Kazanie

  1 1|             który wszytkim hojnie daje, a nie wymawia: a dana mu będzie.~
  2 1|             hojnie daje, a nie wymawia: a dana mu będzie.~Jacob. l [
  3 1|             opatrzności i pomocy stoją, a ludzki rozum i staranie
  4 1|             niego rady swoje poczynali, a do kapłanów jego z onymi
  5 1|               rzecz, którą czynić mamy, a my głosu Pana Boga naszego,
  6 1|             który wszytkim hojnie daje, a nie wymawia, a będzie mu
  7 1|             hojnie daje, a nie wymawia, a będzie mu dana".~Mądrości
  8 1|               Panu Bogu z całego serca, a nie wspieraj się na mądrości
  9 1|           uwichławszy, na wieki ginęli. A też pospolicie taka świecka
 10 1|               siebie sami mądrymi byli, a mądrości od Pana Boga nie
 11 1|                brat się z brata śmieje, a prawdy nie mówią. Język
 12 1|              pokój z przyjacielem mówi, a tajemnie sieci nań zastawia".
 13 1|               serce ich, teraz poginą". A co prędzej gubi królestwa,
 14 1|           szukać jeszcze nie przestają, a gdzie mogą, bunty i zmowy
 15 1|            dobre pospolite nie pomniąc, a tą łódką, w której się wszyscy
 16 1|            potraciwszy na cudze patrzą, a zamieszką i zgubą ojczyzny
 17 1|                 Bóg jako je naprawicie, a przy nich jako całą ojczyznę
 18 1|             masz. Rzeczpospolita ginie, a jako gdy obręczy z beczki
 19 1|                obręczy z beczki opadają a nikt ich nie pobija, wszytka
 20 1|              zbrodnie kładą, i poczciwą a złotą wolność w nieposłuszeństwo
 21 1|                  Takie hamować i lepsze a ostrzejsze prawa na nie
 22 1|        Osłabienie królewskiej władzej. ~A zwłaszcza iż poważność i
 23 1|              władzej królewskiej ubywa, a ludzkiej śmiałości i nadętości
 24 1|                 pospolitej nie poradzi. A gdy na głowie zejdzie, niedługo
 25 1|                długi czas tu siedzicie, a mało sprawujecie. Agg. 1 [
 26 1|                 wedle Proroka, siejecie,a mało użynacie. Na pobory
 27 1|         użynacie. Na pobory narzekacie, a tu więtsze utraty na tym
 28 1|                Sądowe dekreta moc mają, a sejmowe upadają.~Przeto
 29 1|             żadnym się nic nie naprawi, a snadź się po każdym co skazi
 30 1|  sprawiedliwości i w prawach pobożnych.~A co nagorzej, skąd już bliskie
 31 1|                do sprawowania królestw ~A nie tylo tej przyrodzonej,
 32 1|           przeciwne swej prośbie czyni, a do tego się, o co prosi,
 33 1|           prosił do siebie przyjaciela, a jego by u siebie nieprzyjaciela
 34 1|            który się Pana Boga nie boi, a w grzechach leży, a zwłaszcza
 35 1|                boi, a w grzechach leży, a zwłaszcza w nieczystości
 36 1|                 Oczyścienie sumnienia. ~A iż grzechów wszyscy trudno
 37 1|             synowie dobrzy naśladowali, a do tak trudnej rady wchodząc,
 38 1|                  jeśliście to uczynili, a jeśli nie, wżdy uczyńcie
 39 1|                  wżdy uczyńcie jeszcze, a Bogu się swemu ukorzcie,
 40 1|              Odpuszczaj jeden drugiemu, a daruj krzywdy swoje ojczyźnie,
 41 1|             niezgody waszej nie ginęła, a w miłości i szczerości braterskiej
 42 1|                miłość na tych zjazdach, a wszech niezgod oddalenie!~
 43 1|                wstawaj - Pismo naucza - a uczci personę starą, a bój
 44 1|                  a uczci personę starą, a bój się Boga". ~4. Upór
 45 1|           wywodom lepszym nie ustępuje, a choć widzi, iż go rozumem
 46 1|                   Kto też jest okrutny, a dobrych uczynków miłosiernych
 47 1|               oświeca mu Pan Bóg rozum, a kto okrutny na bliźniego
 48 1|            sprawiedliwości żebrać będą, a P[an] Bóg oświeci rozumy
 49 1|                 przeciwny czyni i mówi, a obiema nieżyczliwy ani uprzejmy.
 50 1|               temu pochlebuje, i owemu, a swoje myśli, jakoby obu
 51 1|                I mniema, że jest mądry, a on jest złośliwy i zdradliwy.
 52 1|                  ten idzie bezpieczno"; a nieuprzejmy w tym sidle
 53 1|                 jako prości i uprzejmi, a sami się też oszukać nie
 54 1|               prawy, i Boga się bojący, a od złego odstępujący". Boże,
 55 1|          waszych prostotę i uprzejmość, a odmiatanie wszelakiej dwojakości
 56 1|         przeszkadza i ludzkie przyjaźni a spojenie serc ludzkich psuje,
 57 1|                 jeden drugiego strzeże, a gładko z sobą mówiąc, jeden
 58 1|          człowiek pracą swoją pomnażał, a nic mu bez pracej i jego
 59 1|             abyście się uczyli mądrości a nie ginęli". I niżej: "Jeśli
 60 1|               droższy ludzie niż bydło? A jakoż je do rządzenia nieumiejętnym
 61 1|               rzemiosło ludzie rządzić, a jakoż je umieć ma ten, który
 62 1|             libri. Mądrość z słuchania. A nie tyło z czytania, ale
 63 1|              kusi, kto o mądrość prosi, a sam się o nie nie stara.
 64 1|                jeśli się nie przyuczysz a rękami swymi nie przyłożysz,
 65 1|          napełni go ducha umiejętności, a on puści jako deszcz wymowę
 66 1|         modlitwie wyznawać Pana będzie, a on radę jego poszczęści".~
 67 1|                braciej, którzy mieszają a swoich pożytków szukają,
 68 1|               takim Panie, który sławny a pewny w obietnicy swojej,
 69 1|           człowiek odmienny i niepewny? A też hojny jest i nikt go
 70 1|                 Bóg nie wymawia dając. ~A gdy daje, nie wymawia nam
 71 1|               taki łotr, toś mi uczynił a to, takeś mię zdradził i
 72 1|             kwitnęła, aby nie ustawała, a ziemia ta nie traciła chwalców
 73 1|           puszczajże nas z obrony twej, a daj mądrość na oddalenie
 74 2|          choroby domowe mają lekarstwa, a na wojny i gwałty mają rozmaite
 75 2|          naszego Królestwa i wnętrznego a domowego jego zachwiania;
 76 2|                i Rzeczpospolitą] swoje. A jeśliście ostrożni i mądrzy
 77 2|            śmierć (obroń Boże) ukazują, a jako złe pulsy, źle jej
 78 2|             płynie: miłość rodzi zgodę, a bez zgody miłość być nie
 79 2|             którzy w mieście jednym są, a pogotowiu jeszcze lepiej
 80 2|                rządzą abo o nich radzą, a nalepsza między królmi,
 81 2|           jakoby lud wszytek nie ginął, a wasza ku Rzeczypospolitej
 82 2|                i nauczał. Joan. 3 [16]. A jeszcze więtszą miłość pokazał,
 83 2|        stworzenia patrzą na cię. Panie, a ty im dajesz pokarm ich
 84 2|            ojcowie naszy i opiekunowie, a my sieroty i dzieciny wasze.
 85 2|            nasze; jeśli nas odbieżycie, a źle o nas radzić będziecie,
 86 2|              rzeki i zdroje wytryskają: a my jako pola, które się
 87 2|           Koronę tę i Rzeczposp[olitą], a mówcie tak z serca z Dawidem:
 88 2|                 pomnieć na cię nie będę a jeśli cię na czele wszytkich
 89 2|                kto zasmuca matkę swoje. A która jest pierwsza i zasłużeńsza
 90 2|                gdy praw nie wykonywacie a do sprawiedliwości fałszywą
 91 2|         ojczyzna wasza: matką wam jest, a nie macochą. Na ręku was
 92 2|                Na ręku was swoich nosi, a krzywdy żadnej cierpieć
 93 2|        podnosicie, praw nie egzekwując, a moc pańską tam, gdzie nie
 94 2|                ta was matka przywiodła, a jako was ozłociła i nadała,
 95 2|                rzadki miał piwo w domu, a teraz winem piwnice wasze
 96 2|       samodziałki boki nasze pokrywały, a teraz aksamity i jedwabie.
 97 2|                 siodła miasto poduszek, a teraz złote kolebki i karety.
 98 2|                 Pierwej proste potrawy, a teraz ptaki i kapłony. Pierwej
 99 2|            Pierwej jedna misa wszytkim, a teraz półmisków kiladziesiąt.
100 2|              ten dostatek obracać miał. A ja co winna - mówi - mają
101 2|             winni, co mię nie słuchają, a dobroci mojej i Boskich
102 2|               dobrze tego pokoju użyli, a zwłaszcza tak, jako on król
103 2|             gnój się i w dym obracają. ~A u was pokój i dostatki,
104 2|             obraca, w zbytki i w gnoje, a zamki puste, wieże próżne,
105 2|                sami siebie miłuj(e)cie, a nie utracicie; onej nie
106 2|              pożytki swoje pojedynkowe, a pospolite burzycie, i mniemacie,
107 2|                 swoje miłuje, traci je. A kto je utraca, najduje je". ~
108 2|                 mają. ~Gdy okręt tonie, a wiatry go przewracają, głupi
109 2|                opatruje i na nich leży, a do obrony okrętu nie idzie,
110 2|              mniema, że się sam miłuje, a on się sam gubi. Bo gdy
111 2|                   Ojczyzna jako okręt. ~A gdy swymi skrzynkami i majętnością,
112 2|                 ma w okręcie, pogardzi, a z innymi się do obrony okrętu
113 2|          żałować. ~Nie dajcie im tonąć, a zmiłujcie się nad krwią
114 2|              Pana Boga: "Jam zgrzeszył, a ta trzoda co zasłużyła.
115 2|                 mię i na dom ojca mego, a ludu tego nie zabijaj".~
116 2|                i o miasto Boga naszego, a Pan niech czyni, co się
117 2|             złego jest w sercu twoim" . A on, przelększy się, rzekł: ..
118 2|              popalone". I rzekł król: ,,A o cóż mię prosisz?" Szczęścia
119 2|               serce ku ojczyźnie mieli, a za własnymi pożytki domów
120 2|                  Ale łakomstwo i ciasne a tylo do swoich własnych
121 2|             świata Daryjusza przeszedł, a mądra gadką, co by na świecie
122 2|               powinnym był Daryjuszowi. A gdy go spytał Daryjusz,
123 2|              swe zamykając. Naśladujmy, a za nic sobie własnych pożytków
124 2|           Podnośmy upadek ludu naszego, a walczmy o lud nasz i o Kościół
125 2|                pozabijani sobie śmierć, a ludowi swemu i Rzeczyposp[
126 2|         ojczyźnie, i sławie ludu swego.~A nie tylo mężowie, ale i
127 2|                 bębny i z tańcy wyszła. A ociec, za głowę się jąwszy.
128 2|               zabił" Judic. 11 [35-36]. A ona się na to nic nie przelększy
129 2|                 Pan Bóg dał zwycięstwo, a takeś Panu Bogu obiecał,
130 2|               pociechy z ciebie czeka?" A ona mówi: "nic to, wesele
131 2|              głodu i pragnienia umiera, a ona się nad nędzą ludzką
132 2|                 swego dostała.~Hester. ~A Hester także, mężna i miłości
133 2|          więźnie ich uprosił i odesłał, a sam został. On widząc, iż
134 2|          urzędom, aby tego nie czynili, a sam się do nieprzyjaciół,
135 2|           rozumem przyrodzonym rządził, a po śmierci żadnej pewnej
136 2|                 miał? Cic.in Caton. ma. A nie dziwuję się jednemu
137 2|           miłujemy Rzeczyposp[olitej]. ~A my pierwsze oko na swoje
138 2|                wszytek królestwa obali, a okręt się ze wszytkimi zanurzy. ~
139 2|             Stan stanu nie ma uciskać. ~A my o pospolitym radząc,
140 2|             radząc, jeden stan ucisnąć, a drugi podnieść chcemy. Duchowny
141 2|               stan poniżyć i zniszczyć, a heretycki abo ślachecki
142 2|                Kmiotki i poddane gubić, a sami sobie folgować w poborach
143 2|        Rzeczypospolitej] nie zawstydzim a nie poprawim? Oni z samego
144 2|               majętności swojej nie ma. A my, cośmy od Chrystusa w
145 2|               od Boga, jedno sam rozum. A my tak surowy, tak pilny
146 2|                 jakom ja was umiłował". A jako. Panie? Jam zdrowie
147 2|                łaski z nieba nie mieli, a nam Chrystus przez Ducha
148 2|                  abyśmy się ją zapalali a nic nam dla braciej naszej
149 2|              sławie u ludzi przestając. A my tak wielkie i tak pewne
150 2|              umrzeć chce, sobie śmierć, a im żywot obierając.~Zdrajcy
151 2| Rzeczypospolitej, kiedy się ja mam źle, a tego nie mam, czego pragnę.
152 2|            bogate. Rób sobie niestatku, a Pana Boga proś o potrzeby
153 2|               Boga proś o potrzeby swe, a przestaj na swym stanie,
154 2|                przestaj na swym stanie, a nie bądź utratnikiem i próżnującym,
155 2|              utratnikiem i próżnującym, a dla siebie jednego tysiąc
156 2|                  ale niebieską naprzód, a potem na tę doczesną. Lecz
157 2|                 gdy się przez nas komu, a zwłaszcza wszytkim, dobrze
158 3|           abyście wszyscy jedno mówili, a nie było między wami odszczepieństwa
159 3|              spoiną jedność zamiłowali, a rozdziałów i schizmów, w
160 3|             przyznać i samym uczynkiem, a nie słowy, pokazać chcieli,
161 3|             Jużci bych wszytko sprawił, a słów i czasu, i pracej nie
162 3|            niego wszytko czynić chcemy, a ja powiem, iż ja temu nie
163 3|                 zgodę wasze nie patrzę, a rozterki między wami kwitną.
164 3|            rządzi, od której odstępować a jej nie słuchać, śmierć
165 3|               nas sądzi, karze, naucza, a spokojny dom swój mieć chce.
166 3|                 naszej nie odpuszczamy, a waśni i nienawiści z nimi
167 3|         nienawiści z nimi nie oddalamy, a z braterskiej się miłości
168 3|                się tego nie przelęknie, a do zgody się braterskiej
169 3|               nam ducha miłości, Panie, a z twej dobroci tym daj zgodę,
170 3|                abyście się nie targali, a zgodę i jedność miłowali.~
171 3|                  Toć się zgadzać muszą.~A spólna ojczyzna i matka
172 3|               serc i myśli nie złożycie a do świętej zgody nie przystąpicie.
173 3|                 zgody nie przystąpicie. A bez sejmów jako o sobie
174 3|               mówił: Szanujcie braciej, a drugi, okrutniejszy, w twarzy
175 3|            których dla Boga uciekajcie, a serca na braty zawaśnione
176 3|                dobrego do waszego złego a na swoje tyraństwo pogodnego,
177 3|               się Belialską pokrywając, a jarzma wdzięcznego Chrystusowego
178 3|                 nawyższego nie słuchają a nie myślą, iż jeden nad
179 3|           różnice poddanych rozsędzały, a wadzić się im nie dopuszczały,
180 3|                 bracia sobie jesteście, a czemu szkody sobie czynicie?"
181 3|                  uspakajać nie dopuści, a z onymi zuchwałymi i swowolnymi
182 3|          swowolnymi mówi: Acto 7 [27]. "A kto cię postawił panem i
183 3|                i sędzię, aby pokój był, a rozerwania, które jest wszytkiego
184 3|                 iż im końca nie będzie, a iż Pan Bóg słuchać starszych
185 3|            szczęśliwego pokoju używają. A źli i swowolni, co radzi
186 3|               swoje pożądliwości mieli, a jedne miawszy, drugich pragną,
187 3|          bogactwa i dostatki wszelakie. A drugie podobno nie od Boga,
188 3|                 i zgody z nim nie chce.~A owe zakryte serca i obłudne,
189 3|               które cicho ludzie łowią, a z małych przyczyn i podejźrzania
190 3|               drugiemu biorą i milcząc, a nic nie mówiąc ani upominając
191 3|                  w słowach przyjaciele, a na sercach obłudnicy - pokoju
192 3|               nie mogą. 1. Petr. 2 [1]. A Piotr Ś. upomina, "abyśmy
193 3|                 i zazdrości, i obmowy", a my tego pełni. Prostoty
194 3|              Pan Bóg zgody nie dopuści, a powichranie głów i myśli
195 3|                  Gdy dziesięcin nie dać a nic kościołom Bożym nie
196 3|             kościołom Bożym nie wrócić, a poddane i ubogie uciskać -
197 3|          rozdział wiary, bo jedna jest, a dwie z niej ani trzy być
198 3|                 Królem się też dzielić, a mówić: ja z nim trzymam,
199 3|                mówić: ja z nim trzymam, a ja nie trzymam, ja tego
200 3|              nie trzymam, ja tego chcę, a ja drugiego - gotowa jest
201 3|                 jako ręka, iż ta niżej, a ta wyżej. ~Nierównosć być
202 3|                  jeden wyższy w stanie, a drugi niższy; jeden więtszą
203 3|                 i drugi jeszcze wyższy, a ziemi wszytkiej król rozkazuje
204 3|              dusza w ciele rząd czyni. ~A jako w ciele jedna dusza
205 3|      wilgotności swej na ogień puszcza, a ogień oziębłość wody miarkuje;
206 3|               swej i suchości upuszcza, a wiatr swoją wilgotnością
207 3|              jeden żywioł uzuchwali się a przemagać inne chce, gotowa
208 3|                 kantor takt dawac musi. A jeśli jeden nad wszytkimi
209 3|           olitej], gdy jeden nie rządzi a różności ludzkich nie miarkuje,
210 3|        pojedynkowe dobre mienie miłuje, a o pospolite nie dba, aby
211 3|            Apostoł upomina, nie miłuje, a z drugimi się nie kupi i
212 3|               powrózek trudno przerwać, a pojedynkowy barzo łacno".~
213 3|          Miejsce własne każdemu zdrowe, a cudze się nie przyda. Gdyby
214 3|               na swym miejscu siedzieć, a nikomu nie zajrzeć. Dobrze
215 4|               onej ciężkiej na wolność (a było po sześćkroć sto tysięcy
216 4|                com uczynił Egipcyjanom,~a jakom was nosił na skrzydłach
217 4|             jaki był Farao, nie służyć, a od ich uciśnienia wolnym
218 4|                 służbę swoje zniewolił. A taka niewola jest prawdziwą
219 4|                 i służby jemu powinnej, a potem spraw Rzeczyposp[olitej]
220 4|             religiej abo służbie Bożej, a drugą o Rzeczyposp[olitej]
221 4|        przystając, ani się odmieniając, a żebychmy go czcić umieli,
222 4|               żebychmy go czcić umieli, a na służbie się jego czasów
223 4|              wszelakim uszanowani byli, a jeden drugiemu szkody w
224 4|               kapłaństwo z królestwem. ~A gdy Mojżesz ten urząd kapłański
225 4|                nim chodzić i wychodzić, a wprowadzać je i wyprowadzać,
226 4|                 przez kapłana Eleazara, a na jego słowo wychodził
227 4|                 bojaźnią Bożą zaprawił. A dla tego, który wszytko
228 4|              może, źle czynić nie chce, a urzędom jako ziemskim bogom,
229 4|               choć zmyślając i zwodząc. A czego oni fałszem wspierać
230 4|              rządzą urzędnicy świeccy. ~A gdy Mojżesz one 70 mężów
231 4|                 królewski odprawowali. ~A w nowym zakonie przez trzysta
232 4|            różne kapłaństwo królewskie, a królestwo kapłańskie. ~Z
233 4|              królestwo, ale kapłańskie, a u nas kapłaństwo, ale królewskie.
234 4|                rządził, ale z kapłanem, a tu kapłan rządził, ale z
235 4|                ś. napisał. De consider. A to dlatego, iż nowy zakon
236 4|              zabawy z biskupów znosiły, a na świeckie się pany, począwszy
237 4|                rządzić się onym świętym a ubogim, jako małym dziecinom,
238 4|           każdemu do niej przystępować. a. 1. 1. De Episc. iudic.
239 4|             nawyższego biskupa czcili. ~A iż się był Konstantyn u
240 4|            swego laterańskiego ustąpił, a potem i Rzymu, i imiony
241 4|       błogosławieństwa. Potem ja siędę, a ty ze wstydem stać będziesz,
242 4|           uczynisz, przyjadę do ciebie, a inaczej nie możesz mi tak
243 4|        przystojnej biskupiej zaniedbał, a Boski kapłański urząd zelżył".
244 4|             wrócili to, co źle wydarli, a jady swymi psować wiary
245 4|           wschodnie królestwa sprawował a świętego biskupa Chryzostoma
246 4|                nasze utwierdza państwo, a gdy je gniewamy i religiej
247 4|            poimać nie śmiał, tak pisze: a. 1. 4. de his, qui confug.
248 4|          majestatu, pokornie zejmujemy, a do świętego ołtarza tylo
249 4|            broni do kościoła nie niósł, a ci w kościele strzelają
250 4|          kościele strzelają i zabijają, a jeszcze bez karania zostają.
251 4|                zatrzymanim swoim mając, a bojąc się pogróżki onej
252 4|         podnosząc; chcąc, aby ustąpiła, a ich nową i gościnną religią
253 4|                  Nowego Chrystusa, nową a w Koronie nigdy nie słychaną
254 4|                 heretyków do nas niosą, a nic, co kościołom pobrali,
255 4|                Ten stary dąb tak urósł, a wiatr go żaden nie obalił.
256 4|            królestwa i ojczyzny waszej. A za tym i upadek, obroń Boże,
257 4|                 Jeśli między senatory - a kto ich tam sadził i mianował?
258 4|                 iż waszej ręce zawadzi. A jeśli gwałtem go ze krwią
259 4|              policyjom herezyje czynią, a jako sama katolicka wiara
260 4|           wszelkiego niebezpieczeństwa. A jeśli od Kościoła służby
261 4|              dzień się więcej wzmacnia, a co dzień ziemię i wszytko
262 4|                  Tegoż się i wy bójcie, a z fundamentu szczęścia i
263 4|            królestwa Chrystusowi służą, a on im mocnym Bogiem zawżdy
264 4|                Jezu Chryste, Boże nasz, a fundament jego, ś. katolicką
265 5|         KRÓLESTW SZCZĘŚLIWIE DOCHOWYWA,~A HERETYCTWO JE OBALA~Służcie
266 5|               wszytkiego serca waszego, a nie puszczajcie się za próżnościami,
267 5|                za obcymi bogami udawać, a jednego Pana Boga prawdziwego
268 5|                się - prawi - Pana Boga, a służcie mu z całego serca
269 5|              jednego Chrystusa ukazuje; a królestwo wasze i Rzeczpospolita
270 5|       Rzeczpospolita wasza stać będzie. A jeśli się do innych obcych
271 5|         rozmnożenia świeckich królestw, a jaki jad w sobie mają heretyctwa
272 5|              tam jest upadek królestwa, a dom się na dom wali.~Katolicka
273 5|               wyklęty i z domu wypadaj, a między bracią niezgody nie
274 5|            około świeckich nie będzie. ~A gdzie około wiary i rzeczy
275 5|               swego murowania materyją, a inakszą cieśla do swego
276 5|                 przyjaźni przeszkadza. ~A k temu różność wiar odejmuje
277 5|                sobie przyjaciela szuka, a od różnego i inakszego niźli
278 5|               swoim błędzie nie ułowił, a niźli mu się dufać będzie. ~
279 5|              abo już uczynił, bo luter, a sumnienia u niego niewiele.
280 5|                jedność, i miłość psują: a jakoż szkodliwe Rzeczypospolitej]
281 5|               Rzeczypospolitej] nie są? A który jad prędzej zarazić
282 5|                 jedno zgodne królestwo, a herezyje i różne wiary dzielą
283 5|               wiary z ludem Roboamowym, a będzie-li w jednego z nimi
284 5|                 jednego pana zaś wrócą, a mnie zabiją. I rozerwał
285 5|             którym jest sprawiedliwość, a każdy przy swoim zostaje,
286 5|               każdy przy swoim zostaje, a krzywdy nie cierpi, bo fundament
287 5|              dziesięciny powydzierali - a żadnej z nich sprawiedliwości
288 5|              Izraelem i z synmi Efraim. A jeśli rozumiesz, iż w mocy
289 5|                 I gdy powiedział król: "a z pieniądzmi, którem dał
290 5|                 gdzie są kapłani jego. ~A tak w wojsku naszym Bóg
291 5|          prawnych Bożych w swym wojsku, a zatem i Pana Boga z sobą
292 5|       Przeczystej Matki jego nie czczą, a kościelną w tym naukę bluźnią,
293 5|            Sprawiedliwość wynosi naród, a mizerne ludzie grzech czyni".~ 
294 5|            idące między ludźmi szczepi; a heretyctwo i nauka ich barzo
295 5|              tym żywocie, i po śmierci. A obiecując każdemu za jego
296 5|                 aby każdy Boga się bał, a króla czcił, jako Piotr
297 5|          herezyje ojca mają odstępstwo, a matkę nieposłuszeństwo.
298 5|                prześladował i wyganiał. A potem Pan Bóg twardość serca
299 5|            pomoc wielka do niego czyni.~A k temu do cnót świętych
300 5|               nie mogą. Joan. 15 [1-6]. A katolicy, jako roszczki
301 5|          towarzystwo ludzkie rozrywają; a katolickie natury, będąc
302 5|               nie czyniąc. Bar. tom. 4. A gdy Pan Bóg cesarze ich
303 5|            katolicką wiarę przyjmijcie, a pokutujcie".~Acz cesarze
304 5|              cześć i majętność tracili, a jednak tak je do tego czasu
305 5|            dostojeństwa, i urzędy mają. A oni wszędzie, i tu w Prusiech,
306 5|          katolikom pobrali i zwojowali. A gdy zaś Pan Bóg dał katolikom
307 5|               swoją ludzi nie zarażali. A oni i czterech godzin z
308 5|               królestwo to trwałe było, a tak do upadku nachylone,
309 5|            upadek: jedną drogą przyjdą, a siedmią uciekać będą przed
310 5|          królestwo świeckie nie ginęło, a twego błogosławieństwa nie
311 5|            twego wiernego przyczyniało, a pobożność dobrych uczynków
312 6|             serce i głowa. Wesołe serce a głowa zdrowa czynią człowieka
313 6|               sposobnego. Isa. 1 [5-6]. A smutne serce, jako mówi
314 6|             jako serce w ciele ludzkim, a królewski stan jako głowa.~
315 6|                 żywot wieczny pochodzi; a stan królewski jest jako
316 6|           jednego. Który gdy się mieni, a na wiele się głów dzieli,
317 6|               Panem Bogiem, modląc się. A P[an] Bóg mu powiedział: "
318 6|                  choć im tego dopuścił, a iż od nich tym zelżony był,
319 6|             napisane Deut. 17 [14-20]. ~A co więcej, w zakonie u Mojżesza
320 6|                Lecz tyło sądzili ludzi, a gdy wojna naległa, zwoływali
321 6|                 naległa, zwoływali lud, a Pan Bóg im sam hetmanem
322 6|           majestatu i pompy opatrowali, a jednak sądy i wojny szczęśliwie
323 6|               sławę nosili i okazowali. A dwór i żołnierze ustawicznie
324 6|           prostych sędziaków odmienili, a więcej się na królewską
325 6|          poddaną, aby dwa nie rządzili, a w domu jednym żony, choć
326 6|       Monarchiją wszyscy uczeni chwalą, a inne rządy ganią. ~Co jedno
327 6|                 rząd pod jednym chwalą, a inne ganią. Filo, Żydowin
328 6|              panów żadnego pana nie ma, a gdzie pana nie masz, tam
329 6|                 sobie wiary dotrzymali, a krwią się nie kończyli?"
330 6|                  nade wszytko nalepsze. A tam, gdzie ich niewiele
331 6|               rozkazuje, jest przednie; a gdzie wiele, tam rząd we
332 6|              Rząd jest, gdzie nierówni, a jeden drugiemu podlega.~
333 6|                nie łacniej rząd uczyni? A rząd nie na tym jest, gdy
334 6|                od siebie miejscy różni, a jeden drugiemu podlega.
335 6|            prymasów jeden pa-tryjarcha, a nad nimi jeden Piotr abo
336 6|               tak rozumiem, jako Paweł, a ja, jako Piotr, a ja, jako
337 6|                Paweł, a ja, jako Piotr, a ja, jako Jakub. A gdy jeden
338 6|                Piotr, a ja, jako Jakub. A gdy jeden rządzi, wszyscy
339 6|                 nad 400 aż do Juliusza, a od Juliusza z chrześcijańskimi
340 6|                 Konstantyna ostatniego. A na zachód, od Karła Wielkiego
341 6|                  i oni wszytkim władną. A też w jednym mieście, jako
342 6|         ślacheckim życzliwymi nie byli, a dominium absolutum i zatem
343 6|           krócąc i okreszając moc jego, a pomagając rozumowi jego,
344 6|                jego, aby nie pobłądził, a złym się tyranem nie stawał.~
345 6|          absolutum dominium miarkowali; a potem inne ludzkie prawa
346 6|         miarkowała, aby nie pobłądzili, a mocy onej z rozumem i bojaźnią
347 6|                 im samym na tym należy, a jako z królów cześć wszytka
348 6|             jego przestępować nie śmie, a tej wolności nie ma, aby
349 6|               Mówi: króla się nie boję, a przed sąsiadem ucieka i
350 6|           grzechom i czartu nie służyć, a tyraństwa piekielnego uchodzić.
351 6|              łupiestwa, lichwy, zdrady, a mówią: ja wolny! O niewolniku
352 6|                 czuj o niewolej swojej, a wychodź z mocy szatańskiej,
353 6|              wolności złotej wdzięczni, a na niej przestajcie, a za
354 6|                  a na niej przestajcie, a za nie Panu Bogu dziękujcie.~
355 6|           Czwarta wolność - piekielna. ~A onej czwartej, piekielnej,
356 6|                  wolnością się cieszmy, a u panów swoich przyrodzonych
357 6|               królowie są sługami praw, a sędziowie są ich wykładaczmi,
358 6|           sędziowie są ich wykładaczmi, a my wszyscy bądźmy niewolnicy
359 6|             obrażając, sami nie gubili, a obyczaj lepszy opatrowania
360 6|               takie jest, iż możniejszy a śmielszy czynią, co chcą. ~
361 6|                i przedsięwzięciu służą. A szlachta, w prostocie nie
362 6|               swymi złymi chciwościami, a nie z powinnym ku dobremu
363 6|                iż im tego, co chcą, dać a nigdy drugich napełnić nie
364 6|                jakich panów natchnieni, a drugdy snadź upominkami
365 6|           wtrącają.~Pisanie artykułów. ~A gdy ich obieranie minie,
366 6|            rzeczy od wszytkich braciej, a ono sami od swej głowy i
367 6|  Rzeczypospolitej] radom przeszkadzają.~A w ich poselskim kole, o
368 6|                dni obierając marszałka, a raz - pomnię - pół-trzecie
369 6|                 próżnych słowach tracą, a cicho targi i zmowy czyniąc,
370 6|         senatorskiej przeszkodę czynią, a monarchiją chwalebną i ludziom
371 6|                przez posły swe rządził, a bez nich król z radą swoją
372 6|              radą swoją nic nie czynił, a na ich konkluzyją patrzył. ~
373 6|                  która jest królestwem, a nie miastem greckim abo
374 6|             szwajcarskim, ani Wenecyją. A musiałaby się wszytka szlachta
375 6|                 iż w niej mądrzy radzą, a głupi dekreta i konkluzyje
376 6|        konkluzyje czynią. Mądrzy radzą, a głupi rządzą. Bo między
377 6|                urodzaj hojny ukazowali, a nic się nie bali. Dobrze
378 6|                aby Barabasza wyzwolili, a nań wołali: "Ukrzyżuj! Ukrzyżuj!"
379 6|               ofiary mu czynić chciało; a ciż zaraz, od Żydów namówieni,
380 6|                 udadzą, tak idą i giną. A o te króliki nietrudno,
381 6|             chcą, i składają na bracią. A bracia abo o tym nie myślili,
382 6|          wiedząc drugdy na co, i szkody a zguby swej nie bacząc.~Takiej
383 6|               starym ludu twym ustawił, a takich wielogłownych rządów
384 6|             Opatrzywszy wolności swoje, a nie mając żadnego uciśnienia
385 6|              jeden drugiemu sprzeciwia, a chcą wszyscy rządzić. To
386 6|               ludzkie od Boga skaranie. A pogotowiu błogosławieństwo
387 6|             zgubę je swoję, i pośmiech, a sromotę u ludzi obcych obracać
388 6|                  Bóg na was nie wejrzy, a serca wam nie odmieni, za
389 6|           przyjmują ludkom twoim pokój. A obmyślaniu ich, aby niespokojni
390 6|             przełożeństwa, przyjmowali. A w pobożności rodzaj cnót
391 7|           której umierać i ginąć muszą, a Pan Bóg je wykorzenia: prawa
392 7|         wykorzenia: prawa i statuty złe a niesprawiedliwe, którymi
393 7|              każdej Rzeczyposp[olitej], a niesprawiedliwe jako są
394 7|                 i prawo jest światłość, a droga żywota gromienie karności". ~
395 7|             świeca w ciemności ukazuje, a karanim, aby z niej nie
396 7|              takiego nie mając, czynią. A jeśli występują, samo na
397 7|       przyrodzone. ~To prawo grzechami, a zwłaszcza pierworodnym,
398 7|              pierworodnym, i grubością, a niedbałością, a zdradami
399 7|              grubością, a niedbałością, a zdradami szatańskimi osłabiło
400 7|             swoje potrzebnie nam stawi, a zwłaszcza na koncyliach
401 7|               mają moc prawa stanowić. ~A iż królowie i Rzeczposp[
402 7|          niesprawiedliwe prawa stawią". A jeśliż takim biada, tedyć
403 7|           wszyscy byli mądrzy i dobrzy, a nic nad sprawiedliwość nie
404 7|                się jakim wojskiem może, a bez praw stać i trwać żadne
405 7|                  niewolnikami nie byli, a im nie służyli; a nie na
406 7|                 byli, a im nie służyli; a nie na tym, abyśmy praw
407 7|                 Chrystusowi - i urzędom a posłańcom jego - służąc
408 7|              odmiany nie przypuszczają, a ludzkie są doczesne i odmienić
409 7|             wszytkim pożyteczne, cnoty, a nawięcej bogobojność, szczepiące,
410 7|              czci Boskiej ochraniające, a na koniec dobrą egzekucyją
411 7|        sprawiedliwości w sobie nie mają a jaką krzywdą ludzką pokrzywione
412 7|              abo jednemu stanowi służy, a drugiemu wadzi i on psuje,
413 7|             Cnotę szczepić prawa mają. ~A napilniej prawa cnotę ludzką
414 7|        posłuszne, karne, mądre i mężne, a miłością jeden ku drugiemu
415 7|            każda Rzeczposp[olita] stoi, a przeciwnymi niewstydy i
416 7|               Bożej wieść ludzie mają. ~A gdzie prawa ludzie do bojaźni
417 7|             poddani ich Pana Boga bali, a prawa ich do tego im dawały
418 7|               Bożej prawa bronić mają. ~A które królestwo swoimi prawy
419 7|               Boskiej czci przestrzega, a bluźnić imienia Bożego i
420 7|               swymi świeckimi wyrzucił, a o bluźnienie się Pana Boga
421 7|               co da, sowicie zaś oddał. A cóż Pan Bóg?~Pewnie takiego
422 7|                przyprawi. Piszem prawa, a więcej tych, które żadnego
423 7|      wypełnienia nie mają. Karty mażem, a papier ukazujem, a po staremu
424 7|               mażem, a papier ukazujem, a po staremu w nierządzie
425 7|                 pisać, wywodzić umiemy, a czynić namniej. Nie masz
426 7|              wiele urzędników nie mogą; a drudzy się przykrzyć i nieprzyjaźni
427 7|           słabieje: i prawa na kartach, a na ludzkich obyczajach złość
428 7|         rządzeniu ludzkim doświadczone, a k temu nabożne i Ducha Bożego
429 7|                 zakon jako się począł. ~A Luter, od którego zakon
430 7|                pisać dobrych nie mogą. ~A jeśli źli, a cnoty i sprawiedliwości
431 7|                 nie mogą. ~A jeśli źli, a cnoty i sprawiedliwości
432 7|                 ostrożnego nie napiszą, a wnet że pobłądzą. A jeśli
433 7|            napiszą, a wnet że pobłądzą. A jeśli jeszcze heretycy i
434 7|                ś. i kościołów być może?~A tak nie lada jako do stawienia
435 7|                 niźli złe prawo stawić.~A mniejszy grzech jest człowieka
436 7|               grzech w tym królestwie. ~A gdy osądzi biskup i kapłan
437 7|            karania zostając szerzą się, a pomsty samego Boga rychłej
438 7|                 im wolno było grzeszyć, a to, co Bogu dano, dziedzictwo
439 7|           kościelne, łupić i wydzierać, a za to żadnego karania nie
440 7|             ateizmu pohamowania nie ma, a stara święta ojców naszych
441 7|                 namniejszą pomoc dawać, a tak ciężko Pana Boga gniewać
442 7|               kto by mądry i umiejętny, a w prawach Bożych, kościelnych
443 7|            wszytkę sprawiedliwość gubi, a przeklęctwo na to królestwo
444 7|              się królestwo nie wątliło, a do upadku, na który się
445 7|               do czasu były pożyteczne, a gdy inszy czas Mesyjaszów
446 7|            który ze złego nie wychodzi, a z błota, w które upadł,
447 7|                 papież Grzegorz Wielki. A gdy się na jego przestrogę
448 7|                jego, i żonę pomordował. A umierając w pokucie tylo
449 7|                na nie dobrze rozmyślić, a imi nie zagęszczać, a praw
450 7|        rozmyślić, a imi nie zagęszczać, a praw się Boskich i ludzkich
451 7|            Boskich i ludzkich dokładać, a potężną im i nieodwłoczną
452 7|              aby on oczy wasze oświecał a Ducha Ś. zesłał, mówiąc:
453 7|           rządziż ty sam nas i sprawuj, a z ręki i karności swej nas
454 7|               nasze uprzejmie miłowali; a w prawach naszych czci świętej
455 8|         próżności, i domy zawarte będą, a nikt wchodzić w nie nie
456 8|            obywatele jego uwichłani są, a wychodzić z nich i poprawować
457 8|                 ta was podobno wyrzuci, a Pan Bóg innym ją narodem
458 8|                innym ją narodem osadzi, a od was i synów waszych królestwo
459 8|              onej wykorzenił i wygubił, a innymi, które sobie obrał,
460 8|              którzy im tego nie bronią, a nie mówią, jako on Finees
461 8|                dziś Pana Boga opuścili, a jutrona wszytek lud gniew
462 8|                 te, którzy by milczeli, a wam tego dopuścili. ~O krzywdę
463 8|            świętego Boga Izraelskiego". A cóż za to? "Ziemia wasza
464 8|                 ucierpi. Apoc. 13 [6]. ~A co się o blużnieniu na Boga
465 8|                są śmierci. Rom. 1 [32]. A kto milczy, a nic nie czyni,
466 8|              Rom. 1 [32]. A kto milczy, a nic nie czyni, będąc winien
467 8|                 2. Łupiestwa kosciołów.~A łupiestwa kościołów Bożych
468 8|              sprawiedliwości świeckiej, a zwłaszcza tych krzywd, które
469 8|             nocy wołają, czynić będzie, a królestwu nie przepuści.
470 8|                schronienia się, został.~A Pan Bóg w prawie swoim napisał:
471 8|            poddanych i uciśnienie ich. ~A ona krew abo pot żywych
472 8|                 kiedy chce i jako chce, a o to i słowa złego nie ucierpi.~ 
473 8|            Pomsta na łupieżce ubogich. ~A na koniec taką pomstę opowieda:
474 8|             usiedzieć~7. Lichwy srogie.~A lichwy i złe nabywania majętności
475 8|      potrzebnych, i prawie je pożerają, a nic z miłosierdzia nad nędznym
476 8|            opuścili i onym staropolskim a żołnierskim życiem wzgardzili.
477 8|               stawać, byle się pokazać, a marności czci i sławy ludzkiej,
478 8|               lita], domy tylo bogate. ~A miłosierdzie zginęło i ku
479 8|                dostatek, i próżnowanie, a iż ręki do nędznego i ubogiego
480 8|               żadnego bać nie potrzeba. A gdy co dla dobrego pospolitego
481 8|          Potwarzy, zdrady, pokrytosci. ~A kto wyliczy nasze potwarzy
482 8|        Rzeczypospolitej] waszej rysują, a wy mówicie: Nic, nic! Nie-rządem
483 8|                w niwecz obróci, i w dym a w perzynę pójdzie chwała
484 8|              wziąwszy garniec gliniany, a zwoławszy was wszytkich
485 8|            język swój jako łuk kłamstwa a nieprawdy. Strzeż się każdy
486 8|              miej: w uściech mają pokój a tajemnie sidła podkładają".
487 8|                 jako trawa za kosarzem, a nie masz tego, kto by je
488 8|                 spaliłbych jedne część, a drugą bych posiekał, a trzecią
489 8|                  a drugą bych posiekał, a trzecią bych na wiatr puścił.
490 8|                 głodem, drudzy mieczem, a trzeci się po świecie rozproszycie".
491 8|            Czterdzieści dni nie wynidą, a Niniwe abo to królestwo
492 8|             mówiąc: dawno nam grozicie, a nic nie masz, chwała Bogu).
493 8|                 i chrześcijany zostali. A on się zły naród chrześcijan
494 8|              Gdy greckie państwa upaść, a Carogród wziąć Turcy mieli,
495 8|           złości i odszczepieństwo ich, a ona im siekierą i wycięciem
496 8|              mogą, gdy ludzie pokutują, a wypraszają się z gniewu
497 8|               dom swój; bo już umrzesz, a żyć nie będziesz".On się
498 8|             zowie. ~Wolna ludzka wola. ~A jednak na oświadczenie wolnej
499 8|                 na zgubę ich przynosił. A jednak mówił: Jerem. 18 [
500 8|                głosu Pana Boga waszego. A P[an] Bóg odmieni to karanie,