Part

 501 6 |                niech nas szable rozprawią, i to natychmiast.~Na próżno
 502 6 |                   nie mówił, a pan chorąży i pan sędzia Kowieński perswadowali:
 503 6 |                zadośćuczynić woli księcia; i oba do szabel się wzięli
 504 6 |                  Mam zupełną satysfakcją - i ucałował Tryznę. Przeglądał
 505 6 |                  Tryznę. Przeglądał szable i powiedział:~- To szabla
 506 6 |                 Haraburdy rozpędzę.~Książę i pan Tryzna zapisali się
 507 6 |                  masło przeciął. A przecie i pan Tryzna gracz; dwanaście
 508 6 |                  go książę bardzo polubił, i bywało zawsze - kiedy go
 509 6 |               mieszanina. Jaśnie wielmożni i okoliczna szlachta, magnaci
 510 6 |                okoliczna szlachta, magnaci i zaścianki byli brat za brat.
 511 6 |                  szlachtę z dobrego serca. I tak jednemu dał pas złoty,
 512 6 |                   hajdawerach amarantowych i w koszuli, na której wisiał
 513 6 |                  wisiał ogromny szkaplerz; i tak siadł na wozie, na którym
 514 6 |              książę czop od beczki odtykał i perorował, prosząc szlachtę,
 515 6 |                    ma, jak nasza Litwa. Ja i w Koronie mam kawałek ziemi,
 516 6 |            chciałem się do Korony wynieść. I mnie tam intratne opactwo
 517 6 |            filozofia u szlachty wołyńskiej i kijowskiej, nie tak jak
 518 6 |            Litwinka). Wracaj tedy na Litwę i kłaniaj się szlachcie nowogródzkiej
 519 6 |                  takim przyrzeczeniem Pana i Boga mojego, do was wróciłem
 520 6 |                    mojego, do was wróciłem i Pan mój nadgrodził moją
 521 6 |                 ale Radziwiłłowski krewny, i on za moje wiersze dostał
 522 6 |                    to nie tylko nasza, ale i partii przeciwnej, nawet
 523 6 |                    się odezwą przeciw nam, i że na darmo ekspensa senatorów
 524 6 |                 pijąc, tańcując po ulicach i śpiewając, ale tak, że obywatele
 525 6 |              wszystko się odbyło porządnie i nikomu gwałtu nie robiono.
 526 6 |                    na dziedzińcu dokazywał i stanąwszy przy studni, zrzucił
 527 6 |                  studni, zrzucił hajdawery i koszulę i tam kazał się
 528 6 |                zrzucił hajdawery i koszulę i tam kazał się zlać wodą.
 529 6 |                Czym się wytrzyźwił od razu i poszedł do celi, gdzie podkurek
 530 6 |                    gdzie podkurek zjadłszy i z ojcem Idzim pacierze odmówiwszy,
 531 6 |            wszystkich urzędników ziemskich i grodzkich do koła, zagaił
 532 6 |                  tymi słowy:~- JJOO. JJWW, i WW. nasi wielce mościwi
 533 6 |                nasi wielce mościwi panowie i kochani bracia! Z rozkazu
 534 6 |               deputat na trybunał wileński i szambelan JK. Mości, drugi -
 535 6 |                     Siemieradzcy, Hacińscy i Mickiewicze. - Zgoda! Zgoda! -
 536 6 |                   od kandydacji odstępuje. I zaraz wyszedł z kościoła
 537 6 |                   zaraz wyszedł z kościoła i wyjechał na wieś, mocno
 538 6 |                   na wieś, mocno zgryziony i nie bez wielkiego żalu na
 539 6 |                      lepszy rydz jak nic - i tym go jakoś ukoił, a pan
 540 6 |                    istocie hulanka. Jednak i te hulanki nie były bez
 541 7 |             dawnych czasów z cierpliwością i statkiem można było zawsze
 542 7 |                  ale razem opiekunem sługi i jeżeli jak ojciec karał,
 543 7 |                 karał, jak ojciec kierował i o losie pamiętał. Ale nie
 544 7 |               pomógł szlachcic z zaścianku i spokojny:. kawałka roli
 545 7 |            wujaszka woźnym, on miał dworek i ogród w Nowogródku; a chociaż
 546 7 |             jednakże zlitował się nade mną i zabrał mnie z zaścianku
 547 7 |                kłania, tylko z grzeczności i z serca, a nie z potrzeby.
 548 7 |                 wujaszek żył z woźniowstwa i taki co dzień jaki tynf
 549 7 |                  jaki tynf kapał, a czasem i czerwony złoty w domu się
 550 7 |                klasie, wyuczył mnie czytać i pisać, tak że księża jezuici
 551 7 |                 wujenka kupiła mnie Alwara i już swobodnie uczyłem się
 552 7 |                   mały, ja ci daję barszcz i opończę, ale jak wyrośniesz,
 553 7 |              gramatykę uzyskałem promocję. I tak szło dalej, że kiedy
 554 7 |             trzydzieści tynfów na kwartał, i z własnej pracy przyszedłem
 555 7 |             gredyturowego, żupana dymowego i pasa półjedwabnego, a pałasz
 556 7 |                 się pokazać między ludźmi. I wujowskiego chleba darmo
 557 7 |                 pisałem mu relacje pozwowe i tak zawczasu do prawa przywykałem;
 558 7 |                 Marii; byłem jej członkiem i do dziś dnia z pallatium
 559 7 |                     w nagrodę żem pracował i profesorom zasługiwał się,
 560 7 |          Nowogródka na dzień Wniebowzięcia i z wielką solennością oddawali
 561 7 |               łacińską, którąm sam napisał i trochę tylko mi ją poprawił
 562 7 |              wymówiłem ją przed nim śmiało i z dobrą (jak ludzie mówili)
 563 7 |              podobało. Posłał po mego wuja i powiedział mu, że chce mnie
 564 7 |                   swego dworu. Na te słowa i ja, i mój wuj padliśmy mu
 565 7 |                   dworu. Na te słowa i ja, i mój wuj padliśmy mu do nóg
 566 7 |                 mój wuj padliśmy mu do nóg i zaraz, już za pozwoleniem
 567 7 |                  wujem zabrać moją mizerię i pożegnać się z wujenka.
 568 7 |                  dając mi błogosławieństwo i cztery czerwone złote w
 569 7 |                    wojewody, pana twojego, i ostatni raz dziś użyję władzy
 570 7 |                 abyś zawsze, służąc u pana i opiekuna odtąd twojego,
 571 7 |          opiekuńskie.~Kazał mi się położyć i dwadzieścia pięć batogów
 572 7 |                    tak szczerze były dane; i dobrze zapłakany powróciłem
 573 7 |               zapłakany powróciłem z wujem i tłomoczkiem do klasztoru,
 574 7 |              kupienia pół kopy obwarzanków i wróciłem do pana, okulary
 575 7 |                   był starożytny szlachcic i miał swój folwark dziedziczny;
 576 7 |                  interesów, jako światłego i sumiennego; a liczny dwór
 577 7 |                 lafy trzysta tynfów na rok i obrok na jednego konia,
 578 7 |          pokojowymi, obywatelskimi synami, i miejsce u stołu marszałkowskiego.
 579 7 |            jedwabny zielony z kwiateczkami i fręzlami złotymi, czapka
 580 7 |                    kasztanowatym barankiem i czerwone buty) i w tym ubiorze
 581 7 |                 barankiem i czerwone buty) i w tym ubiorze trzeba było
 582 7 |                 było być zawsze na służbie i już nadal utrzymać ten strój
 583 7 |                    było oblać ten mundur - i na traktowanie dworzan i
 584 7 |                   i na traktowanie dworzan i pokojowych z czterech czerwonych
 585 7 |                   się, a między dworzanami i pokojowymi będąc najuboższym,
 586 7 |                 zasługiwałem się wszystkim i uzyskałem łaskę ludzką,
 587 7 |                   pas słucki lity, którego i senator nie powstydziłby
 588 7 |                    przyczepił się do niego i zaczął go w przytomności
 589 7 |                    na twarzy pamiątkę, ale i on porządnie po ramieniu
 590 7 |                   zawsze miał w uwadze, że i pomściłem jego sławę, i
 591 7 |                    i pomściłem jego sławę, i taki za nią oberwałem guza:
 592 7 |                  wystawił przed panem moim i to mnie dało wziętość u
 593 7 |                    tylko dla ozdoby noszę, i często od nich przytyczki
 594 7 |             zaufania (chociaż byłem młody) i gdyby nie był umarł przed
 595 7 |                wyszedł. Co dzień się modlę i pokąd żyw, nie przestanę
 596 7 |                  ciągle pieści moją duszę. I taki oprzeć się nie mogę,
 597 7 |                 moich wnuków kiedyś zajmie i w ich sercu rozżarza tę
 598 7 |                jako prawie wszyscy panowie i my, szlachta, życzyliśmy
 599 7 |                 niż cudzego. Jak teraz, to i ja na to się zgodzę; ale
 600 7 |                 ale była swoboda, było złe i dobre, a co więcej, za nimi
 601 7 |             Przyzwoiciej było szlachcicowi i panu ze swoimi błądzić jak
 602 7 |             narodzie konfederacją podnieść i przyjść do tego, by nikt
 603 7 |                    siebie gońców poufałych i wszystko się gotowało do
 604 7 |                   napełniała kraj wojskiem i nie można było z jednego
 605 7 |              przejeżdżających zatrzymywały i trzęsły, czy jakich listów
 606 7 |              Radziwiłł, wojewoda wileński, i JW. Pac naglili a naglili
 607 7 |               mieli za wielkiego ministra, i nie bez przyczyny. Ale on
 608 7 |                przesiadywał u JW. wojewody i ciągle się z nim naradzał.
 609 7 |                    myni sływok pokrały? to i połowyny ne ma.~- Poczekajże,
 610 7 |                   a wolisz napić się wódki i śniadanie zjeść niż nalegać
 611 7 |                   się pójść do pokoju pana i obudzić go.~- Co takiego? -
 612 7 |              przybył z Ukrainy do JW. pana i ma list od JW. Potockiego,
 613 7 |        przyszedłszy padł do nóg wojewodzie i podał mu list na czapce. ~-
 614 7 |                 czapce. ~- Soplico, weź go i przeczytaj głośno!~Czytałem;
 615 7 |                przyprowadź do mnie Bohusza i sam przychodź z nim - a
 616 7 |                  pana Bohusza już ubranego i piszącego u kantorka. Gdy
 617 7 |                   poszedł, poszliśmy razem i znaleźliśmy pana nalewającego
 618 7 |           natychmiast JW. wojewoda do okna i zaczęli z sobą coś szeptać,
 619 7 |                  mydło, miedniczkę, pędzel i brzytwę. Przynieś to natychmiast
 620 7 |                    Przynieś to natychmiast i zabieraj się do golenia.~
 621 7 |                    brzytwę o pasek wecować i czekałem, aż pan śledzie,
 622 7 |                     wojewoda z W. Bohuszem i wyczytali następne słowa: "
 623 7 |                    na wrzesień powstajemy, i wy powstawajcie. Islam Girej
 624 7 |                wszystko na nas się zmełło. I cuda waleczności nie mogły
 625 7 |                 nie mogły przeważyć liczby i okoliczności. Z początku
 626 7 |                  nim dowodził, kapitulował i zaręczył podpisem i honorem
 627 7 |            kapitulował i zaręczył podpisem i honorem swoim, że ani on,
 628 7 |                 milicją księcia Radziwiłła i zbieraną drużyną szlachecką
 629 7 |                 chorążyna wielka litewska, i JW. Morawska, generał-lejtnantowa,
 630 7 |                konia miał pod sobą ubitego i trzy palce u prawej ręki
 631 7 |            Stołpcami na czele 200 szlachty i dworskich napadł był na
 632 7 |                    był z nim pod Stołpcami i tam nauczył się go cenić,
 633 7 |              napadło, przestała nas ścigać i dano nam dwa dni odpocząć;
 634 7 |          wojewodzie wileńskiemu nas zebrać i pójść na Ukrainę, by złączyć
 635 8 |                  padole płaczu, ale drugie i trzecie tyleż lat bym żył,
 636 8 |                    to nie będzie, co było. I nasze trybunały były pełne
 637 8 |                trybunały były pełne powagi i było na co patrząc; ale
 638 8 |                  był jeszcze okazalszy, bo i starszy był ledwo nie dwomaset
 639 8 |                   ledwo nie dwomaset laty, i nierównie więcej narodom
 640 8 |                  na maku. Miałem ja chętkę i w wojsku służyć i o tom
 641 8 |                   chętkę i w wojsku służyć i o tom się starał, ale nowy
 642 8 |                 aby jego miejsce zastąpić, i wielkie były forsy. Ale
 643 8 |                   przypomniawszy sobie, że i widywał mnie w bitwach,
 644 8 |                    widywał mnie w bitwach, i że parę razy byłem do niego
 645 8 |                 mieć tak w ziemstwie, jako i w grodzie nowogródzkim.~
 646 8 |                    z częścią swojego dworu i tam na niego czekać. Książę,
 647 8 |                przybywszy, niedługo gościł i ruszył do Lublina, gdzie
 648 8 |                księcia Radziwiłła Sierotki i okoliczności, z których
 649 8 |                    przebywając góry, morza i pustynie, podróż jest tak
 650 8 |                mogli, prześladowali, a tym i on do nich niewiele miał
 651 8 |                   nich niewiele miał serca i nierad był, aby po jego
 652 8 |               obydwóch narodów, a w Litwie i katolik nawet od Radziwiłłów
 653 8 |             testament, owładną twoje dobra i napełnią ich bombizami.
 654 8 |                  Kojdanowszczyzna, Siebież i co tylko teraz posiadasz,
 655 8 |                 Zgoda! - powiedział książę i zaraz oba panowie pojechali
 656 8 |                wiadomości, bo pięć księstw i trzynaście hrabstw nie piechotą
 657 8 |                   Sierotka wszystkie trudy i niebezpieczeństwa przy pomocy
 658 8 |               pomocy Anioła Stróża przebył i zdrów powrócił. Szukał śmierci
 659 8 |                    ostatnie posługi książę i szczerze po nim płakał,
 660 8 |                  jako kroniki o nim piszą, i nie było cnoty, która by
 661 8 |                    mu się, czym łzy otrzeć i ubogim za jego duszę świadczyć,
 662 8 |                Biała. Sławatycze, Zabłudów i wiele innych dóbr Iliniczowskich
 663 8 |       Radziwiłłowski. Tak jemu pielgrzymka i na tamten, i na ten świat
 664 8 |                   pielgrzymka i na tamten, i na ten świat pomogła, bo
 665 8 |             półtorasta lat o to wszczynały i urywały się sprawy. Książę
 666 8 |          najzuchwalszym z ludzi. Ale jakoś i wtedy na niczym spełzło,
 667 8 |                    podkomorzego koronnego, i ta sprawa dostała się w
 668 8 |                    paliwoda, jakiego świat i Korona polska nie widziały.
 669 8 |                   znaczne dobra w Upiekłem i po kilkakrotnie deputatował
 670 8 |                   deputatował na trybunał. I mógłby sam kierować syna,
 671 8 |             pilnując, tyle ponarąbywał łap i uszów, że jednego roku trzydzieści
 672 8 |            dworzaninem. Wzrostu był małego i sucharlawy, figura niepokaźna;
 673 8 |                   który smyczkiem nazywał, i miał sobie za satysfakcją
 674 8 |                potem, niby z musu, bić się i kaleczyć tych, co się na
 675 8 |               miałem dość nad nim przewagi i wierzył mnie. To bywało,
 676 8 |                   przyjedzie do Nowogródka i wpadnie w burdę, którą lubił
 677 8 |                   schodził. Bądź spokojny; i pana ciągle będę się trzymał,
 678 8 |                utemperował; bo na popasach i noclegach napotykaliśmy
 679 8 |            Bartłomiej nikogo nie zaczepił. I tak przyjechaliśmy do Lublina
 680 8 |                    groblę naszelniki pękły i konie nas poniosły. Pan
 681 8 |                    okrutnie przeląkłem się i zrobiłem intencją, że jak
 682 8 |                 przed panami Hryniewieckim i Koźmianem, co później zostali
 683 8 |                    że książę miał kapelana i ołtarz podróżny z wielkimi
 684 8 |                    poszedłem do bazylianów i trafiliśmy na sam koniec
 685 8 |              spóźniona, że przyjęcie ciała i krwi Pańskiej do jutra odłożyć
 686 8 |                   że pierwszy go nawiedził i zaprosił do siebie na obiad,
 687 8 |                  przewielebnego prezydenta i już razem byli do wieczora.
 688 8 |                  chorążego Radziszewskiego i W. Rupejki, cywuna ejragolskiego,
 689 8 |                   pierwszeństwo nad dworem i u stołu marszałkowskiego
 690 8 |                   a urzędnicy, pacjentowie i palestra biesiadowali, okrom
 691 8 |                   tym kamieniu pod cieniem i napić się piwka.~- Dobrze
 692 8 |                mnie, a ja pójdę do gospody i każę go tu wynieść.~Jakożem
 693 8 |                każę go tu wynieść.~Jakożem i tak zrobił, a przy gospodzie
 694 8 |                   im się ukłonił, oni mnie i wszedłem do szynku. Opowiedziawszy
 695 8 |               wiedział o interesie księcia i że jego mecenas nim się
 696 8 |                    masz obchodzić. Wstawaj i dobywaj szabli!~- A kiedy
 697 8 |                  litewskie dobrze osuszona i twarde.~- To obaczymy -
 698 8 |                     niech się nie męczę! - i zaczął chustką niby łzy
 699 8 |             pozwólcie, abym posłał po wino i was utraktował w tej gospodzie.~
 700 8 |              Zaczęła się miękczyć palestra i niektórzy odzywali się do
 701 8 |               burda na niczym nie spełzła, i siedząc zawsze na kamieniu,
 702 8 |                   Litwie w młynach miernik i wieprze, a nie marszałkowie
 703 8 |                    trzymaj język za zębami i do nas z żartami niewczesnymi
 704 8 |                ledwo że nie pękł ze złości i dobywszy szabli, z największym
 705 8 |                   czas za kamień wyskoczyć i dobył swojego smyczka, nie
 706 8 |                zapomniawszy plunąć w rękę, i od pierwszego zakładu tak
 707 8 |                 tobie! - odezwał się drugi i z ogromnym pałaszem na niego.
 708 8 |                 parę razy [się] złożyli, a i drugi smyczkiem po łbie
 709 8 |                  trochę dłużej trwało, ale i ten po łbie dostał.~- A
 710 8 |                 poczytuję waszą przyjaźń - i zaczął się z nimi całować,
 711 8 |               Jakoż się szczerze pojednali i odprowadziliśmy do kwatery
 712 8 |                   Bartłomiejem na trybunał i tam zastaliśmy już kilku
 713 8 |           trybunału. Mnóstwo było palestry i pacjentów w ustępczej sali:
 714 8 |                   oprowadzali nas wszędzie i wszystko tłomaczyli. W sali
 715 8 |                   snycerz go tak wystawił, i owszem, Chrystus Pan z początku
 716 8 |                  siebie dekret wbrew prawu i sumieniu. Gdy go odczytano,
 717 8 |                    na roki jej nie pozwano i wszyscy udali, jakoby nie
 718 8 |                porozjeżdżali się marszałek i deputaci, tak duchowni,
 719 8 |               deputaci, tak duchowni, jako i świeccy; została się tylko
 720 8 |               została się tylko kancelaria i pisarze trybunalscy. Aż
 721 8 |                   ogromnym mnóstwie karety i z nich wysiadać jacyś panowie,
 722 8 |                    rokietach, ale z rogami i ogonami, które spod sukien
 723 8 |                  spod sukien się dobywały. I zaczęli iść po schodach,
 724 8 |                   Pomiarkowali się pisarze i kancelaria, że to byli diabli,
 725 8 |             kancelaria, że to byli diabli, i w wielkim strachu przy stołach
 726 8 |                     ale z dziwnym dowcipem i z wielką praw naszych znajomością.
 727 8 |           prawdziwego pisarza, nie diabła, i kazał mu siąść za stołem
 728 8 |                   kazał mu siąść za stołem i wziąć pióro. Zbliżył się
 729 8 |                     wpół umarły z bojaźni, i zaczął pisać dekret, jaki
 730 8 |                dekret, jaki mu dyktowano - i dekret był zupełnie na stronę
 731 8 |        przenajświętszą krwią Jego okupiony i w którym tylu kapłanów zasiadało,
 732 8 |                   swoją zasmuconą odwrócił i oblicza swego nie pokaże (
 733 8 |                    łapki różnego kształtu) i takowy dekret położyli na
 734 8 |                pokrywało stół trybunalski, i zniknęli. Na następnej sesji
 735 8 |                  się! JW. chełmski idzie!" I tak ciągle, coraz innego
 736 8 |               wróciliśmy do sali ustępczej i tam między dwoma liniami
 737 8 |              między dwoma liniami palestry i pacjentów, poprzedzani przez
 738 8 |                   pacjentów. Aż huk bębnów i gęste wystrzały oznajmiły
 739 8 |           najjaśniejszego trybunału idzie.~I prawda, że w tak licznym
 740 8 |                    słyszeć by można. Prawy i lewy szereg, między którymi
 741 8 |                    pochylił się niziuteńko i aż dopiero, kiedy już był
 742 8 |                    kilku magnatów przybyło i między nimi JO. książę wojewoda
 743 8 |             pięknie mówiła naszym językiem i tak była obeznaną z prawami
 744 8 |                   dawna w Polsce nie było. I przywiózł ją był z sobą
 745 8 |                koronnego, księcia wojewody i innych senatorów znajdujących
 746 8 |                   przynieśli. Bo ministrów i senatorów nawet w czasie
 747 8 |               Creator, a deputaci duchowni i niektórzy świeccy wtórowali,
 748 8 |           wtórowali, jako wielu z palestry i pacjentów, że po całym rynku
 749 8 |              przywołuje was do atentowania i słuchania spraw. Dziś agitować
 750 8 |               marszałek bardzo był czynnym i co sesji kilka dekretów
 751 8 |                   pąsowe, zielone obszlegi i kołnierze, białe żupany.
 752 8 |               popod sklepami, gdzie Niemcy i Francuzi towarami zagranicznymi
 753 8 |            towarami zagranicznymi handlują i wzbogacają się naszym groszem,
 754 8 |                 nich z litością spoglądali i każdy z nas pomyśli! sobie: "
 755 8 |            kamienicy mieszka, jak mówicie, i że u was łatwo o figielki
 756 8 |                   łatwo o figielki stalowe i kościane. Co by wam było
 757 8 |              opędzić od Francuzów, Włochów i Niemców; a taki nikt z nas
 758 8 |          prezydenta, gdzie był nasz książę i jego JO. antagonista; i
 759 8 |                    i jego JO. antagonista; i tam się robił początek zgody
 760 8 |                wielmożnego Radziszewskiego i nas wszystkich, dworzan
 761 8 |                 gdzie było kilku deputatów i mecenasów. A ciągle słyszeliśmy
 762 8 |                wieczora poszliśmy na teatr i przyznam się, że na nim
 763 8 |               sztuce granej dowiedzieć się i na koniec za to zapłacił,
 764 8 |              niektórzy każą wina przynieść i nakrzyczą na komediantów,
 765 8 |                    nawrzeszczawszy wiwatów i przez może dwadzieścia rąk
 766 8 |                książę kasztelan krakowski, i JW. hetman polny koronny,
 767 8 |              dostał wielmożny Radziszewski i inni, w tom nie wchodził;
 768 8 |                 żonę, był wielkim pieniaką i ani w Żytomierzu, ani w
 769 8 |                kilkunastu jego wpisów; toż i w trybunale. Plenipotenci
 770 8 |               życzył nabyć W. Kurdwanowski i kilkakrotnie o to do niej
 771 8 |                     kontrakt resignationis i kwit de pretio na nią były
 772 8 |             spomiędzy jej papierów wydobył i im oddał; one dostawszy
 773 8 |                  natychmiast do Żytomierza i tam za tysiąc czerwonych
 774 8 |                   więcej jeszcze w świetle i przyjaźni pana Chamca, czeka
 775 8 |           Kurdwanowskiego sumienie ruszyło i nie chciał być na sprawie.
 776 8 |               chciał być na sprawie. Jakoż i pan Chamiec zaprzysiągł
 777 8 |                     a który na koniec może i sumiennie osądził, bo taki
 778 8 |                  wsparty dekretem ziemskim i jednym trybunalskim. Miał
 779 8 |                    wielu deputatów za sobą i czym ich nabywać; a sumienie
 780 8 |             wchodzi do sali trybunalskiej. I tam widzi miejsca marszałka
 781 8 |                    widzi miejsca marszałka i deputatów zajęte, ale przez
 782 8 |                    będzie regestr taktowy, i każe czytać wokandę. Pierwszy
 783 8 |        okolicznościami jego zaprzedajności i wydania oryginalnych dokumentów
 784 8 |                   krótkości dekret, którym i pisarza Chojeckiego na śmierć
 785 8 |                     urodzonego Abramowicza i W. Kurdwanowskiego. Marszałek
 786 8 |                 obydwa wpisy każe połączyć i wprowadzać sprawę. Tu słyszy
 787 8 |                    tłomaczącego całą rzecz i dowodzącego z wymową najgromliwniejszą,
 788 8 |                 śmierć pisarza Chojeckiego i adwokata Chamca, nie może
 789 8 |                  związał się z przekrztami i ludźmi podejrzanego szlachectwa,
 790 8 |               poszła po panu Kurdwanowskim i żeby ten, co największą
 791 8 |                 urodzonych Kurdwanowskiego i Abramowicza odkładam do
 792 8 |               odkładam do Wielkiej Nocy" - i silnie laską stuknął, a
 793 8 |                 zmęczonym tak dziwnym snem i w wielkiej niespokojności
 794 8 |               przeciw Panu Bogu patronować i wmawiać mu, że sen mara,
 795 8 |                    myślał, więc coś mu się i przyśniło, ale że już raz
 796 8 |                    Glinkowe wynagrodzić... I tak do Lublina przyjechał
 797 8 |                   koło swej sprawy chodzić i popierać ją na sucho i na
 798 8 |             chodzić i popierać ją na sucho i na mokro. Aż tu przychodzi
 799 8 |                  most pod nimi się zawalił i że Chamca wyciągnęli spod
 800 8 |          wynagrodził jej wszystkie wydatki i szkody, jakie poniosła z
 801 8 |                    poniosła z jego powodu, i klęcząc w obliczu wszystkich
 802 8 |                  Pan Bóg łaskawy mu posłał i który w części już się ziścił -
 803 8 |            przyznanie się do winy, skrucha i zadośćuczynienie są rzeczy
 804 8 |      zadośćuczynienie są rzeczy nadludzkie i tylko ulubieniec Boży może
 805 8 |                    może ich uzupełnić.~Tak i trybunał, i pany, i my,
 806 8 |                 uzupełnić.~Tak i trybunał, i pany, i my, szlachta, wielceśmy
 807 8 |                    Tak i trybunał, i pany, i my, szlachta, wielceśmy
 808 8 |                  Kurdwanowskiego zbudowali i pewnie ten dowód nowy wielkich
 809 8 |           wszelkiego pieniactwa poprzestał i wiódł życie prawdziwie chrześcijańskie.
 810 8 |                 Nocy", zawsze tkwiły w nim i zawsze cały post gotował
 811 8 |                    podeszłym wieku, bo już i natenczas, kiedym go widział
 812 8 |                    jako mu było objawione, i śmierć jego była do zazdrości,
 813 9 |           największym zaszczytem, a wzdłuż i wszerz kilkakrotnie całą
 814 9 |               dozoru, najpiękniejsze konie i niezliczone trzody owiec
 815 9 |             pastwiska, a śpiewy wieśniaków i uroda wieśniaczek świadczą
 816 9 |                  co było za dawnych czasów i na com patrzał. Pierwszy
 817 9 |                litewskiej szybkim pochodem i ledwo nie co dzień bijąc
 818 9 |                 się na Wołoszczyznę, cośmy i dokazali, pomimo największych
 819 9 |         największych przeszkód, wytrwaniem i walecznością naszą, a za
 820 9 |        walecznością naszą, a za szczęściem i przytomnością naszego wodza,
 821 9 |              największe niebezpieczeństwo, i jak w najsmutniejszych przygodach
 822 9 |                 niego, potem podniosła się i wznowu przed koniem upadła,
 823 9 |                   z szczerego srebra odlać i ofiarował ją Najświętszej
 824 9 |                    wojsku Rzeczypospolitej i ze mną sąsiadował aż do
 825 9 |                 niej się ciągle zgłaszając i o każdej rzeczy jej donosząc.
 826 9 |                 spuścić się można było, bo i pan Azulewicz od nas nie
 827 9 |               Rzeczypospolitej w Stambule, i ja; a każdy z nas osobno
 828 9 |                    uniknienia podejrzenia, i dopiero w Humaniu złączyć
 829 9 |               Azulewicz rekwirować będzie, i chociaż nas z Lwowa wyprawili,
 830 9 |                  wybadywać, od kogo, gdzie i z czym jedzie, bo domyślał
 831 9 |             zapalonym przyjacielem Polaków i ciągle nalegał na Portę,
 832 9 |         poczęstowano stryczkiem jedwabnym. I kiedy pan Azulewicz do niego
 833 9 |                  sułtana namówić na wojnę, i taki dopiął swojego, pomimo
 834 9 |                   gorliwym w swojej wierze i rad był cały świat nakłonić
 835 9 |                    doskonale język turecki i kilkakrotne posłuchanie
 836 9 |                  przed nim, pada mu do nóg i mówi te słowa:~- Rządco
 837 9 |                nawet z wejzyrem nie robił, i natychmiast wojnę wypowiedział;
 838 9 |               gdyby w tym mógł być zbytek; i nikt z nas od niego zapewne
 839 9 |            Kościele można dostać zbawienie i że co czeka takiego, co
 840 9 |                powiedział, tylko westchnął i łzy mu się puściły.~Otóż
 841 9 |             barskiej, skończył był życie - i nadchodziły wybory nowego
 842 9 |                   przy tym wojsko tureckie i krymskie Tatary jak by weszły,
 843 9 |              bardzo przebiegłym, oczytanym i wielkie mającym znaczenie
 844 9 |                znaczenie w całym Zaporożu. I byłby sam wyniesiony na
 845 9 |                   drugim stopniem w Siczy, i tym nam pomagał. - Otóż
 846 9 |                skarbowej nad samą Siniuchą i kilku mizernych domostw
 847 9 |                  Tatarów, Kozaków, chłopów i Żydów, dla kupna lub przedaży
 848 9 |             których włos sterczał do góry, i w krymkach baranich odznaczali
 849 9 |             odznaczali się twarzą ogorzałą i oczami małymi. Ukraińskich
 850 9 |                    szlachetności ich rysów i czystości białych koszul,
 851 9 |             nahajka z rzemienia plecionego i jej srebrna rękojeść, zdradzały
 852 9 |                   obojętność się malowała, i olbrzymich kościach, hojnie
 853 9 |                    rodzaje: baby, mołodyce i dziewki. Baby miały głowy
 854 9 |                   przystojny; ale mołodyce i dziewki, między którymi
 855 9 |            wykwintne w stroju: galony sute i kosztowne, korale gęsto
 856 9 |                 korale gęsto się okazywały i dowodziły, że ich mężowie
 857 9 |                  dowodziły, że ich mężowie i rodzice byli majętni. Kiedyśmy
 858 9 |                 Dymitra księcia Sanguszki. I uważałem, że najwięcej zajmywało
 859 9 |             wyliczał dobra księcia Dymitra i szlachtę i Kozaków jego
 860 9 |                 księcia Dymitra i szlachtę i Kozaków jego dworu, jakoż
 861 9 |                  Kozaków jego dworu, jakoż i księżnej Ostrogskiej dobra
 862 9 |                 księżnej Ostrogskiej dobra i jej sług obojga płciów,
 863 9 |                 dziewek, natenczas śmiechy i palcem pokazywanie tego
 864 9 |            Azulewicz siadł między Tatarami i z nimi zabierał znajomość
 865 9 |                    nimi zabierał znajomość i przyjaźń, co mu nie było
 866 9 |             zajadał potrawę z nóg wołowych i kaszę jaglaną, co mu Syducha
 867 9 |                pięknością dziewcząt zajęty i bardzo się do jednej zalecał,
 868 9 |             jeszcze na moskiewską komendę. I dopiero byłaby bieda! Ale
 869 9 |                 dworu księżnej Ostrogskiej i że na czele jej ludzi nadwornych
 870 9 |               towarzyszem kniaziów Dymitra i Wasila na tym najaździe,
 871 9 |                   służbie Rzeczypospolitej i wielce był jej zasłużonym;
 872 9 |                    był syzmatykiem twardym i sobie tego mówić nawet nie
 873 9 |                  mówić nawet nie pozwalał, i z powodu niedotrzymania
 874 9 |            kniaziem udzielnym bracławskim, i że mu pora pomścić się nad
 875 9 |           Czetwertyński, dydycz Komajgrodu i połkownik korola i Riczypospolitoj
 876 9 |              Komajgrodu i połkownik korola i Riczypospolitoj Polskoj,
 877 9 |                    parobkowie z mołodycami i dziewkami zaczęli tańcować
 878 9 |                    niewidzianą zgrabnością i to wszystko robił grając
 879 9 |                czyli po naszemu teorbanie, i śpiewając rozmaite ukraińskie
 880 9 |                 ledwo go nie zjadły oczyma i do której się zbliżał, by
 881 9 |               jedwabny x frędzlami złotymi i czapki wysokie z siwego
 882 9 |                  kobiet widocznie stronili i usuwali się skwapliwie,
 883 9 |                znajomych lub nie, gorzałką i miodem traktowali, obowiązywali
 884 9 |          traktowali, obowiązywali do picia i sami tęgo pili, ale tak,
 885 9 |            wiadrami na ich rozkaz gorzałkę i miód nosił, a co wiadro
 886 9 |              natychmiast ono się wypróżnia i drugie, pełne, jego miejsce
 887 9 |                    jego miejsce zastępuje. I nas także traktowali z prostą,
 888 9 |                  otwierać, nie wytrzymałem i Żyda zapytałem, co to za
 889 9 |                   Kozacy tak bogato ubrani i tak hojnie traktujący.~-
 890 9 |                  prepit' swojego zarabotka i z porożnemi furami na Kahorlik
 891 9 |                    Siczy. Uże dziś predali i woły, i wozy. To moje szczastje,
 892 9 |                   Uże dziś predali i woły, i wozy. To moje szczastje,
 893 9 |                 karczmie wszystko prepyjut i hoły do domu powernut. Te
 894 9 |                  zaostrzyło moją ciekawość i niecierpliwie wyglądałem
 895 9 |                 kadkę napełnioną dziegciem i jeden po drugim w pięknym
 896 9 |               swoim ubiorze do niej właził i zanurzywszy się w dziegciu
 897 9 |               szyję, dopiero rozbierał się i cały swój ubiór, jakby gardząc
 898 9 |                  aby go wziął, kto zechce; i czapkę to samo, równie dziegciem
 899 9 |                    koszulę w łoju zmaczaną i siermięgę, w której z Siczy
 900 9 |                    której z Siczy wyszedł, i z biczem w ręku, dobrze
 901 9 |                   wyrwać od swoich zalotów i nawet w pląsy się puścił
 902 9 |               pląsy się puścił z parobkami i dziewkami, czym bardzo nas
 903 9 |                  humańscy, co z nami szli, i ja, w sieniach słomy i siana
 904 9 |                     i ja, w sieniach słomy i siana hojnie namościwszy,
 905 9 |                    to mogiły Kozakom służą i za czaty, i za sposób niezbicia
 906 9 |                  Kozakom służą i za czaty, i za sposób niezbicia się
 907 9 |                   czasie zimowych zamieci) i często przechodzące na pół
 908 9 |                 pod gołym pasą się niebem. I tak bezludną przebywszy
 909 9 |                 czyli tamy do łapania ryb, i tam zastaliśmy asaułę, przy
 910 9 |                   on nas uprzejmie przyjął i dodał nam dla konwoju jednego
 911 9 |             wszelkiej przykrości zasłonić, i chociaż Zaporożce skłonni
 912 9 |               nawiedzani przez towarzyszów i ich czeladź i każdy pić
 913 9 |                  towarzyszów i ich czeladź i każdy pić będzie gorzałkę
 914 9 |                    rabowali Smilańszczyznę i Humańszczyznę bardzo często;
 915 9 |                    wokoło fosami głębokimi i ostrokołami, a wyćwiczywszy
 916 9 |                  nie tylko że ich odpierał i raz tyle tej zgrai nabił,
 917 9 |                 ziemowliki im palił, bydła i stada zabierał i tych Zaporożców,
 918 9 |                     bydła i stada zabierał i tych Zaporożców, co brał
 919 9 |                brał żywcem, w dyby zabijał i do robót używał- A że to
 920 9 |              koszowym, z ekonomią humańska i smilańską zaprzysiągł wieczny
 921 9 |                   handlu do Humania, Smiły i innych dzierżaw domów Lubomirskich
 922 9 |                dzierżaw domów Lubomirskich i Potockich przybywać. A oficjalistom
 923 9 |                  przybywać. A oficjalistom i poddanym tych dwóch włości
 924 9 |                    granic Rzeczypospolitej i buzdygan w ręku naczelnika
 925 9 |                 temu układowi co wykroczył i najmniejszej kradzieży się
 926 9 |           obwinionego przywiązano do słupa i obok niego kładziono stos
 927 9 |                 niego kładziono stos kijów i kadkę gorzałki. Każdy tedy
 928 9 |             przechodząc gorzałki się napił i kijem uderzył, i poty pili
 929 9 |                 się napił i kijem uderzył, i poty pili i bili, pokąd
 930 9 |                 kijem uderzył, i poty pili i bili, pokąd mu życia nie
 931 9 |                    Tymosz Podkujko, ataman i poeta zaporoski, którego
 932 9 |                  Podkujce grać na bandurce i śpiewać. On, chcąc gościom
 933 9 |                  najbogatsi, bo mają żonki i dla siebie, i dla popów.
 934 9 |                   mają żonki i dla siebie, i dla popów. Otóż po odprawieniu
 935 9 |                 naganiać ustawom siczowym, i jako przekonany o tę zbrodnię,
 936 9 |                kijmi ubity, pomimo tego że i względy u koszowego, i miłość
 937 9 |                  że i względy u koszowego, i miłość miał w całym Zaporożu.
 938 9 |                ziemiach do niej należących i żadnej nie wolno nogę na
 939 9 |                    przysposobiali za synów i którzy po nich odziedziczali
 940 9 |          osadzonych, co mu czynsz płacili, i jego był wyszynk gorzałki
 941 9 |                  jego był wyszynk gorzałki i miodu. Często Kozacy synów
 942 9 |                    przysposabiali. Koszowy i urzędnicy wielcy, których
 943 9 |                   było tylko dwóch: pisarz i sędzia, ubogim swoim ubiorem
 944 9 |                  odznaczały się pięknością i obszernością sadów. Dziesięcina
 945 9 |                    składała dochód pisarza i sędziego. Każdy pułkownik
 946 9 |             pobierał opłatę od koni, bydła i owiec na utrzymanie kureni,
 947 9 |                chleb piekli, jeść gotowali i gorzałkę szafowali dla wszystkich,
 948 9 |             Kozakami humańskimi o ustawach i obyczajach tego osobliwszego
 949 9 |                    jary zieleniały olszyną i wierzbiną; to tylko było
 950 9 |                  nie chce znosić Zaporożec i rolnictwem się brzydzi.
 951 9 |                     Sadem tylko się bawią, i to niektórzy, bo próżniactwo
 952 9 |                   siedzącego popod chałupą i tytuń kurzącego. Był to
 953 9 |          przygotowany do naszego przyjęcia i z panem Azulewiczem rozmawiał
 954 9 |                   do jego chałupy wnieśli, i zaprowadziwszy nas do niej,
 955 9 |                   jest fanatykiem w syzmie i wmówił sobie, że jak Polska
 956 9 |                  co był watażką hajdamaków i na ich czele wiele rabunków
 957 9 |                   ich czele wiele rabunków i okrucieństw popełniał w
 958 9 |                 powróćcie do mojej chałupy i na mnie czekajcie. Będzie
 959 9 |                   w dzień wyboru koszowego i jego rocznicy pisarz żadnego
 960 9 |                    Przy nim zostaje władza i prawo chce, aby jeden był
 961 9 |                    z sobą papier, kałamarz i pióro za uchem, aby zapisać
 962 9 |                   koszem do izby koszowego i zmiótłszy porządnie całą
 963 9 |                   kosz na wierzch kurhanku i z trudnością podniósłszy,
 964 9 |                  od siebie nieodstępnych." I taka była całkowita ceremonia
 965 9 |                  wszedł koszowy w dom swój i od tej chwili jego władza
 966 9 |                    wszystek miód, wiszniak i gorzałkę wyniosło Kozactwo;
 967 9 |                     ta zaś próżną została. I wszyscy siadli na ziemi,
 968 9 |                   siadli na ziemi, koszowy i Kozacy, około kotłów napełnionych
 969 9 |                    pieczeniami wieprzowymi i baranimi, z których każdy
 970 9 |                 misę, ile mu się podobało, i wszyscy zaczęli zajadać
 971 9 |                  gorzałką lub wiszniakiem, i to szklankami. Tylko pisarz,
 972 9 |                 jak mówił, siedział osobno i to jadł, co oni, ale oprócz
 973 9 |                    napoju Przybyłym kupcom i ludziom nie należącym do
 974 9 |               gościnnością trunki rozsyłał i w misach jadła, których
 975 9 |        niewykwintne, bardzo nam smakowały, i panu Azulewiczowi, który
 976 9 |              mózgownice tak kozackie, jako i cudzych przybyłych zagrzewać
 977 9 |                   było nasze locum standi, i tameśmy czekali na jego
 978 9 |                przywiązani do swoich ustaw i przeczuwają, że Moskwa,
 979 9 |                   że starostwa czehryńskie i czerkaskie między nimi będą
 980 9 |                  będąc szlachcicem polskim i mężem światłym, został członkiem
 981 9 |                  ludzi prostych, włóczęgów i nieoświeconych.~On nam na
 982 9 |                Jestem szlachetnie urodzony i moje przeznaczenie było
 983 9 |                    moje przeznaczenie było i korzystać w wielkim narodzie
 984 9 |                    klejnotu szlacheckiego, i posiadać znaczny majątek.
 985 9 |                 króla Jana III się wsławił i byłby doszedł do pierwszych
 986 9 |                    był młodym, przystojnym i ugrzecznionym, podobał się
 987 9 |         województwie witebskim, gdzie było i jego samego gniazdo. Żył
 988 9 |               przyjaźń wszystkich sąsiadów i tak przy-wiązanie mojej
 989 9 |                  Było nas dwoje dzieci: ja i siostra ode mnie młodsza;
 990 9 |                    razem, bywał w kościele i kapłanom łacińskim świadczył,
 991 9 |             człowiek prawdziwie apostolski i nikogo od prawideł miłości
 992 9 |                  spowiednikiem mojej matki i co chciał, to jej wmawiał.
 993 9 |                     a mianowicie w Rzymie, i posiadający wszystkie warunki
 994 9 |               rozmowy do innego przedmiotu i nigdy nie omijając się z
 995 9 |                 nie słucha, jest poganinem i zbrodniarzem, że prócz katolika
 996 9 |                  rzetelność swojej religii i każdy dysydent nie z rzetelnego
 997 9 |                   względu u Boga nie mają, i że dla Chrystusa trzeba
 998 9 |                   Chrystusa trzeba opuścić i rodziców, i dzieci, i męża -
 999 9 |                 trzeba opuścić i rodziców, i dzieci, i męża - tak obałamucił
1000 9 |              opuścić i rodziców, i dzieci, i męża - tak obałamucił moją