Rozdzial

  1 Wstep|         których się drewka układało - a drewka olszowe, takie suche,
  2 Wstep|           fortepian w głębi stojący - a począwszy od ósmej godziny,
  3 Wstep|              znów by zbliżyła dłonie, a pogodą czoła błysnęły? Nie,
  4 Wstep|            swobodnie, tak poczciwie - a była nas dość liczna gromadka,
  5 Wstep|             nas dość liczna gromadka, a nieraz jeszcze kto z dalszych
  6 Wstep|             boć jeszcze między jednym a drugim wielka zachodzi różnica,
  7 Wstep|               z wami szukać ślicznych a dalszych jak niepodobieństwo
  8 Wstep|              nie przebaczyła jeszcze, a inne odcienia popielate,
  9 Wstep|           swej większą niż dla ludzi, a jednak ludziom bratniej
 10 Wstep|               zazdrością nikczemnych, a szacunkiem ogółu, wyobrażała
 11 Wstep|              śmieszność nie dosięgła, a tak pięknie i bezpiecznie,
 12 Wstep|              szła ku spełnieniu tego, a szła przez własną boleść,
 13 Wstep|             samą zrobiły mniej dobrą, a złych obok niej trochę gorszymi.
 14 Wstep|   nieszczęście - radość i cierpienie, a mógłby kto pomyśleć, że
 15 Wstep|    cierpieniem przykrość jaką wielką. A zatem majątek, wygody, zbytki,
 16 Wstep|           uszlachetnia ducha naszego, a nieszczęściem to, co go
 17 Wstep|         wyrazem jej egoizmu na ziemi, a których byłaby może ukochała
 18 Wstep|               kiedy co złego zrobiła, a chciała koniecznie, żeby
 19 Wstep|     niezachwiany, wyraźny, stanowczy, a zawsze z zimnym rozsądkiem
 20 Wstep|           mówiłam: "Łaj mnie, Teklo", a gdy Tekla łajała, ja kłótni
 21 Wstep|                Auguście pracowitości, a Annie dziecięcia.~Jadwiga
 22 Wstep|          ciągle władz i pojęć nowych, a innym kobietom z namiętności
 23 Wstep|         własne zawierała wspomnienia, a z przyszłością tak ścisły
 24 Wstep|              utrudzenia w wątpliwość, a potem znowu jedną chwilą
 25 Wstep|         promieniem piękna orzeźwiona, a zawsze przez pośpiech i
 26 Wstep|        najwyższości dobrego biegnąca, a zawsze w chwilach rozpaczy
 27 Wstep|           porcją talentu i dziwactwa, a przyodział wdziękiem tak
 28 Wstep|       bajadery wschodnie studiowane - a jak śpiewała! to istny słowik
 29 Wstep|            słowik rzadko się odzywał, a młode orlę często za to
 30 Wstep|            ale gniewu nigdy. Zmienny, a w każdej zmianie zarówno
 31 Wstep|              rozkapryszenie dziecinne a męska w urzeczywistnieniu
 32 Wstep|         elastyczność umysłu i zdania, a bezprzestanne toż samo dążenie
 33 Wstep|            Jakaś bezmyślność cygańska a wymagania królewskie, jakaś
 34 Wstep|               jakaś tkliwość wybujała a ciekawość nielitosna, jakaś
 35 Wstep|             najpospolitszymi spadkami a chwile niespodzianego entuzjazmu
 36 Wstep|              przyjaźń, w poświęcenie, a ja posądzałam ją, że dlatego
 37 Wstep|             nie skłamała samej sobie, a kłamstwo zupełne, kłamstwo
 38 Wstep|              trochę starszą zaledwie, a przecież obok niej mężczyzna,
 39 Wstep|           moim przekonaniu miłość nic a nic już do niej przyrzucić
 40 Wstep|              w objawy tego instynktu, a przecież objaw żaden ukrytym
 41 Wstep|            znaleźć pomoc i lekarstwo. A jednak ta Anna, co tak ciągle
 42 Wstep|               się koło ciebie nieraz, a tak składnie i zręcznie,
 43 Wstep|  niedomyślności rzeczywistego świata, a przy tym obok ciągłej pracy
 44 Wstep|            okoliczności, której miał "a priori" pojęcia, dla tego
 45 Wstep|              oszukał. Między erudycją a rodzimymi skłonnościami
 46 Wstep|             życia, szczęścia i myśli, a nie zniżyła się do stopnia
 47 Wstep|            człowieka, który wszystko, a szczególniej pieniądze garnie
 48 Wstep|               się dał zabić dla tego, a jeszcze wielu bardzo ludziom
 49 Wstep|          zupełnie dla niego obojętne, a zawsze takie, z których
 50 Wstep|           dziwacznej indywidualności, a może też było resztą jeszcze
 51 Wstep|          nigdy prawdy nie powiedział, a przecież ze wszystkich kłamców
 52 Wstep|           maligny lub fantazji tylko, a przy tym w życiu swoim miał
 53 Wstep|             sile zaczął już nie ufać, a może byś z uporu szedł tą
 54 Wstep|            poprawiać chciał pomyłek - a ja cię tak lubiłam w prostocie
 55 Wstep|       dopełniał ściśle i niezmiennie, a entuzjazmu wystrzegał się
 56 Wstep|               jedynie słowami poezji, a matematyka rzeczywistości
 57 Wstep|                co się w tobie dzieje; a gdy siać będziesz, rozsiewco
 58 Wstep|            szczęście twego marzenia - a od ciebie precz szatany,
 59 Wstep|    wypowiedział tyle ślicznych myśli, a oni koniecznie zapędzają
 60 Wstep|         takich, co nic nie przynoszą, a nawet i takich, co wynoszą
 61 Wstep|        człowiek z sercem, to go pyta: a masz ty talent? - przyjdzie
 62 Wstep|              z talentem, to nań woła: a masz ty serce? - i tak ciągłe
 63 Wstep|      przychodził nam kto czytać nową, a zawsze pięknym stylem napisaną
 64 Wstep|          złapaną pod szklankę muchą - a przy tym wszystkim, lub
 65 Wstep| najniebezpieczniejsze odbywał drogi - a tak szanował dokładność
 66 Wstep|        udawanie, drudzy o rubaszność, a tymczasem to był dzieciak
 67 Wstep|              i do tego trochę zepsute a bardzo gadatliwe dziecko,
 68 Wstep|               tak sobie dla śmiechu - a słuchający obrażali się
 69 Wstep|            coraz ich więcej zbliżały, a na koniec jednego wieczoru
 70 Wstep|          Beniamin ślicznie opowiadał, a nade wszystko z niezwykłą
 71 Wstep|          pewną dozą lenistwa jedynie, a lenistwo było w przekonaniu
 72 Wstep|            gwałtownie uczuć, trudnych a wytrwale dokonanych przedsięwzięć.
 73 Wstep|               śniegową płachtę ziemi, a mówię płachtę nie oponę,
 74 Wstep|                 odezwała się Tekla.~- A to czemu?~- Bo niebezpiecznie.~-
 75 Wstep|             co tam niebezpieczeństwo! A szczęście, moja droga? Dajcie
 76 Wstep|         podobne do dnia wczorajszego, a dzień wczorajszy taki sam,
 77 Wstep|            dzisiaj. Muszę myśleć: dwa a dwa cztery. Suknia wełniana
 78 Wstep|                wdziękiem w piękności, a potęgą w sile. Ja jestem,
 79 Wstep|    szczęśliwych podzielanym uczuciem, a przez to samo śmielszych
 80 Wstep|          łatwiejsze, to mniej piękne, a co mniej piękne, to mniej
 81 Wstep|           człowiek najzwyczajniejszy, a nie ten tylko, który w nienaturalnych,
 82 Wstep|               że powiadasz "ja chcę!" a nie "tak jest już" - przerwał
 83 Wstep|               Ja się kocham szalenie, a nic mi to w naukach nie
 84 Wstep|              będę miał żonę i dzieci, a nigdy bliźniemu pomocy nie
 85 Wstep|               dobra i założę fabryki, a dlatego po sławę i wiedzę
 86 Wstep|         dywanie, przeciągać się będę, a gdy przyjdzie potrzeba,
 87 Wstep|            wszystko razem, ten o tym, a ta o tym prawi. Najpierw
 88 Wstep|   rozróżnienie między miłością ogólną a zjednostkowioną, oszczędziła
 89 Wstep|         wiekopomnej chwały uczucie.~- A teraz w koło, sąsiadko Emilio!~-
 90 Wstep|             nie chce, bo wiatr wieje, a ogień na kominku się pali.~-
 91 Wstep|          nasza śni sobie snem ciągłym a pamiętanym.~- Na nieszczęście
 92 Wstep|            zdawał się dumać głęboko - a my wszyscy rozsunęliśmy
 93 1    |  przerobionych, rodzinę liczną, ubogą a szczęśliwą. W tej rodzinie,
 94 1    |          męskiej, dziewiąte z kolei - a rzecz dziwna, rzecz nadzwyczajna,
 95 1    |         uplótł zupełnie nową kołyskę, a ojciec, kiedy mnie poczciwa
 96 1    |                synkiem - pieszczotką, a narady odbywały się długie,
 97 1    |               swojej zwał się Benoni, a Benoni to znaczy "syn boleści",
 98 1    |              to znaczy "syn boleści", a matka moja, rodzeństwo moje
 99 1    |             bo im do serca przypadał, a ojciec go zatwierdził, bo
100 1    |             tych stosunków tajemnych, a zawsze logicznych, które
101 1    |               przed Katonem Velasquez'a, co sobie piersi tak krwawo,
102 1    |               ciekawym bardzo widzem, a w ostatniej chwili świadkiem
103 1    |           wstąpiwszy według nowszych, a odrodziwszy się według najpodobniejszych
104 1    |               nic, nic nie pamiętam - a jednak to było już życie
105 1    |              różnych jej kształtach - a było coś pięknego, świętego
106 1    |             kochała dumki ukraińskie, a mój brat Adam kochał niebieskie
107 1    |              córki bliskiego sąsiada, a mój brat Józef kochał ziemię,
108 1    |            której uprawą się trudnił, a moja siostra Ludwinia kochała
109 1    |         bieżącą i kwiaty nie zerwane, a mój brat Karol kochał psy,
110 1    |              strzelbę swoją dwururkę, a moja siostra Bronisia kochała
111 1    |              kochała gwiazdy i niebo, a mój brat Cyprian kochał
112 1    |           brat Cyprian kochał obrazy, a moja siostra Terenia kochała
113 1    |             Terenia kochała powieści, a mój ojciec kochał książki,
114 1    |            mój ojciec kochał książki, a moja matka kochała ludzi -
115 1    |           rzewną, takich przeciągłych a coraz smętniejszych tonów
116 1    |              i znowu śpiewać zaczęła, a ja znowu zacząłem cichuteczko
117 1    |              powtórzyłem zdziwiony. - A czemu ja jej nie znam, gdzie
118 1    |               głowę miała spuszczoną, a jednak bez namysłu, pewniejszym
119 1    |             czemu, wziął mię na ręce, a uścisnął tak tkliwym, tak
120 1    |               jakby powierzony tylko, a święty jak błogosławieństwo,
121 1    |         wozach z fornalami się ściga, a na jeden ładowany mnie winduje
122 1    |            przy nim jakoby na tronie, a on mi pokazuje ziemię, królestwo
123 1    |            prawem natury odziedziczę, a w którym pracą rządzić będę,
124 1    |       czerwieniejącą tatarkę purpurą; a ja mu wierzę, że to jest
125 1    |           zdało przeskoczyć ją można, a czysta, a żwirem drobniuteńkim
126 1    |       przeskoczyć ją można, a czysta, a żwirem drobniuteńkim na
127 1    |         połowy odbiła się jej postać, a woda odbitą kołysała równie,
128 1    |          ogarniała mię jakaś senność, a nie oczu, nie ciała, bo
129 1    |              rzeczce gdzieś zginął.~- A gdzie on, gdzie on, Ludwiko?
130 1    |            ucieka do szerokiej Wisły, a Wisła ucieka do głębokiego
131 1    |          ucieka do głębokiego morza - a morze? ja ci nie powiem,
132 1    |          gdzie to jest. Morze daleko. A teraz, tam na końcu tej
133 1    |             za polem, lasem, rzeczką, a gdzie jest niebo? Ja ci
134 1    |           Niebo jest daleko - daleko. A teraz przynieś tu klatkę
135 1    |              ku nowym kwiatom wyleci, a tobie będzie smutno za nią
136 1    |           Ludwinko, gdzie ptaszyna? - a ja ci tego nie powiem, Beniaminku,
137 1    |                kwiatki zawsze blisko, a najczęściej nisko rosną
138 1    |        zobaczył las ciemny, nieznany, a końca rzeki nie zobaczyłem,
139 1    |          krzaków jałowcu się dotknął, a nie dotknął ściany nieba -
140 1    |                odpowiedziała siostra, a ja nie pytałem o słów tych
141 1    |              tylko - rzekła do niego.~A Karol, jakkolwiek wszystkim
142 1    |               Moloch został Molochem. A był to pies rzadkiej cnoty,
143 1    |               miasteczkach przedawał, a co ładniejsze, to nawet
144 1    |             najsmaczniejszego obroku, a jak dorosła, to się i siodło
145 1    |         przysypano mu do jego składu, a przed rokiem, w dzień urodzin,
146 1    |              karmił, poił, upiększał, a pewno nie byłby jej sprzedał
147 1    |          zaklętym w konia płomieniem. A było też widzieć, jak Zitta
148 1    |          wschodnią, miękką, wdzięczną a namiętną oparła, jak na
149 1    |           jego przy biegała z daleka, a posuwisto, a lekko, a chyżo,
150 1    |        biegała z daleka, a posuwisto, a lekko, a chyżo, a doprawdy
151 1    |         daleka, a posuwisto, a lekko, a chyżo, a doprawdy nie dopatrzyłby
152 1    |          posuwisto, a lekko, a chyżo, a doprawdy nie dopatrzyłby
153 1    |               niby klejnocik kobiety, a pewna, niechybna, jakby
154 1    |               ją mogłem rękami objąć, a gdy objąłem, gdy się na
155 1    |         piersi jedną ręką przycisnął, a drugą lekko uzdeczki potrząsnął.
156 1    |         ucałować i konia zatrzymał.~- A to co będzie, Karolku? -
157 1    |        poszepnął Karol sam do siebie, a potem głośniej dodał:~-
158 1    |              i znów wszystko ucichło, a wilk szedł naprzód nieustraszony,
159 1    |             dzik był pysznym odyńcem, a nie dlatego wcale, że mu
160 1    |             dwie ich ledwie świeciło, a białe chmurki goniły się
161 1    |       Cypriana obrazki.~- Beniaminie, a czy czujesz co w twojej
162 1    |          jednym rzutem oka zapanować. A to wszystko razem jest...
163 1    |              to jest, siostrzyczko.~- A ja ci powiem, Beniaminie,
164 1    |     zaprzeczyłem im. Byłem zmartwiony a bolejący, lecz choć nie
165 1    |               ich słuchać przestałem, a kiedym zaczął? - doprawdy,
166 1    |               szaloną biografię moją, a mnie jeszcze myśli i słowa
167 1    |   przerzucając ostrożnie, żeby mi nic a nic nie szeleściły karty
168 1    |           Cyprian gniewał się na nie, a szczególniej, że Wandzie
169 1    |           Wandzie dano rogatą czapkę, a Jadwidze ogromną kryzę,
170 1    |             chętkę wybiegnąć do niej, a bałem się ojcu przeszkodzić,
171 1    |          wielkiej, głębokiej boleści, a ciężkie i głośne westchnienie
172 1    |               smutnie się uśmiechnął, a dziś jeszcze daremnie bym
173 1    |                Równego jemu wiekiem - a równego młodzieńczą prawie
174 1    |           podnosząc ją spokojnie.~ ~- A cóż to jest, ojcze?~- Historia.~-
175 1    |            jest, ojcze?~- Historia.~- A cóż jest w tej historii?~-
176 1    |             do tej książki podobnych.~A kiedym ja się dziwił bardzo,
177 1    |              wysoko na niebie migoce, a powiedział mi jednak, że
178 1    |           dlaczego nieraz w kościele, a nade wszystko w jakim ubogim,
179 1    |        szczelinę, ale i niebo znika - a coraz ciemniej, coraz okropniej,
180 1    |            ciemniej, coraz okropniej, a spadający wie, że tam gdzieś
181 1    |             choć my jesteśmy jeszcze. A tu, jakby dla zaostrzenia
182 1    |               góry głowy nie rozbiło? A potem inna boleść, potem
183 1    |              poruszenie, jedna myśl - a teraz daremnie, teraz praw
184 2    |             ja sam z Węgier wracałem, a przy rodzicach aniołem pociechy
185 2    |              rozłamali się opłatkiem, a potem matka szła koleją~
186 2    |               rękę najpierw ucałował, a potem siostry jedna przez
187 2    |           drugą cisnęły się ku niemu, a które z nich dzieci miały,
188 2    |               jakiś papier zbrudzony, a usta wykrzywiły się w taki
189 2    |           własnej głowie przypatrzyć, a czasem też coś go niby gniewało
190 2    |          wzrok matki badawczy, smutny a niemylny, chorobliwe usposobienie
191 2    |                usta chustką zasłonił, a potem ostatek napadu w pusty
192 2    |             tak słaby i wątły jestem? A niedawno chwaliłeś piękność
193 2    |           słowem "piękny" powitałeś - a ty, jak teraz poznaję, tylko
194 2    |          sobie nie przypominam nawet, a choćbym chciał z natchnienia
195 2    |              do stwarzania rozkoszy - a jednak choć od matki, to
196 2    |          jednak zupełnie coś innego - a palce jego przez całą długość
197 2    |       Beniaminku - i głośnym śmiechem a cichym kaszlem zakończył.~
198 2    |          starszy od ciebie - on dziś, a ty jutro.~W żaden sposób
199 2    |           trzymał on zapaloną świecę, a drugą tak jej płomień obejmował,
200 2    |               uderzająca, niesłychana a cudna.~Pod jej urokiem,
201 2    |         zagadnął mię wzajemnie.~- Nic a nic nie pamiętam - odrzekłem,
202 2    |                nie mogę ani słówka.~- A ja bym dał sobie lewą rękę
203 2    |              wrażenia roztrwaniać: - "A to się zaziębisz - a to
204 2    |                  A to się zaziębisz - a to weź co ciepłego - a to
205 2    |                a to weź co ciepłego - a to jedz - a to pij - a to
206 2    |             co ciepłego - a to jedz - a to pij - a to tak - a to
207 2    |                a to jedz - a to pij - a to tak - a to owak". Cierpieć
208 2    |                 a to pij - a to tak - a to owak". Cierpieć nie mogę
209 2    |           głowie przyszłość, sława... a ty kaszel przypominasz i
210 2    |               czym ci się śniło?...~- A to dziwny człowiek! Chyba
211 2    |             nad drewnianym stolikiem, a do tego jeszcze w szlafroku
212 2    |         siedmiostruną lutnię w dłoni, a nad sobą tylko niebo, a
213 2    |               a nad sobą tylko niebo, a dokoła siebie, zamiast czterech
214 2    |               wielką, głośną, śmiałą, a lud słuchał - czuł - wierzył -
215 2    |             tego, jak pieśń brzmiała. A pieśń twoja, Beniaminie,
216 2    |               tętnem krwi mojej biły, a w moim uczuciu spromieniło
217 2    |     uciekniesz - czy ją wyścigniesz - a słyszysz, jak to się śmieją -
218 2    |            strzałą lecą w powietrzu - a czy słyszysz oklaski, czy
219 2    |          zrobiło, śmiać się zacząłem, a Cyprian rozgarnął mi włosy
220 2    |             wieniec różany na skroni, a te skronie wsparte o łono
221 2    |         jeszcze kochanką ci nie jest, a już kocha i kochana? - czy
222 2    |               ty rozumiesz tę chwilę? A kobietę taką czy widziałeś? -
223 2    |          mogła losami Aten kierować - a na jej ustach taka rozkosz -
224 2    |             jej ustach taka rozkosz - a w jej spojrzeniu taka wabność
225 2    |        gwałtownie na zewnątrz bije... a jej miłość!... ty nie znałeś
226 2    |            nawet szczęśliwym inaczej. A nie nazywaj szczęścia podobnego
227 3    |                                    3.~A cała ta okropność, czy też
228 3    |       zakochani w piękności i sztuce, a ja przecież nie o was mówię -
229 3    |   artystycznego nie wydadzą dźwięku - a jak wydadzą, to choćby też
230 3    |              próbuje pomysłu swojego, a zawsze na żywych przykładach,
231 3    |        przekleństwem rzucić artyście? A jeżeli też w zamian cierpień
232 3    |              grzeje - wyborny ogień - a jednak z wolna wszyscy usunęliście
233 3    |               od kominka i między nim a wami zostało puste, szerokie
234 3    |           niechże kto wielbi białość, a błękit potępia. Ja do Cypriana
235 3    |             moim własnym cierpieniem, a przecież nieraz później
236 3    |         rozpaczliwie tęskno i duszno, a później znowu było mi, jak
237 3    |            Niespokojności, być może - a najpierw o ciebie, Cyprianie.~-
238 3    |             najokropniejszej boleści, a mnie się ukazała świętość
239 3    |    chrześcijan Niepokalanej Dziewicy, a mnie pojęcie całej przeszłości
240 3    |         jednej nad tym obrazem pracy, a nie przed sztalugą tylko.
241 3    |             tego odpychać nie można - a kiedy wyżej od tego jeszcze
242 3    |               i popiół urny grobowej, a jednak śmiało naprzód postępuje,
243 3    |             zwiększa się jej wartość. A jak tu oddać, co ja łzami
244 3    |               ja łzami mymi okupiłem? A jak tu oddać, co mię tyle
245 3    |             tyle cierpień kosztowało? A jak tu oddać, czego nie
246 3    |   zaspokojenia, dał czas do cierpień, a nie dał jednej chwili do
247 3    |               zmiany twojego oblicza, a dobrej chwili podchwycić
248 3    |                pierś młoda, marmurowa a gorąca drżała przyśpieszonym
249 3    |             od serca po całej piersi, a od tyłu głowy po całym czole
250 3    |        sznurki rozrywać z pośpiechem. A wtem drzwi się uchyliły,
251 3    |         niechętnie miejsca ustępował; a duch jasny, kobieta, matka,
252 3    |                dzieci dużo krzyczały, a gdyśmy na noc do siebie
253 3    |           domu, obrazu nie widziałem, a Cyprian był zdrowszy.~Święć
254 3    |         skrysztaliłem słowa Cypriana! A mieszkałem z nimi całe sześć
255 3    |         przyjemności, zajęcia, nauki, a jeśli nie, to dopiero ciskam
256 3    |             wstrętu, gniewu, pogardy; a martwego nic nie ma dla
257 4    |           deszczem zapłakać nie może, a coraz niżej, coraz ciemniejszymi
258 4    |              lat dziecinnych znajomy, a teraz więcej towarzysz niż
259 4    |          największą niecierpliwością, a zawsze daremnie! Mój kary
260 4    |               najrówniejszego galopu, a ja tak się ukołysałem, że
261 4    |         pośpiech gwizdnąłem Sokołowi, a potem przytuliłem się do
262 4    |                Więc też Sokół leciał, a mnie leciały przez głowę
263 4    |             tylko cały w płomieniach, a mury, grube jak czarna siarka,
264 4    |         Szarpaliśmy się przez chwilę, a ledwie tego dokazałem, że
265 4    |        skręcił i znowu biegł strzałą. A więcej moja niż jego była
266 4    |    niedorosłego młodzieńca wydobył.~- A z której i na którą, mój
267 4    |          które na łeb Sokołowi padło, a potem śmiech przycięty,
268 4    |         prędkie - jak niespodziane? - A jak to trwa długo!...~Jam
269 4    |              mi tylko jej twarz blada a cudnie piękna - reszty postaci
270 4    |             dał - i pędziliśmy oboje, a tylko z ruchu i ze słuchu
271 4    |  niecierpliwością kilka razy syknęła, a mnie się zdało, że poza
272 4    |      kilkakrotnie tem sam glos śmiały a dźwięczny, który mi się
273 4    |            ustało - nie widziałem nic a nic dokoła, tylko mi wśród
274 4    |            odbita twarz tej kobiety - a twarz sama bez innych członków
275 4    |         ziemię, Murzyn konia odebrał, a przy progu sieni stojący
276 4    |          złożyć za gościnność dzięki, a na rozkazy oświadczyć posłuszeństwo.~-
277 4    |           oświadczyć posłuszeństwo.~- A zatem pan będziesz na balu
278 4    |               lepiej za Albańczyka!~- A ja powiadam, że za króla
279 4    |              na rozkaz mój czekające, a ja do wyboru myśli i woli
280 4    |                niby długie krużganki, a tłumiona muzyka przedzierała
281 4    |             ścian, sufitów, posadzek, a mnóstwo postaci snuło się
282 4    | różnokolorowymi strojami szat swoich, a każdy to uśmiechem, to ruchem
283 4    |       spojrzeniem się witał z innymi, a ja sam szedłem - nieznany -
284 4    |          diamentów, rubinowe połyski. A co tam głów, co rąk, co
285 4    |                co tam szat w ruchu! - a ile dźwięków i tej niewidzialnej
286 4    |         miękkich jedwabnych materii - a ile woni najrzadszych kwiatów,
287 4    |         najkosztowniejszych kadzideł, a jak to wszystko objęte z
288 4    |               zwierciadlnymi taflami, a z czwartej przedłużane w
289 4    |          między biesiadników cisnęło; a jak to wszystko cudnie z
290 4    |            stracić rozum - oszaleć... a ja właśnie na chwilę przyszedłem
291 4    |               jest dla wzroku innych, a dopiero co ja tam dojrzę
292 4    |       wieczność i prawdę niezjawioną, a człowiek co ma - a ja co
293 4    |       niezjawioną, a człowiek co ma - a ja co mam? Szaleństwo...~
294 4    |             ku jej obliczu wzniesie - a od ziemi do jej oblicza,
295 4    |          wrażeń i mówi: ona wysoka. - A czy blondyna? Wierzcie mi,
296 4    |        błękitną pelą związanej" - nic a nic nie wiem o właściwym
297 4    |               ujrzaną raz pierwszy.~- A kto doścignął, a kto na
298 4    |          pierwszy.~- A kto doścignął, a kto na równi stanął? - mówiła
299 4    |             piękny! - mówiono dokoła, a ja nawet nie uczułem najlżejszego
300 4    |       odpowiedzieć dość przytomnie.~- A pani powiedz mi także, ile
301 4    |             sił i uciech? Prostaczku! a wiesz ty lata nasze? Ot,
302 4    |            swoich mrówek przebąknął - a ja sama...~- Ty, pani -
303 4    |             po chwili - jam Aspazją - a ty?~- Mnie rodzice Beniaminem
304 4    |            gorętszą krwią plusnęły.~- A jak ty kochasz, jak ty kochasz,
305 4    |               ja kocham, jak śpiewam, a wiem, że kocham tylko wtedy,
306 4    |             wszystkie struny od razu, a ręka tak muskularnie silna,
307 4    |            oblicza nieskończoności? - a odwróciwszy się ode mnie:~-
308 4    |               by przestał być Bogiem, a wy byście się stali Bogami.
309 4    |              która go Bogiem stanowi, a nie tę wypożyczoną jałmużnę,
310 4    |           bożą - kocham to, co moje - a moim jest to, co tak do
311 4    |           urągliwych, Aspazja wstała, a na jej miejsce dwóch chłopczyków
312 4    |           patrzyli mi w oczy ciekawie a złośliwie, jak dwaj studenci
313 4    |           stance twej improwizacji.~- A czy słuchacz zgodzi się
314 4    |         śpiewaj więc, śpiewaj śmiało, a z ogniem i natchnieniem.~-
315 4    |              kiedy śpiewać zacznie.~- A ja ci mówię, strzeż się
316 4    |             wyprostował się i umilkł, a starszy poprawił aksamitnego
317 4    |           śpiewak prawdy! - zawołał - a to niewierny tłumacz mój -
318 4    |            rozkosz, szczęście śnić - ~A być głupim - dzieckiem być!...~~
319 4    |             nie umiałem ~Nazwać tego, a szalałem;~Łzy po twarzy
320 4    |            Zaraz widzę, że trup pada,~A choć nie wiem czyj, ~Mnie
321 4    |            Jakbyś ty nie była ze mną,~A był przy mnie grób.~~O,
322 4    |              wino - ~Bo czas biegnie, a śmierć goni, ~A czy będzie
323 4    |              biegnie, a śmierć goni, ~A czy będzie tam co po niej - ~
324 4    |             dziś pieścić i całować - ~A kto chwilkę choć zmarnuje, ~
325 4    |             stronie mojej siedzący.~- A teraz, szanowny słuchaczu -
326 4    |            nieprzywoite stroić żarty, a więc był złym jak osa, jak
327 4    |        największe nieszczęście swoje, a więc dowodzi, iż był łakomy,
328 4    |               zdania: iż niewiadomość a niewinność wielce się różnią.~
329 4    |               białe ręce i małe nogi, a która musi być dosyć bogatą,
330 4    |           można, że pieśń - gorączką, a jej śpiewak - łotrem.~Teraz
331 4    |            przycichł i znieruchomiał, a brat jego wdzięcznym głosem
332 4    |               Bożej miłości ogrzane. ~A jam się pytał: gdzie anioły
333 4    |           pytał: gdzie anioły takie? ~A przy mnie wtedy matka moja
334 4    |               pięknych czynów wróży, ~A w którą ona tak ufa, tak
335 4    |              ty już wątpić będziesz, ~A ona jeszcze wierzyć nie
336 4    |             gotuje i skarpetki robi - a więc kobieta jest aniołkiem,
337 4    |               kobieta jest aniołkiem, a więc jegomość przyrzeka
338 4    |             takiego aniołka dostanie, a wszystko razem wzięte, przewielebny
339 4    |           warte. Jest to sobie nędzna a nieszczera parodia tego,
340 4    |         pierwsze życie, druga śmierć, a wszystko razem - używaj,
341 4    |              mi się łzami napełniają, a nie chciałem dać łez moich
342 4    |              to można nie kochać jej, a kiedy ja nie kochałem, to
343 4    |               znak milczenia mi dała.~A więc, pomyślałem sobie,
344 4    |          zbytkach twoich - między mną a tobą na wieki wieków niepamięć
345 4    |           nawet, wzięła mnie za rękę, a młody patrycjusz tymczasem
346 4    |     wszystkich ruin wiecznego miasta, a ona podawała mu nowe pomysły,
347 4    |               w tej sztuce mistrzyni, a ja dziwiłem się trafności
348 4    |         słońce już zbyt jasno świeci, a moje lampy zbyt ciemno już
349 4    |            słońce jeszcze nie wstało, a wonna lamp twoich oliwa
350 4    |          słuchała, bo już tamte znam, a twojej ciekawą jestem.~-
351 4    |            słów uczuciu święconych.~- A to dlaczego? Przez nieśmiałość,
352 4    |            wprowadzić; ostre ma zęby, a jak nimi kąsać zacznie,
353 4    |             umysłu na gawędki płonne, a piękność twoją stawiłaś
354 4    |               pocałunkiem, zaklęciem, a jednak puściła rękę moją -
355 4    |             kosztowną podwoi zasłonę, a tylko było mi smutno jak
356 4    |               ty, co kochasz Aspazję, a macasz jej obraz spojrzeniem
357 4    |            dalej pójdę, dalej, dalej, a w przyszłości spotka mnie
358 5    |            sadził przez rowy i płoty, a jednak cienie drzew przykurczyły
359 5    |                też same usta namiętne a czyste i niewinne, taż sama
360 5    |               objawieniem, miłością - a tym młodzieńcem u jej kolan,
361 5    |           wielki byłem miłością jej - a poza obrazem tkwiła we mnie
362 5    |           taka kobieta żyła przecież, a choć martwa, choć inna,
363 5    |              głową i ręce zacierał.~- A co? - rzekł - czy panicz
364 5    |           powtórzyłem drżącym głosem, a serce zaczęło mi bić gwałtownie,
365 5    |            zaczęło mi bić gwałtownie, a z duszy, w uroku szczęścia
366 5    |               potem ze mną stało, nic a nic nie wiem. Dobra to rzecz
367 5    |           wydążyć, robi małą synkopę, a czas idzie sobie, jako szedł,
368 5    |         wartość swoją przetrwała już, a na klawisze pamięci kiedy
369 5    |            jakieś migotało po pokoju, a nie mogłem wytłumaczyć sobie,
370 5    |          ciągle się unosi i spuszcza, a spod tej deski wydobywa
371 5    |      rozłożone najbogatsze wezgłowia, a na nich siedzącą Aspazję
372 5    |        myślałem, że krzyknie na mnie, a gdyby krzyknęła, to by pewnie
373 5    |           przyległem więc cichuteńko, a stara baba zaczęła mi z
374 5    |              z wolna głową potakiwać, a zwierz jej potakiwał nawzajem,
375 5    |               jej potakiwał nawzajem, a ja tymczasem przemyśliwałem
376 5    |            wzniesione, i mówiła mi:~- A widzisz, że wróciłeś, Beniaminie -
377 5    |               mnie do łóżka zapakuje, a wtedy co ja pocznę nieszczęśliwy?
378 5    |             smocze zęby ze szczękami. A ja biedny, skoro tylko jednym
379 5    |              pierzyna zabijały mnie - a tymczasem nad głową baby
380 5    |               przeto, biegłem ciągle, a noc była czarna jak atrament,
381 5    |             była czarna jak atrament, a każdy krok mój cichy jak
382 5    |              wody pchnął ku brzegowi, a czując pod ręką jakieś krzaki
383 5    |              Biedne dziecię - mówiła, a tak słodko i tkliwie jakby
384 5    |              wiem, skąd przy tobie?~- A czy poznajesz mnie?~- O!
385 5    |          kiedykolwiek nazwisko swoje, a strach mi było, żeby niedokładnej
386 5    |          życia uderzały o pierś moją, a pierś wzbierała nimi powoli
387 5    |               znów ci gorączka wraca, a ja nie lubię maligny.~-
388 5    |                mnie śmierć zagrażała, a ty zstąpiłaś ku mnie, wzięłaś
389 5    |                 ja tak lubię słońce - a woda! co za prześliczna
390 5    |    najczystszego metalicznego blasku, a jakie srebrne rozesłały
391 5    |            nich jak wysepki maleńkie, a drzewa majaczyły jak duchy
392 5    |            usunąć, wzięłam ją do rąk; a ty wtedy westchnąłeś i ożyłeś...~-
393 5    |         wieczora szalenie pokochałeś, a widząc, żeś nie kochany,
394 5    |            rzecz, nie znam go wcale - a jednakże zaczekaj... kochać...
395 5    |              zabijają, zabijają!...~- A toż dlaczego, Beniaminie,
396 5    |               ale mi świata zabrakło, a przypomniałam sobie o innym
397 5    |        składałem ręce i modliłem się, a jej lica rozbłysnęły gorętszym
398 5    |           maleńka pomykała się lekko, a w łódce była Aspazja, a
399 5    |               a w łódce była Aspazja, a białe jej ręce z siłą i
400 5    |    trzymającymi ją dłoniami tworzyła, a u nóg Aspazji na porzuconej
401 5    |           sobie i pytała mię znowu: - A ta, czy ci się podoba? -
402 5    |              płynęliśmy w górę rzeki, a ja zapomniałem o wszystkim -
403 5    |              cały, płakał i noc całą, a księżniczce na zamku śpiewały
404 5    |              rybak się modlił ciągle, a księżniczkę ubrano w złociste
405 5    |              ani czółna nie naprawił, a księżniczka leżała w zimnym
406 5    |               wyciągnął do niej ręce, a księżniczka spytała go:~-
407 5    |      odpowiedział - kiedyś ty umarła, a ja się trupa twojego nie
408 5    |       wszystkich nocy przez lat trzy.~A tymczasem twarz rybaka coraz
409 5    |               bo twoja śmierć bliska.~A on się dziwnie do księdza
410 5    |        siódmej nocy przyszedł ksiądz, a za księdzem chłopiec mały
411 5    |            sukni z załamanymi rękoma, a rybak już leżał blady i
412 5    |           najrozkoszniejszym zasnęła, a tylko na jej ustach, niby
413 5    |          wszędzie pełno było kwiatów, a mnie radość upajała, że
414 5    |             znów ją wyrzucić kazała - a gdym pytał zasmucony, czemu
415 5    |         dumasz? - pytała mię Aspazja, a ja ręką ku górze wskazałem
416 5    |            częściej w niebo patrzyła, a ja gwiazdy kochać przestałem.~
417 5    |              wspomnienia i poszedłem, a ona objąwszy mnie za szyję: -
418 5    |         kochane, całuje czoło i usta? A z każdym zapytaniem Aspazja
419 5    |              do bieguna ziemią naszą, a kędy wiatru tchnienie wonniejsze,
420 5    |                  Z tych naddatków nic a nic do wspomnień moich nie
421 5    |               moich nie przybyło, nic a nic do historii życia nie
422 5    |            tworzenia coraz to nowych, a ciągle uiszczanych marzeń,
423 5    |             to wszystko byłoby nudne, a dla mnie dziś także zadziwiająco
424 5    |        nieszczęścia gorzej niż trądu, a nieszczęście rozdrabnia
425 5    |       przetrwał, takie góry porzucił, a tu nowe łby odrastają hydrze
426 5    |       pięściami na wszystkie strony - a czy to rozbije, co mu najdroższym,
427 5    |              jak potępione duszyczki, a czarnymi dziobami lamp z
428 5    |          czarą o puchar jego trąciła, a on się pochylił i dotknął
429 5    |          rozkaz, nęcącym jak pokusa - a Beni kocha mię tak szczerze,
430 5    |               kocha mię tak szczerze, a Beni tak żyje tylko życiem
431 5    |           mnie, dawniej kochałem ją - a wtedy czułem tylko, iż nienawidzę
432 5    |               wracałem tą samą drogą, a zamiast latami świeciły
433 5    |               wszystkich myśli moich, a biedny nic już nie miałem.
434 5    |          przez rzeki i przez jeziora; a tymczasem dzienniki europejskie
435 5    |     izraelskie zarzucić pochodzenie - a teraz jeden wiarogodny z
436 5    |         przemiany twarz jego smagały, a krew zamarzała na grubych
437 6    |              topole niebo wskazywały, a na środku dziedzińca szkielet
438 6    |          najpierw, potem wyć zaczęły, a jednak nie zbliżył się i
439 6    |               miałem jeszcze matkę!~- A gdzie ojciec? - wyjąknąłem
440 6    |           pomarli - przydała matka.~- A nie nad ich zgonem wypłynęły
441 6    |         troskliwością serca swojego - a przecież ten wieczór, ten
442 6    |               Sześć lat! Sześć lat! - a przez te sześć lat mnie
443 6    |            sypiałeś w swojej kołysce, a potem w owym małym czerwonym
444 6    |        wsparła główkę o babki kolana, a gdy Terenia cofnąć chciała
445 6    |             powiadałam, że wróci... - a potem na jej czoło i lica
446 6    |         rządzić jak dziecko maleńkie, a sam cierpiałem, cierpiałem...~
447 6    |              przystąpić bała do mnie, a ja wówczas przypominałem
448 6    |                na robotę rąk naszych, a nigdy w głąb własnej duszy
449 6    |       skupiłeś w jedno życia ognisko, a to ognisko męczarnią - posłuchaj
450 6    |               się drzew wierzchołkom, a stogi i brogi migały jeszcze
451 6    |           Moloch warował do księżyca, a pod strzałem "kochanki"
452 6    |             miasta wschodziło słońce, a Tobiasz rękę położywszy
453 6    |           znowu siedziała przede mną, a siedziała taką jaką jej
454 6    |            twarz gorzała w płomieniu, a spalić się nie mogła jak
455 6    |                to ci będzie lepiej.~- A jeśli nie usnę?~- Dlaczegoż
456 6    |           można się czasem przymusić, a sen to taki miły, taki miły
457 6    |               Oh! wiem, Beniaminku.~- A czy wiesz także, czy doświadczyłaś
458 6    |           Znam i to, mój braciszku.~- A cóż robisz wtedy?~- Wtedy
459 6    |              przed śmiercią Cypriana, a potem widziałam znowu, gdy
460 6    |          dopiero najlepszym być może, a szczęście to grzech - zastanów
461 6    |             bym nie był szczęśliwy? - a szczęście czyż mi się nie
462 6    |               już się miasto zatarło, a to obrazek dobrej wróżby
463 6    |            nie chcę z niej wyrzucić - a wiesz dlaczego, Aspazjo?
464 6    |                nie oświeciły niczego, a my potem złamaliśmy się
465 6    |              zawichrzyło mu w głowie, a grzechy tak serce zepsuły,
466 6    |             szaleństwa i zawziętości, a przecież w pierwszej chwili
467 6    |             każdy prędko i zupełnie - a kiedy tutaj nikt kochać
468 6    |              skalali się i cierpieli. A tu, przy mnie, czysto, święcie,
469 6    |           naprawdę potem nie uwierzy, a dla tego, co już raz cierpieć
470 6    |          ogień przychodził rozniecać, a ja całą godzinę, to jest
471 6    |          traciłem wszelką osobistość, a płótno ożywiało się za to
472 6    |            wyszedł, i świecę wyniósł, a ja się jeszcze na otworzenie
473 6    |              chłopca wołać za daleko, a węgle jak na złość tliły
474 6    |               mi się zrobiło próżnych a tak gwałtownych wrażeń -
475 6    |             się i świętości, i nieba, a sobie w łeb bym palnął.
476 6    |          powiadam ci, że to nie boli, a potem powiadam ci, mój synu,
477 6    |          kobiety, która cię nie chce, a która w tej chwili przez
478 6    |            żeby widzieć, jak zgoreje, a wiatr tymczasem~brząkał
479 6    |                łączyła się z obrazem, a ciało zmartwiałe i bezsilne
480 6    |             śmiertelnym pocałunkiem - a później ust dotknął, a później
481 6    |                a później ust dotknął, a później czoła wzniesionego,
482 6    |           później czoła wzniesionego, a później... kilka drobnych
483 6    |              nie jestem - między złem a dobrem zawsze dobre wybiorę -
484 6    |                biegałem, śmiałem się, a nic mi nie było wesoło.
485 6    |         szczegóły śmierci mężowskiej, a nic nie było mi smutno;
486 6    |           męczarnie biednego dziecka, a w głębi duszy byłem tak
487 6    |            też to za dobroduszność! - a toż przecie, gdyby tak było,
488 6    |             głową popiołem posypaną - a zresztą czyn mój też nigdy
489 6    |              nieszczęściu zostawił:~- A widzicie! - a czyż wam tego
490 6    |             zostawił:~- A widzicie! - a czyż wam tego nie mówiłem? -
491 6    |               wam tego nie mówiłem? - a widzicie, że miałem słuszność (
492 6    |       patrzcie, moi drodzy, patrzcie, a pamiętajcie na zawsze, jaki
493 6    |              pół milionem się ożenił. A twój znajomy, pan sędzia...
494 6    |              Leonowi bardzo spokojnie a bardzo kategorycznie to
495 6    |             całej ludzkości miłością, a jak się miłość jednostkowa
496 6    |             by się wspiąć ku dobremu, a w rzeczywistości złe nam
497 6    |    Brunelleschim i Michałom Aniołom - a jednak są chwile historyczne,
498 6    |             nad subtelnością wyrażeń, a tu między nami siedzi człowiek
499 6    |                 podchwyciła Felicja - a cóż ty zowiesz pracą użyteczną?
500 6    |            złamał się piękny Greczyn, a bojownik Chrystusowy nie