Rozdzial

 501 4    |      naokoło była tylko owa, jak to się często zdarza, owa widna
 502 4    |            drzewa z szelestem łamać się zaczęły, coś parsknęło,
 503 4    |          zarżał przeraźliwie, w bok się rzucił i poniósł mię jak
 504 4    |       Sokołowi, a potem przytuliłem się do jego miękkiej grzywy,
 505 4    |         słyszane. Doprawdy zdało mi się, że nie przez porównanie,
 506 4    |           osobiście, z przestrzenią się ścigam. Było to jakieś dziwnie
 507 4    |         czarnym potokiem usuwającej się spod końskich kopyt ziemi -
 508 4    |            które w przelocie łącząc się promieniami, tworzyły czasem
 509 4    |        tworzyły czasem niby łamania się jakiejś ognistej fali -
 510 4    |       rażącej światłości. Czy gmach się pali?... Nie - to jakaś
 511 4    |         Chciałem wstrzymać - żal mi się zrobiło karego - lecz gdzież
 512 4    |      wstrzymać podobna? Szarpaliśmy się przez chwilę, a ledwie tego
 513 4    |           była w tym wina. Przyznam się, że lubiłem ową tabunową
 514 4    |        stworzeniu, milej popróbować się lub - jak dnia owego - poszaleć
 515 4    |             byłem: - nóg Sokoła, że się nie potkną - popręgu siodła,
 516 4    |       chmury coraz częściej zbijały się po niebie - przeciągły huk
 517 4    |     przeciągły huk grzmotu rozlegał się i konał długim, ponurym
 518 4    |             światła, wszystko jakby się w ziemię zapadło i zniknęło
 519 4    |           ni dopatrzeć, ni domyślić się nawet. Wtem chrapliwy i
 520 4    |             moje uderzył. Zwróciłem się na prawo i rozeznałem wśród
 521 4    |             drogi, z drogi! - ozwał się głos pewny, rozkazujący,
 522 4    |              lecz miękki, jak gdyby się z piersi niedorosłego młodzieńca
 523 4    |      powiesz, gdyż właśnie zdaje mi się, że zbłądziłem trochę.~Zamiast
 524 4    |            z boku musnęła.~Zerwałem się na strzemionach, jak gdybym
 525 4    |          był i sam dowidzić, i stać się widzialnym.~- Ha! kiedy
 526 4    |        chwili owładnąłem Sokoła, co się zżymał i wyginał, potoczyłem
 527 4    |             moją - nie zastanowiłem się, co chcę uczynić, co zrobię?
 528 4    |           czułem potrzebę ciśnięcia się na poprzek temu szaleńcowi,
 529 4    |        lepiej, zupełniej zjednoczył się z chęciami moimi; wszystkich
 530 4    |      muskułów siłę natężył i wspiął się niby do przeskoczenia najwyższej
 531 4    |               długim wężem rozdarło się niebo - piorun - trzask -
 532 4    |      niepojętym dziwem utrzymaliśmy się oba, ale jak się to stało?
 533 4    |       utrzymaliśmy się oba, ale jak się to stało? jakim sposobem
 534 4    |          sposobem wkrótce zrównałem się z nią i przy jej boku koń
 535 4    |             tylko już wicher zrywać się zaczynał; kiedy niekiedy
 536 4    |        sprawa - mój Sokół wyciągnął się struną tuż przy ziemi i
 537 4    |           ziemi i na krok przegonić się nie dał - i pędziliśmy oboje,
 538 4    |              Nareszcie droga w górę się podniosła i galop naszych
 539 4    |          kilka razy syknęła, a mnie się zdało, że poza nami tętent
 540 4    |        śmiały a dźwięczny, który mi się z początku głosem młodzieńca
 541 4    |     końskiej ciemna postać wysunęła się przede mnie. Deszcz już
 542 4    |        odbiciu tętentu odgadłem, że się jedno i drugie sklepienie
 543 4    |            gdzieś łańcuch, rozpadła się, mógłbym najsprawiedliwiej
 544 4    |            płomienna jasność wylała się z tego otworu - domyśliłem
 545 4    |            tego otworu - domyśliłem się tylko, że to był ów gorejący
 546 4    |         pierwszej chwili nie mogłem się zupełnie, tak mię to nagłe
 547 4    |        cugli czekał jedynie.~Gdybym się był wtedy kogo bądź tylko
 548 4    |     szwajcar w milczeniu skłonił mi się i drzwi wskazał na lewo -
 549 4    |          ale znać bym pragnął, żeby się z obecności mojej usprawiedliwić
 550 4    |     spojrzeli.~- Przed kim pan chce się tłumaczyć? - zagadnął jeden
 551 4    |          panią tego zamku będę mógł się widzieć?~Rzucili okiem na
 552 4    |             dwie godziny dopiero ma się bal zacząć.~- Lecz ponieważ
 553 4    |          tych słów domówiłem, drzwi się otworzyły i wszedł wysoki,
 554 4    |     będziesz na balu i przebierzesz się? - zapytał młodszy chłopiec
 555 4    |            Będę na balu i przebiorę się - powtórzyłem jakby z pamięci
 556 4    |        wyliczać stroje.~- Przebierz się pan za Turka, to strój taki
 557 4    |          mówił starszy.~- Przebierz się pan za minstrela! to nierównie
 558 4    |             pan, taki młody, miałby się za jakiegoś starego króla
 559 4    |       będzie prześlicznie.~- Już ja się przyznam, żebym wolał jako
 560 4    |             do niej pójdę.~Skrzywił się trochę starszy chłopiec,
 561 4    |        chłopiec, młodszy zastanowił się przez chwilkę, ale wkrótce
 562 4    |             swobodniejszą i lżejszą się nie poczuła. Od czasu do
 563 4    |       potakiwali głową i uśmiechali się.~Na koniec wybiła godzina
 564 4    |          mojego pobytu - znów drzwi się otworzyły, znów mi skinieniem
 565 4    |        tłumiona muzyka przedzierała się zewsząd: ze ścian, sufitów,
 566 4    |             a mnóstwo postaci snuło się i migało różnokolorowymi
 567 4    |        ruchem głowy, to spojrzeniem się witał z innymi, a ja sam
 568 4    |             kiściami akacji gwałtem się między biesiadników cisnęło;
 569 4    |             że tylko klęknij i módl się, bo już ucichła burza, najczystsze
 570 4    |      wszystkimi gwiazdami przygląda się, czy też to prawda, że na
 571 4    |       szczęśliwi być mogą.~Rzuciłem się na pierwsze bliżej spotkane
 572 4    |           bijących już zbyt ciasnym się zdawał, przycisnąłem ręce
 573 4    |             przybysza; one zrodziły się i wzrosły wśród tych przepychów -
 574 4    |      fantazje tak bujno rozkrzewiły się w nieograniczone marzenia
 575 4    |   nadspodziewanym spełnieniu trochę się zaćmiło w oczach, trochę
 576 4    |           skłonności do roztopienia się w jakiejś, że tak powiem,
 577 4    |           umysłu i to zazwyczaj, co się zdawało być przeznaczonym
 578 4    |           woniami, światłami upiłem się niby wymiarkowaną na ten
 579 4    |            lecz tuż przy mnie ozwał się dźwięk jej głosu, rozpłynęła
 580 4    |        młodzi panowie, nie krzywcie się tak bardzo na ten wyraz.
 581 4    |       wszyscy ubodzy w duchu zdobyć się mogą, klej, co w spójności
 582 4    |        można przyswoić sobie, można się wtajemniczyć niejako w sposób
 583 4    |             że na co spojrzę, to mi się przedstawi takim, jakim
 584 4    |           was, powiedzcie mi, na co się niepojętość przyda? na co
 585 4    |         jaką ona dla innych wydawać się mogła, to wam powiem - słuchajcie.~
 586 4    |           ziemi utkwić pierwej, nim się ku jej obliczu wzniesie -
 587 4    |           do nieba i dlatego mierzy się ją rozmiarem doznanych wrażeń
 588 4    |        czołem wyniosłym i rysującym się w każdy wyraz myśli każdej -
 589 4    |             z licem bladym, ale zda się gorącym jeszcze od krwi
 590 4    |         życie! alboż to kiedy razem się widuje - oh! ja widziałem -
 591 4    |            wszystko opowiem, jak to się umiera za życia, ale nie
 592 4    |         przed którym z was objawiła się jaka święta, gdyby wizją
 593 4    |            przecież nie mógł zerwać się z krzesła lub kanapy i ukłonić
 594 4    |              ale jej usta zaczynały się z wolna uśmiechem rozciągać -
 595 4    |                Przyznajcie też, czy się komu bądź sprawiedliwiej
 596 4    |           znaczne wkoło nas zebrało się grono, po tych ostatnich
 597 4    |        szanowny starcze! - zaśmiała się jakaś inna kobieta - powiedz
 598 4    |            za mała gadzina! - ozwał się znowu jej głos wesołą pustotą
 599 4    |           zmiękczony. - Alboż to ci się zdaje, że gdzie na swoim
 600 4    |               czy która z nas lękać się go lub zapierać może, czy
 601 4    |             kapłanką Izydy i śmiała się z Napoleona, który przy
 602 4    |           no, powiedz zawsze, niech się przekonam, czy owo wszystko
 603 4    |            owej cząstki tego, co ja się domyślam, gdyż naprawdę
 604 4    |            wiem...~- Pani urodziłaś się w którymś roku którejś olimpiady
 605 4    |       wiekiem nazywano.~Zatrzymałem się - uśmiech z jej ust zniknął,
 606 4    |            wspomnienia pomarszczyło się między dwoma ciemnymi brwi
 607 4    |           Prawdę rzekłeś - odezwała się po chwili - jam Aspazją -
 608 4    |            dziewczynek, pewien ruch się zrobił i prędzej niż dopatrzyć
 609 4    |            wszystkie struny zerwały się pod jej palcami i odepchnięta
 610 4    |         siebie okiem i dumnie śmiać się zaczęła.~- Czy rozumiecie,
 611 4    |    nieskończoności? - a odwróciwszy się ode mnie:~- Ja kocham jak
 612 4    |          Boga - umierający z Bogiem się łączy - dziewica, która
 613 4    |             przysięgę wymawia, Bogu się oddaje - Bóg wiecznie kocha,
 614 4    |         wiecznie niszczy. - Cóż wam się zdaje? że On ma tylko ziemię
 615 4    |             być Bogiem, a wy byście się stali Bogami. Toć przecie
 616 4    |   wypożyczoną jałmużnę, z której wy się radujecie. Szaleni! Szaleni!
 617 4    |          dwóch chłopczyków zbliżyło się do mnie. Byli to ci sami,
 618 4    |            stronie mojej; wychylili się przede mnie i patrzyli mi
 619 4    |     przeszkoda, braciszku - odezwał się młodszy - będę tłumaczył
 620 4    |               A czy słuchacz zgodzi się na to?~- Słuchacz zgodzi
 621 4    |            na to?~- Słuchacz zgodzi się na wszystko. Czy widzisz,
 622 4    |            skłonni nie sprzeciwiają się nigdy i nikomu; śpiewaj
 623 4    |       Beniamin osądzi - i zwracając się ku mnie: - mój brat - rzecze
 624 4    |          tylko, synie Jakubów, miej się na ostrożności, gdy mój
 625 4    |        Mongoła przynajmniej. Strzeż się więc, strzeż, kiedy śpiewać
 626 4    |               A ja ci mówię, strzeż się brata mego, gdy śpiewać
 627 4    |            wszystkie szczury, które się kiedykolwiek dyplomatycznymi
 628 4    |           Niemiec, tam jedynie może się brat mój na przyzwoitego
 629 4    |        objąć katedrę filozofii albo się zapić piwem bawarskim.~Długo
 630 4    |        żartów pustackich krzyżowały się przede mną niby race kongrewskie
 631 4    |       miałem czasu nawet spytać ich się: - Kto wy jesteście? czego
 632 4    |       Nareszcie młodszy wyprostował się i umilkł, a starszy poprawił
 633 4    |           przetarł czoło, zasłuchał się na chwilę w stłumionej,
 634 4    |        brzmiącej muzyce i uderzając się w piersi:~- Ja jestem śpiewak
 635 4    |          ognia, krwi czy błota, ~To się zawsze dojmiesz złota;~Na
 636 4    |         czyż wiarę dać możecie:~Jam się nudził na tym świecie.~~
 637 4    |          przed mym okiem ~Wychylała się straszliwa, ~Żółta, blada,
 638 4    |          choroba - ta poczwara, ~Co się... co się nudą zwie!...~~
 639 4    |             poczwara, ~Co się... co się nudą zwie!...~~I nie chciało
 640 4    |          zwie!...~~I nie chciało mi się jeść, ~I nie chciało na
 641 4    |            śmiać, ~I nie chciało mi się pić, ~I nie chciało mi się
 642 4    |          się pić, ~I nie chciało mi się żyć:~Tylko mi się chciało
 643 4    |        chciało mi się żyć:~Tylko mi się chciało spać.~~O spać, spać,
 644 4    |            cuda, ~Czyż wyśpiewać mi się uda, ~Com ja widział, roił,
 645 4    |           dni - ~Teraz ja wiem, jak się zowie ~Każde serca uderzenie, ~
 646 4    |            łza. ~Teraz ja wiem, jak się zowią ~Senne marzeń mych
 647 4    |            Przez świat idźmy! Niech się dziwi, ~Jak my młodzi i
 648 4    |             pieśni mej. ~Ale strzeż się - oh, przez Boga! ~Niech
 649 4    |         dowcipu i talentu. Chciałem się znowu odezwać, lecz mnie
 650 4    |            tłumacza.~Śpiewak, o ile się zdaje niedorostek jeszcze,
 651 4    |        nudzić zaczynało - nie śmiał się nawet z łysin swoich nauczycieli,
 652 4    |    niewiadomość a niewinność wielce się różnią.~Śpiewak oświadcza
 653 4    |         musi być dosyć bogatą, gdyż się stroi porządnie w perły,
 654 4    |            innego zabije, lecz mnie się zdaje, że swoją osobę właściwie
 655 4    |             was, moi państwo, muszę się trochę namyślić - tej pieśni
 656 4    |             miłości ogrzane. ~A jam się pytał: gdzie anioły takie? ~
 657 4    |           zdradliwe, ~I pierwej nim się w truciznę rozplenia, ~Nim
 658 4    |           Gdy ty sam nawet skłócisz się z sumieniem, ~Ona ci jedna
 659 4    |        święty, ~Samolubnego zrzeknę się starania ~O własne zyski
 660 4    | przeznaczenie. Jest szaradą, której się od prawdziwych mędrców nauczyłem -
 661 4    |             ale mój drogi, zaklinam się na wszystko, nie zdradzaj
 662 4    |    zachichotały głośno.~- Więc i ty się śmiejesz - rzekłem do młodszego,
 663 4    |       cisnął mi wesoło i skłoniwszy się prędko uciekł wraz z bratem
 664 4    |    spuściłem oczy, bo czułem, że mi się łzami napełniają, a nie
 665 4    |         ukochanych postacie. Żal mi się zrobiło tej dumnej, pięknej
 666 4    |       siostry moje ubóstwił. Żal mi się jej zrobiło, bo czułem już,
 667 4    |         niej, ona słuchała i bawiła się niedbale zwojami białej
 668 4    |           ona przed chwilą odezwała się bluźnierczymi słowy, jak
 669 4    |            Żegnaj, pani - odezwałem się, lecz ona niecierpliwie
 670 4    |         zamiar mój, nie odwróciwszy się, nie spojrzawszy nawet,
 671 4    |            mistrzyni, a ja dziwiłem się trafności sądu i gruntowności
 672 4    |         niespodzianie wtedy, gdy mi się zdawało, że już ani myśli
 673 4    |          smutno, duszno.~- Przyznaj się, że ci musiały moje małe
 674 4    |           ty słabszy od nich? czemu się nie zemściłeś? Mogłeś ich
 675 4    |       gniewu przyszło - no, uspokój się, zawołam ja marszałka dworu
 676 4    |             Ależ ja nie żartuję, ja się zupełnie, szczerze, prawdziwie
 677 4    |      prawdziwie bawię.~- To nie baw się pani mną - i chciałem rękę
 678 4    | przypomnienie dawnych czasów, kiedy się natura nie zubożyła jeszcze,
 679 4    |            i szczęśliwości, którymi się później rozdrobnieni jego
 680 4    |          przyznaję, ale nie gniewaj się - ale... bardzo nudny także.~-
 681 4    |          nudny także.~- Nie gniewam się i nie dziwię, pani się tylko
 682 4    |      gniewam się i nie dziwię, pani się tylko gniewać i dziwić możesz,
 683 4    |         przyjęłaś. Ten ubiór, co ci się wydaje zapewne chwilową
 684 4    |          pierwszych chwilach upiłem się blaskiem twojego oblicza
 685 4    |             obca kobieta".~- Mylisz się, Beniaminie, nazwie mię
 686 4    |            siły uroku próbować - ja się przed nią w milczeniu skłoniłem
 687 4    |             Z pośpiechem przebrałem się, podano mi mego konia, dosiadłem
 688 4    |          zjawisk i wrażeń. - Wstydź się, szaleńcze - mówiłem sam
 689 4    |      mówiłem sam do siebie - wstydź się ty, co kochasz Aspazję,
 690 4    |           ciebie, nie przeniewierzę się nadziejom moim, oblubienicy
 691 4    |          krew twojego łona, zatruła się myśl pod czołem twoim -
 692 4    |          tobie serce cierpi i rozum się błąka - ty nie objawisz
 693 5    |           cienie drzew przykurczyły się zupełnie i zaczynały z lekka
 694 5    |     nadkręcę, ale mimo to uśmiechał się tajemniczo i coś o niespodziance,
 695 5    |       doprawdy na chwilę zdawało mi się, że to czary, że to niepodobieństwo.
 696 5    |              jej kształty wypełniły się innym duchem - ona była
 697 5    |        okiem, to bym może otrząsnął się z ogarniających mnie potęg -
 698 5    |            to spojrzenie - serce mi się wydarło ku niemu, pół życia
 699 5    |            zjechali - i cóż? Panicz się o nic więcej nie pyta?~Prawda
 700 5    |        pytałem, obraz już mi zdawał się koniecznością mojego życia.~-
 701 5    |         trochę - list i paka okazją się tu dostały.~- List? - powtórzyłem
 702 5    |        szczęścia zawisłej, wydobyła się nagle niczym na pozór nieusprawiedliwiona
 703 5    |         sobie przypomnieć, czego ja się to lękać mogę? - zrobiłem
 704 5    |          Miałeś brata Cypriana".~Co się potem ze mną stało, nic
 705 5    |             wytłumaczyć sobie, skąd się wzięło, lecz wkrótce wyobraziłem
 706 5    |         podłodze deska jakaś ciągle się unosi i spuszcza, a spod
 707 5    |     przedmioty zalewająca; przyznam się, że mnie też bardzo ucieszył
 708 5    |            przyczyny. Rozpatrywałem się potem coraz lepiej i zobaczyłem
 709 5    |       stołku jak na łódce chwiejącą się postać starej kobiety, która
 710 5    |       kameami spiętej. Zawstydziłem się okropnie, że ja tak blisko
 711 5    |           zatrzęsła, przestraszyłem się, bo myślałem, że krzyknie
 712 5    |             i przyszła zobaczyć, co się dzieje, i zobaczyła mnie,
 713 5    |             taki przestrach, czułem się tak zhańbiony, że aż wszystkie
 714 5    |              żeby ich oszukać, żeby się ubrać i uciec do tego pokoju,
 715 5    |             wystąpić przecież, mnie się chciało także greckiej tuniki,
 716 5    |         moich, aż na koniec ubrałem się w nie i podniosłem trochę,
 717 5    |          gwiazdce polarnej - śpiesz się tylko, mój kochany, i weź
 718 5    |            na wierzchołku skały!~Ja się śpieszyłem, gorąco mi się
 719 5    |           się śpieszyłem, gorąco mi się robiło, gdyż wiedziałem,
 720 5    |        chwila baba na mnie obejrzyć się może i znów mnie do łóżka
 721 5    |        nieszczęśliwy? Wtedy Aspazja się dowie, że ja smoka nie zabiłem,
 722 5    |          flanelową kołdrą. Męczyłem się tą bojaźnią jak zmorą, która
 723 5    |          był wstać, chodzić, ruszać się, bo albo mnie wysyłała po
 724 5    |            muskułem drgnąłem, zaraz się widziałem rozciągniętym
 725 5    |         wiszą, ale stara wykrzywiła się piekielnie i odpowiedziała
 726 5    |             złote podkowy - puścimy się z gór karpackich na ukraińskie
 727 5    |           matce - prędko wybierajże się, Beniaminie mój!~Na słowa
 728 5    |               myślałem sobie, jeśli się obejrzy i krzyczeć zacznie,
 729 5    |               ale ona nie obejrzała się! Na ten raz dość jednostajnie
 730 5    |  jednostajnie zanurzała i wynurzała się wśród płynącego dokoła światła.
 731 5    |  wyciągnąłem płaszcz tylko, okryłem się nim i mając jakieś niepewne
 732 5    |       drodze innego dostać, sunąłem się jak cień ku drzwiom, schwyciłem
 733 5    |            dalej w nogi. Zdawało mi się, że usłyszałem wkrótce głośne
 734 5    |      pijawki u nosa - nie odzywałem się przeto, biegłem ciągle,
 735 5    |           czekała na mnie; kiedy mi się zdawało, że już bliski celu
 736 5    |            mi podcięło - zachwiałem się i upadłem, upadłem w wodę.
 737 5    |        krzaki i zarośla, schwyciłem się ich z całą mocą, która mi
 738 5    |      została jeszcze.~Co ma być, to się stanie - wierzą Turcy i
 739 5    |     uciekniesz przeznaczeniu. Kiedy się po raz drugi ocknąłem, głowa
 740 5    |          twarz rękoma i rozpłakałem się rzewnymi łzami jak kobieta.~-
 741 5    |          wiem, jakim sposobem tutaj się dostałem, nie wiem, gdzie
 742 5    |             jesteś... - zatrzymałem się, bom nie mógł przypomnieć
 743 5    |          własne słowa, uśmiechnąłem się spoza łez moich i rzekłem: -
 744 5    |            do niego.~- Nie zdaje mi się, Beniaminie, bardzo jeszcze
 745 5    |           czółna wsiądziemy. Oprzyj się na mnie, ja cię poprowadzę.~-
 746 5    |         stanowcza? chwila, w której się losy nasze ważyły, w której
 747 5    |      przyszłość zaczarować! Inaczej się stało - powstydziłem się
 748 5    |            się stało - powstydziłem się ubóstwa mojego - źle mówię,
 749 5    |         moją stronę poszła i gdy mi się zdało, że mię przez litość
 750 5    |      zostańmy tu jeszcze - prosiłem się jako dziecko i obwijałem
 751 5    |            kupił dla mnie zjawienie się twoje - ty musiałaś przyjść,
 752 5    |            czy pamiętasz ją? Oh, ja się niczym nie zrażę, ja żadnemu
 753 5    |          widzisz sama, jak wszystko się składa według myśli Cypriana -
 754 5    |          będziesz musiała, kiedy to się tak wielką miłością kocha
 755 5    |         miłością kocha tych, którym się dobrze czyni. Wszak prawda,
 756 5    |             kochała!...~Uśmiechnęła się, lecz jej wzrok obojętny,
 757 5    |         wesołym głosem - nie uda ci się - dość piękną jestem, bym
 758 5    |             dość piękną jestem, bym się bez pożyczanych zasług obejść
 759 5    |         trzy noce. Podróżni żegnali się, mijając mój zamek - strach
 760 5    |            bajeczne wieści po kraju się rozeszły. Ale, bo też prawda,
 761 5    |         przez chwilę... i zamyśliła się.~- Jakie święto? - spytałem
 762 5    |         życia i najpierw zdawało mi się, że odzyskałam wszystko
 763 5    |         więc gościom moim, rzuciłam się w tę łódkę i z wodą popłynęłam.
 764 5    |     uderzeniem wiosła przelewała mi się niby krwią najczystszego
 765 5    |             jakie srebrne rozesłały się po błoniach mgliste tumany,
 766 5    |         duchy olbrzymów. Nie mogłam się dość nacieszyć tym wszystkim,
 767 5    |            ale nie zawołałam, bo mi się podobałeś w tym uśpieniu
 768 5    |         gałązki wierzbiny powikłały się niby wieńce i korony nad
 769 5    |         twoją - płaszcz twój ułożył się w snycerskiej dokładności
 770 5    |            bardzo przypatrywałam ci się z zachwyceniem; na koniec
 771 5    |     wszystko i zawsze, no, przyznaj się chłopcze. Może się we mnie
 772 5    |         przyznaj się chłopcze. Może się we mnie od owego wieczora
 773 5    |        igraszką, jeśli umiesz bawić się jedynie pięknymi dźwiękami
 774 5    |         dumna i chcesz, bym w proch się ukorzył przed tobą? - mów,
 775 5    |        choćbym nie miał siły zawlec się do domu, choćbym tu skonał
 776 5    |          ile ducha mojego zmieszało się z głosem twoim, gdy mówiłaś
 777 5    |          Gdyby taka radość wsączyła się kiedy w krew żył moich,
 778 5    |            gdyby potem rozłączyć mi się z nim przyszło - gdybym
 779 5    |           prawie - co tobie drażnić się z tak słabą istotą? co tobie
 780 5    |           składałem ręce i modliłem się, a jej lica rozbłysnęły
 781 5    |     gorętszym rumieńcem - pochyliła się nade mną, ustami dotknęła
 782 5    |             jak mówiła:~- Nie lękaj się, nie lękaj, Beni mój, ja
 783 5    |        rzece łódka maleńka pomykała się lekko, a w łódce była Aspazja,
 784 5    |     kochanek nie zna mię - i śmiała się, i zaczynała tysięczne cudowności
 785 5    |           mię znowu: - A ta, czy ci się podoba? - i gdym się do
 786 5    |             ci się podoba? - i gdym się do niej uśmiechnął, to mi
 787 5    |             i przez drugą noc rybak się modlił ciągle, a księżniczkę
 788 5    |           dwunastą godziną uchyliły się drzwi chaty i weszła księżniczka
 789 5    |              kiedyś ty umarła, a ja się trupa twojego nie lękam.~-
 790 5    |            księżniczka i schyliwszy się odgarnęła mu włosy z jednej
 791 5    |          twarz rybaka coraz bledszą się stawała, ręce jego coraz
 792 5    |         ksiądz i mówił:~- Spowiadaj się, biedny człowiecze, bo twoja
 793 5    |           twoja śmierć bliska.~A on się dziwnie do księdza uśmiechnął
 794 5    |             blady i nieżywy.~Ksiądz się przeżegnał, postać zniknęła,
 795 5    |            nie robi wrażenia - może się gniewacie, że ją tak niepotrzebnie
 796 5    |            mnie wtedy zawsze robiło się tak zimno, tak niespokojnie,
 797 5    |            Któregoś dnia wystarałem się dla niej fuksji, prześlicznego
 798 5    |              takie niezmierzone, to się wołać zdaje: "prochem jesteś -
 799 5    |            przez otwarte okno wzbił się ku nam głos czysty, dźwięczny;
 800 5    |              Beniaminie! pożegnałem się z żoną i dziećmi moimi,
 801 5    |             twoim błogosławiłem, że się człowiek światu narodził,
 802 5    |           Chciała bogactw, rzuciłem się w szalone przedsięwzięcia.
 803 5    |              wszystko razem mąci mi się w głowie jak różnofarbne
 804 5    |            piękna, władzę cieszenia się, pojmowania, tworzenia coraz
 805 5    |      Próżnia ducha mojego wypełniła się nowymi pierwiastkami - zacząłem
 806 5    |          zacząłem cierpieć, oburzać się i niepokoić, zazdrościć
 807 5    |             to zepsucie rozszerzało się w mej piersi, jak ta gangrena
 808 5    |             której człowiek wstydzi się nieszczęścia gorzej niż
 809 5    |          swoje, ostatecznych chwyta się środków i potem dziwi się,
 810 5    |           się środków i potem dziwi się, że takie walki przetrwał,
 811 5    |       hydrze i o nowe grupy potrąca się jego noga. Więc też ślepa
 812 5    |     wspaniałej uczcie - stół uginał się od sreber, złota, kryształów,
 813 5    |           puchar jego trąciła, a on się pochylił i dotknął ustami
 814 5    |        Beniamin mię zabije. Aspazja się roześmiała.~- Nie, on ciebie
 815 5    |           twoich czarnych oczu, tak się cieszę, kiedy przemówisz
 816 5    |             Biedna Aspazja pomyliła się w czasie.~Prawdą było to
 817 5    |         kochania.~Po uczcie oddalił się cudzy człowiek - wyszedłem
 818 5    |            jego przestrzeni chwiały się tylko we mgle wilgotnego
 819 5    |        zapalonych latami; zbliżyłem się do człowieka i powiedziałem
 820 5    |           puginał za pasem - bronił się odważnie, z rozpaczą, ale
 821 5    |          bez wstrętu, ale zamyśliła się głęboko i po długim milczeniu
 822 5    |          mię nie kochasz, rozstańmy się, Beniaminie.~Gdy usłyszałem
 823 5    |      usłyszałem te słowa, ciemno mi się zrobiło i język mi zdrętwiał;
 824 5    |           moim postawa jej odbijała się z taką dokładnością, jak
 825 5    |        każdy odblask światła, który się łamał w dwóch przepysznych
 826 5    |       oparła, jak jej szyja wygięła się przez to, jak cała głowa
 827 5    |            mi buchnęła, rozgrzał mi się język, splunąłem z niego
 828 5    |           Chęć moja uprzytomniła mi się tak dobitnie, gdym ją nagle
 829 5    |        prawie spełnioną; sam siebie się przeląkłem i uciekłem z
 830 5    |           własnej duszy dlatego, że się na ohydę wybranego przedmiotu
 831 5    |      przeszłości tęsknota, wydarcie się wszystkich władz ducha ku
 832 5    |            wyższy sylogizm nie mógł się wtedy zdobyć mój umysł.~
 833 5    |          mieć! - w te słowa zaklęły się zwroty wszystkich myśli
 834 5    |          nie mogliśmy dość wydziwić się jej spokojnej wesołości,
 835 5    |       cierpianą bywa, i przed którą się nawet rozwarły pyszne pokoje
 836 5    |            wiernej tajemnicy. Zdaje się nam jednak, iż jej nie zdradzim,
 837 6    |           wioseczkę maleńką - krzyż się wznosił u rozstajnej drogi,
 838 6    |            Sam przed sobą wydawałem się jako umarły - cieniem, żywiołem
 839 6    |       zaczęły, a jednak nie zbliżył się i nie ukąsił mię żaden: "
 840 6    |             kobiecy - byłbym chciał się pod ziemię schować, lecz
 841 6    |          moje usłyszeć. Nagle drzwi się uchyliły i w szczelinie
 842 6    |          szczelinie światła ukazała się główka maleńka.~- Ciociu!
 843 6    |           smutku.~I po chwili drzwi się znowu rozwarły - mała dziewczynka
 844 6    |             w czarnej sukni zerwała się, ale sił jej zabrakło i
 845 6    |            zrobiłeś! Matko, uspokój się! - lecz ja tego wszystkiego
 846 6    |            tej chwili dopiero, gdym się przytulał obłąkany, łkający,
 847 6    |        gorzkie łzy nasze - odezwała się Bronisława i to był pierwszy,
 848 6    |             i pokuty mojej. Znaleźć się tak obcym wśród najukochańszych
 849 6    |          ust twoich dziecinnych, co się lubowali nad pierwszymi
 850 6    |       młodej głowy twojej - znaleźć się takim i żyć potem jeszcze -
 851 6    |            z wnuczek wspomniała, że się na mszę północną wybiera.~-
 852 6    |           matka - są dni, w których się więcej modlić muszę, bo
 853 6    |            tę prostą odpowiedź mnie się łzy gradem po twarzy stoczyły.
 854 6    |             chwili mówiła. Zerwałem się, wybiegłem do drugiego,
 855 6    |           ciemnego pokoju, rzuciłem się na ławeczkę, ową ławeczkę,
 856 6    |           gdy na spanie rozchodzili się wszyscy, przyszła matka,
 857 6    |        zaniosły tak daleko, że mnie się zdało, jakobym już na zawsze
 858 6    |        kiedy wróciłeś do mnie, mnie się znów zdaje, że ja ciebie
 859 6    |            jako wtedy, nie obejdzie się znowu bez moich starań i
 860 6    |           wskrzesić może - zsunąłem się do nóg jej i oskarżałem
 861 6    |         Przez kilka tygodni krokiem się od jej łóżka nie ruszyłem,
 862 6    |             Jednego wieczoru lepiej się jej zrobiło - kazała się
 863 6    |            się jej zrobiło - kazała się posadzić na wielkim krześle
 864 6    |          jasnych pierścieni, co jej się niby potokiem złota po łonie
 865 6    |            mi dała spojrzeniem, bym się zbliżył do niej; i zbliżyłem
 866 6    |        zbliżył do niej; i zbliżyłem się, przyklęknąłem - matka jeszcze
 867 6    |         jeszcze bardziej schylić mi się kazała - zapewne robiła
 868 6    |          małej dziewczynki dotykały się czoła, nareszcie odezwała
 869 6    |           czoła, nareszcie odezwała się, jakby kończąc myśl jakąś:~-
 870 6    |           rozpacz moja gwałtowną im się zdawała. Podobno że się
 871 6    |             się zdawała. Podobno że się rozchorowałem nawet, ale
 872 6    |           mogłem ani tak rozdrażnić się, żeby mię wszystkie razem
 873 6    |            jakimś czasie rozjechali się wszyscy, w opuszczonym domku
 874 6    |        domku Ludwinka tylko została się ze mną. Rodzeństwo ułożyło
 875 6    |   potocznego szczegółem; rozprzęgła się jedność całej mojej istoty,
 876 6    |          chrzęsnęły, że Ludwinka aż się przystąpić bała do mnie,
 877 6    |          moje dziwactwa, obchodziła się ze mną jak z chorym dziecięciem
 878 6    |             własnej piersi, oderwać się od siebie samego i zwrócić
 879 6    |           duszy nie spojrzeć, nigdy się myślą w tajnie własnych
 880 6    |        flaszkę z gorzałką i odurzał się...~- Mnie takie podobieństwo
 881 6    |     człowieka, który cierpi i godzi się z cierpieniem swoim...~Ludwinka
 882 6    |           patrzyła mi w oczy.~- Kto się nie godzi - rzekła wreszcie -
 883 6    |             jednak w niezwykły ruch się rzuciłem. Pooglądałem książki,
 884 6    |        ustawione, że w nim odbijała się postać młodej, prześlicznej
 885 6    |             bo dachy stodół równały się drzew wierzchołkom, a stogi
 886 6    |          młodą przodownicą w taniec się wybierał.~Dla Ludwinki była
 887 6    |         piękny chłopiec wychylający się do połowy z kielicha cudownego
 888 6    |     najdziwaczniejszych przedmiotów się tworzyły, bo w kształt jednego
 889 6    |           kształt jednego rozwijała się niby czarownica na łopacie,
 890 6    |         wysadzanej na tle mieniącym się jak oko pawiego pióra.~Dla
 891 6    |             miasto jakieś ukazywało się w dali, spoza miasta wschodziło
 892 6    |            często latem ubiegaliśmy się o to, które z nas w tłuczkach
 893 6    |       będzie, po śniegu przekopałem się aż do rzeki, co nasz ogródek
 894 6    |             Ale nad wieczorem, gdym się z dniem moim obliczył, spostrzegłem,
 895 6    |          okropnie, do gardła tak mi się coś rzuciło, jakby mię ręka
 896 6    |          zamknąłem jeszcze oczy, bo się bałem... Lecz na próżno -
 897 6    |           był w spojrzeniu, unosiła się przede mną jej twarz, częścią
 898 6    |          przed moim wzrokiem: gdzie się zwrócił, ona się zwróciła -
 899 6    |              gdzie się zwrócił, ona się zwróciła - gdziem stanął,
 900 6    |       gorzała w płomieniu, a spalić się nie mogła jak krzak cudu
 901 6    |      gorączki, bo dziś może zanadto się zmęczyłeś, jak uśniesz,
 902 6    |         miałbyś usnąć? Do snu można się czasem przymusić, a sen
 903 6    |             kiedy, jak to bywa, gdy się na przykład do myśli pewny
 904 6    |       przyplącze albo imię, którego się pozbyć nie możesz, choćbyś
 905 6    |             ani twarzy, których bym się tak nawet w złudzeniu wyrzekła.~-
 906 6    |          lubię smutkiem na rozrywkę się bawić, od rzeczywistej boleści
 907 6    |   Szlachetność stoicka, wyrzeczenie się i zaparcie - to twoje cnoty,
 908 6    |       Ludwinko. Najpewniej zdaje ci się, że dlatego tak nisko upadłem,
 909 6    |      szczęście to grzech - zastanów się przecie, Ludwinko. Gdybym
 910 6    |   szczęśliwy? - a szczęście czyż mi się nie należy? Szczęście!...
 911 6    |         maleńki... - to cóż? Czy ci się zdaje, że ja bym był taki
 912 6    |       okropnie zabitego źrenice, to się nie lękam ich, tylko powtarzam
 913 6    |          kochał przecie?~Zamyśliłem się - w zamyśleniu zwijałem
 914 6    |           chwili milczenia Ludwinka się zbliżyła i chcąc może o
 915 6    |           go zepsujesz - patrz, już się miasto zatarło, a to obrazek
 916 6    |      śmiercią pomarło, lecz ten jej się dostał, który ją miłością
 917 6    |            ust macierzyńskich w łzy się rozpłynął, moje przekleństwa
 918 6    |            tobie nie mogłem, tak mi się zaraz z całą okropnością
 919 6    |       przejściach, wtedy zdawało mi się, że gdybym cię był ujrzał,
 920 6    |             cudnych obrazach, że mi się otworzyły skarby tylu języków,
 921 6    |       Czczym szyderstwem zdawały mi się dlatego, że szczęścia nie
 922 6    |            Aspazjo? ot dlatego, bom się przekonał, że cię kocham
 923 6    |         miłości, to by wszystko, co się stało, było złem nie cofniętym
 924 6    |            nie miał miłości, to bym się widział tak nikczemnym i
 925 6    |       świata. W naszą pierś zbiegły się wszystkie jasności promienne,
 926 6    |      niczego, a my potem złamaliśmy się i upadli pod zbytkiem naszym.
 927 6    |             pognębi, ile rozum, gdy się zużyje na bezplenne prace,
 928 6    |        bezplenne prace, miłość, gdy się w samolubne uczucie roztrwoni;
 929 6    |              o najdroższa moja! bym się lękał twej wzgardy, bym
 930 6    |             nie przestał, czemuż ja się mam lękać, żeś ty już przestała.
 931 6    |              Nie, Aspazjo, jeśli ci się tak zdaje, jeśli pod wrażeniem
 932 6    |             obraz Cypriana sprawdzi się, kochać mię będziesz tak,
 933 6    |       pięknych i doskonałych zrodzi się w przyszłości piękna jakaś
 934 6    |           byśmy tam na nowo skalali się i cierpieli. A tu, przy
 935 6    |             tutaj, Aspazjo, ulepszę się, ugodnię i tutaj ciebie
 936 6    |        zupełnej pewności porzucałem się w zwątpienie zupełne, bo
 937 6    |           bo niech tam kto jak chce się chwali, ten, co raz już
 938 6    |             to jest cały czas, póki się nałożone drzewo nie spaliło,
 939 6    |       próbować tego chciałem, próba się nigdy nie powiodła. O zmierzchu
 940 6    |       osobistość, a płótno ożywiało się za to i siedzące na nim
 941 6    |      ruchowego życia nabierały - to się płaszcz Alcybiadesa osunął,
 942 6    |            ręka Aspazji drgnęła, to się promienie ich włosów zmieszały,
 943 6    |             żywą Aspazję, to byłbym się nie wahał bez wątpienia,
 944 6    |              i świecę wyniósł, a ja się jeszcze na otworzenie koperty
 945 6    |          nie zdobyłem. Potem byłbym się przeląkł - potem było mi
 946 6    |            węgle jak na złość tliły się powoli i drzewo jak na złość
 947 6    |          rozwinąłem papier i żal mi się zrobiło próżnych a tak gwałtownych
 948 6    |         listu piękna kobieta śmiała się tak, jak Aspazja z twojej
 949 6    |     modlitwy, to doprawdy zrzekłbym się i świętości, i nieba, a
 950 6    |        świecie wyglądał. Spodziewam się, że potrafisz ocenić wysoki
 951 6    |           dusza z wszystkimi siłami się rzuciła, jeśli, co nie daj
 952 6    |           kto taki między wami, ten się nie dziwi i nie rozśmieje,
 953 6    |         była myślą listu: - "Trzeba się zabić". Równymi nogami zerwałem
 954 6    |             Równymi nogami zerwałem się przeto i biegłem ku drzwiom;
 955 6    |        rzuciłem spojrzenie, uczułem się pod wpływem niepojętej władzy -
 956 6    |             istota moja rozdzielała się niby, wola występowała ze
 957 6    |      opuszczała pierś moją, łączyła się z obrazem, a ciało zmartwiałe
 958 6    |             był przejęty, nie zajął się od razu, choć olejnymi farbami
 959 6    |            rzekłby kto, iż zanurzał się z rozmysłem w zniszczenie;
 960 6    |            jak płomień do piersi mi się dostawał, jak przegryzał
 961 6    |        tylko iskierek brzeżkiem tła się pogoniło i nic już więcej -
 962 6    |          doskonała martwość, już mi się nawet zabijać nie chciało
 963 6    |           spokojny, i w nocy nic mi się nie śniło. Ludzie mówią
 964 6    |           prawda, organizm zachował się w zadziwiająco pożądanym
 965 6    |             mówię o czym, zdawać by się mogło, że każde słowo rozumiem
 966 6    |       wybiorę - tylko nie wiem, jak się to stało, ale we mnie władze
 967 6    |            we mnie władze radowania się i smucenia stępiały zupełnie.~
 968 6    |             nimi, biegałem, śmiałem się, a nic mi nie było wesoło.
 969 6    |          otwarty pokój - zdawało mi się, że chciałbym dla odmiany
 970 6    |               na przykład, gdyby mi się wróciła ta chwila, kiedy
 971 6    |             usiłowania! Zastanawiam się nad sobą jak nad ciekawym
 972 6    |        starania. Z początku myliłem się - ile razy wiatr zaświszczał,
 973 6    |            nie wiedziałem, że ogień się palił w zasłoniętym przez
 974 6    |           uścisnę dłonie wasze, tak się przed żadnym poświęceniem
 975 6    |         będę pracował. Chcecie, bym się pozwolił przybić do krzyża? -
 976 6    |           długim milczeniu odezwała się Tekla.~- Przepraszam panią,
 977 6    |         blisko dwa lata poniewierał się na moim stoliku. Szatan
 978 6    |           trucizny - ja roześmiałem się tylko, bo Kain może miał
 979 6    |          kobieta była...~- Zdało mi się, że już powiedziałem państwu...
 980 6    |             Leon metodysta najpierw się otrząsnął z doznanego wrażenia
 981 6    |                Biada miłości, która się tak na jednostkę wyrzuci
 982 6    |            zmarnuje...~- Lecz gdyby się nie zmarnowała?... - ostrożnie
 983 6    |            Bogu i ludziom opłacałby się procentem? Gdyby...~- Żadnego "
 984 6    |        takiej "aktualności" stawiać się nie godzi - przerwała Seweryna,
 985 6    |     wszystkich razem przysięgnę, że się nigdy w żadnej nie kochali
 986 6    |          Bez miłości z pół milionem się ożenił. A twój znajomy,
 987 6    |        głowa rozumna, jak dowcipnie się wyśmiał, gdy między papierami
 988 6    |     bezbożna - on śmie cierpieć, on się poważa ręce opuszczać w
 989 6    |        dobrej sprawy bronił, gdybyś się w ostateczności nie przerzucał
 990 6    | odpowiedział zaczepiony.~- Oho! już się pan Leon wybiegami ratuje -
 991 6    |           początku do końca trzymam się tegoż samego założenia,
 992 6    |           ludzkości miłością, a jak się miłość jednostkowa ma do
 993 6    |       główny twojej pomyłki splątał się węzełek. Między tłumem powszednich
 994 6    |            Wiesz, Jadwigo - odezwał się Albert filozof - w tym,
 995 6    |        organizmu, tętnem, po którym się stan zdrowia lub choroby
 996 6    |             świadczyć. Dziecinną mi się widzi dłuższa sprzeczka
 997 6    |     wpływach - takimi zawsze wpływy się okażą, jakimi są skłonności
 998 6    |             w szlachetnych nie mogą się ostać uczuciach, są jeszcze
 999 6    |     światowym chaosie różnie bardzo się dzieje. Na pozór to się
1000 6    |             się dzieje. Na pozór to się zdaje, że dosyć złe obalić,