Nowela

 501   1  |           Mazur chciał od razu swoim się zająć, swój dom stawiać
 502   1  |              gdy pewnego dnia zjawił się jakby z nieba spadły wóz
 503   1  |       mieszkają Niemcy, może nazywał się krócej: Grünman, ale w Borowinie
 504   1  |            Indianie, którzy wałęsają się małymi oddziałami nieraz
 505   1  |         samego dnia osadnicy poczęli się kłócić. Do tysiącznych sporów
 506   1  |             Oto w osadnikach obudził się jakiś zaściankowoamerykański
 507   1  |            łeb umoczę w kryku, kiedy się sierdzisz. Co ci za business
 508   1  |                        W osadzie źle się po prostu działo, bo ta
 509   1  |              Spory o działki stawały się coraz gwałtowniejsze. Przychodziło
 510   1  |       jednych miast lub osad łączyli się przeciwko pochodzącym z
 511   1  |    kilkanaście owiec, chłopi rzucili się za nimi w pogoń hurmem i
 512   1  |         drugiego ranka znowu zaczęli się bić z sobą przy karczunku.
 513   1  |              Nieraz księżyc wytoczył się wysoko nad las, a oni jeszcze
 514   1  |           krótkich chwil rozprzęgało się wszystko coraz bardziej
 515   1  |           osadzie. Bezład powiększał się, nurtowała nienawiść. To
 516   1  |             córkę Marysię. Dostawszy się do Arkansas mieli w Borowinie
 517   1  |              Jakoż z początku lepiej się im działo. Co bór, to nie
 518   1  |   najrzadszego lasu wybrał i nikt mu się nie sprzeciwiał, bo wszyscy
 519   1  |            że chytry był, poznał, co się święci, i od czasu do czasu
 520   1  |            od czasu do czasu odzywał się:~- Moja córuchna chodzi
 521   1  |            gospodarska córka. Kto mi się niżej pokłoni i lepiej wygodzi,
 522   1  |               Ale tam rzeczy psowaly się z dnia na dzień. Ubiegł
 523   1  |       zrąbano drzewo, ziemia pokryła się wiórami, tu i owdzie wzniosła
 524   1  |        wiórami, tu i owdzie wzniosła się żółta ściana domostwa; to
 525   1  |         przed siekierami. Ci, którzy się zagłębiali w chaszcze, przynosili
 526   1  |            kształt duchów przesuwają się między gąszczami, jakieś
 527   1  |             widzeniu diabła zdarzało się, że dwóch zuchów w las poszło
 528   1  |           wysilenia, a potem rzuciła się na nich febra. Kłótnie o
 529   1  |         zaprzeczali. Tabor rozprzągł się, rozstawiono wozy po wszystkich
 530   1  |        Tymczasem jedna rzecz stawała się coraz widoczniejszą, to
 531   1  |         zasiewy na rubieżach leśnych się zazielenią i dochówek jaki
 532   1  |           ludzi. Huk siekier w lesie się zmniejsza, bo cierpliwości
 533   1  |          rąbać, a bór szumiał, jakby się natrząsał z ludzkiej niemocy. "
 534   1  |         chłopa. A las szumiał, jakby się natrząsał.~Pewnego wieczora
 535   1  |             pierścieniem po gościńcu się potoczyć, nie przepływał,
 536   1  |           wiedzieć, że w osadzie źle się dzieje, ale w takiej już
 537   1  |        wydobył, taka jej dusza stała się jasna w niedoli, że ufności
 538   1  |            pomógł z nędzy wstać i tu się przedostać, dał jej swoją
 539   1  |            niedola przyciśnie, niech się do niego zgłosi, a on ją
 540   1  |         uciekali z niej nocami, i co się tam z nimi działo, to już
 541   1  |              las szumiał i natrząsał się.~Stary Wawrzon zachorował
 542   1  |             to słyszał, zaraz rzucił się na kolana.~- Ojcze! pobłogosławta -
 543   1  |     dziewczynę jako dolę własną. Jać się z borem znam i zginąć jej
 544   1  |          tęczę, ale ona, pochyliwszy się ku nogom starego, rzekła:~-
 545   1  |               Czarny Orlik nie mylił się: osada marniała. Upłynął
 546   1  |             na robotę. Febra rzucała się na coraz nowe ofiary, ludzie
 547   1  |              a nieśmiertelny, zmiłuj się nad nami!" Bór przestał
 548   1  |          nami!" Bór przestał kołysać się, przestał szumieć i słuchał.
 549   1  |          Czarny Orlik, który z borem się znał, utkwił weń czarne
 550   1  |           głośno:~- Ano, to weźmiewa się za bary.~Ludzie popatrzyli
 551   1  |         tylko o nic nie dbał i o nic się nie troszczył. Bór mu dawał
 552   1  |       wszystko w ręce brać i rządzić się, jak szara gęś po niebie,
 553   1  |            wszystkich z Teksasu. Gdy się po suplikacjach na bór zawziął,
 554   1  |          pociągał ku południowi, gdy się zmroczyło. Orlik wziął karabin
 555   1  |              czerwoną jasność.~- Bór się pali! Bór się pali! - zaczęto
 556   1  |         jasność.~- Bór się pali! Bór się pali! - zaczęto wołać w
 557   1  |             Chmary ptactwa podniosły się z łoskotem ze wszystkich
 558   1  |          trzecia. Obie wkrótce zlały się z pierwszą i pożar huczał
 559   1  |  przestrzeniach. Płomienie rozlewały się jak woda, biegły po suchych
 560   1  |             Czerwone węże ognia wiły się po smolnym podszyciu puszczy.
 561   1  |           Niebotyczne drzewa chwiały się niby płomienne słupy i kolumny.
 562   1  |              skrętach liany odrywały się od drzew i kołysząc się
 563   1  |              się od drzew i kołysząc się strasznie niby jakieś szatańskie
 564   1  |          drzewa. Niebo zaczerwieniło się, jakby w nim drugi był pożar.
 565   1  |             drugi był pożar. Zrobiło się widno jak w dzień. Potem
 566   1  |            wszystkie płomienie zlały się w jedno morze ognia i szły
 567   1  |         zaczęli krzyczeć i nawoływać się wzajemnie, gdy nagle od
 568   1  |             od strony pożaru pokazał się w skrach i blasku Czarny
 569   1  |             go otoczono kołem, oparł się o karabin i rzekł:~- Nie
 570   1  |            strzyma.~Potem zbliżywszy się do Marysi rzekł:~- Musisz
 571   1  |              Orlika i cały wydał jej się strasznym.~Pierwszy raz
 572   1  |          dalej a dalej; dzień zrobił się chmurny i groził deszczem.
 573   1  |              niepodobna było zbliżyć się od gorąca.~Drugiego dnia
 574   1  |  wstrząsnąwszy atmosferą, przyczynił się do spędzenia chmur, ale
 575   1  |          ogromne deszeze. Przyczynia się do tego i parowanie wód,
 576   1  |       strumieni kraj cały zwiększają się na wiosnę z powodu topnienia
 577   1  |         polanka rozmiękła i zmieniła się stopniowo w wielką sadzawkę.
 578   1  |          znów opuścili osadę pragnąc się dostać do Clarcsville, ale
 579   1  |        niepodobny. Położenie stawało się straszne, bo od przybycia
 580   1  |          przybycia osadników kończył się już miesiąc, zapasy mogły
 581   1  |            już miesiąc, zapasy mogły się wyczerpać, a dostać nowych
 582   1  |        prawie narzucał, i zobowiązać się do wdzięczności, bo zapłaty
 583   1  |              w świecie? - wypraszała się dziewczyna. Idź, inszej
 584   1  |            mi cię zaprzeczy? Kogo ja się tu boję? Niech przyjeżdża
 585   1  |            do Wawrzona, Orlik zdawał się mieć słuszność. Stary chorzał
 586   1  |              boru, w taborze rozległ się krzyk przeraźliwy:~- Woda!
 587   1  |             Kobiety i dzieci zaczęły się chronić na wozy, mężczyźni
 588   1  |            od strony lasu powiększał się i mieszał z okrzykami trwogi,
 589   1  |            większe zwierzęta zaczęły się cofać przed parciem fali
 590   1  |           gwałtowność prądu zwiększa się. Owce spłynęły i żałosnym
 591   1  |         cebra i każda minuta stawała się coraz straszliwszą. Daleki
 592   1  |    straszliwszą. Daleki szum zmienił się w ogromny gwar i huk rozwścieczonych
 593   1  |             lasów, groza, rozpętanie się żywiołów, ciemność, śmierć.~
 594   1  |           spalonego lasu, przewrócił się. Na rozdzierający krzyk: "
 595   1  |              postaci męskich rzuciło się z drzew, ale fala porwała
 596   1  |              innych wozach chroniono się na płócienne dachy. Deszcz
 597   1  |      człowieka, czasem ręka wysunęła się z wody i zapadła w nią na
 598   1  |           Maria!" Na łące potworzyły się wiry i koliska, wozy nikły...~
 599   1  |       przejdźcie na drugą stronę, by się tratwa nie przechyliła,
 600   1  |        począł wiosłować.~Wydostawszy się na właściwe łożysko strumienia
 601   1  |          Olbrzymie siły jego zdawały się podwajać. Oko pomimo ciemności
 602   1  |              samym rankiem wydostali się z lasów, bo żadnego wierzchołka
 603   1  |            spienionej wody zataczały się z rykiem po pustej płaszczyźnie.
 604   1  |          chwilę wiosłować i odwrócił się do Marysi:~- Mojaś ty teraz,
 605   1  |               Tymczasem Wawrzon czuł się gorzej i gorzej. Chwilami
 606   1  |               sterane ciało. Zbliżał się kres i uspokojenie wielkie,
 607   1  |              W samo południe obudził się i rzekł :~- Maryś! Już ja
 608   1  |             miłosierny! Nacierpiałem się niemało, to mi odpuści grzechy
 609   1  |             To dobry pan, on zlituje się nad tobą i na drogę ci da
 610   1  |            Pod Twoją obronę uciekamy się, Święta Boża Rodzicielko!"
 611   1  |            widocznie przypomniało mu się, jak chciał Marysię z nędzy
 612   1  |                Wieczorem wypogodziło się. Słońce w chwili zachodu
 613   1  |              chwili zachodu pokazało się nad zalaną okolicą i odbiło
 614   1  |              zalaną okolicą i odbiło się w wodzie długą, złocistą
 615   1  |           konać. Bóg jednak zmiłował się nad nim i dał mu śmierć
 616   1  |           obłędzie gorączki zdało mu się, że do niej wracał. Ot,
 617   1  |            niej wracał. Ot, widzi mu się, że stary pan z Nowego Jorku
 618   1  |             drogoskazie. Chłop rzuca się na ziemię i ryczy ze szczęścia,
 619   1  |           ziemię całuje, i czołgając się do krzyża obejmuje go rękoma:
 620   1  |          jednak były i wiry, kręcące się nad wklęśnięciami stepu,
 621   1  |         opuszczają, gdy nagle zerwał się na równe nogi i krzyknął:~-
 622   1  |             z którego smuga odbijała się w wodzie.~- To łódź z Clarcsville! -
 623   1  |              jego świetle zarysowało się coś jakby wielka łódź. Była
 624   1  |          bardzo daleko, ale zbliżali się. Po niejakim jednak czasie
 625   1  |           ujrzał, że łódź nie posuwa się naprzód.~Wpłynęli na wielki
 626   1  |           dalej, światło zmniejszało się. Na szczęście tratwa po
 627   1  |             ale zamiast strzału dało się słyszeć głuche klapnięcie
 628   1  |           Proch zamókł.~Orlik rzucił się na tratwę jak długi. Nie
 629   1  |           martwy; na koniec podniósł się i mówił:~- Maryś... Inną
 630   1  |            sam po świecie i ludziska się mnie bali, a ja się ciebie
 631   1  |         ludziska się mnie bali, a ja się ciebie zląkłem, i ot, Maryś,
 632   1  |           moje, słońce moje...~I nim się zmiarkowała, co chce czynić,
 633   1  |               co chce czynić, rzucił się na wodę i począł płynąć.
 634   1  |              tył ciągnęło, wydzierał się i zdążał naprzód. Gdyby
 635   1  |          usiłowań z wolna tylko mógł się posuwać. Gęste, żółtawe
 636   1  |               Policzki jego wydymały się, usta wyrzucały wodę, oczy
 637   1  |           zalała mu gardło. Zanurzył się. Fala przeszła nad jego
 638   1  |         Dosłyszano go, bo plusk stał się szybszy. Ale Orlik zanurzvł
 639   1  |          szybszy. Ale Orlik zanurzvł się znowu. Porwał go potworny
 640   1  |             tylko jego ręka wzniosła się nad wodę, potem druga, a
 641   1  |         niósł je ku niej. Zarysowała się łódź o kilkunastu wiosłach,
 642   1  |          przy blasku ognia poruszały się jak czerwone nogi jakiegoś
 643   1  |  rozpaczliwie.~- Hej, Smith! - ozwał się po angielsku jakiś głos. -
 644   1  |               Nie ludzie też znęcali się nad nią, ale życie i jego
 645   1  |            Wyjechała.~Drzwi zamknęły się przed nią. Siadła na progu
 646   1  |               by ją zabrali, a jeśli się zmiłują, to o żebranym chlebie
 647   1  |           Poszła do portu i czołgała się u nóg niemieckich kapitanów...
 648   1  |              by ją zabrali; bo gdyby się tylko trochę odżywiła, byłaby
 649   1  |              ją chciał topić. Żywiła się tym, co wyrzucała woda,
 650   1  |              co wyrzucała woda, jako się w Nowym Jorku z ojcem żywili.
 651   1  |           Pewnego poranku przywlokła się z wysileniem i z tą myślą,
 652   1  |              nie prosić, jeno dostać się na pierwszy lepszy statek
 653   1  |       odchodzący do Europy i schować się gdzieś na dnie cichutko.
 654   1  |       gorączka chwyta. Jakoż zaczęła się uśmiechać i mruczeć:~- Jać
 655   1  |          Jaśka. Ludzie przyzwyczaili się do niej i obdarzali czasem
 656   1  |     dziękowała pokornie, uśmiechając się jak dziecko. Trwało tak
 657 Latar|       LATARNIK~Pewnego razu zdarzyło się, że latarnik w Aspinwall,
 658 Latar|           bez wieści. Ponieważ stało się to wśród burzy, przypuszczano,
 659 Latar|             wśród mgieł podnoszących się często na tych ogrzewanych
 660 Latar|              bynajmniej nie uśmiecha się rozpróżniaczonym i lubiącym
 661 Latar|             czym przywożący oddalają się natychmiast, na całej zaś
 662 Latar|               gdyby nie to, że chcąc się dostać z dołu do ognisk
 663 Latar|   najniespodzianiej następca zgłosił się jeszcze tegoż samego dnia.
 664 Latar|            pierwszy rzut oka podobał się Falconbridge'owi. Pozostało
 665 Latar|              wskutek czego wywiązała się następująca rozmowa:~- Skąd
 666 Latar|              robili dotąd?~- Tułałem się.~- Latarnik powinien lubić
 667 Latar|             na Węgrzech. Potem biłem się w Stanach przeciw południowcom,
 668 Latar|            na latarnika wydajecie mi się za starzy.~- Sir - ozwał
 669 Latar|             za starzy.~- Sir - ozwał się nagle kandydat wzruszonym
 670 Latar|              tylko zależy. Drugi raz się może taka posada nie zdarzy.
 671 Latar|            dobre, proste serce, czuł się wzruszony.~- Well! - rzekł. -
 672 Latar|        wieczora, gdy słońce stoczyło się na drugą stronę międzymorza,
 673 Latar|        brzegach. Morze tylko burzyło się, ponieważ przypływ wzbierał.
 674 Latar|             naciskiem, by mogła snuć się prawidłowo. Czuł on coś
 675 Latar|         zwierz, gdy wreszcie schroni się przed pogonią na jakiejś
 676 Latar|          Obrazy tej burzy przesuwały się teraz szybko w jego myśli
 677 Latar|              przyszłości, jaka miała się rozpocząć. Część swych dziwnych
 678 Latar|              i rozniecił ognisko, by się osiedlić na stale, jakiś
 679 Latar|     wszystkim, co przeszedł. Oto bił się w czterech częściach świata -
 680 Latar|             uczciwy, nieraz dorabiał się grosza i zawsze tracił go
 681 Latar|        Brazylii: tratwa jego rozbiła się na Amazonce, on sam zaś
 682 Latar|        bezbronny i prawie nagi tułał się w lasach przez kilka tygodni,
 683 Latar|          przez kilka tygodni, żywiąc się dzikim owocem, narażony
 684 Latar|               w Arkansas, i - spalił się w wielkim pożarze całego
 685 Latar|             Górach Skalistych dostał się w ręce Indian i cudem tylko
 686 Latar|     wielorybniku: oba statki rozbiły się. Miał fabrykę cygar w Hawanie -
 687 Latar|           dobrych niż złych.~Zdawało się natomiast, że prześladują
 688 Latar|       wszystko. On sam wreszcie stał się trochę maniakiem. Wierzył,
 689 Latar|        pardon. Tak samo nie poddawał się i nieszczęściu. Lazł pod
 690 Latar|              dobrze. W zimie ożywiał się zawsze i przepowiadał jakieś
 691 Latar|         drugimi i Skawiński doczekał się tylko tego, że ubieliły
 692 Latar|            głowę. Wreszcie zestarzał się - począł tracić energię.
 693 Latar|     rezygnacji. Dawny spokój zmienił się w skłonność do roztkliwiania
 694 Latar|           skłonność do roztkliwiania się, i ten hartowny żołnierz
 695 Latar|              żołnierz jął przeradzać się w beksę, gotowego załzawić
 696 Latar|             beksę, gotowego załzawić się z lada powodu. Prócz tego
 697 Latar|    szczęściem jest - tylko nie tułać się. Co prawda, to i należało
 698 Latar|             prawda, to i należało mu się takie skromne szczęście,
 699 Latar|          niedoścignionym. Spodziewać się nie śmiał. Tymczasem niespodzianie
 700 Latar|           balkonie. Patrzył, nasycał się, przekonywał. Mogłoby się
 701 Latar|            się, przekonywał. Mogłoby się zdawać, że pierwszy raz
 702 Latar|       strasznej. Ale dal owa zdawała się biegnąć ku światłu. Długie
 703 Latar|             wiorstowe fale wytaczały się z ciemności i rycząc szły
 704 Latar|            latarni. Przypływ wzmagał się coraz bardziej i zalewał
 705 Latar|         Potem o uszy starca odbijało się kilka wielkich westchnień,
 706 Latar|             owe punkciki to wznosiły się wysoko, to zapadały w dół,
 707 Latar|           zapadały w dół, to chwiały się na prawo i na lewo. Skawiński
 708 Latar|             burzy słabo przedzierały się przez grube mury i tylko
 709 Latar|           wołać, to być może, że gdy się człowiek zestarzeje, woła
 710 Latar|              Prócz tego starość lubi się odosabniać, jakby w przeczuciu
 711 Latar|          wieży. Młodzi ludzie, jeśli się na nie godzą, to po pewnym
 712 Latar|            swoją latarnię i dostanie się między ludzi, chodzi. wśród
 713 Latar|               Wszystko, z czym styka się latarnik, jest olbrzymie
 714 Latar|            raczej ciągłym zadumaniem się, a z tego zadumania nie
 715 Latar|         zajęcia. Dzień do dnia staje się podobny jak dwa paciorki
 716 Latar|    rozmaitość. Skawiński jednak czuł się tak szczęśliwym, jak nigdy
 717 Latar|      siadłszy na balkonie, wpatrywał się w dal morską i oczy jego
 718 Latar|         morską i oczy jego nie mogły się nigdy nasycić obrazami,
 719 Latar|            mocno, że aż oczy mrużyły się pod nadmiarem blasku; czasem
 720 Latar|           wskazujące drogę, kołysały się na fali lekkim, łagodnym
 721 Latar|              między żaglami pojawiał się co dnia w południe olbrzymi
 722 Latar|            żuków, a ludzie poruszali się jak małe punkciki na białym,
 723 Latar|          porcie ustawał; mewy kryły, się w szczerby skał, fale słabły
 724 Latar|          skał, fale słabły i stawały się jakieś leniwe, a wówczas
 725 Latar|       wodnych; słup wieżowy odrzynał się twardo w błękicie. Potoki
 726 Latar|            promieni słonecznych lały się z nieba na wodę, na piaski
 727 Latar|          brakło. Skawiński rozmarzał się własnym szczęściem, ale
 728 Latar|             że człowiek łatwo oswaja się z lepszym losem, stopniowo
 729 Latar|              przekonaniu. Stary zżył się z wieżą, z latarnią, z urwiskiem,
 730 Latar|         piasku i samotnością. Poznał się także i z mewami, które
 731 Latar|             i z mewami, które niosły się w załamach skalnych, a wieczorem
 732 Latar|            jadła, tak zaś przyswoiły się wkrótce, że gdy to czynił
 733 Latar|             czasie odpływu wyprawiał się na niskie, piaszczyste ławice,
 734 Latar|       chodził na ryby, którymi roiły się załamy skalne. W końcu pokochał
 735 Latar|     godzinach, gdy atmosfera stawała się bardzo przezroczystą, widać
 736 Latar|  roślinnością. Skawińskiemu wydawało się wówczas, że widzi jeden
 737 Latar|              olbrzymich muz układały się jakby w przepyszne czubiaste
 738 Latar|              rano i pod noc zwieszał się czerwonawy opar wyziewów -
 739 Latar|             i stada papug wzbijające się czasem jak tęczowa chmura
 740 Latar|       podobne lasy, gdyż po rozbiciu się na Amazonce, błąkał się
 741 Latar|              się na Amazonce, błąkał się całe tygodnie wśród podobnych
 742 Latar|              ile pod cudną, śmiejącą się powierzchnią ukrywa się
 743 Latar|              się powierzchnią ukrywa się niebezpieczeństw i śmierci.
 744 Latar|             olbrzymie węże kołyszące się na kształt lianów na drzewach;
 745 Latar|       przepełnione drętwami i rojące się od krokodylów. Wiedział,
 746 Latar|           wielkość, w których mrowią się krwiożercze moskity, pijawki
 747 Latar|              mleczna głowa podnosiła się z pewną dumą, gdy słyszał
 748 Latar|            Cały świat teraz zaczynał się dla starca i kończył się
 749 Latar|             się dla starca i kończył się na jego wysepce. Zżył się
 750 Latar|            się na jego wysepce. Zżył się już z myślą, że nie opuści
 751 Latar|              poza nią. Przy tym stał się mistykiem. Łagodne, niebieskie
 752 Latar|       istnieć jakoby osoba, a zlewał się coraz więcej z tym, co go
 753 Latar|               ale w końcu zdawało mu się, że niebo, woda, jego skała,
 754 Latar|            dusza; on zaś sam pogrąża się w tej tajemnicy i czuje
 755 Latar|              duszę, która żyje i koi się. Zatonął, ukołysał się,
 756 Latar|           koi się. Zatonął, ukołysał się, zapamiętał - i w tym-ograniczeniu
 757 Latar|              nie wierząc; zdawało mu się, że śni - książka była polska.
 758 Latar|           Towarzystwo, wywdzięczając się, przysyłało książki. Przyszły
 759 Latar|           cud jakiś. Teraz wydało mu się, jak owym żeglarzom wśród
 760 Latar|             kartę tytułową. Zdało mu się teraz, że na jego samotnej
 761 Latar|          jego samotnej skale poczyna się dziać coś uroczystego. Jakoż
 762 Latar|              kilka mew tylko pławiło się w błękitach. Ocean był ukołysany.
 763 Latar|       bełkotały z cicha, rozpływając się łagodnie po piaskach. W
 764 Latar|              piaskach. W dali śmiały się białe domy Aspinwallu i
 765 Latar|          tego spokoju natury rozległ się drżący głos starego, .który
 766 Latar|              który czytał głośno, by się samemu lepiej rozumieć:~
 767 Latar|              trzeba cenić, ten tylko się dowie,~Kto cię stracił.
 768 Latar|            oczu; w piersi coś urwało się i szło na kształt fali od
 769 Latar|             Chwila jeszcze, opanował się i czytał dalej:~Panno Święta,
 770 Latar|          woli. Stary ryknął i rzucił się na ziemię; jego mleczne
 771 Latar|              mleczne włosy zmieszały się z piaskiem nadmorskim. Oto
 772 Latar|         ukochaną, oddaloną za to, że się już tak zestarzał, tak zżył
 773 Latar|           skałą i tak zapamiętał, iż się w nim i tęsknota poczynała
 774 Latar|          teraz "wracał cudem" - więc się w nim serce rwało. Chwile
 775 Latar|             zbudziły go. Wypłakawszy się, miał teraz w twarzy jakiś
 776 Latar|        żywność ptakom, które rzuciły się na nią z wrzaskiem, a sam
 777 Latar|              lasem Panamy i staczało się zwolna za międzymorze, ku
 778 Latar|         rozmaitym". Na niebie paliły się jeszcze długie szlaki czerwone
 779 Latar|       rodzinnej. Stara głowa pochyla się na piersi i śni. Obrazy
 780 Latar|             i śni. Obrazy przesuwają się przed jego oczyma szybko
 781 Latar|              przeszłość ta podstawia się nagle w szeregu widzeń.
 782 Latar|              na koniu! Godziny wloką się leniwo, wreszcie światła
 783 Latar|               opar widocznie podnosi się z łąk i obejmuje świat cały
 784 Latar|            czekać, jak derkacz ozwie się w ciemności i bąki zahuczą
 785 Latar|          blednie: z cienia wychylają się lasy, zarośla, szereg chałup,
 786 Latar|             Czujna wideta słyszy, że się ktoś zbliża. Zapewne idą
 787 Latar|             Nagle jakiś głos rozlega się nad Skawińskim:~- Hej, stary!
 788 Latar|            Łódź z San-Geromo rozbiła się na mieliźnie, szczęściem,
 789 Latar|            stracił posadę. Otwierały się przed nim nowe drogi tułactwa;
 790 Latar|              po lądach i morzach, by się nad nim znęcać do woli.
 791 Latar|           przez te kilka dni posunął się bardzo i pochylił; oczy
 792 Sach |              stoi Antylopa, wznosiła się osada indyjska zwana Chiavatta.
 793 Sach |           którzy w swoim czasie dali się tak we znaki granicznym
 794 Sach |         Grundenau i Harmonii zebrali się pewnej nocy księżycowej
 795 Sach |             samego miasta nie ocalił się nikt, głównie dlatego że
 796 Sach |             zgubiło Indian, podobało się Niemcom. Z wideł źle uciekać,
 797 Sach |              źle uciekać, ale dobrze się w nich bronić. Dzięki tej
 798 Sach |      Grundenau i Harmonii rozpoczęła się emigracja do wideł, w których
 799 Sach |            na Opuncia-Gasse wznosiły się trzy szkoły, z tych jedna
 800 Sach |              i rząd stanowy musiałby się przyczynić. Mieszkańcom
 801 Sach |       przyczynić. Mieszkańcom dobrze się działo. Handel żywym srebrem,
 802 Sach |        flegmatycznych: Nun ja wissen Sie, Herr Muller, is des aber
 803 Sach |           oczy, możną by mniemać, iż się jest w jakiej piwiarni w
 804 Sach |         sierotę, który z czasem stał się pierwszym jej akrobatą.
 805 Sach |           Złotym Słońcem" dowiedział się, że Antylopa była niegdyś
 806 Sach |            że słynny linochód będzie się popisywał na grobach ojców.
 807 Sach |              efekt wyzyskać. Rozumie się, że filistry z Antylopy
 808 Sach |          filistry z Antylopy cisnęli się do cyrku, aby importowanym
 809 Sach |             które w mieście mieszają się z zapachem słodu. W cyrku
 810 Sach |             przed główną bramą, palą się i kopcą. Powiew chwieje
 811 Sach |         bramą tłumy, które nie mogły się dostać lub nie miały za
 812 Sach |           kupić biletów, przypatrują się wozom trupy, a głównie płóciennej
 813 Sach |          chwilach, w których zasłona się uchyla, widać oświecone
 814 Sach |          zaczęcia. Na koniec dzwonek się odzywa, ukazuje się sześciu
 815 Sach |          dzwonek się odzywa, ukazuje się sześciu masztalerzy w palonych
 816 Sach |          tancerka Lina. Rozpoczynają się harce przy odgłosie muzyki.
 817 Sach |  zaniepokojona jej widokiem, pochyla się do ucha młodego grocernika
 818 Sach |           tancerką, wrzeszczą i biją się po twarzach, tancerka miga
 819 Sach |           miga jak błyskawica; brawa się sypią. Co za przepyszne
 820 Sach |        widzami. Na błaznów, bijących się ciągle po twarzach, nikt
 821 Sach |         arenę. W tym to blasku ukaże się straszliwy sachem, ostatni
 822 Sach |          trupy, Hon. M. Dean. Kłania się publiczności i zabiera głos.
 823 Sach |     nadzwyczaj spokojne zachowywanie się, niedawanie brawa i zupełną
 824 Sach |             skoki na koniu, cieszyli się, że siedzą tak blisko, tuż
 825 Sach |          pamiętał? Przecież wychował się od młodych lat w trupie
 826 Sach |              nie zapomniał? Wydawało się to nieprawdopodobnym. Otoczenie
 827 Sach |      stajniach - i na arenie ukazuje się oczekiwany niespokojnie
 828 Sach |         Wszystkie spojrzenia kierują się na postać wodza, który oto
 829 Sach |              by nań patrzono. Wydaje się dumny jak król. Płaszcz
 830 Sach |               Na głowie jego chwieją się pióra, za pasem ma topór
 831 Sach |              po drucie. Zatrzymawszy się na środku sceny, nagle wydaje
 832 Sach |            piętnastu laty nie ulękli się tysiąca tak wyjących wojowników,
 833 Sach |            wyjących wojowników, pocą się teraz przed jednym. Ale
 834 Sach |              Ale oto dyrektor zbliża się do wodza i mówi do niego,
 835 Sach |             po chwili sachem kołysze się już na drucie. Zapatrzony
 836 Sach |        postępuje naprzód. Drut ugina się silnie; chwilami nie widać
 837 Sach |               a wtedy Indianin zdaje się wisieć w powietrzu. Idzie
 838 Sach |              postępuje naprzód, cofa się i znów idzie chwytając równowagę.
 839 Sach |          olbrzymie skrzydła. Chwieje się!... pada! - nie! Krótkie,
 840 Sach |          Krótkie, urwane brawo zrywa się jak wicher i milknie. Twarz
 841 Sach |           milknie. Twarz wodza staje się coraz groźniejsza. W jego
 842 Sach |              Tymczasem sachem zbliża się do drugiego końca drutu -
 843 Sach |      niespodzianie z ust jego wyrywa się pieśń wojenna.~Szczególna
 844 Sach |        słuchają pieśni, która wzmaga się i potężnieje. Jest to pół
 845 Sach |              Topory ich nie broczyły się nigdy w krwi niewiast i
 846 Sach |           Wężów w boju, ale zakradli się nocą jak szakale i noże
 847 Sach |         szakale i noże ich zbroczyły się w piersiach uśpionych mężów,
 848 Sach |             zemstę."~Głos wodza stał się chrapliwy. Teraz, kołysząc
 849 Sach |           chrapliwy. Teraz, kołysząc się na~tym drucie, wydawał się
 850 Sach |           się na~tym drucie, wydawał się jak jakiś czerwony archanioł
 851 Sach |           archanioł zemsty, unoszący się nad głowami ciżby ludzkiej.
 852 Sach |       zaniepokojony. W cyrku zrobiła się śmiertelna cisza. Wódz wył
 853 Sach |         przysięgło duchowi ziemi, że się zemści. Że ujrzy trupy białych
 854 Sach |              Ostatnie słowa zmieniły się w ryk wściekłości. Po cyrku
 855 Sach |        wściekłości. Po cyrku poczęły się zrywać szmery podobne do
 856 Sach |         pytań bez odpowiedzi cisnęło się do głów. Co zrobi ten wściekły
 857 Sach |              zostać czy uciekać? czy się bronić - i jak? - Was ist
 858 Sach |              was ist das? - rozległy się wystraszone głosy kobiece.~
 859 Sach |             nieludzkie wycie wyrwało się z piersi wodza, zakołysał
 860 Sach |              piersi wodza, zakołysał się silniej, wskoczył na drewniany
 861 Sach |               Z piersi widzów wyrwał się jeden okrzyk. Ale cóż to?
 862 Sach |             Nie spalił cyrku? Gdzież się podział? Oto wychodzi, wychodzi
 863 Sach |              dyrektora? efekt? Sypią się półdolary i dolary. Jakże
 864 Ozyr |        nieśmiertelne Ideje pokłóciły się o jego duszę tak zapalczywie
 865 Ozyr |             w krainie Ciszy kłócicie się jak dwie przekupki z Memfis?.~
 866 Ozyr |   nieśmiertelna Głupota. Opiekowałam się tu obecnym Ekscelencją Psunabudesem
 867 Ozyr |              a ponieważ i on trzymał się mojej szaty stale i wiernie,
 868 Ozyr |              durniów.~Ozyrys zwrócił się do drugiego ducha:~- Mów
 869 Ozyr |        powiedziawszy nawiasem, pytam się następnie, czego żądasz?~-
 870 Ozyr |        Psunabudesa i przypatrywał mu się przez czas dłuższy, a wreszcie
 871 Ozyr |      przywołał Mądrość, a ta stawiła się natychmiast i spojrzawszy
 872 Ozyr |             Psunabudesa nie zdziwiła się wprawdzie, albowiem Mądrość
 873 Ozyr |             albowiem Mądrość niczemu się nie dziwi, ale uśmiechnęła
 874 Ozyr |           nie dziwi, ale uśmiechnęła się jakby z pewnym zadowoleniem
 875 Ozyr |         słowo uczciwości... - począł się tłumaczyć Psunabudes. Lecz
 876 Ozyr |              Mów dalej - rzekł - aby się stało wreszcie wiadomo,
 877 Ozyr |         następnie do urzędu, zapisał się niebawem do działaczy państwowych
 878 Ozyr |              czepki, nad tym nie był się zdolny zastanowić. Ci wszakże,
 879 Ozyr |         chcieli nosić czepków, mogli się od nich uwolnić łapówką,
 880 Ozyr |        zostawszy ministrem, postarał się przede wszystkim o to, by
 881 Ozyr |              jego czasów powiększyły się głody w Egipcie, a kraj
 882 Ozyr |             Egipcie, a kraj napełnił się~rozbójnikami.~- Chwała Bogu,
 883 Ozyr |            jego była tym większa, że się uważał za mądrego. Niezdolny
 884 Ozyr |      korzyści nie uronił, ale stałby się jeszcze potężniejszym i
 885 Ozyr |     Sprawiedliwy, wagi, a przekonamy się natychmiast.~. . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .~
 886 Ozyr |            górze, póki nie uspokoiły się zupełnie. Po czym spojrzał
 887 Ozyr |          zarazem i zmieszanie odbiło się na jego boskim obliczu.~-
 888 Ozyr |            szelmostwo nie przeważają się wzajem ani na jeden włos
 889 Ozyr |           jednak twarz rozjaśniła mu się promiennym uśmiechem i zwróciwszy
 890 Ozyr |    promiennym uśmiechem i zwróciwszy się do Psunabudesa, począł mówić
 891 Ozyr |            że nawet i Mądrość drapie się w tej chwili w głowę.~...
 892 Ozyr |            rządź...~...A gdy spełnią się wieki, musi się w końcu
 893 Ozyr |              spełnią się wieki, musi się w końcu pokazać, czy jesteś
 894 Ozyr |       Psunabudes!... Mądrość poczęła się śmiać cicho.~
 895 Legen|      ŻEGLARSKA~Był okręt, który zwał się "Purpura", tak wielki i
 896 Legen|               tak wielki i silny, że się nie bał wichrów ani bałwanów,
 897 Legen|          rozpiętymi żaglami, wspinał się na spiętrzone wały, kruszył
 898 Legen|           haki, na których rozbijały się inne statki - i płynął w
 899 Legen|            bokach, a za nim ciągnęła się szeroka i długa droga świetlista.~-
 900 Legen|           ona nie tylko sama zdawała się być niezłomną, ale ratowała
 901 Legen|          wiara w jej siłę zwiększała się z dniem każdym w sercach
 902 Legen|           wiedział, że statek począł się psować. Słona woda przeżarła
 903 Legen|          potężne wiązania rozluźniły się, fale poobdzierały burty,
 904 Legen|        popróchniały, a żagle zetliły się na powietrzu.~Wszelako głosy
 905 Legen|      Wszelako głosy rozsądku poczęły się podnosić:~- Strzeżcie się! -
 906 Legen|            się podnosić:~- Strzeżcie się! - mówili niektórzy majtkowie.~-
 907 Legen|         nagle krzyk straszny rozległ się na pokładzie.~- "Purpura"
 908 Legen|              marynarze.~Więc zerwali się wszyscy i poczęli bić z
 909 Legen|            wodny. Załoga zmniejszała się z każdą chwilą - ale walczyła
 910 Legen|       krótkim spoczynku znów zrywali się do walki.~Na koniec ręce
 911 Legen|             rozpaczy. I poglądali na się ci żeglarze jak obłąkani.~
 912 Legen|        niebezpieczeństwie, podniosły się znowu, silniejsze, tak silne,
 913 Legen|             na wpół umarli i rzucili się wszyscy na spód, i rozpoczęli
 914 Bajka|            Co do mego głosu, odzywam się takim, jaki mi Bóg dał,
 915 Bajka|        również dobrowolnie dałbyś mi się pożreć, aby moja osoba mogła
 916 Bajka|         osoba mogła nieco zaokrąglić się i utyć.~- W każdym razie
 917 Bajka|          uniknąłbym zguby?~- Rozumie się: jednakże śmierć z poświęcenia
 918 Zpami|              szedłem do łóżka, nimem się nie przekonał, że umie wszystko;
 919 Zpami|               Gdym go łajał - prosił się i płakał. Potem tak już
 920 Zpami|         Potem tak już przyzwyczaiłem się do tych nocnych siedzeń,
 921 Zpami|         pozwolić, by dziecko męczyło się nad siły, ale cóżem miał
 922 Zpami|               Musiał przecie wyuczyć się co dzień choć jako tako
 923 Zpami|            roboty, tyle do wyuczenia się na pamięć, tyle do napisania
 924 Zpami|             chude jego ramiona gięły się pod ciężarem tych bizantyjskich
 925 Zpami|        bizantyjskich tomów, serce mi się po prostu ściskało. Czasem
 926 Zpami|               jakiej nie zdarzyło mi się spotkać w żadnym innym chłopcu.
 927 Zpami|             że gdy on będzie jeszcze się źle uczył, to może ją dobić -
 928 Zpami|            jakiej strasznej poczuwał się w takich chwilach odpowiedzialności.
 929 Zpami|             za niepowodzenia, starał się pocieszać, to już moja rzecz.
 930 Zpami|              rzecz. Sam napracowałem się w życiu niemało, nacierpiałem
 931 Zpami|          życiu niemało, nacierpiałem się głodu i biedy, nie byłem
 932 Zpami|            ile by jako malec naśmiał się serdecznie z tego, co dzieci
 933 Zpami|            napłatał figlów i wylatał się na otwartym powietrzu w
 934 Zpami|           nie zmienię, bo utwierdzam się w nim coraz bardziej, gdy
 935 Zpami|          miałem więc czas przywiązać się do niego. Zresztą czemu
 936 Zpami|              musi w końcu przyczepić się do czegoś, jak przyczepia
 937 Zpami|            do czegoś, jak przyczepia się muszla miotana falą - więc
 938 Zpami|             na mnie oczy, zdawało mi się, że patrzę na nią. Były
 939 Zpami|         także wspólność, objawiająca się w pewnej skłonności do egzaltacji
 940 Zpami|           które w życiu i zetknięciu się z jego rzeczywistością mało
 941 Zpami|          początku średnie, rozwijają się dopiero później razem z
 942 Zpami|          szkoły i uniwersytet i stać się pożytecznym pracownikiem
 943 Zpami|               jakie istniały, męczył się tylko i wiedząc o wysokim
 944 Zpami|            oczy moje, i postanowiłem się nie dziwić niczemu, ale
 945 Zpami|          razem z Hamletem, że dzieją się na świecie rzeczy, o których
 946 Zpami|          rzeczy, o których nie śniło się filozofom...~Pracowałem
 947 Zpami|        szczęścia na jej usta.~Gdy mu się udało dostać dobry stopień,
 948 Zpami|             i szczęśliwy. Zdawało mi się że w takich razach urósł
 949 Zpami|        takich razach urósł nagle, że się rozkurczał; jego chmurne
 950 Zpami|           chmurne zwykle oczy śmiały się wówczas tą szczerą, dziecinną
 951 Zpami|           takie dni Michaś rozmarzał się i wyobrażając sobie, co
 952 Zpami|           ile mu każę, i nie upierać się przy nocnym siedzeniu. Rozrzewniony
 953 Zpami|         zdrów, że aż strach, i Stanę się taki duży, że ani mama,
 954 Zpami|             z rozpaczą przekonywałem się co dzień, że pogodzić naukę
 955 Zpami|            obojętniejszym, mniej bym się troszczył o niego; ale on
 956 Zpami|          nieszczęście.~Tak nauczyłem się czytać w jego twarzy, że
 957 Zpami|         rzutu oka poznawałem, gdy mu się nie powiodło.~- Dostałeś
 958 Zpami|         naumyślnie sprowadziłem, aby się Michaś z nim uczył, mówił,
 959 Zpami|              dostaje złe stopnie, że się nie umie... wyjęzyczyć.~
 960 Zpami|              miarę jak dziecko czuło się coraz więcej zmęczone umysłowo
 961 Zpami|             niepowodzenia powtarzały się częściej. Zauważyłem, że
 962 Zpami|       Zauważyłem, że gdy wypłakawszy się, siadał następnie do lekcji,
 963 Zpami|             energii, z jaką zabierał się do zadań, było coś rozpaczliwego
 964 Zpami|            jak zaradzić temu, i czuł się po prostu w kole błędnym,
 965 Zpami|              nocne siedzenia stawały się coraz częstsze. Bojąc się,
 966 Zpami|            się coraz częstsze. Bojąc się, że gdy się obudzę, każę
 967 Zpami|          częstsze. Bojąc się, że gdy się obudzę, każę mu iść spać,
 968 Zpami|             że niepotrzebnie narażał się na przeziębienie. Ale on
 969 Zpami|           chudło, żółkło i zasępiało się coraz bardziej. Czasem trafiło
 970 Zpami|             bardziej. Czasem trafiło się coś takiego, co przekonywało
 971 Zpami|            codziennie, Michaś zerwał się z zaiskrzonymi oczyma, ja
 972 Zpami|        oczyma, ja zaś przestraszyłem się prawie, ujrzawszy badawczy
 973 Zpami|        chciał powiedzieć; domyśliłem się jednak sam. Nie było żadnej
 974 Zpami|           polskiemu dziecku trafiało się słyszeć w niemieckiej szkole
 975 Zpami|            Zdania takie ześlizgiwały się po innych chłopcach, nie
 976 Zpami|          krzyczeć z bólu, ale burzył się, zacinał zęby, gryzł i martwił.
 977 Zpami|           powagą, do której rwało mu się serce, ale musiał udawać,
 978 Zpami|            Dramaty życiowe zaczynają się zwykle później, gdy pierwsze
 979 Zpami|         niego wszystko to, co składa się na nieszczęście: przymus
 980 Zpami|          daremne wysiłki, szamotanie się z trudnościami, stopniowa
 981 Zpami|         nadziei, wszystko to poczęło się w jedenastym roku życia.
 982 Zpami|              złożyłam, i że staniesz się krajowi i mnie pociechą."~
 983 Zpami|             spazmatycznie i zanosząc się od płaczu, zaczął powtarzać:~-
 984 Zpami|            do języków i że nie umiał się po niemiecku wyjęzyczyć?~
 985 Zpami|      Narodzenia może Pan Bóg zmiłuje się nade mną.~Biedne dziecko
 986 Zpami|               Biedne dziecko łudziło się nadzieją, że jeszcze te
 987 Zpami|       poprawi, a co prawda, łudziłem się i ja. Sądziłem, że wdroży
 988 Zpami|              ja. Sądziłem, że wdroży się w rutynę szkolną, że przywyknie
 989 Zpami|            do wszystkiego, że wprawi się w język i nabierze akcentu,
 990 Zpami|               Jakoż nadzieje zdawały się nie być próżne. Zaraz po
 991 Zpami|       poprzednio dwa celujące, pytał się mnie, jak po łacinie: "cieszę
 992 Zpami|              jak po łacinie: "cieszę się". Myślałem, że chłopak zwariuje
 993 Zpami|            do matki list zaczynający się od słów:~"Mamusiu najdroższa!
 994 Zpami|           Utrzymać te celujące stało się teraz zadaniem jego życia.
 995 Zpami|           pamięć. Wypadek przyczynił się jeszcze do powiększenia
 996 Zpami|      tornister z książkami, zatoczył się i mało nie upadł. Chciałem
 997 Zpami|         tylko, by go odprowadzić, bo się boi zawrotu głowy. Wrócił
 998 Zpami|              co mówił Owicki, zaląkł się i nie mógł słowa przemówić.
 999 Zpami|         słowa przemówić. Utwierdziła się o nim stanowcza opinia,
1000 Zpami|              nabierze akcentu i musi się źle uczyć, a jednocześnie