Rozdzial

  1 I   |                              ROZDZIAŁ I~Przyszli wygnańce na ziemię
  2 I   |           wygnańce na ziemię sybirską i obrawszy miejsce szerokie,
  3 I   |            zamieszkać razem w zgodzie i w miłości braterskiéj; było
  4 I   |        pomiędzy niémi wielki porządek i wielki smutek, albowiem
  5 I   |           zapomnieć, że są wygnańcami i że już nie zobaczą ojczyzny;
  6 I   |               A gdy już zbudowali dom i każdy się zajął swoją pracą
  7 I   |              aby je nazywano mądrymi, i zostawali w bezczynności
  8 I   |            zaś ukazał się obóz jakoby i tabór i sanie zaprzężone
  9 I   |               się obóz jakoby i tabór i sanie zaprzężone psami i
 10 I   |              i sanie zaprzężone psami i trzoda renów z gałęzistemi
 11 I   |            renów z gałęzistemi rogami i ludzie na łyżwach niosący
 12 I   |             podług zwyczaju w futrach i w koralach, na głowie zaś
 13 I   |         waszych także nieszczęśliwych i widziałem, jak żyli bogobojnie
 14 I   |        widziałem, jak żyli bogobojnie i umierali mówiąc: Ojczyzno!
 15 I   |              być przyjacielem waszym, i zrobić przymierze między
 16 I   |        abyście byli w ziemi gościnnéj i w kraju dobrze życzących.~
 17 I   |         jednego, który jest już stary i mnie sprzyja; a mieszka
 18 I   |  przewodnikiem waszym, zostanę z wami i lud mój opuszczę; albowiem
 19 I   |             jeszcze dłużej starzec ów i uszanowali go i zaprosili
 20 I   |            starzec ów i uszanowali go i zaprosili do swojej szopy.~
 21 I   |            zaprosili do swojej szopy.~I zrobiono przymierze z ludem
 22 I   |         sybirskim, który się rozszedł i zamieszkał w swoich śnieżnych
 23 I   |         wygnańcami, aby je pocieszał.~I dziwiono się mądrości jego;
 24 I   |            nazywa lud sybirski królów i księży swoich, którzy są
 25 II  |                oto serca ich słabe są i dadzą się podbić smutkowi.~
 26 II  |               przemieni w ludzi złych i szkodliwych. Co uczyniłeś,
 27 II  |             tam, gdzie mu jest ziemia i życie właściwe? Dlaczegoź
 28 II  |           Wybiorę więc jednego z nich i ukocham go jak syna, a umierając
 29 II  |        umierając oddam mu ciężar mer, i większy ciężar, niż mogą
 30 II  |            aby w nim było odkupienie.~I pokażę mu wszystkie nieszczęścia
 31 II  |          wielkiej z brzemieniem myśli i tęsknot na sercu.~To powiedziawszy
 32 II  |           młodzieńca imieniem Anhelli i położywszy na nim ręce wlał
 33 II  |            miłość serdeczną dla ludzi i litość.~A obróciwszy się
 34 II  |                jak znosić głód, nędzę i smutek.~Ale miejcie nadzieję;
 35 II  |             was do przyszłych pokoleń i ożywi je; ale jeśli w was
 36 II  |               pomyślicie, wypełni się i wielka radość będzie na
 37 II  |               wy będziecie w grobach, i całuny będą na was spróchniałe;
 38 II  |               waszych odwróci robaki, i ubierze was w umarłych dumną
 39 II  |            cierpi, lecz spokojną jest i zdaje się mówić: Dobrzem
 40 II  |   Powiedziałbym wam, dlaczego żyjecie i dlaczego się rodzą milijony
 41 II  |            rodzą milijony dusz nowych i na jaki cel dane jest ciało:
 42 II  |            nie tak myślą ludzie podli i ludzie małego serca.~Rzekły
 43 II  |            dał władzę nauczać o życiu i o śmierci? Oto mamy między
 44 II  |               Słyszeliście o Mojżeszu i o cudach, które czynił?
 45 II  |             Aby was wskrzesił, mówię, i dobył z mogiły i uczynił
 46 II  |               mówię, i dobył z mogiły i uczynił was narodem, który
 47 II  |              kładziony jest w kołysce i spowity; by wyrósł prosty
 48 II  |             spowity; by wyrósł prosty i nie skrzywiony na ciele.~
 49 II  |              ciele.~Tak mówił Szaman; i nie śmieli mu odpowiedzieć
 50 III |          Anhelli udał się za starcem, i szli przy blasku gwiazd.~
 51 III |           obóz cały małych dzieciątek i pacholąt gnanych na Sybir,
 52 III |           siodła dwa kosze z chlebem.~I zaczął owe dzieciątka nauczać
 53 III |            podług nowéj wiary ruskiej i podług nowego katechizmu.~
 54 III |             podług nowego katechizmu.~I pytał dzieci o rzeczy niegodne,
 55 III |              u siodła kosze z chlebem i mógł je nakarmić; a były
 56 III |          ksiądz zasiewając złe ziarno i każąc czystość dusz tych
 57 III |              płakać po matkach swoich i tu się wdzięczą do chleba
 58 III |    szczeniątka; szczekając rzeczy złe i które są przeciwko wierze.~
 59 III |               że car jest głową wiary i że w nim jest Bóg i że nic
 60 III |             wiary i że w nim jest Bóg i że nic nie może rozkazać
 61 III |          niebieskiego, aby go spalić, i stracę go w oczach dzieciątek.~
 62 III |          zapalił się ów pop na koniu, i wyszły mu z piersi płomienie,
 63 III |       złączyły w powietrzu nad głową.~I przelękniony koń unosić
 64 III |              spalonym papierze błędne i snujące się w różne strony.~
 65 III |              zasypiały w domie pożaru i ciałka wasze już więdły.~
 66 III |              ciałka wasze już więdły.~I wyciągały do starca rączki
 67 III |            Staruszku, weź nas z sobą!~I rzekł Szaman: Gdzież Was
 68 III |              chcecież, abym was wziął i ukrył pod płaszczem i wysypał
 69 III |           wziął i ukrył pod płaszczem i wysypał was z poły mojej
 70 III |  Odpowiedziały mu dzieciątka: Weź nas i zaprowadź nas szerokiemi
 71 III |       gościńcami aż do matek naszych.~I wszystkie krzyczéć zaczęły
 72 III |             odprowadź nas do ojczyzny i do matek naszych - aż Szaman
 73 III |             płakać uśmiechając się...~I nie mógł odejść, bo mu jedna
 74 III |          dziecina usnęła na płaszczu, i na pole płaszcza jego, wtenczas
 75 III |             zadumieniu na owe dzieło; i zaczęli odganiać dzieciątka
 76 IV  |                           ROZDZIAŁ IV~I przechodził Szaman z Anhellim
 77 IV  |           Syberyi, gdzie stały turmy.~I widzieli twarze niektórych
 78 IV  |        patrzących się na niebo smutne i blade.~A przy jednej z onych
 79 IV  |       spotkali ludzi niosących trumny i zatrzymał je Szaman każąc
 80 IV  |            byli jeszcze w łańcuchach, i rzekł: Szamanie, oto się
 81 IV  |              tego starca z siwą brodą i z białemi włosami: bo mi
 82 IV  |               znów zabijesz. Zaprawdę i dwa razy go wskrzeszę i
 83 IV  |               i dwa razy go wskrzeszę i dwa razy od ciebie śmierć
 84 IV  |            Szaman na starca w trumnie i rzekł:~Wstań! A ciało w
 85 IV  |              łańcuchach podniosło się i usiadło, patrząc się na
 86 IV  |      człowieku możny niegdyś w radzie i jeden z najmędrszych.~Cóż
 87 IV  |               spłaszczył przed władzą i uczynił owe wyznanie winy,
 88 IV  |            zaparłeś się serca twojego i przeszłości twojéj? Czy
 89 IV  |              ci mękami odebrano rozum i pamięć? Coźeś uczynił!~Zaszkodziłeś
 90 IV  |        przewodnicy wasi zapierają się i zmieniają serca dla narodu,
 91 IV  |            powtarzając ludzkie obmowy i oszczerstwo, o którem nie
 92 IV  |       powiedziawszy zbudził umarłego, i podniósł się ów człowiek
 93 IV  |         wylewając z otwartych powiek.~I rzekł doń Anhelli: Przebacz,
 94 IV  |             wiedział, że mówię obmowę i oszczerstwo.~Oto widziałem
 95 IV  |         radzie narodu z bratem twoim, i widziałem wasze dwie głowy
 96 IV  |       zlatywaliście na urnę projektów i wyniszczaliście ziarno praw;
 97 IV  |               was równam ptakom Bożym i rzeczom błahym; ale białość
 98 IV  |             błahym; ale białość wasza i prostota tak każe.~O nieszczęśliwi!
 99 IV  |               a drugi leży pod różami i cyprysami Sekwany. Biedni
100 IV  |            Sekwany. Biedni gołębiowie i rozłączeni i umarli!~Usłyszawszy
101 IV  |               gołębiowie i rozłączeni i umarli!~Usłyszawszy owe
102 IV  |      wskrzeszony, krzyknął: Mój brat! i powalił się w trumnie i
103 IV  |               i powalił się w trumnie i umarł.~A Szaman rzekł do
104 IV  |              dowiedziałby się od Boga i spotkałby się z bratem miłym
105 IV  |               Niech zakryją te trumny i zaniosą je na cmentarz.
106 IV  |          wskrzeszał tych, którzy śpią i odpoczywają.~
107 V   |                            ROZDZIAŁ V~I tak odbywali Szaman z Anhellim
108 V   |             wędrówkę po ziemi smutnéj i po gościńcach pustych i
109 V   |               i po gościńcach pustych i pod szumiącemi lasami Syberyi;
110 V   |          spotykając ludzi cierpiących i pocieszając ich.~A oto jednego
111 V   |             przechodzili około cichéj i stojącej wody, nad którą
112 V   |            kilka wierzb lamentujących i mało sosen.~A Szaman ujrzawszy
113 V   |           przeleciała przez powietrze i znów utonęła.~A teraz opowiada
114 V   |             dnie, że zobaczyła niebo, i opowiada o niebie różne
115 V   |        opowiada o niebie różne rzeczy i z tego ma sławę między inszemi
116 V   |           niebiosach zapłyną do sieci i jutro będą przedawane na
117 V   |            jestże to nauka dla ludzi, i dla tych, którzy za ludźmi
118 V   |               rozpowiadającemi o Bogu i o niebiosach wędrują girlandami,
119 V   |            się ułowić sieciom ludzkim i przedawani są.~A chorobą
120 V   |              mówię: jest melancholija i zamyślenie się zbytnie o
121 V   |       albowiem poddajesz się smutkowi i tracisz nadzieję.~Tak mówiąc
122 V   |        opuściłeś nas dla ludzi obcych i smutni jesteśmy nie widząc
123 V   |                a zastawiémy wieczerzę i pościelemy ci łoże w łodzi.~
124 V   |            Szaman na ziemi, a kobiety i dzieci rybaków otoczyły
125 V   |            dzieci rybaków otoczyły go i zadawały mu różne pytania,
126 V   |           wieczerzy gdy wstał księżyc i rozciągnął swoje światło
127 V   |          złoty ku południowi:~Kobiety i dzieci zaczęły gadać smutniéj,
128 V   |            mówiąc: Oto opuściłeś nas! i nie robisz więcéj cudów
129 V   |              wątpić o rzeczach wiary, i wątpiémy nawet, czy jest
130 V   |            waszym?~A wszystkie dzieci i kobiety zawołały zgodnie:
131 V   |            Chceszli abym ciebie uśpił i duszę twoją wywoławszy z
132 V   |               był położył jak do snu, i rzekł do owego dzieciątka:~
133 V   |              na czole tego młodzieńca i zawołaj go trzy razy imieniem
134 V   |           trzy razy imieniem Anhelli!~I stało się, że na dziecka
135 V   |             duch mający postać piękną i barwy rozmaite i skrzydła
136 V   |               piękną i barwy rozmaite i skrzydła białe na ramionach.~
137 V   |              poszedł ów Anioł na wodę i po słupie światłości księżycowej
138 V   |               Gdy więc już był daleko i na środku stawu, rozkazał
139 V   |           zawołać duszę, aby wróciła.~I obejrzał się duch jasny
140 V   |              jasny na wołanie dziecka i powracał leniwo po złotej
141 V   |              jęknął jak harfa rozbita i wzdrygnął się; lecz posłuchał.~
142 V   |        zbudziwszy się Anhelli, usiadł i zapytał, co się z nim stało?~
143 V   |               widzieliśmy duszę twoje i prosiemy cię, bądź królem
144 V   |               na ziemi oprócz słońca; i nic jaśniej migającego oprócz
145 V   |               gwiazd, które są różowe i sine.~Skrzydeł takich nie
146 V   |             jakby woń tysiąca kwiatów i zapach konwalii.~Słysząc
147 V   |        Anhelli obrócił się do Szamana i rzekł: Prawdaż to jest? -
148 V   |           jest na wodzie od księżyca, i uciekała w tamtą stronę
149 V   |           słowa spuścił głowę Anhelli i zamyśliwszy się zaczął płakać
150 VI  |              Anhellim opuścił rybaków i odszedł w pustynie.~A księżyc
151 VI  |            ocieniona szeroką jabłonią i pełna gniazd gołębich, i
152 VI  |              i pełna gniazd gołębich, i śpiewająca od świerszczów
153 VI  |             świerszczów ustronna była i spokojna.~I postawił ów
154 VI  |             ustronna była i spokojna.~I postawił ów starzec przed
155 VI  |           gośćmi cynowy dzban, chleby i Jabłka czerwone, a potem
156 VI  |             rozmowę o dawnych czasach i o ludziach już umarłych.~
157 VI  |             nowe pokolenie w Polszcze i nowi byli rycerze i nowi
158 VI  |          Polszcze i nowi byli rycerze i nowi męczennicy; i nie chciał
159 VI  |            rycerze i nowi męczennicy; i nie chciał wiedzieć o tém
160 VI  |              wczorajszym nie wiedział i nie myślał o jutrze.~A utrzymywał
161 VI  |              które nazywają czerwcem; i z nich płacił podatek carowi,
162 VI  |          zajechał przed chatę celnik, i napiwszy się ze dzbana dopomniał
163 VI  |              aby wystarczył podatkowi i sługę onego zbogacił.~A
164 VI  |          rozkazał trząść drzewo stare i rozrosłe, a Szaman do Anhellego
165 VI  |             do Anhellego rzekł:~Pójdź i stań pod jabłonią, a nic
166 VI  |          pokaże.~Poszedł więc Anhelli i stanął pod ulewą jabłek
167 VI  |              niej stały się gwiazdami i błyszcząc bardzo nie upadały
168 VI  |            bardzo nie upadały więcéj.~I gołębie śpiące obudziły
169 VI  |               już jest godzina ranna, i umywszy pióra wyleciały
170 VI  |         podatek uciekli w przestrachu i wsiadłszy na wóz odjechali.~
171 VI  |         czyniemy; a to jest tajemnicą i znaczenie tych gwiazd tajemnicą
172 VI  |             się ciemnością z Anhellim i wyszli.~ ~
173 VII |                          ROZDZIAŁ VII~I rzekł Szaman: Oto już nie
174 VII |              a niektórzy z nich jęczą i gadają przez sen:~Jeden
175 VII |             swojej, drugi o siostrach i braciach, a trzeci o domie
176 VII |                a trzeci o domie swoim i o téj, którą miłował sercem,
177 VII |            téj, którą miłował sercem, i o łanach, gdzie mu się zboże
178 VII |              kłaniało jak panu swemu, i szczęśliwi są teraz przez
179 VII |           tylko grobem synów ojczyzny i pełna cichości.~Łańcuch,
180 VII |             sklepieniu są różne echa, i jedne echo, które mówi:
181 VII |              Szaman, weszli strażnicy i żołnierze z lampami budzić
182 VII |         Powstali więc wszyscy z ziemi i rozbudzili się, i szli jak
183 VII |               ziemi i rozbudzili się, i szli jak owce ze spuszczonemi
184 VII |            głosem: kto był ten umarły i z jakiej choroby skończył.~
185 VII |           odpowiedział człowiek blady i aresztant.... Ten, o którego
186 VII |           znałem; spowiadał żonę moją i dzieci w ojczyźnie.~A gdy
187 VII |               na koń z krzyżem w ręku i z bosemi nogami; a gdy był
188 VII |             ojczyznę!... za ojczyznę!~I przywołał go biskup i wydał
189 VII |       ojczyznę!~I przywołał go biskup i wydał katom w ręce, ale
190 VII |         poświęcenie na rynku miejskim i wypuścił z rąk pastorał
191 VII |               wypuścił z rąk pastorał i omdlał.~A kąty pochwycili
192 VII |           pochwycili człowieka Bożego i wepchnęli go w ciasną siermięgę,
193 VII |               był otyły ten człowiek, i stał bez ruchu jak rzecz
194 VII |           przywieziono go do kopalni, i udawał, że mu jest dobrze
195 VII |              ja widział, że był blady i smutny.~I poddał się rozpaczy
196 VII |                że był blady i smutny.~I poddał się rozpaczy i sechł
197 VII |         smutny.~I poddał się rozpaczy i sechł jak stare drzewo.
198 VII |                dlaczego się gryziesz?~I rzekł mi z wielką tajemnicą
199 VII |      Zapomniałem wyrazów pacierza.... i pogroziwszy mi palcem, abym
200 VII |              abym był cicho, odszedł.~I zobaczyłem go raz, że brał
201 VII |               w ciemności ołów zgniły i truciznę ową pożywał.~A
202 VII |             Lecz Szaman zasłonił oczy i podniósłszy kawałek ołowiu
203 VII |          rzekł: Ten ołów zabójcą jest i doradzcą złym, bo mówił:
204 VII |               złym, bo mówił: Weź mię i zjedz, jam jest końcem i
205 VII |              i zjedz, jam jest końcem i spokojnością.~Ten ołów oszukańcom
206 VII |            cierpienie kończy na wieki i serce uspakaja.~A przeklęty,
207 VII |   najmniejszym wichrem pada na ziemię i łamie się!..... podobny
208 VII |             Lecz przed wichry silnemi i wam padać wolno... będziecie
209 VII |             umierać w gromadce dzieci i wnucząt, które płaczą...
210 VII |              wnucząt, które płaczą... i patrzeć na rozwijanie się
211 VII |      rozwijanie się drzew wiosennych, i mieć godzinę cichą.~Gdy
212 VII |            otoczyli go kołem nędzarze i rzekli: Dobrze nauczasz,
213 VII |            pięcia dniami upadła skała i zawaliła jeden z korytarzów,
214 VII |            więc Szamana ku owej skale i stało się wielkie milczenie,
215 VII |               oczy w górę modlił się.~I przyszedł wiatr podziemny
216 VII |             przyszedł wiatr podziemny i wywrócił skałę, tak że otworzyła
217 VII |          otworzyła się czeluść ciemna i głęboka, a żaden w nią nie
218 VII |          kamieniach, a za nim Anhelli i więźniowie.~I okropny ujrzeli
219 VII |             nim Anhelli i więźniowie.~I okropny ujrzeli widok! Oto
220 VII |               co położy łapy na kości i gniewny jest.~A oczy tego
221 VII |               leżąc jedni na drugich.~I spojrzawszy na nie Szaman
222 VIII|           ujrzeli wiele ludzi bladych i umęczonych, których imiona
223 VIII|               wiadome są w ojczyźnie.~I przyszli nad jezioro podziemne,
224 VIII|       przyszli nad jezioro podziemne, i postępowali brzegami ciemnej
225 VIII|    gdzieniegdzie od światła kagańców.~I rzekł Szaman: Jestże to
226 VIII|           dziś są imieniny królewskie i dzień wytchnienia.~Więc
227 VIII|              tu nad ciemną wodą dumać i rozmyślać i odpoczywać;
228 VIII|         ciemną wodą dumać i rozmyślać i odpoczywać; bo serca nasze
229 VIII|               była miejscem ulubioném i te wody miłemi mu były.~
230 VIII|           błękitnemi oczyma, wychudły i pełny ognia.~A oto przed
231 VIII|           pewnej nocy duch proroctwa, i uczuł wstrzęśnienie, które
232 VIII|               które było w ojczyźnie, i rozpowiadał nam przez noc
233 VIII|               co widział, śmiejąc się i płacząc.~A dopiero o poranku
234 VIII|        dopiero o poranku zasmucił się i krzyknął: Oto zmartwychwstali,
235 VIII|              nie mogą odwalić mogiły! i to powiedziawszy upadł martwy.
236 VIII|               wygnańcy, co się stało, i policzywszy noce poznaliśmy,
237 VIII|            leży pod nim, był wariatem i obłąkanym i godnym śmiechu.
238 VIII|              był wariatem i obłąkanym i godnym śmiechu. Cóż mówicie
239 VIII|         wielkie echo od wybuchu miny, i powtarzało się nad głowami
240 VIII|            bijąc jak dzwon podziemny. I rzekł Szaman: Oto jest dzwonienie
241 VIII|             widzą słońca. Módlmy się.~I podniósłszy oczy rzekł:
242 VIII|         powrócił słońce oczom naszym, i powietrze piersiom naszym,
243 VIII|               smutkiem krzyż dźwigamy i nie weselemy się jak męczennicy;
244 VIII|            się mogą za lud poświęcić.~I rzekli na to nędzarze: Oto
245 VIII|               za mężem swoim przybyła i cierpi za serce człowieka.~
246 VIII|        małżonkiem swoim.~Wielką panią i księżną była, a dziś jest
247 VIII|              cesarzem błagał o życie, i dano mu je pogardziwszy
248 VIII|            mówiąc przyszli pod ścianę i przez kratę ujrzeli owych
249 VIII|        Niewiasta klęczała przed mężem i w misie wody obmywała jego
250 VIII|          zaczerwieniła się krwią jego i niewiasta nie brzydziła
251 VIII|               nie brzydziła się mężem i krwią, a była młoda i piękna
252 VIII|           mężem i krwią, a była młoda i piękna jak anieli niebiescy.~
253 IX  |             to było, ów szczęk żelaza i bicie? a zaś aresztant odpowiedział:
254 IX  |              co się zamierza uderzyć.~I ujrzeli postępujących naprzód
255 IX  |              było uderzenie łańcucha, i szczęk drugi wychodzący
256 IX  |             zaś Już był u końca kary, i zostawało mu zaledwie dziesięć
257 IX  |             je upadł krzyżem na ziemi i był martwy.~Więc owi dwaj
258 IX  |         litośnie, padli mu na ramiona i położyli się na trupie wołając
259 IX  |               na trupie wołając jeden i drugi: Mój ojcze!...~I odwrócił
260 IX  |          jeden i drugi: Mój ojcze!...~I odwrócił się Szaman, a spojrzawszy
261 IX  |           oczy Anhelli zobaczył śnieg i gwiazdy.~I przekonany był,
262 IX  |             zobaczył śnieg i gwiazdy.~I przekonany był, że widzenie
263 X   |            się zaczęli pomiędzy sobą, i podzielili się na trzy gromady;
264 X   |              się przebiorą w kontusze i nazywać się będą szlachtą,
265 X   |               chciał ziemię podzielić i ogłosić wolność chłopów,
266 X   |              ogłosić wolność chłopów, i równość szlachty z Żydami
267 X   |             równość szlachty z Żydami i z Cyganami.~A trzecia na
268 X   |           chciał kraj zbawić modlitwą i na ocalenie kraju podawał
269 X   |            podawał sposób jedyny, iść i ginąć nie broniąc się, jak
270 X   |               sobą niezgodne w duchu, i kłócić się poczęły o zasady.~
271 X   |          przez sąd Boga rozstrzygnąć.~I rzekł do nich ów doradzca:
272 X   |     naśladownictwo męki Pana naszego, i na tych trzech drzewach
273 X   |    przekonanie śmierć ponieść chcieli i być ukrzyżowanymi, jako
274 X   |             było w tym kraju, drzewa, i wystąpili trzej męczennicy
275 X   |             ludzie nie przelękli się.~I zawieszono na krzyżach ludzie
276 X   |         krzyżach ludzie owe obłąkane, i przybito im ręce ćwiekami;
277 X   |            zaś pośrodku mówił: Wiara!~I tłumy stały w milczeniu
278 X   |              czekając, co się stanie, i tak je noc zastała na śniegu,
279 X   |                a była wielka ciemność i okropne milczenie.~Aż o
280 X   |               całej niebios połowicy, i ogniste wystrzeliły z niej
281 X   |           wszystko stało się czerwone i te krzyże z męczennikami.~
282 X   |            strach jakiś ogarnął tłumy i rzekły: Źle czyniémy! Godziż
283 X   |               ludzie ginęli niewinni?~I przeraziły się zgraje mówiąc
284 X   |               do siebie: Oto umierają i nie skarżą się.~Rzekli więc
285 X   |                aby spojrzćć na martwe i umęczone. Zorza je czerwieniła,
286 X   |      powracali z wędrówki podziemnéj, i zadziwili się postrzegłszy
287 X   |        niebiosach trzy czarne krzyże, i rzekli z przestrachem: Co
288 X   |             na krzyżach ciała trupów, i poznali w nich swoje znajome;
289 X   |              oznajmił winę tego ludu, i wiem, dlaczego tych ludzi
290 X   |           nowéj sromoty, zdejmiemy je i zaniesiemy na cmentarz.~
291 X   |          wierze na śmierć się wydali, i nie będzie im to na potępienie,
292 X   |         mówiąc zdejmowali owe zmarzłe i skościałe na krzyżu, i przenosili
293 X   |        zmarzłe i skościałe na krzyżu, i przenosili je na dawne grobowisko
294 XI  |            hymn skarżących się mogił, i jakoby skargę popiołów na
295 XI  |             wzgórza skinął skrzydłami i uciszył je.~I trzy razy
296 XI  |              skrzydłami i uciszył je.~I trzy razy to uczynił, albowiem
297 XI  |       trzykroć rozpłakały się mogiły.~I zapytał się Anhelli Szamana...
298 XI  |            Anioł z białemi skrzydłami i ze smutną gwiazdą na włosach,
299 XI  |               śniegiem ciała umarłych i był zatrudniony.~A przybliżywszy
300 XI  |           Aniołowi, spojrzał na niego i upadł jak człowiek martwy.~
301 XI  |            umarłych, szukał go oczyma i nie widząc nigdzie szedł
302 XI  |        Anhellego spotknął się na nim, i krzyknął boleśnie; ale poznawszy,
303 XI  |                Wziął go zatem za rękę i rzekł: Wstań! nie jest jeszcze
304 XI  |           Anhelli, oglądał się wokoło i spuścił przed Szamanem głowę
305 XI  |         zalewają, kiedy myślę o niéj, i o mojéj młodości.~Bo oto
306 XI  |             ptak swojski, co się boi; i nie wziąłem nawet pocałowania
307 XI  |             jest. Oto szafirowe niebo i gwiazdy białe patrzą na
308 XI  |            które mnie widziały młodym i szczęśliwym?~Dlaczegoż nie
309 XI  |         wicher, co mię z ziemi zwieje i zaniesie w krainę cichą!
310 XI  |              że ujrzałem tego Anioła, i wolałbym był wczoraj umrzeć.~
311 XI  |            wszystkie te duchy z ciał, i pozwolę, aby weszły w lilije
312 XI  |            aby weszły w lilije wodne, i rozleciały się po gwiazdach
313 XI  |            się po gwiazdach różanych, i zamieszkały w tem, co jest
314 XI  |          napisano jest o Anielicy téj i wnuczce Maryi Panny... jak
315 XI  |              męką ciemnych Cherubinów i umiłowała jednego z nich,
316 XI  |             umiłowała jednego z nich, i poleciała za nim w ciemność.~
317 XI  |             jak wy jesteście wygnani, i ukochała mogiły wasze i
318 XI  |               i ukochała mogiły wasze i piastunką jest grobowców,
319 XI  |         smutni, ta kraina piękną jest i nie bezludną; albowiem tu
320 XI  |           piękne.~Tu przylatują mewy, i gnieżdżą się, i kochają
321 XI  |      przylatują mewy, i gnieżdżą się, i kochają się, nie myśląc,
322 XI  |       piękniejsza ojczyzna.~Tak mówił i podniósł jedną z czaszek
323 XI  |            rodzeństwo małych ptasząt.~I wyciągały główki przez miejsce,
324 XI  |              gdzie były oczy ludzkie, i pełna była płaczącéj troski
325 XI  |             kształcie jakoby ludzkim, i w ubraniu biskupiem z infułą
326 XI  |            ubraniu biskupiem z infułą i z krzyżem na głowie, a wszystko
327 XI  |           głowie, a wszystko ogniste.~I rzekł z wielką zgrozą: Oto
328 XI  |           trupom wichry mieć nad sobą i zapomnienie?~Ręce moje łamały
329 XI  |            teraz je wyciągnę nad wami i przeklnę mówiąc: Bądźcie
330 XI  |          wycierpiałem na moim tronie, i na biskupim oparty pastorale,
331 XI  |            Kiedy Kimbar wywołał Sybir i postawił go przed obliczem
332 XI  |            czysty? Któż mi co zarzuci i grobowi mojemu? Oto umarłem
333 XI  |           grobowi mojemu? Oto umarłem i zapomniano o mnie; czegóż
334 XI  |             téj czaszce uwiła gniazdo i mieszka; dajcie wy pokój
335 XI  |          ojczystéj.~Tak skarżył się - i przepraszał go Anhelli za
336 XI  |          zasnąć, choć jesteś umarłym, i poszedłbyś jęcząc po świecie.~
337 XI  |              latarnią grobu własnego, i zrzuć ogniste szaty, i rozbierz
338 XI  |                i zrzuć ogniste szaty, i rozbierz się z płomieni.~
339 XI  |              utopił się duch w śniegu i stało się ciemno, gdy zgasnął.~
340 XI  |               imion już zapomnianych.~I obudził Anhellego Szaman
341 XI  |      powiedziały nam swoje tajemnice.~I zeszli ze wzgórza mogił
342 XII |              usłyszeli zgiełk wielki, i śmiech, i wrzaski, i szczękanie
343 XII |              zgiełk wielki, i śmiech, i wrzaski, i szczękanie kielichów
344 XII |          wielki, i śmiech, i wrzaski, i szczękanie kielichów i brudne
345 XII |                i szczękanie kielichów i brudne pieśni; a stanąwszy
346 XII |             człowieka silnego w Bogu, i nie śmiano mu się urągać.~
347 XII |               rozsiewają dębu nasiona i roznoszą je po ziemi, lecz
348 XII |              przeklęte, co wasze mowy i rady do ojczyzny zaniosą.
349 XII |             Zbliża się dzień sybirski i słońce zatracenia.~Dlaczegożeście
350 XII | Dlaczegożeście nie słuchali rad moich i nie żyli spokomie w zgodzie
351 XII |               żyli spokomie w zgodzie i miłości braterskiéj, jak
352 XII |          obraziliście ludy téj ziemi, i z oszczepami stoją czyhając
353 XII |               was kiedy kto Ostyjaka, i obszedł się z nim łagodnie
354 XII |            obszedł się z nim łagodnie i po ludzku? Zaprawdę! koło
355 XII |            węża. O ludzie bez pamięci i serca!~Więc wstanie słońce
356 XII |            serca!~Więc wstanie słońce i dzień przyniesie straszniéjszy
357 XII |      pożyteczny.~Zbliża się Wielkanoc i krzyż czerwony napiszecie
358 XII |        gliniany, rzucił go na proroka i włos mu krwią poczerwienił.~
359 XII |              nas! oto dzban był pełny i wysechł.~A inni zajrzawszy
360 XII |           albo cię ukarzemy śmiercią.~I stał się wielki wrzask,
361 XII |               stał się wielki wrzask, i groźne podniosły się przeklinania;
362 XII |               ten go wyniósł z chaty, i pomogła mu młoda niewiasta
363 XII |               więc na jednéj z mogił, i zimno śniegu ożywiło go,
364 XII |             owinęła nogi jego włosami i trzymała je na łonie.~I
365 XII |               i trzymała je na łonie.~I otworzywszy oczy starzec,
366 XII |               a głos jego był smutny.~I rzekł mu: Weź reny moje
367 XII |               rzekł mu: Weź reny moje i pójdź na północ, znajdziesz
368 XII |        znajdziesz mieszkanie w śniegu i spokojność. A będziesz żył
369 XII |              Weź z sobą tę niewiastę, i niech ci ona będzie siostrą;
370 XII |           śmierć będzie mówić za mnie i wyręczy mię. Ja cię kochałem.~
371 XII |          lilija biorąca z wody liście i kolory niewinne, boś mi
372 XII |            Anhelli stąpanie po śniegu i rzekł: Ktoś nadchodzi? Czy
373 XII |             napełnił wielkiemi łzami; i odwrócił się od niego Szaman
374 XII |             Anhelli, wziął go za rękę i poczuł, że była martwa.~
375 XII |             pochował starca w śniegu, i obróciwszy się do niewiasty,
376 XII |          Podniósł ją z ziemi Anhelli, i udali się oboje na północ,
377 XII |               bo miał serce pełne łez i boleści.~ ~
378 XIII|               Anhelli z ową niewiastą i z renami Szamana, na daleką
379 XIII|               imieniem zbrodniarkę tę i pokutnicę.~Ona mu była sługą
380 XIII|          pokutnicę.~Ona mu była sługą i uściełała łoże liściami
381 XIII|               uściełała łoże liściami i doiła reny wieczorem a rano
382 XIII|          stało się pełne łez, smutków i niebieskich nadziei, i wypiękniało
383 XIII|        smutków i niebieskich nadziei, i wypiękniało na niej ciało.~
384 XIII|   rozpromieniły się blaskiem cudownym i ufnością w Bogu; a włosy
385 XIII|              a włosy stały się długie i podobne szacie obszernej,
386 XIII|               kiedy się w nie ubrała, i podobne namiotowi biednego
387 XIII|        namiotowi biednego pielgrzyma.~I dziwił się Anhelli, że była
388 XIII|             krwią mając zmazane ręce.~I dziwił się, że skarga jéj
389 XIII|               skarga jéj była maleńką i skarżącą się jak płacz niewinnéj
390 XIII|             wędrują ku słońcu złotemu i toną w promieniach.~A lękała
391 XIII|            więc nas Bóg pewnie słucha i na nas patrzy; a jeśli o
392 XIII|         zawodzie z płomienistą grzywą i z białćm czołem.~Straszliwe
393 XIII|        wysokościach do ludzi nędznych i opuszczonych.~A długi smutek
394 XIII|          opuszczonych.~A długi smutek i tęsknoty przyprawiły o śmierć
395 XIII|    przyprawiły o śmierć ową wygnankę, i położyła się na łożu liścianem
396 XIII|               noce w ziemi sybirskiéj i słońce coraz dłużćj zostawało
397 XIII|        Umiłowałam ciebie, bracie mój, i opuszczam.~A powiedziawiszy,
398 XIII|             który jest miły więźniowi i schodzi jeść z jego ręki
399 XIII|     przywiązała do ciebie jak siostra i jak matka twoja, i więcéj
400 XIII|            siostra i jak matka twoja, i więcéj jeszcze... Ale grobowiec
401 XIII|               krainy twojéj rodzinnéj i obaczę dom twój, sługi twoje
402 XIII|          obaczę dom twój, sługi twoje i rodzice twoje, jeżeli jeszcze
403 XIII|           twoje, jeżeli jeszcze żyją?~I nawet miejsce te, gdzie
404 XIII|              mech spod mojéj pościeli i skubią łoże śmierci jedząc...
405 XIII|           oczy do Królowy Niebieskiéj i będę się modliła do Niéj.~
406 XIII|       litanije do Matki Chrystusowéj, i właśnie wymówiwszy: Różo
407 XIII|      wymówiwszy: Różo zlota! skonała.~I na znak cudu, upadła róża
408 XIII|              na białe piersi umarłéj, i leżała na nich, a w jamie
409 XIII|       rozeszła się od niéj woń różana i mocna.~Nie śmiał więc Anhelli
410 XIII|              stał się wielki szelest, i myślał Anhelli, że reny
411 XIII|         rozszczepione lodu sklepienie i krzyczały: Naszą jest!~Lecz
412 XIII|          gołębich, podleciała w górę, i spojrzała na nie oczyma
413 XIII|        Aniołka.~Ciemne więc owe duchy i chmura ich wzniosła się
414 XIII|        powietrzu smutne przeklinania, i stała się znów cichość,
415 XIII|             drzwi, które były z lodu, i odwaliwszy bryłę wyszedł
416 XIII|             bryłę wyszedł na księżyc.~I zobaczył owego Anioła, który
417 XIII|      przypomniał miłość dla niewiasty i pierwszą jego miłość na
418 XIII|          przed nim głowę, stał cicho.~I rzekła do niego Eloe: Wynieś
419 XIII|            twoją siostrę, ja wezmę ją i pochowam litośnie; moją
420 XIII|          wziął na ręce trupa, wyniósł i położył go na śniegu przed
421 XIII|              końce skrzydeł łabędzich i zawiązała je pod umarłą.~
422 XIII|              zawiązała je pod umarłą.~I z pełnemi trupa skrzydłami,
423 XIII|               Anhelli do jamy pustéj, i spojrzawszy na ściany zajęczał,
424 XIV |        zaczyna się od słońca odwracać i zasypia w ciemnościach.~
425 XIV |            Cherubiny przed tron Swój, i rzekł: Idźcie na równinę
426 XIV |       Aniołowie, jaka była wola Pana, i zeszli w krainę mglistą
427 XIV |           ukrywszy w sobie światłość.~I przyszli na miejsce, gdzie
428 XIV |              dziesięciu ludzi bladych i strasznych z postaci.~A
429 XIV |         którym leżał trup człowieczy.~I wzdrygnąwszy się rzekli:
430 XIV |               wnętrznościami naszemi, i z gniazdem węży, które nam
431 XIV |               Czy Bóg pamiętał o nas? i dał nam umrzeć w ojczyźnie
432 XIV |            dał nam umrzeć w ojczyźnie i w ziemi, gdzieśmy się urodzili?~
433 XIV |              Uczynił nas ludem Kaimów i łudem Samojedów... Przeklęty!~
434 XIV |      Przeklęty!~Tak mówił ów człowiek i ocierał usta, na których
435 XIV |                Nawróćcie się, rzekli: i proście Boga! Albowiem pokażemy
436 XIV |         niegdyś znakiem przebaczenia.~I roześmieli się głośno ci
437 XIV |             że z Aniołami rozmawiali, i rzekli: Jakiż jest znak?~
438 XIV |               tęczę, która przebiegła i położyła się na połowicy
439 XIV |        niebios, mówiąc: Oto ten jest.~I straszliwe przerażenie zdjęło
440 XIV |              widok rzeczy tak pięknéj i błyszczącéj, któréj Bóg
441 XIV |               od niebieskich kolorów.~I w zadziwieniu wyrzekli imię
442 XIV |               wyrzekli imię Chrystusa i poupadali martwi.~ ~
443 XV  |              lodu, na miejscu pustem, i ujrzał zbliżających się
444 XV  |              poczuł, że byli od Boga, i czekał, co mu zwiastować
445 XV  |               w samotności milczenia?~I rzekli mu ci młodzieńcy:
446 XV  |            zwiastować ciemność zimową i większą okropność, niż jacy
447 XV  |             twoi pomarli jedząc trupy i będąc wściekli od krwi ludzkiéj:
448 XV  |          przyszli do chaty kołodzieja i usiedli za jego stołem w
449 XV  |             człowiek, który się budzi i powiada sobie: Oto mnie
450 XV  |           rzecz miła czeka o południu i weselić się będę wieczorem...~
451 XV  |         przyszliśmy zwiastować koniec i nieszczęście, a Bóg nie
452 XV  |              nam wyjawić przyszłości.~I rzekł im odpowiadając Anhelli:
453 XV  |          urągacie mi mówiąc o Piaście i o początku, wtenczas kiedy
454 XV  |         owionęła woń krwi ojcowskiéj, i wyrosłem z twarzą smutną
455 XV  |              wyrosłem z twarzą smutną i przelęknioną.~A gdym usiadał
456 XV  |              godzinę śmierci.~Idźcie! i powiedzcie Bogu, że jeżeli
457 XV  |             przyjętą jest, oddaję ją, i zgadzam się, aby umarła.~
458 XV  |                a nawet znużony jestem i chcę zasnąć.~A choć Bóg
459 XV  |             że jestem czysty na duszy i nieskalany żadnym grzechem
460 XV  |             duszy mojéj... to ją dam.~I przerwali mu Anieli mówiąc:
461 XV  |              żywot jaki, a może żywot i los milijonów?~Możeś jest
462 XV  |           zamienić w piorun gwałtowny i być rzuconym w ciemność
463 XV  |       ciemność dla przestrachu zgrai?~I ukorzył się Anhelli mówiąc:
464 XV  |         przebaczcie mi! Uniosłem się, i skrzydła myśli moich uniosły
465 XV  |                oto język mój rodzinny i mowa ludzka zostanie we
466 XV  |               będzie towarzyszem moim i krajem moim.~A oczy moje,
467 XV  |              które się tłuką o drzewa i skały piersią zlęknioną.~
468 XV  |              urodzą się w mózgu moim, i staną przed oczyma, jak
469 XV  |               latarniami przed panem.~I wyciągnę ręce w ciemności,
470 XV  |           piekle.~Czemużem się targał i męczył dla rzeczy będącéj
471 XV  |              się w rzekę nieszczęścia i fala jéj zaniosła mnie daleko
472 XV  |              jéj zaniosła mnie daleko i już nie wrócę - nigdy!~A
473 XV  |        sercach ludzi, który je miesza i przerzuca za kres dobrego?~
474 XV  |             to Anhelli, spuścił głowę i poddał się woli Boskiéj.
475 XVI |               zaczerwieniło się niebo i wybuchnęło wspaniałe słońce;
476 XVI |            krótkiego ptaki niebieskie i białe mewy, którym Bóg uciekać
477 XVI |               kazał przed ciemnością, i wielkiemi tłumami leciały
478 XVI |               spojrzał na nie Anhelli i zawołał: Gdzie wy lecicie,
479 XVI |             Gdzie wy lecicie, o mewy?~I zdawało mu się, że w jęku
480 XVI |              który z krewnych twoich, i zaczęli płakać w ciemności
481 XVI |            pożarła kraina grobowcowa, i o bracie, którego pochłonęło
482 XVI |   nieszczęście.~Taki był głos ptaków, i rozkruszyło się serce w
483 XVI |     rozkruszyło się serce w Anhellim, i upadł.~A słońce utonęło
484 XVI |            słońce utonęło pod ziemią, i tylko jeszcze najwyżéj lecące
485 XVII|               wielka zorza południowa i pożar chmur.~A księżyc znużony
486 XVII|               rozpuszczonych włosach.~I oto nagle z płomienistej
487 XVII|               na koniu, zbrojny cały, i leciał z okropnym tententem.~
488 XVII|      tententem.~Śnieg szedł przed nim i przed piersią konia, jak
489 XVII|            ogniste litery paliły się.~I przyleciawszy ów rycerz
490 XVII|        przeważa!~Nad krwawemi rzekami i na krużgankach pałacowych
491 XVII|           pierś przed kulą świszczącą i przed wichrem zemsty ludzkiéj.~
492 XVII|            głów, jak orły niebieskie, i czaszki królów są odkryte.~
493 XVII|           rzuca pioruny na głowy siwe i na obnażone z koron czoła.~
494 XVII|               jak dyjamentowe źródło, i tak wonne jak lilije wiosenne.~
495 XVII|              To ciało do mnie należy, i to serce mojem było. Rycerzu,
496 XVII|               twój tentni, leć daléj!~I poleciał ów rycerz ognisty
497 XVII|          usiadła nad ciałem martwego.~I uradowała się, że serce
498 XVII|          obudziło się na głos rycerza i że już spoczywał.~ ~ ~ ~