Part

  1 Kilka     |                          Kilka słów o ważności podań ludowych~
  2 Kilka     |             uszu; podanie miejscowe o olbrzymach, duchach pokutujących
  3 Kilka     |    najwybujalszy filozof. Najlepiej o tym przekonamy się z doświadczenia
  4 Kilka     |           wznieść budowę spółczesną o wiele spanialszą nad wszystkie 
  5 Kilka     |          wypisał się autor rozprawy O góralach tatrańskich umieszczonej
  6 Kilka     |   islandzkich żeglarzy domyślać się o istnieniu nieznanej ziemi,
  7 Kilka(*)  |        zowią Iwan Kupajło; toż samo o Kolladzie i Pałykopie, z
  8 Kilka     |       wydobyć od górali, mianowicie o owych talizmanach gdzie
  9 Kilka     |    przynoszących nieśmiertelność. - O, tylko spytajmy tych, co
 10 Kilka     |     horo-dyszcze, dowiedziawszy się o jakimś obrzędzie, jak po
 11 Kilka     |  Wójcickiego położył pan Izopolski, o ile mogę wnosić z urywków
 12 Kilka     |         Zajrzyjmy do niego, co mówi o Ukraińcu, kiedy ci pierś
 13 Kilka     |        wszystkie pieśni, jakie umie o dawnych czasach, mieszając
 14 Kilka     |         opowie znane sobie powieści o zdarzeniach i bohaterach,
 15 Kilka     |       Izopolski; zobaczmyż, co mówi o góralu tatrzańskim pan Zejszner (
 16 Kilka     |            tych krótkich napomknień o ważności badań nad naszym
 17 Kilka     |          nad naszym ludem, jako też o trudnościach towarzyszących
 18 Kilka     |            do pomówienia kilku słów o niniejszym zbiorze podań
 19 Kilka     |         wyobrażeń dziś istniejących o nadzwyczajnych istotach,
 20 Kilka     |        Namienić tu muszę mimochodem o niektórych podaniach zasłyszanych
 21 Kilka     |           przystępne, postarały się o zebranie onych i ogłoszenie
 22 Kilka     |           Krakowskiem krąży powieść o królewnie, która nie chciała
 23 Kilka     |     Zdarzenie to przypomina podanie o Libuszy. Znowu: olbrzymka
 24 Kilka     |           Na Pobereżu opowiadano mi o Sołodywym Buniu, który miał
 25 Kilka     |             dawać pod nie podpórki. O tymże samym Buniu jest dokładna
 26 Kilka     |           Przemysława, rozpowiadają o białej niewieście, pojawiającej
 27 Kilka     |          głośnym się stanie podanie o niej. Ktokolwiek zwiedzał
 28 Kilka(***)|   Posłuchajmy, co mówi w tej mierze o wieśniakach kampańskich
 29 Kilka(***)|             wieśniaków lub ich żony o powtórzenie śpiewanych piosnek,
 30 2         |          rządziła, a nie on: przeto o nic innego nie dbali, jedno
 31 2         |             a R. P. przedsięwziął i o niej lepiej radził. Żonę
 32 2         |          Gdy pani księżna usłyszała o ich śmierci, pomówiła, iż
 33 4         |        pokropione taż wodą zaczepił o drzazgę na ścianie; a kiedym
 34 4         |          jeszcze poda- nia, zapytał o przyczynę tej dziwnej operacji,
 35 4         |          dopiero owych pustelników, o których pierwej nigdy nie
 36 4         |             na ustroni zamieszkały, o tym, co zaszło, nie wiedział
 37 4         |        jeszcze zdumiony zapytał się o przyczynę tego dziwnego
 38 4         |          dobry chrześcijanin prosił o litość dla nieprzyjaciół,
 39 4         |     porównanie tego, co lud dzisiaj o pięciu męczennikach kazimierskich
 40 4         |             z wiadomością, jaką nam o nich zostawił Damianus,
 41 4         |      założycielem zakonu kamedułów, o których sprowadzeniu do
 42 4         |             Jana XVIII zwanego XIX) o wolność nauczania i dodając
 43 5         |           na biskupstwo krakowskie, o którą pozwali biskupa przed
 44 6         |            był kościół św. Michała. O którym król dowiedziawszy
 45 6         |          dworzan i ony, co skarżyli o bliskość wsi Piotrowina.
 46 7         |                                  7. O Piotrze Duńczyku~Piotr Duńczyk
 47 8         |        wszystką mocą usiłują; gdzie o mały włos onegoż dnia miasta
 48 10        |         zabił"; co ludzie rozumieli o owej mniszce ze Skały, co
 49 11        |        biskupim stroju i uderzywszy o stół pastorałem rzekł: -
 50 12        |      cudownym sposobem ostrzegł ich o bliskiej męczeńskiej koronie;
 51 16        |          brzegi Szwenty, bo właśnie o lej poże zwykł on zarzucać
 52 16        |             do siebie wabić poczną:~O, rybaku piękny, młody,~Porzuć
 53 16        |            Perkun dowiedziawszy się o tej schadzce rozgniewał
 54 18        |         bałwany biły z wściekłością o brzegi, a Oferusz zgiął
 55 18(*)     |           itd. Jest też pieśń stara o św. Krysztoforze, którą
 56 21        |            Dubissy, dowiedzieli się o wyroczni będącej blisko
 57 23        |          czyli wajdelotkę pomówiono o spółkowanie z nieznajomym
 58 23        |            na brzeg, śpiewa piosnkę o swo- jej przygodzie i pierś
 59 24        |             okolicznych mieszkańców o zbliżaniu się nieprzyjaciela.~ ~
 60 27        |            z wykutym krzyżem. Takie o niej podanie: Na Wołoszczyżnie
 61 27        |              Między starającymi się o nią był jeden bojarzyn dalekiej
 62 27        |             Świryd*; on usłyszawszy o tym radził się czarownicy;
 63 29        |        szumem wichru, uprzedzającym o zbliżaniu się Żmii, żelazne
 64 29        |           wałem żmijowym.~II~Drugie o tychże wałach podanie, więcej
 65 29        |             stóp do głowy zbrojny i o przyczynę płaczu zapytał;
 66 29        |           kochając męża swego, dała o wszystkim wiedzieć swoim
 67 32        |            swej powściągnąć jeszcze o jednej toni pomyśleli, minęła
 68 33        |               33. Krynica Parascewy~O krynicy tej, oddalonej u
 69 36        |                           36. Dżuga~O pół mili przy drodze idącej
 70 38        |           bywało — popili, iż żaden o świecie nie wiedział. Raz
 71 38        |             Rzymu; ten chcąc czegoś o duchach zamkowych dowiedzieć
 72 38        |       żyjącego człowieka, rzekł mu: O, panie kumie, cieszy mię,
 73 38        |             się dzieje w tym zamku, o którym takie dziwy opowiadają? —
 74 41        |        Skała Kmity~We wsi Zabieżów, o milę od Krakowa, w dolinie
 75 41        |            się wiąże smutne podanie o nieszczęśliwym Kmicie, który
 76 42        |     przepasanego fartuchem. Podanie o tym jest takie: Król Łokietek
 77 44        |             straszyć. Co nocy zamek o samej północy gorzał od
 78 47        |        pomorek. Jednego razu, kiedy o tym król Sobek rozprawiał
 79 48        |         spać kilka nocy nie mógł bo o każdej północy widmo zmarłego
 80 48        |         króla upominało się groźnie o swoją własność, musiał do
 81 50        |         czarnej księżniczki. Dwa są o niej podania.~Jedni mówią,
 82 52        |       gwałtownym, może zbrodniczym. O nic łatwiej wprawdzie jak
 83 52        |           nic łatwiej wprawdzie jak o domysł podobny, w którym
 84 52        |          być miała. Mówiono nawet i o dwóch sierotach, ale z taką
 85 52        |         Rzadko więc i bardzo rzadko o tym mówili ludzie, byliby
 86 52        | przykaplicznym pokoju, cichym tylko o północy przypomina się stą-
 87 52        |             nie- widzą, nie słyszą, o niczym nie wiedzą, porywa
 88 52        |           przystępuje do spowiedzi. O, jakże gorąco modli się
 89 54        |       trzewik białogłowski.~Podanie o tym pomniku takie krąży
 90 54        |   włościanami Szlachciniec był spór o grunta. Proces miał się
 91 54        |          trzewiki, stanęła na roli, o którą spór się toczył i
 92 55        |     Wyszynie~Wieś Wyszyna, położona o milę od Warty, ma zamek
 93 57        |    Jazłowieckich na Podolu świadczą o karze niebios, jaka dotknęła
 94 60        |       wieluńskiej. Jest tam podanie o niezmiernie wielkim pająku,
 95 61        |            kościoła; wszyscy wiedzą o ich ciężkiej pokucie i w
 96 63        |           Stare zamczysko w Kórniku~O pół mili od miasteczka Kórnika,
 97 63        |       wchodzono z szatanem w układy o te pieniądze i doprowadzano
 98 64        |          Gnieźninkiem i takie krąży o nim podanie:~Pasali na tym
 99 64        |      wierzch. Nuż sierota opowiadać o dobroci biesa; nuż pastuchy
100 68        |             Obry leży wieś Gryżyna; o kilka staj za nią stoi kościół
101 71        |      klasztor nad morzem od Gdańska o milę zakonu cysterskie-
102 71        |          kłamca i nieużyty człowiek o staj kilka, wyjął ową bułkę,
103 72        |            brat Piotr Chytkowicz ś. o. Franciszka w reformie naszej
104 73        |         swego nie pokaże (jako miał o tym objawienie świątobliwy
105 74        |         Mirry i na wzgórki Libanu." O czym, gdy św. Bronisława
106 77        |         wrócisz. Gospodarz nie dbał o to i jako chrześcijanin
107 82        |         Żyda, że ten uderzywszy się o karczmę zawalił ją i umarł.~
108 82        |             ją i umarł.~Usłyszawszy o tym posłowie nie szczędzili
109 82        |             przyszłą dowiedzieć się o przyczynie. Odjechali posłowie.
110 82        |             w drogę, chodziło tylko o konia; najsilniejszy z tych
111 83        |           na Podlasiu są dwa głazy, o których podanie niesie,
112 83        |         człowieka i skamieniał.~III~O ćwierć mili od wsi Zabokruki
113 84        |       wycięta. Nie wiedział jeszcze o tym książę Albrecht, aż
114 85        |           opowiadał rzecz następną:~O samej północy słyszą oni
115 88        |             podam sposób: oto jutro o tej samej porze, co i dziś,
116 91        |         Król wężów~Opowiadają wiele o jego nadzwyczajnej piękności,
117 91        |            nadzwyczajnej piękności, o mieniących się barwach i
118 91        |            mieniących się barwach i o grzebyku diamentowym na
119 95        |             gnój zakopuje.~Takie są o bazyliszku dwa podania:~
120 95        |           tej miał jamę bazyliszek, o czym nikt nie wiedział.
121 95        |       świecy nie stało; więc prosił o inszą świecę, żeby mógł
122 95        |            do wiary średniowiekowej o bazyliszkach wzięty z dzieła
123 98        |  przyprowadzi Tatarów. Jasiuk skoro o tym posłyszał, bardzo się
124 98        |          król tatarski posłyszawszy o rycerzu Jasiuku, który z
125 98        |      wrzucić. Gdy się matka Jasiuka o tym dowiedziała, zmieniła
126 99        |      wysłane! A lud okoliczny takie o nich zachował podanie:~Tatarzy
127 99        |           życia jeden grób pożarł.~"O mój Hryciu — powtarzała
128 99        |      czarnymi warkoczami, abym mógł o tobie zapomnieć, czarownico,
129 100       |        ciasne wnijście do pieczary, o której lud głosi, że ma
130 100       |       utworzyła.~Jest także podanie o dziewce, która wszedłszy
131 101       |             domu nic nie powiedział o swojej przygodzie, tylko
132 101       |           powoli wyłudził tajemnicę o skarbach.~Cały tydzień przemyśliwał
133 101       |            jego sąsiad dowie- dział o pieczarach, ale już nie
134 102       |            102. Pieczara w Bruśniku~O mil trzy na wschód od Lusławic
135 102       |          jest z tego powodu powieść o pewnym ślusarzu. Śmiały
136 103       |        włazili. Toż samo opowiadają o innej jamie w dolinie Kościeliskiej.
137 109       |           wreszcie na ziemię i cuda o tej wędrówce podziemnej
138 111       |           Janoszczyk. Tysiące krąży o nim podań. Jego siła, jego
139 111       |             przechodzi wszystko, co o jakimkolwiek innym zbóju
140 111       |          zabić. Wybrał do tego porę o wschodzie słońca, kiedy
141 111       |            zdradzając go, a wiedząc o osobliwych przymiotach jego
142 113       |      parobek bardzo przystojny, ale o ile przystojny, o tyle zimny
143 113       |   przystojny, ale o ile przystojny, o tyle zimny dla dziewcząt.
144 114       |             kapturze mnisim. Jeżeli o nim mówiono, wnet go i obaczyć
145 114       |       jeszcze pokazywał, gdy go kto o co zapytał, nie odpowiadał,
146 123       |        podróżny na śmierć zapomniał o przyrzeczeniu góralki. Porobiwszy
147 125       |             dziewczęta. Następujące o tym krąży podanie:~Zniknęła
148 125       |            nikt nie wiedział. Długo o niej nic słychać nie było.
149 125       |         poznał, że to była ta sama, o którą się cała wieś troszczyła.
150 125       |             się.~Jeszcze inna krąży o nich powiastka:~Góral złapał
151 132       |         przybranej na wysokim wozie o dwóch kołach objeżdżało
152 134       |      Parobek służący u niej wiedząc o tym, a przy tym ciekawy,
153 135       |           się w kowalczance, ale ta o innym myśląc, trapiła biednego
154 135       |            czarownicy, mieszkającej o dwie mile; ta kazała mu
155 135       |           ta kazała mu wystarać się o kosmyk włosów i kawałek
156 135       |          czarownica poleciła, ażeby o północy przyszedł. Stawił
157 138       |        wojny poprzywoził dary i aby o niej nie zapomniał. Wszystkie
158 138       |             gdzie się podział, nikt o nim nie wiedział. Zasmucona
159 138       |              zima, wiosna i lato, a o Charku ani wieści.~Wtem
160 138       |          postanowiła dowiedzieć się o losie swego miłego. Jakoż
161 138       |          miłego. Jakoż pewnego razu o świcie, gdy matka jeszcze
162 138       |           przestań go kochać, bo on o tobie zapomniał przy białolicej
163 138       |         górą nad lasy i góry, a gdy o znak tylko chodzi, że nie
164 138       |       puszczę niżej, aby się rozbił o lasy i góry.~ — Niech żywy
165 138       |         całej okolicy zaczęto mówić o szkodliwym wilkołaku, który
166 142       |            wykrzyknął z rozpaczą: — O czemuż nie jestem wilkołakiem,
167 142       |       zniknął przed siedmią laty, a o którym wieść biegała, że
168 144       |              Kiedy co robię, nikogo o pozwolenie nie pytam.~—
169 144       |       stuletniego dziada, który oto o kilka kroków śpi, nie zmożesz.~
170 144       |        rozjątrzony rzucił Niemczyka o ziemię i począł chłostać
171 146       |         jeszcze obławą, skoro wieść o tym wypadku zaczęła się
172 147       |         Paproć~Paproć kwitnie tylko o północy, w dzień św. Jana,
173 147       |             próżno wielu kusiło się o tak ważną zdobycz, na próżno
174 147       |            św. Jana szedł zasmucony o północy, gdy przypadkiem
175 147       |      obłąkaną krowę, dowiedział się o skrytych rozlicznych skarbach
176 147       |              jak dawniej, zapomniał o skarbach i tę tylko korzyść
177 150       |            że to, co masz w domu, a o czym ty nie wiesz, moją
178 150       |        umowę przypomniał i zniknął.~O ile z radością powitał żonę
179 150       |             tak dawno nie widzianą, o tyle za- smucił się widząc
180 150       |       zasmucony Madej. Doniósł więc o tym, co widział, rozbójnikowi.
181 150       |             zarosła brodą, który go o wysłuchanie spowiedzi i
182 151       |        Iskrzycki ani da sobie mówić o odprawie; przysięga, że
183 152       |            ogromnych skarbów. Krąży o nim takie podanie:~Pewien
184 152       |         obciął tak szkaradnie.~ ~~* O Borucie krąży taż powieść
185 153       |             diabła przywołać można:~o północnej przeto dobie wychodzi
186 155       |            i czasu odkopania grobu.~O północy w pełni księżyca
187 155       |            siedm dni już mówiło tak o wszystkim, jak Twardowski,
188 155       |             w swojej komnacie mając o nim czułe staranie.~Kiedy
189 156       |              ukazywały się żyjącym. O możności więc nie wątpił,
190 158       |         domowi jezuitów się dostał; o którym ksiądz Szpot pisze,