                 z flachy, spał na ziemi i pocił się w obrotach, jakby
 961 2  |            Cezarym spali pod jedną derą i dzielili się po bratersku
 962 2  |        bratersku chlebem, solą, słoniną i pluskwami. Toteż zawarli
 963 2  |                 iż wróg z kraju ustąpił i że bliski jest rozejm. Oddział,
 964 2  |                dwaj przyjaciele, Baryka i Wielosławski, z Białorusi
 965 2  |             cofnięty został na Mazowsze i znalazł się w małym miasteczku
 966 2  |                niż innych, toteż Baryka i Wielosławski zwolnili się
 967 2  |             opowiadań o przedpokojowych i polnych przewagach militarnych
 968 2  |                rękoma czterokonne lejce i z widoczną rozkoszą wywinął
 969 2  |         stacyjnego dziedzińca jak jeden i pomknęły miękkim gościńcem.
 970 2  |                po deszczu, droga śliska i pełna wybojów, w których
 971 2  |               pomykać czwórka kasztanów i lekki pański wolancik. Glina
 972 2  |             Glina wymieciona spod kopyt i kół w postaci okrągłych
 973 2  |                 postaci okrągłych pacyn i strzelistych bryzgów leciała
 974 2  |                żywota, poczucie zdrowia i niespożytych sił organizmu,
 975 2  |               szczęście zażywania ruchu i pędu, a nade wszystko ciekawość
 976 2  |              Płoty się raptem skończyły i inna wąska droga, w ukos
 977 2  |            Skręciły, idąc wciąż w skok, i pociągnęły za sobą dyszlową
 978 2  |               biegu, straciła równowagę i runęła. Koła jej kręciły
 979 2  |              zorał głową ze trzy lepkie i sowicie umierzwione zagony
 980 2  |              sowicie umierzwione zagony i dopiero w czwartym jego
 981 2  |                 szczęście konie stanęły i bestialsko obojętne na los
 982 2  |               zagonów, których symetrię i użyźnienie zrujnował, z
 983 2  |          rozpaczą oglądał swój kapelusz i pracował skołataną podwójnie
 984 2  |            ruinie odbywać dalszą podróż i jak się obcym ludziom przedstawić.~-
 985 2  |                 winowajcy oczyścili się i wyprostowali gnaty, które
 986 2  |                 siłami wehikuł, wsiedli i pomknęli dwakroć szybciej.
 987 2  |             cztery diabły, po wertepach i łączkach zakisłych, po jakichś
 988 2  |                na piaszczysty gościniec i w aleję drzew starych. Była
 989 2  |          niepokoju. Czegoś się wstydził i niezgodnie ze swą naturą,
 990 2  |              swą naturą, czegoś trwożył i lękał. Konie wbiegły na
 991 2  |          wbiegły na szeroki dziedziniec i stanęły przed gankiem. Na
 992 2  |                 licznych głosów męskich i kobiecych, które wywoływały
 993 2  |             siedzenia przez liczne ręce i znalazł się w ich objęciach.
 994 2  |             Wnet wstępował po szerokich i wspaniałych, aczkolwiek
 995 2  |              obrośnięty. W świetle lamp i świec migały mu przed oczyma
 996 2  |                  o ruchach zamaszystych i pełnych władczego majestatu;
 997 2  |                 Cezary robił swobodnego i światowca, choć wspomnienie
 998 2  |              powalanych ineksprymablach i zrujnowanym kapeluszu stawało
 999 2  |              zrozumieć. Ten sobie mówił i tamten sobie mówił, pełno
1000 2  |               mówił, pełno było radości i krzyku. Wszyscy naraz zadawali