Part

1001 11|            księcia, tu nad tym zaczęły się suszyć umysły. Rozmaite
1002 11|          zawsze odpowiadał:~- Ja na to się nie odważę. Znam ja księcia
1003 11|                śmierć obatożyć, jak mu się pokażę, i nie jeleń weźmie
1004 11|            mnie miał żałować? Nadto mu się naraziłem! On poczciwe ma
1005 11|      nieboszczykowi Sierotce nawet bym się naprzykrzył; a dopiero jemu.
1006 11|           żelazne łomie; ale jak tylko się podchmieli, ciebie szuka
1007 11|             kim do księcia w interesie się wstawić. Ksiądz Kantembryng,
1008 11|          książęcego nie tyczy, do tego się nie miesza, i za rodzonym
1009 11|               Morawski, kontent, że mu się udaje księcia z błotem zmieszać
1010 11|               ani za nikim, jak wiesz, się nie wstawia i rad by księcia
1011 11|          wyprosił, a pięciu diabłów by się nie zląkł, przed nim boi
1012 11|               nie zląkł, przed nim boi się usta otworzyć; a zresztą
1013 11|              do diabła! Otóż kiedy tak się rzeczy mają, będę w Nieświeżu.~-
1014 11|              Najdalej za tydzień. Żeni się JW. Plater, kasztelanie
1015 11|                Nieproszonemu na wesele się pokazać?~- Albo ja sam nie
1016 11|               Albo ja sam nie potrafię się zaprosić?~- Porzuć, lepiej
1017 11|          Porzuć, lepiej po weselu, jak się goście porozjeżdżają, a
1018 11|        porozjeżdżają, a książę zacznie się nudzić, to z księdzem Kantembryngiem
1019 11|              mnie Pan Bóg natchnie, to się zrobi. A teraz cały frasunek,
1020 11|          frasunek, że już dno u garnca się pokazuje. Pozwolisz po drugi
1021 11|              świtem ruszyć opowiedzieć się z mojego poselstwa na sejmiku
1022 11|             serca. A wszystkim kłaniaj się ode mnie. Kiedy mi wszyscy
1023 11|            czasem do Pana Boga, aby mi się udało; wszak my obadwa sodalisy.~
1024 11|            sodalisy.~I tak pożegnawszy się czule, pan krajczy siadł
1025 11|           wszystko, com opisał. Aleśmy się nigdy nie spodziewali, żeby
1026 11|     spodziewali, żeby pan Leon odważył się bez przygotowania wpaść
1027 11|           głaskał, a na koniec odezwał się:~- Panie kochanku, kazałem,
1028 11|               ma ich dotąd. I wstydzić się trzeba przed kasztelanicem
1029 11|           uciekać z Litwy, bo doczekam się tego, że w własnym domu
1030 11|              co z panem Leonem za mnie się porachują, a Litwy i znać
1031 11|            robić. Aż tu drzwi od sieni się otwierają i wchodzi - kto? -
1032 11|             pąsowym i niziutko skłonił się księciu. Książę tak się
1033 11|                się księciu. Książę tak się zmieszał, że aż wstał z
1034 11|           potem siadł wznowu i odezwał się jakby w roztargnieniu:~-
1035 11|         słonimski.~- Jak to? - odezwał się książę mocno zasapawszy.~-
1036 11|            zasapawszy.~- Radziwiłł, że się porwał na carowę, a Borowski,
1037 11|              na carowę, a Borowski, że się porwał na Radziwiłła.~Cóż
1038 11|                Książę, natomiast co by się miał rozgniewać, zaczął
1039 11|                miał rozgniewać, zaczął się śmiać z całego serca, a
1040 11|            całe życie tylko błazeństwa się trzymają. Kto waćpana zaprosił
1041 11|               na wesele?~- Zatęskniłem się w Słonimiu. Wykroczyłem,
1042 11|           kląkł przed księciem.~Książę się rozczulił, ucałował go,
1043 11|                do nóg padł i rozpłakał się i my wszyscy się rozpłakali.
1044 11|             rozpłakał się i my wszyscy się rozpłakali. Potem już książę
1045 11|             już nigdy pan Leon księciu się nie naraził.~I takiego pana,
1046 12|              orderowym panem, i ożenił się z siostrzenicą księcia,
1047 12|             tak wysokiego domu, i nikt się temu nie dziwował, że sam
1048 12|              Litwie, a za to namnożyło się podpanków, co nie służąc
1049 12|           cudze szlachectwa podszywają się, alboli wymyślają takie,
1050 12|                a nie wiedzą, że co tam się pisze, u nas było w doświadczeniu -
1051 12|        szlachectwa jedynie na równości się zasadzały? Szlachcic nie
1052 12|             sam z zagrodu swojego mógł się przenieść i na ławicę poselską,
1053 12|                tego zaszczytu dokupili się dla potomków. Hetmani podawali
1054 12|            szlacheckiego żołnierzy, co się w bitwach wsławiali, a sejmy
1055 12|                sejm skargi i domagania się, choć daremne, posłów, aby
1056 12|               nas poważane, bo zdawało się nam, iż stan rycerski w
1057 12|               poważane. Nie podszywano się dawniej do cudzych szlachectw,
1058 12|        czterdziestu mężów włościan, co się odznaczyli pod Kłuszynem,
1059 12|             tylko im kazał pieczętować się nie Lubiczem Żółkiewskich,
1060 12|           pieniądze. Na takiego zawsze się znachodził potomek zasłużonego
1061 12|       najczęściej iure caduco dostawał się temu, co go przekonał o
1062 12|               że Jan Zamojski podpisał się: Nobilis Polonus omnibus
1063 12|              do czego nigdy przyznawać się nie chcieli przez miłość
1064 12|          księżniczką Massalską, starał się o indygenat dla siebie na
1065 12|                o szlachectwo." I dziwi się młodzież, że ci sami, co
1066 12|         szlachcicem lub nie, obruszali się na jakiego rzeźnika lub
1067 12|              wyjść mogło. Dowiedziałem się, że JW. Potocki, wojewoda
1068 12|          nazbierawszy grosza, szlachtą się porobili i między sobą porozbierali
1069 12|            faktu dokonanego] utrzymali się przy szlachectwie; i teraz
1070 12|         naszych czasów kadukiem pozbyć się takiego śmiecia niż lak
1071 12|             jeszcze na Litwie szlachta się trzyma i od dziadów i naddziadów
1072 12|                 ale za magnata, choćby się urodził chłopem. I na dowód
1073 12|       przytoczę przykład pana Sawy, co się urodził prostym Kozakiem,
1074 12|                 a chociaż, nie chwaląc się, z dawnego rodu jestem szlachcicem (
1075 12|             sześciu Sopliców podpisało się na elekcją króla Stefana),
1076 12|         rozkazu, czym Drewiczowi udało się wyjść prawie z naszych rąk,
1077 12|            jeżeli kiedykolwiek dopuści się podobnej niepilności, to
1078 12|                magnatami.~Sawa urodził się w czehryńskim starostwie,
1079 12|        pistoletu bił, i naszego języka się wyuczył, i nasz obrządek
1080 12|         szlachetne serce, jak najmniej się chciał różnić od szlachty.
1081 12|             zapewnić, ale zatęskniwszy się za ojczyzną do niej powrócił,
1082 12|            jako nieszlachcic, nie mógł się w komputowym wojsku umieścić,
1083 12|              panach służyć. Otóż kiedy się zaczęła konfederacja barska,
1084 12|               ich kilkuset. A Sawa, co się znajdował pod tę porę w
1085 12|                był sam Kozakiem, łatwo się z nimi porozumiał i tak
1086 12|               spotkawszy rejterującego się Sołtykowa, na niego napadł
1087 12|               wziął w niewolę, złączył się z panem Kwileckim i z nim
1088 12|          upewniał, że stolica dostanie się w ich rękę, że gwardia koronna
1089 12|              że gwardia koronna z nimi się złączy i że nie ma czego
1090 12|               złączy i że nie ma czego się obawiać stojących tam Moskali.
1091 12|            jeden zbrojny konfederat im się ukazał. I to go zdecydowało
1092 12|             zaniechać Warszawę, której się prawie dotykał, aby dostać
1093 12|             prawie dotykał, aby dostać się na prawy brzeg Wisły. "Nuż
1094 12|            prawy brzeg Wisły. "Nuż nam się nie uda opanować Warszawy -
1095 12|               nie powstała. Lepiej nam się wzmocnić w Płockiem, otworzyć
1096 12|               wziętości, iż przyczynił się do zwycięstwa pod Rozrażowem,
1097 12|       awangardę ku Wyszogrodowi, gdzie się przez Wisłę przeprawili
1098 12|            pewnym względem nie pomylił się pan Kwilecki, bo jak tylko
1099 12|          Kozakiem, ale pan Sawa tak mu się dał poznać, że chociaż pan
1100 12|           naszych umknęło i zaciągnęło się pod znaki Sawy. Moskale
1101 12|             nich z Warszawy. Rozwinęli się Moskale przed Zakroczymem
1102 12|            panu Dzierżanowskiemu cofać się przed kawalerią moskiewską,
1103 12|           zakryty jego obrotem, rzucił się w lewo, by napaść na piechotę,
1104 12|                napaść na piechotę, jak się jazda oddali. Udało się
1105 12|                się jazda oddali. Udało się doskonale. Pan Dzierżanowski,
1106 12|                Sawa jak piorun pokazał się pod samym Zakroczymem. Piechota
1107 12|         Piechota moskiewska uszykowała się w czworobok i dała ognia;
1108 12|                ale pan Sawa nie dał im się poprawić, czworobok złamał,
1109 12|                nogi wyciął. Opamiętała się jazda moskiewska, że się
1110 12|               się jazda moskiewska, że się oddaliła, wzięła się więc
1111 12|                że się oddaliła, wzięła się więc do odwrotu. Ale tu
1112 12|          myśląc, że do swojej piechoty się cofa. Pan Sawa ją przywitał
1113 12|          zdobytych; natenczas wszystko się rozsypało: ten do Lasa,
1114 12|         sporządziła akt powstania. Tak się podniosła konfederacja w
1115 12|           Lelewel i Kiciński.~- Bójcie się Boga, panowie! Ja prosty
1116 12|      wszystkich relacje na jedno godzą się. Dość że ta sama szlachta,
1117 12|       kasztelana krakowskiego, nikt by się ani skrzywił, taki z niego
1118 12|               godny obywatel. - Ciągle się wsławiał marszałek zakroczymski;
1119 12|                było zakład trzymać, że się jego znajdzie. A że ludzie
1120 12|              od nich i po nas rozeszło się; przyznaję, że sam temu
1121 12|               nieszczęście przekonałem się, że on nie był charakternikiem.
1122 12|                już kiedy nasze zaczęły się interesa plątać, pan Sawa
1123 12|         przedsięwziął próbować, czy mu się uda wziąć Warszawę, zebrał
1124 12|                 między którymi i ja mu się dostał; szliśmy więc lasami
1125 12|            radomskiego; często udawało się nam gromić oddziały moskiewskie,
1126 12|            regimentarz Potocki nie był się o jedną godzinę spóźnił;
1127 12|           marszałek zakłuć i pastwiono się nad nimi. Pan Sawa był ludzki
1128 12|     niewolnikami moskiewskimi łagodnie się obchodził; ale że Drewicz
1129 12|              więc równym okrucieństwem się odpłacał niewolnikom jego
1130 12|                tysiące ludzi oddzielił się, by nas ścigać, i zastąpił
1131 12|                nierównej siły, odważył się pójść wstępnym bojem. Mszczonów
1132 12|               półtorasta końmi. Dobrze się udało było, bo zaraz uderzył
1133 12|             widząc go rannym, okropnie się pomieszali (oni to mieli
1134 12|                jazdę moskiewską, a sam się kazał zanieść do karczmy,
1135 12|         wołyński z odwodem, gdzie i ja się znajdowałem.~Zaczęliśmy
1136 12|              rady dać nie mógł; bo jak się spostrzegli, że nie Sawa
1137 12|           uciekający Moskale opatrzyli się i na nowo zaczęli się szykować.
1138 12|        opatrzyli się i na nowo zaczęli się szykować. Pan Sawa widząc,
1139 12|              na widok wodza opamiętali się, który wisząc między końmi
1140 12|       moskiewska, i armaty przeprawiły się były przez groblę. Jak zaczęli
1141 12|            albo uciekać, albo doczekać się, aż co do jednego nas wszystkich
1142 12|              boleści jego coraz więcej się wzmagały, że od rozumu aż
1143 12|    Mszczonowską Wolę, a przedzieliwszy się wsią od ścigającej nas kawalerii
1144 12|       najmocniej, aby każdy inną drogą się cofał ku krakowskiemu województwu
1145 12|        województwu i nigdy nie łączyli się z sobą; a sam z dwoma Kozakami
1146 12|             odstąpić, został, żegnając się z swoimi, których pocieszył
1147 12|           przyrzeczeniem, że jak tylko się wyleczy, ich znajdzie, gdzie
1148 12|              Nazajutrz z rana błąkając się po lesie natrafiliśmy na
1149 12|  mszczonowskiej puszczy i tam oddawszy się Bogu, na oślep do chałupy
1150 12|          rękach. A podleśniczy pokazał się poczciwym szlachcicem i
1151 12|              dziećmi, ostatkiem z nami się podzielił. Poprzebierał
1152 12|                sam w nocy wózkiem udał się do Mszczonowa, skąd Żyda
1153 12|              nim pokrajać. Boleści tak się odnowiły za pierwszym opatrzeniem,
1154 12|               co? Wszak przekonaliście się, żem nie charakternik. Umówił
1155 12|               nie charakternik. Umówił się cerulik, żeby co nocy po
1156 12|                nodze skacząc przenosił się już z łóżka do kufra pani
1157 12|        kilkanaście godzin po rozstaniu się naszym rozbity, dostał się
1158 12|             się naszym rozbity, dostał się w niewolą z mnóstwem naszych,
1159 12|            jeszcze, ledwo pięćdziesiąt się wyratowało, a wszystko albo
1160 12|            Otóż od niewolników Suwarow się dowiedział, że Sawa ranny
1161 12|         wnioskował, że koniecznie musi się ukrywać gdzieś w okolicach
1162 12|          poodrzynać pan Sawa odwetując się ich okrucieństw, o których
1163 12|             moskiewskie na dwie części się dzieli: połowa oficerów
1164 12|           Łapią jego i dopóty biją, aż się przyznaje; więc sadowią
1165 12|               łeb mu wystrzelę.~Cofnął się oficer, ale natychmiast
1166 12|               oficer za domem, odezwał się:~- A co, kapitulujesz waćpan?~-
1167 12|             choć bezbronni, rzuciliśmy się, by go ciałem naszym zasłonić;
1168 12|              związali mnie, żem ruszyć się nie mógł. A pana marszałka,
1169 12|               zaczął jeden oficer, jak się pokazało, Polak w służbie
1170 12|              Oficer od Dońców zgorszył się postępkiem Polaka i sam
1171 12|      Leżaszczaho nie bit' "- i dopiero się zreflektował [ów Polak],
1172 12|                związanego, żem ruszyć [się] nie mógł, a pana Sawy kilkakrotnie
1173 12|         marszałek zakroczymski i łzami się zalewam. I teraz to pisząc
1174 12|              godny i tkliwy. On bardzo się z nami ludzko obchodził:
1175 12|               rozkazy dopełniać starać się będzie.~- Niedługo panu
1176 12|             panu generałowi naprzykrzę się - odpowiedział mąż - bo
1177 12|                  bo czuję, że wszystko się kończy; ale prosiłbym o
1178 12|          zasnął cokolwiek, ale wkrótce się ocknął i powiedział mnie:~-
1179 12|         staroście wareckiemu. Jeśli ci się uda z nim się obaczyć, powiedz
1180 12|                 Jeśli ci się uda z nim się obaczyć, powiedz mu, żem
1181 12|                konać. Nie pamiętam, co się ze mną działo, ale jednak
1182 12|           ciągle go nosiłem, aż dopóki się obaczyłem z panem starostą,
1183 12|                ojczyzna już nie będzie się cieszyć tak dzielnym i poczciwym
1184 13|            boskiego natchnienia obejść się nie może. Stąd władza prawodawcza
1185 13|               z ludźmi, przypatrywanie się sądom, chodzenie koło spraw,
1186 13|               prawa na pamięć ponaucza się, dlatego prawnikiem nie
1187 13|             kiedy na kompromis zapiszą się, bywało, na jakiego pana,
1188 13|              obywatelem, to nie na tym się kończyło, że miał dobra,
1189 13|               duch Boży. I tu sprawdza się obietnica naszego Zbawiciela: "
1190 13|                Gdzie kilku was zbierze się w moim imieniu, będę z wami."
1191 13|               zawsze w imię Zbawiciela się zbierali, dlatego też ich
1192 13|      konieczności, ale nie w imię Boga się zbierali. I dlatego do wykonania
1193 13|              tymże grodem manifestował się, iż wysiedział wieżę, i
1194 13|        ojczyzny, szacunek publiczny mu się wracał i mógł spać spokojnie.
1195 13|          dekret nakazujący wieżę, a on się ociąga, to oczu nie śmie
1196 13|       przynosiło, skoro za to do prawa się udawał, niż kiedy szukał
1197 13|              że nie potrzebując z nich się bogacić, obrócił je na chwałę
1198 13|                Bogu zgrzeszy, spowiada się, pokutę odbędzie i tym powstaje,
1199 13|                sama pomoże, aby dekret się wyegzekwował, bo obywatel
1200 13|              Ten pan Leszczyc zakochał się był w rodzonej swojej siostrzenicy
1201 13|           swojej siostrzenicy i chciał się z nią ożenić; jakoż i ona
1202 13|         inaczej być nie mogło, ale jak się ludzie rozrodzili i można
1203 13|            braciom nie pozwolono żenić się z siostrami, a prawodawca
1204 13|               paskudztwa. A potem, jak się ludzie zaczęli garnąć do
1205 13|              pokrewieństwa nie wiązano się małżeństwem, czego dotąd
1206 13|              po zwierzęcemu chyba będą się rozgrzeszać ci, którym wypadnie
1207 13|             którym wypadnie z krewnymi się żenić. U nas przez długi
1208 13|              innego monarchy - i mniej się gorszono, kiedy który z
1209 13|                królowie panowali. Więc się udawano do papieża, aby
1210 13|               dyspensa, a królowie tak się między sobą zaczęli wiązać,
1211 13|         mężowską, aż na koniec zwiodły się rody królewskie. Zamiast
1212 13|                ludy zaczynają wstydzić się swojego posłuszeństwa i
1213 13|              naród po drugim pozbywają się naprzykrzonych a paskudnych
1214 13|           rodów. A na czym to wszystko się skończy, tego nie wiemy;
1215 13|        przykładem królów i między sobą się wiązać, i papieżom naprzykrzać
1216 13|                 i papieżom naprzykrzać się o dyspensa, dlatego i oni
1217 13|         zwiedli, choć nie tyle.~Jeżeli się oni na ciele jeszcze cokolwiek
1218 13|           francuskiej, że cudze zawsze się podoba, znaleźli oni wstęp
1219 13|            byli głupce, i nie dziwiłem się, że ich przepędzono; bo
1220 13|               to musi ustąpić, a jeśli się upiera, to gorszego się
1221 13|                się upiera, to gorszego się doczeka. U nas magnaci nie
1222 13|           dlatego też wysoki rozum ich się trzymał. A który magnat
1223 13|             urzędach.~I u nas zdarzało się, że magnat żenił się z krewną;
1224 13|          zdarzało się, że magnat żenił się z krewną; z tego bywała
1225 13|              tylko wtedy źle, kiedy to się zagęszcza, jak po zagranicach.
1226 13|                był zakochany, wyrabiał się, jak mógł, w nuncjaturze
1227 13|                trzeba było dowieść, że się dom na pannie kończy, że
1228 13|              kwitkiem powrócić. Ale że się już zapamiętał w namiętności,
1229 13|               Krewni perswadowali, aby się opamiętał, ale że on na
1230 13|        zapozwali go do urzędu i sprawa się wytoczyła przed grodem,
1231 13|              odwodów, zbrodnia okazała się tak jasna, że nie było sposobu
1232 13|               pan Leszczyc umknął, jak się potem okazało, na Węgry
1233 13|              uczyniwszy, nie troszczył się o pana Leszczyca, gdzie
1234 13|               pana Leszczyca, gdzie on się obraca. I lat wiele minęło,
1235 13|                swoim na urząd pokazuje się człowiek już w wieku podeszłym
1236 13|                wieku podeszłym i stawi się przed nim, przyznając się,
1237 13|              się przed nim, przyznając się, iż jest tym samym Leszczycem
1238 13|           prawem ojczystym i ód wyroku się uchylał, że nie mogąc dłużej
1239 13|         najprzykładniej wyspowiadawszy się po kilkakrotnie, bo nikt
1240 13|              mógłby wyjść, gdzie by mu się podobało, bo warty nie było -
1241 13|       przyszedł do grodu, oświadczając się, że jest gotowym, i w asystencji
1242 13|               rzecz robił, podczas gdy się modlił będzie. Jakoż wzywał
1243 14|                na tym świecie. Rozumie się uczynek, do którego łączy
1244 14|              uczynek, do którego łączy się jakaś ofiara: jako nasz
1245 14|              że kiedyś Pan Bóg nad nim się zmiłuje, bo w nim jest wielki
1246 14|             mało, a chęci przysłużenia się wiele, i ta forma, która
1247 14|         przyjaciela interesem kłopocze się po jurysdykcjach; ten się
1248 14|              się po jurysdykcjach; ten się stara o pożyczenie pieniędzy
1249 14|               dość nad tym nasi uczeni się zastanowili.~W tym właśnie
1250 14|             tym właśnie roku, w którym się rodziłem, Moskwa pomagała
1251 14|               wychowania, zaprzyjaźnił się był z synem jedynakiem wojewody,
1252 14|                nalegać na mego, aby mu się powierzył z powodu widocznego
1253 14|              jego udręczenia Wzbraniał się chorąży, aż na koniec, na
1254 14|                przyjaciela, zwierza mu się, że jest zmuszonym życie
1255 14|              jego podkomendny, któremu się powierzył, umknął ukradłszy
1256 14|               pieniądze rządowe, które się u niego znajdywały. A nie
1257 14|                ma, aby swoimi zasłonić się od kary, która na niego
1258 14|            zaklął go, aby dopóki z nim się nie obaczy, niczego nie
1259 14|        otrzymał; a natychmiast udawszy się do ojca, jak długi padł
1260 14|              mu do nóg, zmyśliwszy, że się ograł w karty, że na słowo
1261 14|              masz pieniądze.~Wzbraniał się oficer, na końcu, rozczulony,
1262 14|              ludzie podli, dopuszczają się rozmaitych łajdactw, które
1263 14|            zastali, że po ulicach tyle się snuło, że gdyby kto z księżyca
1264 14|           myślić, że w polskim mieście się znajduje, póki by się nie
1265 14|          mieście się znajduje, póki by się nie opatrzył, że tam same
1266 14|           Kazania, nazajutrz kazano mu się stawić przed wojennym gubernatorem.
1267 14|       kawalerów, i trzy dam, o których się dowiedział, że to było potomstwo
1268 14|             swoją uczynnością. Rzucili się w swoje objęcia i popłakali
1269 14|              swoje objęcia i popłakali się z czułości. Zaraz w domu
1270 14|              tyle jemu i wszystkim nam się wywiązywał, że aż pan starosta
1271 14|            dlatego cudzoziemcy do nich się gamą, którzy przynajmniej
1272 14|            zabrał, musiało kontentować się nędznym żołdem - poszedł
1273 14|          Kazaniowi. Wojejkow bronił mu się z garstką swoich, ale utrzymać
1274 14|           patrzali. A tak Kazań dostał się Puhaczewowi, który dowiedziawszy
1275 14|       Puhaczewowi, który dowiedziawszy się, że w nim kilkuset konfederatów
1276 14|        konfederatów barskich znachodzi się, większą ich część swobodnie
1277 14|         Moskwie, szczęśliwie przedarli się do ojczyzny. I między nimi
1278 14|                drugich, między którymi się znajdowałem, jakoż i pan
1279 14|             czytać nie umiał, to kiedy się zapije, każe rżnąć i palić;
1280 14|           dopuści spełnić; a potem jak się tamten wytrzeźwi, a taki
1281 14|           poprzestaje na jego zaparciu się. A z czego on do takiej
1282 14|           służby, że Puhaczew wstydził się, iż pisać nie umie, a chciał
1283 14|            zaknutować. A potem obrócił się do Zabłockiego:~- Ty czytaj
1284 14|              patrzcie, jak on zgrabnie się wywinął:~- Najjaśniejszy
1285 14|           odczytać zdolni jesteśmy.~To się tak podobało Puhaczewowi,
1286 14|              że Polska kosztem Niemców się powiększy i że on z nią
1287 14|    przewidywaliśmy, że to wszystko źle się skończy, bo chociaż byli
1288 14|               ale który z nich zbliżył się do Puhaczewa, odstręczał
1289 14|               do Puhaczewa, odstręczał się od niego, widząc, że to
1290 14|                 Motłoch tylko do niego się wiązał i hultajstwo, a z
1291 14|              potrzeby na Uralskie Góry się rzucił, gdzie go wzięto
1292 14|          gotowej rzeczy dowiedzieliśmy się. A były rozkazy z góry,
1293 14|         smoleński z innymi dość ludzko się obchodził, jeno do mnie
1294 14|            mnie i do pana Grużewskiego się przyczepił, dlatego że był
1295 14|            więc cała rzecz na nas musi się opierać, i że nas trzeba
1296 14|        Smoleńsku, już i sam domyślałem się nieco o niej, bo gubernator,
1297 14|            carowej poddanym, nie czuję się być buntownikiem. Na co
1298 14|           Dopiero kazał mnie bić, abym się przyznał o związkach, jakie
1299 14|           Pięknie nam posłużyło, żeśmy się z łaciną popisali.~Aż w
1300 14|         służenia ojczyźnie. Dostaliśmy się w krakowskie województwo,
1301 14|       krakowskie województwo, gdzieśmy się złączyli z konfederacją
1302 14|             konfederacją barską, która się jeszcze trzymała, i tam
1303 14|                A aż potem dowiedziałem się, co to był za powód, że
1304 14|          więzienia. Carowa dowiedziała się, że gubernator smoleński
1305 14|         gubernator smoleński nieludzko się obchodził z niektórymi więźniami;
1306 14|       gubernator nam dwóm, nad którymi się pastwił (bo z innymi dość
1307 14|                bo z innymi dość ludzko się obchodził), ułatwił ucieczkę,
1308 14|                ułatwił ucieczkę, ażeby się jego postępki nie wykryły.
1309 15|          PALESTRA STAROPOLSKA~Zdaje mi się, że odkąd świat światem,
1310 15|        przeciąg życia mojego. Wszystko się bowiem odmieniło: stan,
1311 15|             Stanisława Augusta rozstał się z tym światem. Czy więcej
1312 15|                swego pilnował, i w nim się kształcił. A większa część
1313 15|           odpadłych, a których krzesła się zachowywały, a których urzędnicy
1314 15|       jurysdykcji nie mieli. Sparzyłem się ja raz porządnie na jednym
1315 15|              15 garncy wydawała. Ja mu się żalę, a on na to takie doskonałe
1316 15|        rozprawy sypie. Naprzykrzyło mi się na koniec; pozbyłem się
1317 15|                się na koniec; pozbyłem się mędrca i po dawnemu Żydek
1318 15|            miałem w zysku, że wstydzić się trzeba było, że starzec,
1319 15|                było, że starzec, dałem się ułowić przez młokosa. A
1320 15|               jakich nadgród domaganie się! Dawniej połowę palestry
1321 15|            lepszy od naszego. Szczerze się wyspowiadam, że ani jurysdykcjów,
1322 15|          Nadchodzi sejmik. Myślisz, że się ani pokaże przed ludźmi.
1323 15|              następne trygenium raczył się podjąć urzędowania. Kto
1324 15|       kontraktach nowogródzkich widząc się ze mną, mówi mnie:~- Mój
1325 15|              ja mu na to:~- A na co ja się zdam panu z moim starym
1326 15|      brzęczączek: jeżeli cet, to wygra się, jeżeli liszka, to się przegra.
1327 15|           wygra się, jeżeli liszka, to się przegra. Oto cały rozum
1328 15|                 A dziś -może za śmiało się odezwę - ale gdyby przed
1329 15|                lub ziemstwem wytoczyła się ta sprawa, od której Piłat
1330 15|             wszystkich sercach, skarżą się na Boga i szemrzą, że już
1331 15|            wystawić, powinien najprzód się opatrzyć w cegły i wapno!
1332 15|              są kruche, że aż pod ręką się rozsypują, możeż być gmach?
1333 15|                cnoty, a potem weźmiemy się do budowy, i w samej budowie
1334 15|                budowie nie będą ściany się walić. Zapewnię, że to niesmaczne!
1335 15|               siebie w straży, chronić się od sprośnych zysków, kiełznać
1336 15|      pustelnikiem, dziewicą, a dopiero się ona zbawi. Bo tak droga
1337 15|              tak droga rzecz lada czym się nie okupi, a każdy grzech
1338 15|             który z nich upadł, zawsze się znajduje gotowa temu przyczyna
1339 15|              wyobrażenia) złego chroni się grzechem, to pewnie większe
1340 15|              to potomkowie jego walają się po sieniach gubernatorów
1341 15|                nienasycony w domaganiu się starostw; ciągle burzył
1342 15|                starostw; ciągle burzył się, pokąd nowym udziałem skarbu
1343 15|           którego wówczas blask z jego się nie równał. Kazał ją porwać,
1344 15|            panu, utopili niebogę. I to się działo w królestwie chrześcijańskim!
1345 15|              że jedynak jego skojarzył się z ubogą szlachcianką, a
1346 15|               później tenże syn ożenił się z nierządnicą, którą wydobyli
1347 15|                i pomnażano wojsko, aby się oprzeć Moskwie; a teraz
1348 15|            doświadcza. Kiedy opiekując się naszą ojczyzną Pan Bóg tyle
1349 15|           ruskich nam poddał, jakże my się z nimi obchodzili! Wstyd
1350 15|                nimi kiedyś było, bo my się opamiętali na koniec i za
1351 15|            takiej nieludzkości zaczęto się dopuszczać z poddaństwem
1352 15|             bezbożny obywatel nie waha się pożerać. I to złe coraz
1353 15|                pożerać. I to złe coraz się powiększa, a chcą, aby Pan
1354 15|              odpłacić, dawno bylibyśmy się oczyścili i wrócili do nieodżałowanej
1355 15|          najpotężniejsze narody oddały się w poddaństwo rzymskie. Horacy
1356 15|                rozpusta nie przynęciły się do nich na nowo i nie obkroiły
1357 15|                od dawna magnaci psować się zaczęli, idąc za dworem,
1358 15|             dworem, ale szlachta jakoś się trzymała. Pamiętam, że po
1359 15|                jej była pociecha: byle się gród o niej dowiedział,
1360 15|                ułagodził karę, nie dał się zmiękczyć; klęcząc i płacząc
1361 15|      Nowogródek nie stolica, poszkapił się fircyk, bo stara, nasadziwszy
1362 15|             turmy zaparł; a spodziewam się, że po takiej rekolekcji
1363 15|                w wielkiej obyczajności się chowała, bo i Boga się bała
1364 15|    obyczajności się chowała, bo i Boga się bała obrażać, i taki urzęda
1365 15|              siebie, dobrze musieliśmy się wiarować od złego. A rzadki
1366 15|              na jurysterii, z którą mu się dobrze działo, nie piął
1367 15|                dobrze działo, nie piął się do urzędów, lubo i te go
1368 15|            młody, na żadnego starszego się nie oglądał. On to i po
1369 15|              by rad był i po niemiecku się przebrać i tyle tylko mu
1370 15|               taki, rad nierad, musiał się trzpiotać w długiej naszej
1371 15|                jego prosiła, by raczył się jej interesu podjąć. Jeno
1372 15|               że w natłoku spraw, jaki się na barkach jego opiera,
1373 15|                matki, córki doszperają się do waszych serc; wszakżeście
1374 15|                tego wyniknie, długośmy się wypraszali; ale jak zaczął
1375 15|              wtóre, że taki nie bardzo się godzi odmawiać fatygi swojej
1376 15|             nagli nas, bysmy pozwolili się traktować ponczem, a pan
1377 15|                koncepta na konferencji się udadzą. Pan Fabian - świeć
1378 15|              duszy! -lubił szklaneczką się bawić; jakoż ani pan Jelec,
1379 15|               tego, aby w towarzystwie się nie pobawić. Przynieś! i
1380 15|                tedy wazę ponczu, a jak się potem odkryło, zamiast wody
1381 15|               ale tak osłodzony, żeśmy się nie spostrzegli i jedna
1382 15|               świtać zaczęło, kiedyśmy się rozpoznali, że ani mniej,
1383 15|               rzewnie płakać. Serce by się rozkroiło samemu panu Jelcowi,
1384 15|          przerwał milczenie, odzywając się:~- Panie Sewerynie, a gdzie
1385 15|            którego publicznie szczycić się mogłem; a już dziś moja
1386 15|              tam nie ma grzechu. Niech się pan Andrzej kruszy, co z
1387 15|               z nami tak podłego żartu się dopuścił, a nie my, na których
1388 15|                my z tym farmazonem, co się Pana Boga nie boi, przystawali,
1389 15|     przystawali, a nawet zaprzyjaźnili się? Skarżmy siebie, aby nas
1390 15|               skarał!~Dopiero kazał mi się położyć i pięćdziesiąt batogów
1391 15|             mnie odliczył; a potem sam się położył, oddawszy mnie batog,
1392 15|            liczbą batogów wy-wzajemnić się, ile że mnie na rany Chrystusowe
1393 15|                złap wiatra w polu! Tak się ta śmieć prędko po tym kawałku
1394 15|           regenta, że pan Jelec musiał się wynieść z Nowogródka i w
1395 15|                 ze starym rozbratawszy się przez pustotę. Jakoż go
1396 15|                 A potem wkrótce ożenił się i zupełnie ustatkował, że
1397 15|              sądów zadwornych, wysunął się gładko, ażeby z panem Jelcem
1398 15|           stołem nie siedzieć, z czego się nazajutrz przed gospodarzem
1399 16|                              OŻENIENIE SIĘ MOJE~Od lat kilku jurystowałem
1400 16|               chociaż o nadgrodę nigdy się nie przymawiałem, gęsto
1401 16|               i każdego przyjąłem, jak się należy, żadnej wykwintności
1402 16|               a robić nie zdążę, w cóż się obrócę - takem się zadumał,
1403 16|               w cóż się obrócę - takem się zadumał, że ani się spostrzegłem,
1404 16|              takem się zadumał, że ani się spostrzegłem, jak pan Fabian
1405 16|              do mojej izby, i dopierom się opamiętał, jak on się odezwał:~-
1406 16|         dopierom się opamiętał, jak on się odezwał:~- Niech będzie
1407 16|               odpowiedziałem zerwawszy się ze stołka i idąc na powitanie
1408 16|               A nad czym to waćpan tak się zamyślił, że nie uważasz,
1409 16|            siedzi za kołnierzem?~- Bój się Boga, panie regencie! Czyż
1410 16|                czym myśleć? Rachowałem się przed chwilą z całego roku.
1411 16|               wydeptałem; nie mogę też się skarżyć, że darmo pracuję,
1412 16|         pracuję, a z rachunku pokazuje się, że mi na rok drugi i pięćdziesiąt
1413 16|               kąty a piec piąty. Innym się lepiej udaje. Pan Eliasz
1414 16|           każdego szeląga swojego może się przed Panem Bogiem śmiało
1415 16|              dworku zapłacę, to już mi się zdaje, że wielki ciężar
1416 16|            zawsze będziesz goły, pokąd się nie ożenisz.~- Pan regent
1417 16|              dla przyjaciół. Żebym był się ożenił, pokąd była pora,
1418 16|               i jedno nie naprzykrzyło się? Dawno już bym próżnował,
1419 16|            stoję, a o tym nie wiem, co się w domu dzieje. Ten urwie,
1420 16|            słudzy tylko pilnują. A jak się domem zająć, kiedy czasu
1421 16|               rozchód; ale natuptawszy się dobrze część dnia, a drugą
1422 16|               dnia, a drugą zapisawszy się, że ledwo palce nie puchną,
1423 16|               a cóż dopiero w rachunki się wdawać! A i o duszy trzeba
1424 16|          Statucie Litewskim cały dzień się myśli, a dziesięcioro Bożego
1425 16|            domu byłaby lepsza, i aniby się spostrzegł, jak się majątek
1426 16|              aniby się spostrzegł, jak się majątek zrobił. Panie Sewerynie,
1427 16|          rolnik, czy to prawnik, jeśli się nie żeni, to piątej klepki
1428 16|                ale dla drugich, nieraz się na coś przydał mój rozum.
1429 16|         podeptał, panie Sewerynie, żeń się, pókiś czerstwy.~- Tać to
1430 16|            tego, ale trzeba umieć brać się, a ja przez całe życie z
1431 16|         wschodzi, a czy już pora uczyć się podobać pannom? Już szpakowacieć
1432 16|              po domach konkurował, czy się uda, czy nie, a chleb, jaki
1433 16|               nie, a chleb, jaki jest, się straci.~- Ja waćpana wyswatam.~-
1434 16|            niedaleko, ja tam za ciebie się oświadczę, mnie nie odmówią;
1435 16|              odmówią; a tak spokrewnim się z sobą. Jakoż odkąd cię
1436 16|             bądź mi ojcem. Ale żeby to się nie rozgłosiło przed czasem;~
1437 16|        rozgłosiło przed czasem;~bo jak się nie uda, co mnie ludzkie
1438 16|                będzie w zarobku. Niech się wtenczas dowiedzą, jak co
1439 16|         trzymał bałamutem? Prędzej bym się śmierci spodziewał niż taką
1440 16|               u niego opinią.~- To tak się mówi. Jako juryście, wybacz,
1441 16|                twoje słowo, spodziewam się, że i tam go odbiorę; ani
1442 16|              odbiorę; ani spostrzeżesz się, jak ciebie ożenim,~I tak
1443 16|           chciałem korzystać. Modliłem się do tego wielkiego świętego,
1444 16|            nowogródzki). Otóż modliłem się serdecznie do tego potężnego
1445 16| przenajświętszym sakramentem uzbroiłem się na tę intencję. Kiedy więc
1446 16|           jeszcze brał na siebie o nią się starać, i tak mnie namawiał,
1447 16|              był możnym - on, któremum się był wyspowiadał, żem był
1448 16|            niezbędne wydatki żeniącego się. Bo i za szlub trzeba zapłacić,
1449 16|        obywatelki przyjąć. Zdarzała mi się wprawdzie grzanka. Kahał
1450 16|               potrzebny, nie odważyłem się jej podjąć, bo Panu Bogu
1451 16|                pan regent raczył zająć się moim losem, W. Jabłoński,
1452 16|             zgodnym sposobem skończyła się ta sprawa, na której dzwoniłem,
1453 16|          doniesieniem, że już wszystko się ukartowało i że trzeba mi
1454 16|                 śmielej z nim puściłem się w drogę, nie turbując się,
1455 16|              się w drogę, nie turbując się, by gdzieś chyba zapożyczywszy
1456 16|             gdzieś chyba zapożyczywszy się wydatki opędzić- A jednak,
1457 16|                lubo byłem rad temu, co się robiło, cała podróż nie
1458 16|                cała podróż nie obeszła się bez wielkiej niespokojności,
1459 16|             tam człowiek był pewny, że się tchórzem nie pokaże, a tu
1460 16|               pokaże, a tu obawa, żeby się głupcem z wielkiego pomieszania
1461 16|                A im więcej zbliżaliśmy się do Gruszówki, tym większy
1462 16|                na dziedziniec, to żeby się ziemia otworzyła, może bym
1463 16|           towarzysz podróży i szczerze się litował nade mną. Jakoś
1464 16|                litował nade mną. Jakoś się to odbyło przed JW. podkomorzyną,
1465 16|              nóg jej padłem - i odbyły się zaręczyny. A ja i moja narzeczona
1466 16|       przyszedłem do siebie. Potem jak się rozeszła wieść o moich zaręczynach,
1467 16|               jakiego siakiego żarciku się nie obeszło, z drugiej strony
1468 16|             nie mogła. A na wiktuałach się nie skończyła niektórych
1469 16|          chociaż nie miałem czasu jemu się zasłużyć, beczką wina mnie
1470 16|               niej trzymał spuszczając się na instynkt Boży i na charakter
1471 16|               o mojej prozapii odezwał się; bo biorąc familiantkę,
1472 16|             był gospodarzem, i wszyscy się ubawili, jak potrzeba.~Takie
1473 16|                Doktorowicze dostały mi się w dzierżawę. Ja siedzę przy
1474 16|                grosz, a przecie lepiej się żyło, niż kiedy byłem kawalerem,
1475 16|         zaszczycają, a przecie majątek się robił. Coś się już dało,
1476 16|         przecie majątek się robił. Coś się już dało, a po śmierci i
1477 16|              zupełnie na swojej! Niech się stanie jednak wszystko tak,
1478 17|                  TADEUSZ REJTEN~Śmieją się z nas, starych, że my radzi
1479 17|              był gotów odpuścić, gdyby się w niej przynajmniej dziesięciu
1480 17|       silniejsze i świetniejsze wrócić się koniecznie musi, jako ziarno
1481 17|              obawie, kiedy wszystko im się wiedzie; jęczą, że tak powiem,
1482 17|                oprócz pana Michała, co się wychowywał w Nieświeżu z
1483 17|          odprawiać, i wtedy dyscypliną się chłoszcze jakby jaki winowajca;
1484 17|           Strach w całym dworze, kiedy się jaki dominikanin lub jezuita
1485 17|               go nie opuścił: starzeli się i umierali u niego, a byli
1486 17|             ciągle wzrastał, a zdawało się, że o niego nie dbał. Ani
1487 17|               że o niego nie dbał. Ani się spyta, co się na jego poletkach
1488 17|                dbał. Ani się spyta, co się na jego poletkach dzieje,
1489 17|           Panna gospodyni" - i na nich się zdawał tak dalece, że miał
1490 17|                nad własnymi interesami się nie troszczył. Na zaszczyty
1491 17|              na żadnym z tych sejmików się nie znajdował. Każdy laudum
1492 17|              ani w Warszawie. Frasował się nieraz, że mu tak ciągła
1493 17|               mu tak ciągła pomyślność się nie przerywa. Razu jednego
1494 17|                wesół. "Przecie aby raz się nie powiodło - wyrzekł -
1495 17|              czego prócz niego wszyscy się w domu weselili. To mu upadło
1496 17|             jak kamień z nieba, bo ani się starał o to, ani stosunków
1497 17|                bo po nim tego domyśleć się nie można było, tak mężnie
1498 17|           pozornie biorąc rzeczy, jemu się nie powiodło, co jest niezawodnym,
1499 17|                 Nowogródzanie, cieszmy się naszym ziemianinem, którego
1500 17|                nasi wnukowie doczekają się, że w Nowogródku Rejten