Part

  1 1 |     Siedzieli w ławach: solenizant, książę Radziwiłł, wojewoda wileński,
  2 1 |       podjudzać JW. marszałek i JO. książę wojewoda wileński, przyszło
  3 1 |       urodzin i imienin twoich, JO. książę wojewodo wileński, dostojny
  4 1 |             o ojczyźnie pomyślę." A książę Sanguszko, wojewoda wołyński? - "
  5 1 |       powitał i w rękę pocałował, a książę solenizant na obiad zaprosił,
  6 3 |           szlubował, że jak niegdyś książę Radziwiłł Sierotka, grób
  7 4 |         boskiej do końca wytrwał; a książę wojewoda wileński, co jego
  8 4 |            się okazał, i tak dalej. Książę wojewoda przerwał mu dyskurs
  9 4 |             upiorów szydził, o czym książę wiedział, a że wierzył w
 10 5 |        ksiądz za naszych czasów. To książę Karol Radziwiłł, wojewoda
 11 5 |   nieświeskiego, udawano się:~- Oto książę mnie ukrzywdzić chce, zażalony
 12 5 |     natychmiast do księcia:~- Mości książę, czy to się godzi takimi
 13 5 |       podzieli antenaci jego, tam i książę pójdziesz; a jak się Panu
 14 5 |           książęcą mość? Zaniechaj, książę, tych impetów, a w imię
 15 5 |          wie, gdzie się podziać.~To książę, rad nierad, a ustąpić musiał
 16 5 |             to im się nie chwaliło. Książę biskup Massalski po całych
 17 5 |           dostać nie można było, bo książę tego towaru srodze Żydom
 18 5 |          domek chce zaszczycić. JO. książę Radziwiłł, wojewoda wileński,
 19 5 |             razem: "Niech żyje nasz książę, sława prowincji litewskiej!" -
 20 5 |            mową sędzia wystąpił, aż książę do łez rozczulił się, powtarzając
 21 5 | naściskawszy się z bracią szlachtą, książę krzyknął na koniuszego swego,
 22 5 |       przysłuchać, bo co tylko nasz książę powiedział, warto było ryć
 23 5 |         warto było ryć na kamieniu. Książę był wzrostu słusznego, otyły
 24 5 |             nie tak jak jego stryj, książę chorąży, który po lat kilkanaście
 25 5 |    znajdowały dla powitania gościa. Książę, zsiadłszy z konia i po
 26 5 |             do nóg i rozbeczał się. Książę, podniósłszy go, zaczął
 27 5 |             Bóg i ludzie wiedzą, że książę pan mnie zna i wczoraj od
 28 5 |        śmiechu.~Trzy dni hulaliśmy. Książę był ciągle w przecudnym
 29 5 |             Między innymi zdrowiami książę sam zaczął prześwietnej
 30 5 |           do nóg jak długi:~- Niech książę pan tylko piśnie, dobre
 31 5 |       stolnik pójdzie fora z dwora.~Książę wąsa do góry pokręcił, bo
 32 5 | przynajmniej wedle przekonania. Ale książę jego nie lubił, gdyż w czasie
 33 5 |           prowincji naszej krzesło. Książę więc przy kielichu, wspominając
 34 5 |       Protestuję się przed wami, iż książę wojewoda w mojej osobie
 35 5 |             wynosić się z domu. Ale książę pan, widząc frasunek sędziego,
 36 5 |           my wszyscy zrozumieli, że książę się niby uniżył dla sędziego,
 37 5 |          Lecz tegom nie żałował, bo książę pan, pamiętny, żem cierpiał
 38 5 |          dała mu się we znaki, gdyż książę na dopełnienie przeprosin
 39 5 |          bez przytomności wynieśli. Książę jeden został przytomny,
 40 5 |            nóg i toż samo sędzinie. Książę wziął za rękę chorążankę,
 41 5 |           można było się dosłyszeć. Książę:~- Głośniej, Jagusiu! -
 42 5 |             więcej się zmieszała. A książę: - No, kiedy się tak wstydzisz,
 43 5 |         szepnąć księciu, aż dopiero książę wykrzyknął:~- Zezwala!~Biedna
 44 5 |      wyprawy trzy tysiące.~Wtenczas książę się odezwał:~- Na co pan
 45 5 |             waszej książęcej mości.~Książę powiedział panu Mikuciowi,
 46 5 |          trzydzieści chłopa mający, książę powiedział:~- Jaki addytement
 47 5 |       podpisanie się za świadka, co książę zrobił, naprześladowawszy
 48 5 |           do pląsów przyszło, które książę otworzył, w pierwszą wziąwszy
 49 5 |              na zakończenie zapust, książę, wziąwszy panią sędzinę,
 50 5 |         naszego. Po skończonej mszy książę wojewoda z JW. kasztelanem,
 51 5 |        Nawet gdyśmy spostrzegli, że książę wojewoda także od innych
 52 6 |                                     KSIĄŻĘ RADZIWIŁŁ PANIE KOCHANKU~
 53 6 |        śmierci pana Marcina Danejki książę wojewoda wileński prowadził
 54 6 |           razu jednego w same żniwa książę wojewoda wileński, nie obwieściwszy
 55 6 |             udał go przed księciem. Książę tak to uczuł, że jak twierdzili
 56 6 |    kondemnatą, na bruku osadzony, a książę, jak zajął Kołdyczów, tak
 57 6 |          delikatnością, że ponieważ książę wojewoda w nim zaufania
 58 6 |          ziemskie nadchodził, gdzie książę wedle zwyczaju swojego zjechał,
 59 6 |             duszą i ciałem. Zjechał książę w trzydzieści pojazdów do
 60 6 |         zakonniki się ścisnęli. Sam książę stał w celi gwardiana, jako
 61 6 |            wielkim egzorcystą (a że książę złych duchów mocno się obawiał,
 62 6 |            co dzień woły rżnięto; a książę (co na zdrowie mu) dwa razy
 63 6 |      podmówił ojca Idziego (którego książę, w łóżku leżąc, przed zaśnięciem
 64 6 |         niejaki panowało milczenie, książę odezwał się:~- Ojcze Idzi,
 65 6 |             Lutrem.~- Tak jest, JO. książę! Bywa to, bywa.~- Słyszysz,
 66 6 |      Kotwiczą (tu słychać było, jak książę zaszlochał). I czy to jeden
 67 6 |       będziemy z sobą) powiedział: "Książę Karolu, ty dłużej ode mnie
 68 6 |           on dotąd w czyśćcu?~- JO. książę, a któż to przemknie sądy
 69 6 |           tym skuteczniejsza. Niech książę pan zrobi na intencję nieboszczyka
 70 6 |             na nocleg?~- Kiedy mnie książę pan pozwala do siebie śmiałości,
 71 6 |     intencję Wołodkowicza.~- Zgoda, książę panie! Pas będzie nasz,
 72 6 |            się boję odezwać, bo nuż książę pan się obrazi?~- Mów śmiało,
 73 6 |    Radziwiłł, będę milczał.~- Kiedy książę pan mnie tak ośmielasz,
 74 6 |             umarł, a to dlatego, że książę pan wypędzić go kazał z
 75 6 |  strukczaszy Tryzna.~Tu mu przerwał książę:~- Co ty się wtrącasz nie
 76 6 |             Już on poszedł z torbą, książę panie. Ale niech wasza~książęca
 77 6 |         taki nie odpuszczę.~- Ależ, książę...~- Cicho mnie zaraz! Poszedłbyś
 78 6 |           Co to jest? - odezwał się książę.~- To ja, JO. książę panie,
 79 6 |            się książę.~- To ja, JO. książę panie, wychodzę na rozkaz
 80 6 |         marszałkiem, jakim jest JO. książę wojewoda wileński, ale że
 81 6 |          żadnego sprawować, a zatem książę, będąc pod kondemnatą, marszałkiem
 82 6 |           prawa swoje upomnieć się. Książę sam stał pomiędzy nami mocno
 83 6 |          nad nim kondemnat kwituję.~Książę wojewoda przybliżył się
 84 6 |         powtarzane okrzyki:~- Vivat książę wojewoda! Vivat Tryzna,
 85 6 |      strukczaszy nowogródzki!~A tak książę wojewoda został ogłoszony
 86 6 |         koło pierwszej po południu, książę solwował sesją na ósmą z
 87 6 |            godzić księcia z Tryzną. Książę powiedział:~- Ja pana Józafata
 88 6 |        przytomności nas wszystkich. Książę jak natarł, od pierwszego
 89 6 |          tak silnie po niej uderzył książę wojewoda, a pan sędzia złożył
 90 6 |         rozbrojonego, swoją szablą. Książę odezwał się:~- Mam zupełną
 91 6 |           Potem dawaj pić na zgodę. Książę był w przecudnym humorze:~-
 92 6 |          partię Haraburdy rozpędzę.~Książę i pan Tryzna zapisali się
 93 6 |           rozprawiali:~- A co, nasz książę czy nie tęgi rębacz? Klingę
 94 6 |          tym źle nie wyszedł, bo go książę bardzo polubił, i bywało
 95 6 |        zaścianki byli brat za brat. Książę, napotkawszy jakiegoś szlachcica
 96 6 |             czapkę nosiliśmy. Potem książę, dobrze pijany, zaczął się
 97 6 |             lub garnek nastawiał, a książę czop od beczki odtykał i
 98 6 |            zaczął mnie prześladować książę biskup wileński, szwagier
 99 6 |    zebraliśmy się w kościele, gdzie książę, przybywszy, zaprosiwszy
100 6 |        naszych szabli nie dobył, bo książę wszystkich nas zaklął, żeby
101 6 |             w największym porządku. Książę wojewoda powstawszy powiedział:~-
102 7 |          było robić ostrożnie, a tu książę Radziwiłł, wojewoda wileński,
103 8 |             wielkie były forsy. Ale książę z własnego instynktu, przypomniawszy
104 8 |           pańskich interesów, kiedy książę rozkazał mi jechać do Białej
105 8 |        dworu i tam na niego czekać. Książę, tam przybywszy, niedługo
106 8 |            historii litewskiej. Oto książę Sierotka w ścisłej żył przyjaźni
107 8 |         której mieszkał. Kiedy więc książę Sierotka powziął zamiar
108 8 |             z niej się nie powróci, książę, będąc jeszcze kawalerem
109 8 |          Jak zrobisz testament, mój książę, a Pan Bóg ciebie do kraju
110 8 |           jakim sposobem? - zapytał książę Sierotka.~- Ty nie żonaty -
111 8 |        wydrą.~- Zgoda! - powiedział książę i zaraz oba panowie pojechali
112 8 |     sporządza, a Pan Bóg rozrządza. Książę Sierotka wszystkie trudy
113 8 |         dobrach wytropiła. Bo kiedy książę Sierotka już wracał do dóbr
114 8 |           Oddał mu ostatnie posługi książę i szczerze po nim płakał,
115 8 |             ona była z domu Tarłów. Książę Sierotka, chociaż ona dożywocia
116 8 |    wszczynały i urywały się sprawy. Książę Michał Radziwiłł, hetman
117 8 |    przyjacielem domu Radziwiłłów, a książę wojewoda lubił szlachtę
118 8 |        tylko przez pół dopełnić, bo książę kazał z rana przyjść do
119 8 |       przyjacielami. Szczęściem, że książę miał kapelana i ołtarz podróżny
120 8 |      zaprosił do siebie na obiad, a książę pan przyjął go przed kamienicą,
121 8 |          przybyło i między nimi JO. książę wojewoda wileński z JO.
122 8 |         mundur dnia tego nosił nasz książę, jako obywatel tego województwa,
123 8 |          prezydenta, gdzie był nasz książę i jego JO. antagonista;
124 8 |        księcia marszałka koronnego, książę kasztelan krakowski, i JW.
125 8 |            godzinach się skończyła. Książę wojewoda wileński odstąpił
126 8 |        książąt Lubomirskich, którym książę rozdał do tysiąca czerwonych
127 9 |             dopiero po jego śmierci książę Dymitr najechał zamek ostrogski;
128 10|         godzi z Demulierem, że hasz książę rozumu nie miał i był barbarzyńcem.~
129 10|         miał i był barbarzyńcem.~Że książę nie był po zagranicznemu
130 10|            pieściła go do zbytku; i książę Karol miał już rok piętnasty,
131 10|          jaja na powietrzu trafiać. Książę hetmań zaczął się miarkować,
132 10|             związków familijnych. A książę, w dziewiętnastym roku zostawszy
133 10|          która sama z siebie upada. Książę, co wolał na Białej Rusi
134 10|           przy wielkiej porywczości książę miał serce tak czułe, że
135 10|          kiedy bezkrólewie nastało, książę już był wojewodą wileńskim
136 10|         hulała sobie w Nieświeżu, i książę do czego innego ich gotował,
137 10|          prawie wszyscy deputaci. A książę biskup wileński postarał
138 10|       dziesiąta część ich oprymuje. Książę już nie miał nadziei, tylko
139 10|              na który mógł rachować książę biskup, a majorem tego pułku
140 10|          najprędzej go uchwycić, bo książę wojewoda wileński mógł mu
141 10|    dopełnieniu wyroku i trybunał, i książę biskup rozjechali się, i
142 10|        rozjechali się, i w porę, bo książę wojewoda wileński, dowiedziawszy
143 10|          Tam się dopiero dowiedział książę o nieszczęściu swoim. Bo
144 10|             tym wypadku jako zwykle książę wojewoda obchodził dzień
145 10|         zjeżdżała się do Nieświeża. Książę, wedle swego zwyczaju, siedział
146 10|          jakąś łaskę się przemówić. Książę to widząc odezwał się:~-
147 10|             waszej książęcej mości.~Książę, rzuciwszy okiem na papiery,
148 10|             Rzeczypospolitej.~Na to książę:~- Wołodkowicza rozstrzelali! -
149 10|       rozstrzelali", które to słowa książę co chwil kilka powtarzał
150 10|     poruszeniu. Nadeszli żołnierze. Książę zakomenderował:~- Nabij
151 10|         rozstrzelali! - odezwał się książę. ~ Weźcie serce z papieru
152 10|             jemu serce przyłożyć. A książę: - Gdzie to serce kładziesz?
153 10|       łopatki jeleniowi przyspilił, książę zakomenderował: "Ognia!" -
154 11|         zaszczyt być jej członkiem. Książę Karol Radziwiłł będąc miecznikiem
155 11|      nauczyciel. Patenta podpisywał książę, jako naczelnik towarzystwa,
156 11|       Radziwiłłowski przyjaciel", a książę go nazywał "panie kochanku";
157 11|           to się żalił księciu, ale książę nie tylko że przyznał słuszność
158 11|             niepospolitej odwagi. A książę nie mógł nikogo patentować,
159 11|             się na kompromis. Na to książę:~- Dobrze. Jedźcie więc
160 11|        chciał, aby domieszczono, że książę wojewoda będzie sądził rzecz
161 11|          wielkiemu mężowi; że kiedy książę raczy ich osądzić, wszelką
162 11|             z wszelką gotowością. A książę na dzień następny zapisał
163 11|             się jeszcze na gorszym. Książę, że ich obydwóch lubił,
164 11|       trwały dni cztery, po których książę ogłosił dekret, przysądzający
165 11|            inne podobne rzeczy. Jak książę odebrał list, kazał go głośno
166 11|        przeciw swojemu dobroczyńcy; książę, natomiast co by się miał
167 11|           Rady Nieustającej. Tu już książę dopiero się obraził; bo
168 11|             świętości kompromisu; a książę, do najwyższego stopnia
169 11|           bywały tego przykłady. Bo książę z uniesienia tylko wyrzucił
170 11|       swoich przywiązania. Bo kiedy książę Michał Radziwiłł, wówczas
171 11|             dni nie upłynęło, kiedy książę kasztelan z panem Raczyńskim
172 11|            po niemieckich pludrach. Książę kasztelan tak się przeląkł
173 11|        nadspodziewane honorarium. I książę nasz, chociaż umiał ocenić
174 11|          pan Leon? A widać było, że książę taki w duchu tęsknił za
175 11|         błotem zmieszać nieraz, jak książę go zniecierpliwi, na tym
176 11|     wspaniałości nakłonić. Ile razy książę czym grubym kogo obdarzy,
177 11|             goście porozjeżdżają, a książę zacznie się nudzić, to z
178 11|        wesela - pamiętam jak dziś - książę o samej dziewiątej z rana,
179 11|       niziutko skłonił się księciu. Książę tak się zmieszał, że aż
180 11|            Leonie?~- A tak słychać, książę panie, że jest dwóch wielkich
181 11|             Litwie.~- Jacy?~- Jeden książę Karol Radziwiłł, wojewoda
182 11|               Jak to? - odezwał się książę mocno zasapawszy.~- Radziwiłł,
183 11|           Radziwiłła.~Cóż powiecie? Książę, natomiast co by się miał
184 11|      Słonimiu. Wykroczyłem, to bij, książę, ale ostrzegam, że i kijem
185 11|             i kląkł przed księciem.~Książę się rozczulił, ucałował
186 11|           się rozpłakali. Potem już książę ciągle był wesoły, bo pan
187 12|           temu nie dziwował, że sam książę sprawował wesele, bośmy
188 12|            to nie najdawniej, kiedy książę de Ligne, panujący w Niemczech,
189 15|             czasie królewicz Karol, książę kurlandzki, przejeżdżając
190 15|             lat przed zaborem kraju książę Radziwiłł, wojewoda trocki,
191 15|          była jak pączek róży. A że książę wojewoda trocki nie był
192 15|         Warszawie i w Wilnie nieraz książę doświadczył. Ale że Nowogródek
193 15|      najściślejszym prawa. To, choć książę był wielkim panem, takiego
194 16|           na procencie. Potem zaraz książę wojewoda wileński powierzył
195 17|         może zamiarów zbawiennych - książę Karol Radziwiłł, nie zapuszczając
196 19|     natychmiast do Lwowa, gdzie był książę Repnin, związawszy mu ręce
197 21|            smaku nie przyszły, więc książę biskup Massalski postanowił,
198 21|           odszczepieństwa namawiać. Książę biskup zabronił ojcu Nowochackiemu
199 21|           potius audire quam Deum?"~Książę biskup obruszył się jako
200 21|          non est mihi"~Zmieszał się książę biskup, ale nic nie mógł
201 23|             nich oznaką dystynkcji. Książę hetman go lubił, a szczególnie
202 23|            a szczególnie brat jego, książę chorąży, który sam niezgorzej
203 23|             to wszystko dlatego, że książę biskup wileński pojechał
204 23|            naszemu urodził się syn, książę chorąży, co go do chrztu
205 23|           szli sobie ku folwarkowi. Książę siedział za oknem i patrzał
206 23|          czynić chudy pachołek! Ale książę wyszedł na ganek, za boki
207 23|         został na dworze książęcym.~Książę miał czterech paziów, synów
208 23|      przenosiło, a to tym sposobem: książę chorąży po obiedzie, nieco
209 23|      udawało; ale jednego razu, gdy książę, uderzony, przebudził się,
210 23|            zabawy namówił? -zapytał książę Karolka.~- Ja sam siebie
211 23|          się zaciął, że ani jęknął. Książę, co był świadkiem egzekucji,
212 23|       jeszcze szeląga nie dostałem.~Książę natychmiast darował mu pięćset
213 23|        księcia chorążego, gdy młody książę Karol Radziwiłł, później
214 23|             Ja taki szlachcic jak i książę, a że mój ojciec głośniej
215 23|          głośniej Pana Boga chwali, książę przeto nie masz prawa przekręcać
216 23|             ze mną się rozprawić.~A książę, lubo przed Bogiem i ludźmi
217 23|      niedziel z izby nie wychodził. Książę hetman, chociaż srogim był
218 23|             syna mu okaleczył. Jeno książę chorąży mu odpowiedział:~-
219 23|            mu odpowiedział:~- Niech książę brat da temu pokój. Nasz
220 23|         nawet na przyszłość; bo jak książę Karol odziedziczył Nieśwież,
221 23|            Wkrótce po tym pojedynku książę chorąży, jakby dla okazania,
222 23|         dostała się w ich ręce.~Już książę chorąży nie żył, a pan Ryś
223 23|     cierpkie robić wymówki; a kiedy książę, ufny w swoje imię, wyrzucił
224 23|         orłów, a nie kobuzów. Co to książę ze swoją'Iada jaką mitrą
225 23|            no senatora między wami. Książę chorąży, mój nieboszczyk
226 23|          wziął oprymować, że biedny książę ledwo uciekł.~Z początku
227 23|      nieświeskim, którym już władał książę Karol Radziwiłł, świeżo
228 23|            nieprzyjaciela ojczyzny -książę, po zagranicznych ziemiach
229 23|         rzeczy jakoś się ułożyły, a książę wrócił do obszernego dziedzictwa
230 23|          księcia Hieronima, którego książę wojewoda był bratem i opiekunem,
231 23|      ordynarii, którą jej wyznaczył książę, zawsze protektor podupadłej
232 23|            interesa pomyślniej, gdy książę, upodobawszy sobie jego
233 23|             jeszcze większy śmiech; książę aż płakał ze śmiechu patrząc
234 23|            szlacheckich prawidłach. Książę się rozczulił tym uczciwym
235 23|             i jemu daj pokój, bo że książę wojewoda waszeci dobrze
236 23|            za którym jak wiedziano, książę nasz pan się oświadczył.
237 23|        Huczne były zaślubiny, które książę wojewoda zaszczycił przytomnością
238 24|           osłabić jedność magnatów. Książę Karol Radziwiłł, wojewoda
239 24|            kolej przyszła na Litwę, książę wojewoda wileński objawił
240 24|        koroną to panowanie, co nasz książę swoimi cnotami nad nami
241 24|         Bohusz nam dowiódł, że nasz książę nie byłby zupełnie dogodnym
242 24|          pana i ojca całego narodu. Książę Radziwiłł, wojewoda wileński,
243 24|          Jeszcze to w czasie obiadu książę gość, widząc, że Zwierowicz
244 24|        postawił butelkę na stole. A książę tylko marsem na niego spojrzał,
245 24|              z której wysiadł król, książę wojewoda wileński, JW. wojewoda
246 24|            Warszawy, gdzie mieszkał książę Lubomirski, woje-woda, a
247 24|          czerwonym złotym, aż pokąd książę podpisze dekret zwykłą formą.
248 24|            trwały, tak trwały. Otóż książę Pociej, równie światły jak
249 24|           sobie pierwszeństwo." Ale książę hetman: "Rybeńko, przyzwoiciej,
250 25|        najechawszy ukrzywdził. Nasz książę napadł był w karczmie na
251 25|            na sucho nie uszły. Nasz książę pięćdziesiąt tysięcy musiał
252 25|             była zaspokojoną, i sam książę wojewoda wileński zjechał
253 25|      nastąpiła z następnego powodu.~Książę Wiśniowiecki, hetman wielki
254 25|             od śmierci Augusta III. Książę pan, wróciwszy do Ołyki
255 25|            był krótki, w którym mój książę prosił o łaskawe przyjęcie
256 25|             ne moh zabuty. A waścin książę oto ale pan! W koronie tylko
257 25|            ma słuszność. Kiedy wasz książę przed nieprzyjacielem uchodził
258 25|          wsio drań pry Borowskim. I książę wojewoda wileński dobrze
259 25|       przemodlił. Przyjaciele i sam książę pan z łaski swojej mnie
260 25|       napatrzę, jak drudzy piją." A książę pan zaraz posłał po Borowskiego,
261 25|        słabym, przepiłem go." Na to książę wojewoda:~"Dobrze, panie