Part

   1 1 |               a tak pamiętam, jakby to się działo onegdaj. Słuchaliśmy
   2 1 |              bo do ławek niełatwo było się docisnąć. Po mszy świętej
   3 1 |        nieprzyjemności przyniosło, jak się o tym powie. Po hymnie odbytym
   4 1 |                przepomnieć nie zdawało się nam, aby było z reguł. Przeżegnał
   5 1 |               było z reguł. Przeżegnał się ksiądz Marek - jeszcze dziś
   6 1 |           kochać, a z jej mieszkańcami się wadzić. A wy, panowie naczelnicy
   7 1 |       przykładacie. Czy wy sadziliście się znękać miłosierdzie Boże,
   8 1 |          granic cierpliwości Bożej? Wy się cieszycie z wygranej pod
   9 1 |          wygranej pod Lanckoroną, a ja się smucę, bo ta łaska boska
  10 1 |               bo ta łaska boska stanie się wam powodem nowej Boga obrazy:
  11 1 |          będzie z pomyślności? "Lękamy się Boga - mówicie - za wiarę,
  12 1 |                  Bóg daj tak! A to, co się u waszmości na obiedzie
  13 1 |              związku twojego powadziło się i kiedy zapomniawszy o Bogu,
  14 1 |        przymówek przyszło do ograżania się, do korda - to ty, marszałku,
  15 1 |                aby byli świadkami, jak się Lubelczyki tęgo w kordy
  16 1 |               w kordy biją. A o cóż to się bili? O honor Najświętszej
  17 1 |              przyjemnie zeszedł. Niech się świat poleruje! Krew szlachecka
  18 1 |      szlachecka dla pańskiej zabawy ma się przelewać! Tak to niegdyś
  19 1 |                przed papieżami, bawili się pogańscy panowie, patrząc,
  20 1 |                patrząc, jak gladiatory się zabijali. A i ci przecie
  21 1 |           nareszcie i duch Boży znużył się w piersiach moich.~To wyrzekłszy
  22 1 |             nie mogłem widzieć, co też się natenczas działo z JW. Granowskim,
  23 1 |        powtarzał, że JW. Granowski tak się pocił, jak gdyby w łaźni
  24 1 |             urzędników, i tych, którzy się dnia poprzedniego popisali
  25 1 |        dostojnych gości, wszystko mimo się puszczałem, raczej przysłuchiwałem
  26 1 |                 raczej przysłuchiwałem się dyskursom zacnych, niżbym
  27 1 |              dyskursom zacnych, niżbym się miał oglądać na jakieś przymówki.
  28 1 |               Tak tedy nie doczekawszy się ze mną zwady i innych na
  29 1 |             siedział, usłyszał, iż ten się odezwał:~"Vivat powiat urzędowski,
  30 1 |         ziemianin łukowski, przykro mu się zrobiło, i to mu wymówił.
  31 1 |             Wyszli z izby, a porwawszy się do szabel, przy nas bić
  32 1 |                do szabel, przy nas bić się zaczęli. Urzędowczycy swego,
  33 1 |           obydwóch zagrzewał. Ślicznie się obadwa składali - Panie
  34 1 |      szacowanym w swoim powiecie. A co się zrobiło z Bolesta, prawdziwie
  35 1 |               jeden, bo my wszyscy tak się zadumali, że muchę by można
  36 1 |                tak:~- W piersi uderzyć się muszę, że w dzień urodzin
  37 1 |             świętego związku, zdawałem się na chwilę zapomnieć o tobie.
  38 1 |            twoich zasługi, poświęcenie się twoje dla ojczyzny, miłość
  39 1 |           zostawuje, zasługują, ażebym się z tego powodu w obliczu
  40 1 |               ojczyzną naszą, modliłem się, ujrzałem anioła Polskiej.
  41 1 |               nie wolno; ale to, co mi się godzi, to wam powiem bez
  42 1 |            powiedział mnie anioł - źle się dzieje z ojczyzną twoją.
  43 1 |             rząd leży na ziemi, a nikt się schylić nie chce, aby go
  44 1 |      wszystkich waszych panów udawałem się: zawsze ta sama odpowiedź.
  45 1 |               Jedź do Warszawy, zajmij się rządem! Cała Litwa twoja!
  46 1 |           ojczyznę!..." Aż płakał, tak się rozczulił: "Ja z torbą pójdę,
  47 1 |             siedź w Warszawie i zajmij się rządem." Oto wiesz, com
  48 1 |           niedźwiedzie wybije." Udałem się do wojewody kijowskiego.
  49 1 |              człowiek przywykł wymykać się od żony, ażeby po kilka
  50 1 |            myśli, że mąż gospodarstwem się trudni. Byłem u Sapiehy,
  51 1 |                bała, bała, jak zasiądę się w Warszawie, dyspozytory
  52 1 |            Panie Boże jedyny, niech no się obmuruję w Białymstoku,
  53 1 |            ojczyzny! I dlatego tułacie się, żeby odzyskać to, coście
  54 1 |               i nadzieją pocieszaliśmy się. Myślałem, że panowie, których
  55 1 |             Marek wymieniał, zasierdzą się na niego; ale nie, i owszem,
  56 1 |            obiad zaprosił, gdzie jakem się od pokojowych dowiedział,
  57 2 |          konfederaci barscy popisywali się. Gdzie tylko harmat nie
  58 2 |           miałem wielką łaskę, gdyż mi się udało jemu raz życie ocalić,
  59 2 |               co napisał, to i bies by się nie doczytał, czego on chce;
  60 2 |              namalowanymi potykającego się; sześciu na niego nasadzali
  61 2 |           zrabowawszy, z konfederatami się złączył. Nadgradzając tę
  62 2 |        rozwiązania konfederacji ciągle się popisywał. Co to były za
  63 2 |               on tego nie uważał i tak się narażał, jakby za jego głowę
  64 2 |                a cóż dopiero w dyskurs się wdać. I choć nadrabiał fantazją,
  65 2 |              karą najsroźszą nie ważył się po capstrzyku samopas z
  66 2 |                Tyńcem, a dowiedziawszy się, jak mi się widzi od Żydów,
  67 2 |              dowiedziawszy się, jak mi się widzi od Żydów, że wielmożna
  68 2 |              przy kielichu oświadczył [się], prosząc o wsparcie, pan
  69 2 |                zamienię, ile że ona mi się zda, aby łeb rozpłatać pierwszemu,
  70 2 |            rozpłatać pierwszemu, który się do sędziny posunie - czym
  71 2 |          sprawę popsuł.~Chociaż, gdyby się nie wiedzieć jak był w baranią
  72 2 |            karty grywał i tak ślicznie się ograł, że gdyby pan Zaręba
  73 2 |      Dzierżanowski tak pięknie wysunął się nam z obozu do Burzymowa,
  74 2 |           prócz jego gumbińczyków nikt się nie spostrzegł. Aż tu przede
  75 2 |       dwadzieścia koni z sobą i zmiłuj się, panie Sewerynie, wyratuj
  76 2 |                  Panie pułkowniku, jak się masz? A on na to:~- Niech
  77 2 |               ramię miał skłute i krew się sączyła, a na ziemi trzech
  78 2 |          Kozaków leżało, jeden jeszcze się ruszał.~- Dobijcie tego
  79 2 |            kaduk nie spiskał.~Pokazało się z jego dyskursu, że gdy
  80 2 |           obozu powrócić. Ale jemu żal się zrobiło opuścić kozackie
  81 2 |               końmi, nie po myśli mógł się obracać; strzelał ci on
  82 2 |               ratunek, nie wiem, co by się z nim stało, i dlatego mnie
  83 2 |               jak waszmość, porozumieć się łatwo, ale ten utrapiony
  84 2 |              oszpecisz.~Alić skończyło się na mniejszym, bo generał
  85 2 |              małego znajomy, opiekował się mną i mnie świadczył. Zawsze
  86 2 |            duszę zgubisz; on Pana Boga się nie boi, swoich i cudzych
  87 2 |           ustać nie mógł, nadto krótko się modlił, dlatego miano go
  88 3 |                 a teraz już tyle złego się namnożyło i takie paskudztwa,
  89 3 |              że Panu Bogu naprzykrzyło się karać i zdaje się, iż ludziom
  90 3 |         naprzykrzyło się karać i zdaje się, iż ludziom mówi: "Róbcie,
  91 3 |           piszę, którym takie starałem się dać wychowanie, że dziada
  92 3 |              jeszcze czerstwy; nazywał się Bielecki, imienia nie pomnę.
  93 3 |            wszyscy za niego ubić byśmy się dali; a patrzcie, jakich
  94 3 |            pochodzą od przodka, któren się niedobrze prowadził. Powiem
  95 3 |      wiernością sługi panu pomagał. To się wnęcał do domu wojewody,
  96 3 |              rzeczy zależy, przyczynił się, o ile mógł, do osłabienia
  97 3 |                żonę podejrzywać i mieć się na ostrożności. Raz więc,
  98 3 |                iż pan Bielecki składał się, iż jest szlachetnie urodzonym
  99 3 |           wstąpił. Dobry król, litując się nad jego losem, dawszy mu
 100 3 |           znaczeniem gotowym przeniósł się do tego województwa oddalonego,
 101 3 |            wiedzieć kiedy, abo i wcale się nie dowiedzą, co też kto
 102 3 |              niełacno szlachcie oswoić się z adweną. Ale po wielu leciech,
 103 3 |          przebył w Warszawie, i rychło się po wszystkich uszach rozeszło
 104 3 |               rozeszło i rozgnieździło się po pamięciach, i tak od
 105 3 |        przyjaciół i najgorliwszych tak się wszystko trąbiło, że oczu
 106 3 |        nieborak ust nie otworzył, miał się czego nasłuchać od tych,
 107 3 |              szlachtą promować, wielce się zasmucił i sęstwo złożył,
 108 3 |                niego sromotę. I dobrze się nagotował na tę podróż:
 109 3 |          nagotował na tę podróż: jakoż się i lat kilka gotował, i siła
 110 3 |                niemało, i już zabierał się do podróży - a właśnie wtenczas
 111 3 |            pielgrzymce. W czym, jak mi się widzi, ojciec dominikan,
 112 3 |         dominikan, że był natchnionym, się pokazał, raz, że kilko-
 113 3 |              nad Dniestrem znajdującej się. A choć, od młodości będąc
 114 3 |        urzędnikiem, sędziwego doczekał się wieku bez żadnego doświadczenia
 115 3 |             osobiście w boju znajdować się będzie. Jakoż w ciągu naszej
 116 3 |       konfederacji trzy razy znajdował się, gdzie ciepło, a na każdy
 117 3 |              Rudnickim -któren później się spaskudził, ale u nas był
 118 3 |           porządną kolasą aż na Bielsk się wywiózł, to tam ledwo Niemcy
 119 3 |           Puławski, co zawsze skromnie się nosił i tych przepychów
 120 3 |                Panie sędzio, opamiętaj się waszeć! Coc z tego, żeć
 121 3 |        błyszczącego zobaczy. Przebierz się, panie bracie, a nie ucz
 122 3 |     dobrodzieju, wszak toć ja nie dziś się urodził. Człowiek strzela,
 123 3 |               mnie, choćbym pod ziemią się schował; a jeśli nie, to
 124 3 |               robi, co potrzeba, niech się nosi podług woli swojej.~
 125 3 |                woli swojej.~A pokazało się, że każden z nich był praw:
 126 3 |               bez woli Pana Boga to by się stać nie mogło, czemu ani
 127 3 |               w Częstochowie wylizywał się, powiadał nam wszystkie
 128 3 |                sobie rad, boć wszystko się dopełniło. Zgrzeszyłem nogą,
 129 3 |               jednym pachołkiem puścił się aż do Mścisławia, z nami
 130 3 |               z nami czule pożegnawszy się.~I właśnie trafił na sejmik,
 131 3 |                było partii i nie mogła się szlachta godzić; aż ledwo
 132 3 |              szlachta godzić; aż ledwo się zjawił pan Bielecki, jednomyślnie
 133 3 |               go podkomorzym, czego on się spodziewać nie mógł. A toż
 134 3 |             wielkiej pobożności, zdaje się, iż temu nikt wątpić nie
 135 4 |             barskiej to nazwisko obiło się o moje uszy. Pamiętam, w
 136 4 |                nazywano i po francusku się nosił, do nas akces zrobił
 137 4 |                 raz, że nie po naszemu się stroił, po wtóre, że przy
 138 4 |           panów, i szlachty rozszerzał się wojewodzie nad różnymi swoimi
 139 4 |            przyszło do Francji, zaczął się unosić nad Wolterem, jak
 140 4 |           podobny jemu wielki człowiek się okazał, i tak dalej. Książę
 141 4 |           wierzył w upiory i mocno ich się obawiał, więc z tego powodu
 142 4 |            miał nawet czasu dowiadywać się po szczegółach, co też za
 143 4 |          szczegółach, co też za górami się dzieje. Ale gdy się doczekało
 144 4 |             górami się dzieje. Ale gdy się doczekało dobrze osiwić,
 145 4 |                siła, i ochota do pracy się zmniejszyła, człowiek rozrywki
 146 4 |         potrzebować i na starość wziął się do czytania. A że wtenczas
 147 4 |             Wolterze mówiono, przyznam się, że wielką uczułem chętkę
 148 4 |              uczułem chętkę dowiedzieć się z własnego czytania, co
 149 4 |             wymyślił, i często dawałem się z tym słyszeć przed moimi
 150 4 |          Właśnie na ten dzień zjechało się do mnie łaskawego sąsiedztwa
 151 4 |               baszy tamecznemu (któren się nazywał Emir Jussuf i mocno
 152 4 |          sprzyjał), a to wywdzięczając się, iż jego ludzi zbrojnych,
 153 4 |                 za Dniestr przeprawili się, swoim kosztem podejmował
 154 4 |          Pokucie, gdzie z konfederacją się złączyli. To ów basza wedle
 155 4 |          muzułmańskich modlitw; a mnie się dostała szabla, prawdziwy
 156 4 |       wyprowadzał, za boki trzymaliśmy się od śmiechu. Sułtan narodu,
 157 4 |                ani rzeczy jej tyczącej się nie wspomni, ale słuchać
 158 4 |            panicza mógłby nauczyć, jak się wnęcić do serduszka panienki
 159 4 |           koniec ów sułtan turecki sam się zabija, jak Niemiec, któren
 160 4 |               ma.~Ale Stasiowi zrobiło się markotno, żem krybrował
 161 4 |              krybrował Francuza, i tak się odezwał:~- Ale, mój dziaduniu,
 162 4 |               najmniejszą pracę, ażeby się cokolwiek z nimi obeznać?
 163 4 |                potępiając, zastanowili się nad ich wielkimi dziełami,
 164 4 |              zniweczyć nie może? Serce się kraje, ile razy czytam lub
 165 4 |              Szwecji, ani w Moskwie mu się nie wiodło. I cóż to znaczy?
 166 4 |            syzmatykiem w Moskwie? Czyż się godzi twierdzić, że jak
 167 4 |                krokiem Kozactwo od nas się oderwało: to była pierwsza
 168 4 |              skoro naród podbity myślą się nie skojarzy z narodem podbójczym,
 169 4 |         jedynie na religii katolickiej się opiera. Nie mądrością światową,
 170 4 |               żywota same z siebie tam się wkorzeniły. Ledwo obywatelstwo
 171 4 |            Dniepru i znaj, dlaczego tu się kończy narodowość nasza,
 172 4 |               i szereg nałogów, któren się nigdy nie opuszcza - a tam
 173 4 |             żyją i żyć będą, póki sami się nie zabiją; a nie zabiją
 174 4 |               nie zabiją; a nie zabiją się nigdy, jeżeli zechcą zrozumieć,
 175 5 |          często nie rozumiem, bo jakoś się tłomaczy zbyt mądrze, ale
 176 5 |             napojony i ugoszczony, jak się należy.~A właśnie wtedy
 177 5 |       Omniewicz, ale z żoną.~Skłoniłem się sędziemu dziękując mu uniżenie,
 178 5 |                nowogródzkimi) puściłem się do Omniewicz; a trzeba wiedzieć,
 179 5 |            pałac, ale ile tam mieściło się gości! Jaka uprzejmość,
 180 5 |               trzy małżeństwa mieściło się w pokoju, a dwa w alkierzu
 181 5 |           kwaterach u chłopów młodzież się roztaszowała. To co dzień
 182 5 |                Pewnie nikt nie obudził się przed sędzią, bo to u nas
 183 5 |                tak wszyscy zbieraliśmy się około dziesiątej z rana
 184 5 |               w sieniach witał i nisko się kłaniał, i przed sobą do
 185 5 |                ukrzywdzonym. Zebrawszy się tedy w pokoju bawialnym
 186 5 |            Natenczas W. sędzia odezwał się:~- Panowie dobrodzieje,
 187 5 |           Panowie dobrodzieje, raczcie się rozgościć - i odpasał szablę,
 188 5 |              pokoju, i dopiero odpasać się, gdy on sam się odpasał.
 189 5 |                odpasać się, gdy on sam się odpasał. Ale ta grzeczność
 190 5 |        palestry, taż etykieta należała się i urzędnikom sądowym, jako
 191 5 |          kredensu, a wszyscy do wędlin się rzucali. A i to trzeba wiedzieć,
 192 5 |             księdzem; chyba że senator się znajdywał, a i ten zawsze
 193 5 |              ceremonie z nim robił, co się chwali. Bo ksiądz i do świata
 194 5 |              ale, był prędkim, to, jak się rozdąsa na kogo, czy to
 195 5 |      proboszcza nieświeskiego, udawano się:~- Oto książę mnie ukrzywdzić
 196 5 |                   Mości książę, czy to się godzi takimi dziwactwami
 197 5 |            ordynat nieświeski, a gdzie się podzieli antenaci jego,
 198 5 |                książę pójdziesz; a jak się Panu Bogu pokazać, kiedy
 199 5 |         przestrasza, że nie wie, gdzie się podziać.~To książę, rad
 200 5 |               tak najczęściej wszystko się przyzwoicie kończyło.~Po
 201 5 |         gorzałce i zakąskach zaczynały się zabawy przedobiednie. JW.
 202 5 |             nas wielka sromota zgrywać się w karty; nie tak jak teraz,
 203 5 |               w Warszawie poprzyuczali się szulerki, ale to im się
 204 5 |                się szulerki, ale to im się nie chwaliło. Książę biskup
 205 5 |                mariaszem, a my rozmową się bawili. Starsi mówili, a
 206 5 |                ich mowie przysłuchiwać się: mówiono o sejmach, o posłach,
 207 5 |                posłach, którzy na nich się wsławiali, o prawach, o
 208 5 |      nowogródzkie poselstwo taką sławą się okryło, co nie dziw, bo
 209 5 |            księstwo nowogródzkie nigdy się nie spaskudziło. Rej ten
 210 5 |                obywatelstwie ani jeden się nie znalazł, któren by do
 211 5 |                cierpieniach doczekałem się zgrzybiałości i ran kilka
 212 5 |            umiał na ludzi rzucać; klął się, że tak wszystkich i jego
 213 5 |              jego samego omamił, że im się zdawało, iż pokój był wodą
 214 5 |               przestraszeni, zabierali się już do ucieczki, postrzegli
 215 5 |                do ucieczki, postrzegli się, że nie ma nic i że sucho
 216 5 |              jurysta gębą tak wprawnie się nie wytłomaczy jak on kuglarz
 217 5 |            boki od śmiechu trzeba było się trzymać. Potem jak zaczął
 218 5 |                dublę dostał, a przecie się nie zasępił, taki mu był
 219 5 |               koty umiał udawać, i jak się dziady z babami kościelnymi
 220 5 |         chodził, aż przypadkiem dostał się do księcia Karola Radziwiłła,
 221 5 |           człowiek dobry, nie wstydził się ubogich swoich krewnych,
 222 5 |      gospodarstwie, do czego i kobiety się wmieszały; gdy pani sędzina
 223 5 |           sędzina powiedziała:~- Muszę się moim gospodarstwem pochwalić -
 224 5 |              bernardynów z Iwieńca, co się z nami znajdywał i przez
 225 5 |              bawił, aż dopiero odezwał się:~- Laus Tibi, Christe, żeś
 226 5 |                nasza zakrystia obdarła się, w łatanych albach za dobrodziejów
 227 5 |             tęskni do kościoła i prosi się, ażeby ze mną poszło do
 228 5 |              gwardianów, co na płótnie się nie znają.~Wtem Wawrzyniec,
 229 5 |                plecach i przybliżywszy się do W. sędziego, coś mu szepnął,
 230 5 |                każdy z nas, skłoniwszy się i wziąwszy kobietę pod rękę,
 231 5 |             obiadu stojąc, do dyskursu się miesza, ile razy o nieboszczyku
 232 5 |           gości u sędziego podochociło się, a pewnie ani jedna butelka
 233 5 |           leczyć i kilka razy udało mu się, czegom sam był świadkiem.~
 234 5 |            potrawach zaczęto kielichem się bawić. Kielich mały kolejno
 235 5 |             tym podobnych obłud, jakie się później rozmnożyły, nim
 236 5 |             najzacniejszego, przyjmuje się bez picia jego zdrowia,
 237 5 |                  Po obiedzie zaczynały się pląsy, taniec i mazur na
 238 5 |             młodzież, i sędziwi bawili się, a kielichy ciągle chodziły,
 239 5 |           serce na ustach nosił i nikt się nie bał jego okazywać, bo
 240 5 |                nie miał powodu z niego się wstydzić. Kiedyśmy w poufałej
 241 5 |               hukniem razem: "Kochajmy się!" - to nie było czcze słowo,
 242 5 |              kilku starych, wszyscyśmy się upomnieli, ażeby W. sędziemu
 243 5 |                to my ledwo nie sznurem się ciągnęli: konfederacją barską
 244 5 |           kiedyś jakoby diablica miała się oszczenić tam, gdzie teraz
 245 5 |               a my z tyłu kupą. To jak się przybliżyły sanie księcia,
 246 5 |                książę do łez rozczulił się, powtarzając tylko: "Panie
 247 5 |            uważając, że śnieg, i witał się z nami, a prawie każdego
 248 5 |                imieniu nazwał, rozumie się, z tych, co się ku niemu
 249 5 |                rozumie się, z tych, co się ku niemu zbliżali; bo wielu
 250 5 |            nacałowawszy i naściskawszy się z bracią szlachtą, książę
 251 5 |                wprzódy. zniecierpliwił się mówiąc:~- Taki waszeć przyjaciel,
 252 5 |                by żadnemu z nas lepiej się nie udało, a potem stępo
 253 5 |              bobym rad był wszystkiemu się przysłuchać, bo co tylko
 254 5 |              głowy, ucha nie dotykając się, choć mróz był dobry. Na
 255 5 |               w tym urzędowaniu okazał się czynnym, umiarkowanym i
 256 5 |          sienie urażał, kiedy kto jemu się odciął. Pan dobry i kochający
 257 5 |           toteż i oni za niego ubić by się dali. Choć był poryw czy,
 258 5 |              miał serce, byle czym dał się ubłagać; nie tak jak jego
 259 5 |               Wielki Piątek dyscypliną się chłostał, za co też wielkich
 260 5 |        przyjaciół on był jednym.~Kiedy się kalwakata już do omniewickiego
 261 5 |         Sędzina i wszystkie damy także się znajdowały dla powitania
 262 5 |                rękę pocałował; dostało się i mojej Magdusi. Potem,
 263 5 |           zobaczywszy Wawrzeńca:~- Jak się wać masz, kumie? - powiedział
 264 5 |             padł mu do nóg i rozbeczał się. Książę, podniósłszy go,
 265 5 |              zaczął łaskawie wypytywać się o żonie i dzieciach i natychmiast
 266 5 |       przyszedł na folwark, upominając się u dyspozytora o owies dla
 267 5 |                 to ja to niby doliczyć się nie potrafię, to ja niby
 268 5 |              wielmożnym; toć już zdaje się, że mnie nikt za głupca
 269 5 |             słyszał, za boki trzymałem się od śmiechu.~Trzy dni hulaliśmy.
 270 5 |             gdy ja z innymi przybliżył się do niego, powiedział mnie:~-
 271 5 |                mawiał często:~- Robiło się, co można, ale teraz, kto
 272 5 |              Panie kochanku, namnożyło się kapeluszów, czapkami rady
 273 5 |            damy.~Ale wśród zabawy było się trochę zachmurzyło: JW.
 274 5 |      powiedzieć "rebochem"! Protestuję się przed wami, iż książę wojewoda
 275 5 |         nowogródzkie skrzywdził.~Na to się obruszył chorąży nasz, Rdułtowski,
 276 5 |             jużci to zanadto posunąłeś się; chyba stworzyć trzeba takiego
 277 5 |         krzywdzić, więc ja, nie czując się bezpiecznym w domu pana
 278 5 |            krzywdy nie robił - wynosić się z domu. Ale książę pan,
 279 5 |          frasunek sędziego, przybliżył się do kasztelana mówiąc:~-
 280 5 |               miał słuszność, bo gdyby się był wahał, toby++my się
 281 5 |                się był wahał, toby++my się wszyscy obruszyli; nie wiedzieć,
 282 5 |               kogo obrazić. Rozgniewał się wójt gdański na króla polskiego!
 283 5 |          wszyscy zrozumieli, że książę się niby uniżył dla sędziego,
 284 5 |               on z nami w Omniewiczach się nie znajdywał. Z tego wypadku
 285 5 |           zapozwanymi zostali. Na mnie się zmełło, bo gdy wizja odkryła,
 286 5 |              ręku zostały; nie śmiałem się odprzysiąc, lubom tego nie
 287 5 |                majątek sam z siebie by się zrobił. Toteż przy łasce
 288 5 |             przy pomocy boskiej z tego się zrobiło wszystko, co jest.
 289 5 |          zrobiło wszystko, co jest. Co się zaś tyczy JW. kasztelana,
 290 5 |        grzeczność księcia pana dała mu się we znaki, gdyż książę na
 291 5 |            oszczędnym, w duchu niemało się nafrasował przyjmując swoim
 292 5 |            przecie, rad nierad, musiał się okazywać wesołym. Ja z boku
 293 5 |                wody. Wszyscy popiliśmy się okropnie; gospodarza bez
 294 5 |               kapusty kwaszonej i spać się położył, tak zdrów, jak
 295 5 |             niedługo płacząc, złączyła się z zacnym małżonkiem, polecając
 296 5 |               posiadał szacunek. Jakoż się nie zawiodła, bo pewnie
 297 5 |        własnych dzieci dobro więcej by się sędzia nie starał niż o
 298 5 |              Starszy syn, wyćwiczywszy się w palestrze, został regentem
 299 5 |         majętny kawaler o jej przyjaźń się starał, ale ona najlepszymi
 300 5 |                 bo lubo nie sprzeciwił się powołaniu boskiemu, tak
 301 5 |               go za serce ścisnęło, że się kazał wyprowadzić z kościoła;
 302 5 |          zaręczyny z W. stolnikowiczem się odbywały. Z rana, gdy się
 303 5 |              się odbywały. Z rana, gdy się goście zebrali na pokojach,
 304 5 |             ojca, a razem o wstawienie się księcia wojewody, aby raczył
 305 5 |               No, panie Ignacy, dobrze się zdarza dla Jagusi. Mogielnickich
 306 5 |           niech przyjaciele Radziwiłła się łączą. Zezwól, a prędko,
 307 5 |                JO. swata za wstawienie się łaskawie; a gdy pan sędzia
 308 5 |              syna swojego, i że (czego się spodziewa) jeżeli Jagusia
 309 5 |            zapytał jej:~- Czy zgadzasz się z wolą wujaszka iść za stolnikowicza?~
 310 5 |            ruszyła, ale nie można było się dosłyszeć. Książę:~- Głośniej,
 311 5 |         Jagusiu! - a ta jeszcze więcej się zmieszała. A książę: - No,
 312 5 |       zmieszała. A książę: - No, kiedy się tak wstydzisz, powiedz mnie
 313 5 |              stała w tej posturze, nim się odważyła coś szepnąć księciu,
 314 5 |         młodych, a chorążanka wymknęła się z pokoju. Pan stolnik powiedział:~-
 315 5 |                po mojej śmierci będzie się miał jeszcze czym dzielić
 316 5 |               tysiące.~Wtenczas książę się odezwał:~- Na co pan drużba
 317 5 |        przyszłej wypuszczę.~Skłoniwszy się stolnik powiedział:~- Ponieważ
 318 5 |               addytement roczny będzie się należeć do mego skarbu,
 319 5 |             wedle zwyczaju zaczynającą się od procedencji państwa młodych.
 320 5 |              nieraz pisząc do dyskursu się mieszał, a nigdy omyłki
 321 5 |               i prosić go o podpisanie się za świadka, co książę zrobił,
 322 5 |         żarcikami chorążankę. Podpisał się także kasztelan i chorąży
 323 5 |         Rdułtowski. Zgoła nie co dzień się czyta taka intercyzą; bo
 324 5 |            krzesła i ordery. Zaręczyny się odbyły, a dzień szlubu naznaczony
 325 5 |             mój Ignasiu, bo już kończy się lat trzynaście, jak z sobą
 326 5 |           doświadczyłam.~Sędzia rzucił się w jej objęcie i rozpłakał
 327 5 |                jej objęcie i rozpłakał się; wszyscyśmy się rozrzewnili:
 328 5 |              rozpłakał się; wszyscyśmy się rozrzewnili: każden z nas
 329 5 |                patrzali, rozbeczeliśmy się słodkimi łzami, ale i księciu
 330 5 |             którego-natychmiast muzyka się rozeszła, a zwykłym w owe
 331 5 |                Gorzkie żale, aż ściany się trzęsły. Donośny głos księcia
 332 5 |       gwardiana nad naszymi wszystkimi się unosiły. Klęczeliśmy cztery
 333 5 |               godzin. A gdy zebraliśmy się w sali obłędnej, posililiśmy
 334 5 |             sali obłędnej, posililiśmy się postnym obiadem: wszystko
 335 5 |                suszyć, grzankami tylko się żywili. Nawet gdyśmy spostrzegli,
 336 5 |               także od innych pokarmów się wstrzymywał, mało kto, pobudzony
 337 5 |            pięknym przykładem, odważył się dogadzać żołądkowi, a choć
 338 5 |        umartwieniem rad był przysłużyć się Zbawicielowi swojemu. W
 339 5 |            obiedzie wszyscy rozjechali się. I ja z moją Magdusią do
 340 5 |               do Nowogródka puściliśmy się, gdzie dość późno w nocy
 341 6 |          tysięcy szlachty nas zjechało się na wybory pisarza ziemskiego.
 342 6 |              emulować. Przecie zrobiło się inaczej. Markotno było JW.
 343 6 |               i że trzeba było kłaniać się JO. księciu wojewodzie wileńskiemu,
 344 6 |      zachowania jakiejś powagi musieli się łączyć z Radziwiłłowskimi,
 345 6 |         smoleńskiego, ażeby oświadczył się o ten urząd dla siebie,
 346 6 |           ażeby przeciw panu Michałowi się utrzymał. Wszystkie te słowa
 347 6 |                 Gdy obywatele zjechali się w Nowogródku do klasztoru
 348 6 |               a między nimi znajdywali się oba szwagrowie, i tam starano
 349 6 |              szwagrowie, i tam starano się ich pogodzić; ale jak zaczął
 350 6 |                nad dokumentami mozolić się i że choć pan Michał zausznikiem
 351 6 |      przyjaciołach - pan Michał porwał się do szabli i gdyby bernardyni
 352 6 |              która niemało przyczyniła się do uczynienia twardym pana
 353 6 |              Tryzny pieniądz nie umiał się trzymać: Maciek zrobił,
 354 6 |        ostatnim sądzie pewnie upominać się nie będę, bo jeślim nie
 355 6 |          potomstwa, że na nim dom jego się kończył, a że panna z urodą
 356 6 |               aby w dobrym małżeństwie się usadowić - jakoż później
 357 6 |                naglić do roboty, i sam się w pole wybierał, gdy do
 358 6 |           jakoś tak cierpko dopominali się u niego, iż go w niecierpliwość
 359 6 |                kołdyczowskie zatrzęsły się, a w niepohamowanym popędzie
 360 6 |             wypędzić go z majątku - co się natychmiast dopełniło, z
 361 6 |                 bo pan Tryzna, lękając się o skórę, uciekł z tym tylko,
 362 6 |          uszedł i aż w okolicy Pacynów się oparł, a stamtąd udał się
 363 6 |              się oparł, a stamtąd udał się wózkiem do Nowogródka, gdzie
 364 6 |               strukczaszym samym łzami się zalałem, błagając go, że
 365 6 |         obowiązku muszę o jego krzywdę się starać, bo znałem dobrze,
 366 6 |            była brzydka. Ale cóż? Czyj się chleb je, tego bronić trzeba.
 367 6 |                miał mi to za złe i gdy się to wszystko skończyło, nie
 368 6 |             widząc, jak dla wywiązania się mojemu panu i dobroczyńcy
 369 6 |                kroki prawne, odezwałem się przed wielmożnym Radziszewskim,
 370 6 |                nie było sposobu wyrwać się od grodu, gdyż do niego
 371 6 |                cóż? - Nieborak cieszył się kondemnatą, na bruku osadzony,
 372 6 |                nie ma sposobu utrzymać się w zaprzeczeniu forum, innego
 373 6 |              Uzłowskiego, iż składając się zbytnią delikatnością, że
 374 6 |               nie ma, a nie wypierając się zaszczytu takowej koligacji
 375 6 |            wymówił, że dlatego uchylił się, bo sędzina chce być na
 376 6 |           wypadało, gdyby mąż podpisał się na dekrecie przeciwko księciu.
 377 6 |           których jak mogli, zakonniki się ścisnęli. Sam książę stał
 378 6 |                ledwo kotowi przecisnąć się można było, bo prócz księcia,
 379 6 |              książę złych duchów mocno się obawiał, wymówił sobie,
 380 6 |               gorzałką; ciągle kurzyły się kotły na dziedzińcu, a w
 381 6 |          jakiego urzędnika, do którego się zaprosił.~Otóż to pan Michał,
 382 6 |               nie śmiał otwarcie z tym się księciu odezwać, podmówił
 383 6 |              jak z nich najskuteczniej się wywinąć, co mu ojciec Idzi,
 384 6 |                aby mu bąknął, iżby dał się przekonać i był sprawiedliwym
 385 6 |   sprawiedliwym dla pana Tryzny. Jakoż się wziął do tego bernardyn
 386 6 |               odbytych pacierzach, gdy się wszyscy pokładli i czas
 387 6 |              milczenie, książę odezwał się:~- Ojcze Idzi, niech będzie
 388 6 |            Michał Rejten przeżegnawszy się:~- Co też się marzy waszej
 389 6 |            przeżegnawszy się:~- Co też się marzy waszej książęcej mości?
 390 6 |                książęcej mości? Ludzie się szastają po korytarzu, a
 391 6 |               francuskie karty, to już się masz za mędrka. Ja nie do
 392 6 |                a za taki zbytek, jakby się o tym dowiedział, toby mnie
 393 6 |               czy to jeden raz za mnie się poświęcił? Kiedyś to mnie (
 394 6 |        przybywszy do Wilna, we śnie mi się pierwszy raz pokazał Wołodkowicz,
 395 6 |                Niego. To wiemy, że jak się dusza rozstanie z ciałem,
 396 6 |            siedm lat temu bluźnierstwu się opierałem. Ale Panu Bogu
 397 6 |           opierałem. Ale Panu Bogu tak się do czasu podobało: nie mieliśmy
 398 6 |             tak jego zna, że jak tylko się przybliża, zaraz się odzywa,
 399 6 |             tylko się przybliża, zaraz się odzywa, jak na grubą zwierzynę,
 400 6 |             furdyga próżna i na nikogo się nie gniewam.~- Ja bym się
 401 6 |              się nie gniewam.~- Ja bym się odezwał z czymś przed waszą
 402 6 |               z klasztoru, to gdzie ja się udam na nocleg?~- Kiedy
 403 6 |            ambony wytyka, a przecie ja się na niego nie krzywię. A
 404 6 |                Białopiotrowicz mało mi się worał w moje grunta? A pan
 405 6 |               wyłowił w Ła-chwie? A ja się nie odzywam, tylko przed
 406 6 |               Słuchaj, bernachu! Tobie się podobał mój pas, com go
 407 6 |                a ja taki dyscyplinować się będę na intencję nieboszczyka;
 408 6 |              nieboszczyka; tylko że ja się boję odezwać, bo nuż książę
 409 6 |             odezwać, bo nuż książę pan się obrazi?~- Mów śmiało, jakem
 410 6 |              Nowogródka uciekł. Pozywa się z księciem, a kawałka chleba
 411 6 |               przerwał książę:~- Co ty się wtrącasz nie w swoją rzecz,
 412 6 |               kilka nastąpiło, aż dały się słyszeć kroki.~- Wszelki
 413 6 |          chwali! Co to jest? - odezwał się książę.~- To ja, JO. książę
 414 6 |                trepki moje, co słyszeć się dają.~- Proszę waszeci,
 415 6 |                z upiorów żartuje, boję się sam na sam być w nocy, a
 416 6 |       Burgielski śpi jak zabity. Kładź się, ojcze Idzi, i nie gniewaj
 417 6 |              ojcze Idzi, i nie gniewaj się. Żeby się przynajmniej Tryzna
 418 6 |                i nie gniewaj się. Żeby się przynajmniej Tryzna upokorzył?
 419 6 |              do księcia zrobił, co nam się nie zdawało łatwo; bo pan
 420 6 |              był skłonnym do naginania się.~Ale bardzo dobrze się nakartowało;
 421 6 |       naginania się.~Ale bardzo dobrze się nakartowało; bo nazajutrz
 422 6 |         Kazimierz Haraburda przybliżył się do koła, prosząc o głos.
 423 6 |                Na dany mu głos odezwał się, iż on nadto czułby się
 424 6 |                się, iż on nadto czułby się szczęśliwym dodać swoję
 425 6 |           Rejten, rozgniewany, odezwał się na to do pana Haraburdy:~-
 426 6 |             cudzą kondemnatą popisywać się nie masz prawa, a jeżeli
 427 6 |                choć na starość milczyć się naucz!~- Waćpan sam milcz,
 428 6 |            zapytać W. Tryzny, czy chce się z kondemnatą na księciu
 429 6 |               mojego miejsca dopraszam się.~Tu zaczęliśmy wszyscy krzyczyć,
 430 6 |         potrafi o prawa swoje upomnieć się. Książę sam stał pomiędzy
 431 6 |              którego dźwięku silny żal się okazywał, powiedział te
 432 6 |              one składam; krwawo czuję się być uciśnionym przez niego,
 433 6 |              wyniknąć może, oświadczam się, że JO. księcia wojewodę
 434 6 |             Książę wojewoda przybliżył się do koła i tak był rozczulony,
 435 6 |            życzliwości i zaufania będę się starał odwdzięczyć.~A po
 436 6 |               A po całym kościele dały się słyszeć liczne, powtarzane
 437 6 |                jutrzejszego i na obiad się udał do JW. chorążego Rdułtowskiego,
 438 6 |              to natychmiast.~Na próżno się tłomaczył pan Tryzna, że
 439 6 |               księcia; i oba do szabel się wzięli przed obiadem w przytomności
 440 6 |           swoją szablą. Książę odezwał się:~- Mam zupełną satysfakcją -
 441 6 |              panie Józafacie, że umiem się składać.~Potem dawaj pić
 442 6 |           Książę i pan Tryzna zapisali się na kompromis u pana Białopiotrowicza,
 443 6 |         turecką z miękkiego żelaza, bo się nie spodziewał, iżby trzeba
 444 6 |             spodziewał, iżby trzeba mu się było bić, ale na tym źle
 445 6 |          książę, dobrze pijany, zaczął się rozbierać, besztając szlachtę
 446 6 |         kilkanaście kroków zatrzymywał się, a kto chciał, kielich lub
 447 6 |          nowogródzkiego, co tu usadził się na nas, aby nie pan Michał
 448 6 |                już z rozpaczy chciałem się do Korony wynieść. I mnie
 449 6 |                Rusi, ale kiedym zaczął się modlić Panu Jezusowi w Boremlu,
 450 6 |            Panu Jezusowi w Boremlu, On się do mnie odezwał: "Radziwille,
 451 6 |                tedy na Litwę i kłaniaj się szlachcie nowogródzkiej
 452 6 |                tu szlachta jak zaczęła się gromadzić, to nie tylko
 453 6 |              widzieć, że nazajutrz ani się odezwą przeciw nam, i że
 454 6 |           wojewody nowogródzkiego bali się, by ich nie podpalono. Ale
 455 6 |                podpalono. Ale wszystko się odbyło porządnie i nikomu
 456 6 |        hajdawery i koszulę i tam kazał się zlać wodą. Czym się wytrzyźwił
 457 6 |              kazał się zlać wodą. Czym się wytrzyźwił od razu i poszedł
 458 6 |              pacierze odmówiwszy, spać się położył, pamiętny, że mu
 459 6 |             ósmej nazajutrz zebraliśmy się w kościele, gdzie książę,
 460 6 |         obywatelów naszego województwa się podali:~jeden - JPan Michał
 461 6 |           Rejtena prosiemy! - odezwali się Odyńcowie, Siemieradzcy,
 462 6 |                że unanimitate wszystko się odbywało, ale nemini vox
 463 6 |              ani podobieństwa nie było się utrzymać: wszystkie zaścianki
 464 6 |              swojej partii, przybliżył się do koła, zabrał głos, w
 465 7 |                 Ale nie każdemu dostać się do pańskiego dworu! Trzeba
 466 7 |             jakich dobrodziejów, co by się chcieli wstawić, ale co
 467 7 |            Gdzie prostaczkowi docisnąć się do pana! Moja matka potem
 468 7 |          ubogim a własnych doczekawszy się dzieci. Ale Pan Bóg sieroty
 469 7 |              dzieci, jednakże zlitował się nade mną i zabrał mnie z
 470 7 |        Nowogródka, kiedy siódmy rok mi się kończył. To ja potem, wyszedłszy
 471 7 |                przynajmniej wywiązałem się z tego, com był winien ich
 472 7 |               z wnuków wujaszka nikomu się nie kłania, tylko z grzeczności
 473 7 |                i czerwony złoty w domu się pokazał, a wujenka, że była
 474 7 |             małego do pracy wtrawiałem się, co mi potem posłużyło.
 475 7 |         przechodząc pro-formy. Uczyłem się najprzód z książek pana
 476 7 |                i już swobodnie uczyłem się ze swego a gorliwie, bo
 477 7 |            mnie mówił: "Sewerynku, ucz się, bo ty nie masz na czym
 478 7 |             goły jak palec." To ja tak się boję, bywało, aby dziadem
 479 7 |         kościelnym nie zostać, że uczę się a uczę Alwara na pamięć,
 480 7 |          niedzielę można było uczciwie się pokazać między ludźmi. I
 481 7 |                i profesorom zasługiwał się, mianował mnie marszałkiem
 482 7 |         retoryki, a ja, jej nauczywszy się na pamięć, wymówiłem ją
 483 7 |              czasie nabożeństwa o mnie się wypytał u księdza rektora.
 484 7 |           excelsus tibi honor  - co mu się bardzo podobało. Posłał
 485 7 |                moją mizerię i pożegnać się z wujenka. Nie obeszło to
 486 7 |                wujenka. Nie obeszło to się bez łez, szczególnie z mojej
 487 7 |          godzinie dwa razy rozpłakałem się: pierwszy raz z czułości,
 488 7 |               raz z czułości, żegnając się z wujostwem, a drugi raz
 489 7 |                powiedział mi:~- Staraj się o trzy łaski: najprzód o
 490 7 |            prawa opiekuńskie.~Kazał mi się położyć i dwadzieścia pięć
 491 7 |           porządnym koniu nie zdarzyło się mi siedzieć - jakoś to ze
 492 7 |                krwi polskiej dobrze mi się udało. Bo kiedy, wyjechawszy
 493 7 |          miastem JW. wojewoda opatrzył się, że okulary zapomniał w
 494 7 |                wynalazłem, zatrzymałem się nawet przez pół Zdrowaś
 495 7 |                w ręku trzymając, co mu się tak podobało, że darował
 496 7 |           pierwszy raz jemu przysłużyć się. Przybywszy do Słoni-ma,
 497 7 |                prędko służby wyuczyłem się, a między dworzanami i pokojowymi
 498 7 |              obywatelami, zasługiwałem się wszystkim i uzyskałem łaskę
 499 7 |            moim kolegom, a na mnie ani się nigdy nie skrzywił. Nawet,
 500 7 |               senator nie powstydziłby się nosić. A to dlatego, że