Part

   1 1 |                  panów? i na sejmach więcej nie widziałem. Oni siedzieli
   2 1 |                    ławkach, a my stali, ba, nie tylko my, ale i urzędnicy
   3 1 |                  wojewoda wileński, ale już nie tak dobrze; ale wszyscy
   4 1 |                   wiązanie JO. i JW. panom, nie zapominając i o nas, szlachcie,
   5 1 |                     gnali, a i ja tam swoim nie szkodził, co mnie i trochę
   6 1 |              którego w dniu tym przepomnieć nie zdawało się nam, aby było
   7 1 |                    a raczej wymówię, że tak nie robicie. "Kochamy ojczyznę" -
   8 1 |                 rozpustę? A kiedy bieda was nie poprawia, co to będzie z
   9 1 |               godzić, gromić nareszcie, już nie jako wierny katolik, ale
  10 1 |                naszej przemocnie usadowili? Nie, o głupstwa, aby wam, panowie,
  11 1 |                     Rzymowi obrzydłych, ale nie szlachta rzymska. Taka to
  12 1 |                     to wy ojcowie ojczyzny! Nie masz ratunku dla was! Wkrótce
  13 1 |                     którego bogdajbym nigdy nie był wyszedł! A tam będę
  14 1 |               monarchowie! A więcej wam nic nie powiem, bo nareszcie i duch
  15 1 |                       a my stali jak wryci; nie mogłem widzieć, co też się
  16 1 |             przemilczę, jemu samemu krzywdy nie przynosiła - otóż pan Mikołaj,
  17 1 |              podwórzu: taki był mu wstyd! A nie bez słuszności, bośmy wszyscy
  18 1 |                     Snarski, tęgi jeździec, nie ma co mówić, i łebski w
  19 1 |                  jakieś przymówki. Tak tedy nie doczekawszy się ze mną zwady
  20 1 |                     prawdziwie do dziś dnia nie wiem; ale dawno musiał umrzeć.~
  21 1 |                     ćma, a żaden z kościoła nie wyszedł. Ksiądz Marek po
  22 1 |               starych mocno zadziwiło, bo i nie słyszałem, aby kiedykolwiek
  23 1 |                     panów byli przywiązani, nie byliśmy od tego, żeby nie
  24 1 |                   nie byliśmy od tego, żeby nie słuchać, jak też i im verba
  25 1 |                      bo go nigdzie otrzymać nie możesz, tylko w domu Bożym,
  26 1 |                 twoje serce żadnej korzyści nie zna, której byś drugim udzielać
  27 1 |                  której byś drugim udzielać nie mógł, wielce mnie pochwalisz,
  28 1 |                     ciebie i kolegów twoich nie przekonam, że to, co mówię,
  29 1 |              powiedział, których objawić mi nie wolno; ale to, co mi się
  30 1 |                     ani króla nawet obrazić nie może, bo każden z nich jest
  31 1 |                żaden z poczciwszych rządzić nie chce. Król Sas, którego
  32 1 |                  wszyscy kochają, a nikt mu nie pomaga, lada dzień zamieni
  33 1 |                   ziemi, a nikt się schylić nie chce, aby go podjąć. Pod
  34 1 |              ojczyzna będzie cała!" "Ale to nie idzie o ofiary z majątku
  35 1 |                 Byłem u Sapiehy, kanclerza. Nie można! Kocha ojczyznę, ale
  36 1 |                 Kocha ojczyznę, ale rządząc nie można mieć procesów, a jakże
  37 1 |              zapomną gospodarstwa, kiedy ja nie będę ich na sesji w Dukli
  38 1 |                  zaklinam w imię Chrystusa, nie ustawajcie w przedsięwzięciach
  39 1 |              usilność dla ojczyzny straconą nie będzie. Myślcie w Bogu o
  40 1 |                 zasierdzą się na niego; ale nie, i owszem, każden z nich
  41 2 |            charakterem na wołowej skórze by nie zapisać, jak i ile razy
  42 2 |                     się. Gdzie tylko harmat nie było, nigdy nam placu nie
  43 2 |                   nie było, nigdy nam placu nie dotrzymano. A ludzi tak
  44 2 |                     jak naówczas to teraz i nie widać. Między zgrabnymi
  45 2 |                      Między zgrabnymi jakże nie porachować pana Franciszka
  46 2 |                wolność - ale taki życie, bo nie był on z takich, których
  47 2 |                   napisał, to i bies by się nie doczytał, czego on chce;
  48 2 |                 pistoletu tuza czerwiennego nie chybił. JW. Mniszech, podczaszy
  49 2 |               prostym Kozakiem; ale on tego nie uważał i tak się narażał,
  50 2 |                    za jego głowę nikt tynfa nie dał. Demulier wielce jego
  51 2 |                      to to, że bez tłomacza nie mógł z nim rozmawiać. Demulier
  52 2 |             Franciszek Pana Boga po łacinie nie umiałby nazwać, a cóż dopiero
  53 2 |                 łacinie ani słowa. Ale temu nie można było zaradzić. Staliśmy
  54 2 |                    nikt pod karą najsroźszą nie ważył się po capstrzyku
  55 2 |                  chwytali. Ale ten ordynans nie był panu Franciszkowi po
  56 2 |                      Szabli mojej na łokieć nie zamienię, ile że ona mi
  57 2 |                  popsuł.~Chociaż, gdyby się nie wiedzieć jak był w baranią
  58 2 |               baranią skórę podszył, nic by nie wskórał, bo familia sędziny
  59 2 |                  takowe małżeństwo nigdy by nie zezwoliła, bo pana Franciszka
  60 2 |                  ograł, że gdyby pan Zaręba nie był mu pożyczył trzystu
  61 2 |                    pożyczył trzystu tynfów, nie miałby o czym na wiosnę
  62 2 |                  jego gumbińczyków nikt się nie spostrzegł. Aż tu przede
  63 2 |                 strzał. Jego sztuciec ledwo nie jak harmata hałasował; a
  64 2 |             Dobijcie tego psa, niech więcej nie kąsa!~Tego gumbińcom dwa
  65 2 |                     Tego gumbińcom dwa razy nie trzeba było powiedzieć.~-
  66 2 |                     chudobę mało mnie kaduk nie spiskał.~Pokazało się z
  67 2 |                    ile że, poplątany końmi, nie po myśli mógł się obracać;
  68 2 |                     on wprawdzie, ale uciec nie było sposobu. Żebym mu nie
  69 2 |                  nie było sposobu. Żebym mu nie przybył na ratunek, nie
  70 2 |                     nie przybył na ratunek, nie wiem, co by się z nim stało,
  71 2 |                     był Niemcem), żeby mnie nie kazał na kobyłę drewnianą
  72 2 |                niechże pilnuje, abym z niej nie zlazł, bo mu w łeb wystrzelę
  73 2 |                   kolegą, ale do jego pułku nie przystawaj, bo duszę zgubisz;
  74 2 |                   zgubisz; on Pana Boga się nie boi, swoich i cudzych rabuje,
  75 2 |                     k'temu na miejscu ustać nie mógł, nadto krótko się modlił,
  76 3 |                   Boga albo wcale nic, albo nie tak, jak potrzeba, wierzą?
  77 3 |                 kiedy to, co teraz napiszę, nie będzie temu wierzyć, a ja
  78 3 |                 poczciwego bajarzem trzymać nie będą. - Oto był u nas już
  79 3 |               nazywał się Bielecki, imienia nie pomnę. Że był dobrym szlachcicem,
  80 3 |                   mnie wiadome, wymienionym nie będzie, gdyż jej prawnuki
  81 3 |            własności; a pan Bielecki, jakby nie wiedział, że co Bóg zabrania,
  82 3 |                     z tego król rozgrzeszyć nie może, z wiernością sługi
  83 3 |              wojewody, nigdy przed szlachtą nie zakrytego, to listy nosił,
  84 3 |                   wiele złego wyśledziwszy, nie zważając, iż pan Bielecki
  85 3 |              Bielecki, odszedłszy z bólów i nie mając nawet środka do poszukiwania
  86 3 |            zdarzenie mogło być tajnym?), że nie tylko dwór, ale świat nawet
  87 3 |                    mu w obrzydzeniu i gdyby nie był natenczas żonaty, do
  88 3 |           województwa oddalonego, gdzie abo nie wiedzieć kiedy, abo i wcale
  89 3 |             wiedzieć kiedy, abo i wcale się nie dowiedzą, co też kto tam
  90 3 |                  złe na biedę dojrzewa, już nie wiem, jaką drogą, a i tam
  91 3 |                     na jakich i najlepszemu nie zbywa, do oziębłych, a potem
  92 3 |                   wszystko trąbiło, że oczu nie można było pokazać. Ani
  93 3 |           przyjeżdżał, to choć nieborak ust nie otworzył, miał się czego
  94 3 |                  sęstwo złożył, tego znieść nie mogąc, a nareszcie Panu
  95 3 |                     pieniędzy, że mógłby za nie ledwo nie drugie tyle dóbr
  96 3 |                      że mógłby za nie ledwo nie drugie tyle dóbr nabyć,
  97 3 |                     jedna bitwa do rachunku nie dostaje. Aż w Częstochowie,
  98 3 |                    tych przepychów w wojnie nie lubił, a był żartobliwym,
  99 3 |                     chrześcijaństwa? Tac to nie tam, gdzie z makówek strzelają,
 100 3 |                   strzelają, idziecie. Komu nie potrza, toć tak błyszczącego
 101 3 |              Przebierz się, panie bracie, a nie ucz cudzych kuł, kogo najpierwej
 102 3 |                   dobrodzieju, wszak toć ja nie dziś się urodził. Człowiek
 103 3 |                 ziemią się schował; a jeśli nie, to wyjdę bez szwanku i
 104 3 |                    Pana Boga to by się stać nie mogło, czemu ani pan Puławski,
 105 3 |                     polski szlachcic wątpić nie może. Otóż pan Bielecki,
 106 3 |            Zgrzeszyłem nogą, chodząc, gdzie nie trzeba, ręką, bom nosił
 107 3 |                 listy ku złemu, a gębą, bom nie do dobrego namawiał: a gdziem
 108 3 |              wybierano. Kilka było partii i nie mogła się szlachta godzić;
 109 3 |                     czego on się spodziewać nie mógł. A toż to nie cud oczewisty?
 110 3 |               spodziewać nie mógł. A toż to nie cud oczewisty? To dopiero
 111 3 |                    się, iż temu nikt wątpić nie będzie.~
 112 4 |                    marginesach pozłacana, a nie otworzywszy jej, można było
 113 4 |                  wileński, co jego cierpieć nie mógł, raz, że nie po naszemu
 114 4 |                  cierpieć nie mógł, raz, że nie po naszemu się stroił, po
 115 4 |                     już do siebie przystępu nie dawał.~Tylem tylko o Wolterze
 116 4 |                      to koło roli pracując, nie miał nawet czasu dowiadywać
 117 4 |                Karski na mękach. Któż o tym nie wie, iż Turczyn tak jest
 118 4 |               zazdrosny, że bratu rodzonemu nie pozwoli ani chwili na swoją
 119 4 |                   tak wstydliwy w mowie, że nie tylko kobiety ani rzeczy
 120 4 |                     rzeczy jej tyczącej się nie wspomni, ale słuchać coś
 121 4 |                  Otóż u pana Woltera sułtan nie tylko, że z swoim powiernikiem,
 122 4 |                   nawet za moich już czasów nie uchodziły; a na koniec ów
 123 4 |                   po dowcipie, kiedy prawdy nie ma.~Ale Stasiowi zrobiło
 124 4 |                   mój dziaduniu, wszakże to nie historią turecką Wolter
 125 4 |                 piszący wprost swojej myśli nie objawia? Na co ta obłuda?
 126 4 |                    prócz siebie nikogo znać nie chce, ale jak jest boleśnie,
 127 4 |                Polacy nawet siebie poznawać nie umieją i swoich wielkich
 128 4 |                    żadna usilność zniweczyć nie może? Serce się kraje, ile
 129 4 |               Szwecji, ani w Moskwie mu się nie wiodło. I cóż to znaczy?
 130 4 |                     Że w nich nic polskiego nie było? Religia, język, obyczaje,
 131 4 |                     naród podbity myślą się nie skojarzy z narodem podbójczym,
 132 4 |              narodem podbójczym, ani chwili nie przestanie być z nim w wojnie.
 133 4 |                     katolickiej się opiera. Nie mądrością światową, nie
 134 4 |                     Nie mądrością światową, nie filozofami on spolszczył
 135 4 |           obrzydzeniu, bo im wystawiało już nie uczucie szlachetne niepodległości
 136 4 |                    wasze obywatelskie dusze nie przestają błagać naszego
 137 4 |                   zaślepienie na zawsze nas nie przegrodziło od Niego. Niewdzięczni
 138 4 |                     rodacy zatracili pamięć nie tylko waszych zasług, ale
 139 4 |                   nałogów, któren się nigdy nie opuszcza - a tam ocenisz
 140 4 |                   biskupi, którzy w senacie nie chcieli zasiadać z władykami
 141 4 |                     żyć będą, póki sami się nie zabiją; a nie zabiją się
 142 4 |                 póki sami się nie zabiją; a nie zabiją się nigdy, jeżeli
 143 4 |                     cała mądrość tego wieku nie może wykorzenić tego płodu,
 144 5 |                    swojemu i choć go często nie rozumiem, bo jakoś się tłomaczy
 145 5 |                     mu jestem, że choć roku nie ma, jak osiadł na wsi, przecie
 146 5 |              oszczędności żył jednak ledwie nie po pańsku. Wystarczało mu
 147 5 |                     Wystarczało mu i długów nie zostawił, choć dom jego
 148 5 |                   choć dom jego przed nikim nie był zakryty i częste tam
 149 5 |                   jej żałować?~Dom sędziego nie był to pałac, ale ile tam
 150 5 |                    by tego umieścić nikt by nie potrafił. - Ja z żoną stałem
 151 5 |                     jak to wtenczas bywało, nie sługą, ale przyjacielem
 152 5 |                  każdego za niewygody, choć nie było o co przepraszać. Pewnie
 153 5 |                    przepraszać. Pewnie nikt nie obudził się przed sędzią,
 154 5 |                  ich do żony, a wszystkich, nie wchodząc w ich godności.
 155 5 |                  odpasał. Ale ta grzeczność nie obowiązywała, tylko względem
 156 5 |               wyprowadził; a potem, panowie nie rozumiecie, co to był ksiądz
 157 5 |                swojej milicji, a dwór jaki! nie tak to łatwo było mu w oczy
 158 5 |                    oczy spojrzyć. A że nikt nie jest bez ale, był prędkim,
 159 5 |                   ziemią szlachcic od niego nie byłby bezpiecznym. A jak
 160 5 |                   Wszak wasza książęca mość nie pierwszy ordynat nieświeski,
 161 5 |                   mości tak przestrasza, że nie wie, gdzie się podziać.~
 162 5 |                sromota zgrywać się w karty; nie tak jak teraz, co lada szlachcic,
 163 5 |                     szulerki, ale to im się nie chwaliło. Książę biskup
 164 5 |                    kart na lekarstwo dostać nie można było, bo książę tego
 165 5 |                   taką sławą się okryło, co nie dziw, bo nasze księstwo
 166 5 |             księstwo nowogródzkie nigdy się nie spaskudziło. Rej ten i Korsak
 167 5 |                 obywatelstwie ani jeden się nie znalazł, któren by do obrzydłej
 168 5 |                  czasach bez wielkich ofiar nie można było być poczciwym;
 169 5 |                     w Bogu dla dobra kraju, nie byłbym katolikiem, ażebym
 170 5 |                   byłbym katolikiem, ażebym nie był pewny, że te ich zasługi
 171 5 |                    trwają u Boga i przepaść nie mogą, i zbudują nam gmach -
 172 5 |                  wie Ten, któremu na czasie nie zbywa i któren powiedział,
 173 5 |                służył o swoim, bez zapłaty, nie tak jak dziś, co usługi
 174 5 |                    żadna moja łza na ziemię nie padła; każdą z nich na łono
 175 5 |               modlitw moich ode mnie twarzy nie odwrócił, pewny jestem -
 176 5 |                    krotofilny i którego gdy nie było, zawsze czegoś nie
 177 5 |                     nie było, zawsze czegoś nie stawało kompanii. Opowiadał
 178 5 |                ucieczki, postrzegli się, że nie ma nic i że sucho w izbie.
 179 5 |               jurysta gębą tak wprawnie się nie wytłomaczy jak on kuglarz
 180 5 |                 dublę dostał, a przecie się nie zasępił, taki mu był śmiech;
 181 5 |                    wykierował, co jemu nikt nie zazdrościł, bo był człowiek
 182 5 |                      bo był człowiek dobry, nie wstydził się ubogich swoich
 183 5 |               gwardianów, co na płótnie się nie znają.~Wtem Wawrzyniec,
 184 5 |                  drugiego, aby usługi z oka nie spuścić.~Nadmieniłem Wawrzyńca,
 185 5 |                   do sędziego, którego choć nie ma czasem w dworku, Wawrzyniec
 186 5 |                  nas wódką traktuje, a sam, nie wiem, czy jej smak znał,
 187 5 |                    ani jedna butelka na bok nie poszła. A do tego psy na
 188 5 |                     ustach nosił i nikt się nie bał jego okazywać, bo nikt
 189 5 |                  bał jego okazywać, bo nikt nie miał powodu z niego się
 190 5 |                 razem: "Kochajmy się!" - to nie było czcze słowo, ale można
 191 5 |                     była kopna, to my ledwo nie sznurem się ciągnęli: konfederacją
 192 5 |                  ostatnie już okiem dojrzeć nie można było. Więc my ustąpili
 193 5 |                     sędziego wysiadł z sań, nie uważając, że śnieg, i witał
 194 5 |                    z nas, i ja najpierwszy, nie chcąc sędziemu czasu zabierać,
 195 5 |                    żadnemu z nas lepiej się nie udało, a potem stępo wedle
 196 5 |                    ażeby kontusza w podróży nie brukać. Do tego czapka biała,
 197 5 |                     wierzchołku głowy, ucha nie dotykając się, choć mróz
 198 5 |               berlacze sukienne; rękawiczek nie znał, choć znaczną część
 199 5 |                  swojego narodu obeznany, a nie tylko że doskonale znał
 200 5 |                   nigdy do siebie przystępu nie pozwalał. Z prawem krajowym
 201 5 |                  byle czym dał się ubłagać; nie tak jak jego stryj, książę
 202 5 |                tylko Leonowi Borowskiemu co nie mógł dać rady: ten zawsze
 203 5 |                     żonie.~Wawrzyniec ledwo nie oszalał i tak nadęty jak
 204 5 |                     Ale, mój Wawrzeńcu, czy nie przesadzasz? - Wawrzyniec
 205 5 |                     ja to niby doliczyć się nie potrafię, to ja niby głupi?
 206 5 |                 mnie nikt za głupca trzymać nie może.~A że ja to wszystko
 207 5 |              konfederacji na niego podnosić nie będzie, i mawiał często:~-
 208 5 |                kapeluszów, czapkami rady im nie damy.~Ale wśród zabawy było
 209 5 |                przekonania. Ale książę jego nie lubił, gdyż w czasie bezkrólewia
 210 5 |                    mnie krzywdzić, więc ja, nie czując się bezpiecznym w
 211 5 |            kasztelana, ażeby mu tej krzywdy nie robił - wynosić się z domu.
 212 5 |                   my się wszyscy obruszyli; nie wiedzieć, co mu do głowy
 213 5 |                 niby uniżył dla sędziego, a nie dla niego samego. Ale też
 214 5 |                     nami w Omniewiczach się nie znajdywał. Z tego wypadku
 215 5 |                  włosy w moim ręku zostały; nie śmiałem się odprzysiąc,
 216 5 |                  się odprzysiąc, lubom tego nie pamiętał, gdyż w zapale
 217 5 |             musiałem odsiedzieć. Lecz tegom nie żałował, bo książę pan,
 218 5 |                  ale tak, że gdyby człowiek nie chciał, to majątek sam z
 219 5 |                     bo był pysznym i chciał nie po szlachecku, ale po pańsku
 220 5 |               odpłacił swoją obraźliwość, a nie było kogo żałować, gdyż
 221 5 |                    i już nic zabawom naszym nie przeszkodziło - i owszem,
 222 5 |                     koniecznie go wypróżnić nie oddalając z ust, inaczej
 223 5 |                   jeden został przytomny, a nie mając z nikim pić, na znak
 224 5 |               położył, tak zdrów, jak gdyby nie pił.~Nazajutrz, w ostatni
 225 5 |                posiadał szacunek. Jakoż się nie zawiodła, bo pewnie o własnych
 226 5 |                  dobro więcej by się sędzia nie starał niż o siostrzanach.
 227 5 |                  być na nich, jako wuj, ale nie mógł dotrwać do końca; bo
 228 5 |                   dotrwać do końca; bo lubo nie sprzeciwił się powołaniu
 229 5 |                  sługi swego dobrym słowem. Nie można było więcej uradować
 230 5 |                Jagusia wstrętu przeciw temu nie czuje, chętnie błogosławieństwo
 231 5 |                     ustami coś ruszyła, ale nie można było się dosłyszeć.
 232 5 |                     Biedna chorążanka ledwo nie zemdlała, zwłaszcza gdy
 233 5 |                 młodemu gospodarstwu zbywać nie będzie.~- Co do mojej siostrzanki -
 234 5 |                     sędzia: nic go rozerwać nie mogło; nieraz pisząc do
 235 5 |                     mieszał, a nigdy omyłki nie zrobił. Wszystkie prawa
 236 5 |                   chorąży Rdułtowski. Zgoła nie co dzień się czyta taka
 237 5 |                      a dotąd momentu smutku nie doświadczyłam.~Sędzia rzucił
 238 5 |                    na wąs spadło. I jeszcze nie odeszliśmy od rozrzewnienia
 239 5 |                    W dniu tym wina na stole nie było widać, tylko miód i
 240 6 |              jednomyślne, nikomu przez myśl nie przeszło, ażeby ktokolwiek
 241 6 |               sejmikach swojego województwa nie mieli i że trzeba było kłaniać
 242 6 |                 ażeby tej krzywdy szwagrowi nie robił, iść z nim w kandydacje
 243 6 |               pisarza, że on sam z początku nie był jemu przeciwnym, że
 244 6 |                     będzie, a na koniec, że nie ma podobieństwa, ażeby przeciw
 245 6 |                posagu siostry, to, że prawa nie zna i że jemu przystoi nad
 246 6 |                     przystoi nad kartami, a nie nad dokumentami mozolić
 247 6 |                 zausznikiem nieświeskim, on nie traci nadziei w swoich,
 248 6 |                  nadziei w swoich, a nikomu nie podległych przyjaciołach -
 249 6 |                   szabli i gdyby bernardyni nie byli wyprowadzili pana Haraburdy,
 250 6 |                byłby zakrwawionym. Już tedy nie było podobieństwa ich pojednać,
 251 6 |                     tym wielkim mężu:~"Któż nie przyzna, że pan Tryzna był
 252 6 |            Radziwiłłowskim Kołdyczowie, nic nie posiadał; zastawa była,
 253 6 |                    ale pana Tryzny pieniądz nie umiał się trzymać: Maciek
 254 6 |                  sądzie pewnie upominać się nie będę, bo jeślim nie zjadł
 255 6 |                     się nie będę, bo jeślim nie zjadł z nim beczkę soli,
 256 6 |                 wypiłem jego własnego wina, nie rachując miodu. Że on nie
 257 6 |                   nie rachując miodu. Że on nie miał prócz jedynaczki córki
 258 6 |                 urodą i tak dobrego gniazda nie potrzebowała posagu, aby
 259 6 |                strukczaszy, że o przyszłość nie pamiętał. Pan Tryzna był
 260 6 |                   książę wojewoda wileński, nie obwieściwszy jego, ale właśnie
 261 6 |               trzeba. Jakoż pan strukczaszy nie miał mi to za złe i gdy
 262 6 |                  się to wszystko skończyło, nie przestał mnie zaszczycać
 263 6 |                    i na to jesteś płatny, a nie, żeby przede mną ją krybrować" -
 264 6 |                   wprowadzić do ziemstwa, a nie do grodu, bo gród jurysdykcją
 265 6 |              mogliśmy mieć w ziemstwie. Ale nie było sposobu wyrwać się
 266 6 |                    pro determinatione fori, nie zważając na to sąd grodzki
 267 6 |              następnej kadencji, widząc, że nie ma sposobu utrzymać się
 268 6 |                     wojewoda w nim zaufania nie ma, a nie wypierając się
 269 6 |                    w nim zaufania nie ma, a nie wypierając się zaszczytu
 270 6 |                   wstaje; a że już kompletu nie było, sprawa w non sunt
 271 6 |                   produkować, gdzie jej być nie wypadało, gdyby mąż podpisał
 272 6 |                   dni, co trwał sejmik, oka nie zmrużył: takie okropne było
 273 6 |                     na to krzyczała), a sam nie śmiał otwarcie z tym się
 274 6 |            pochwalony Jezus Chrystus!~- Czy nie słyszy wasze, jak moja Nepta
 275 6 |                  już się masz za mędrka. Ja nie do waści mówię, ale do ojca
 276 6 |                    oświadczyć, że jeżeli mu nie wyliczę tej kwoty, to mnie
 277 6 |                 Jużci Wołodkowicz do piekła nie poszedł, panie kochanku!
 278 6 |             prowincji litewskiej, Panu Bogu nie odpowiem, bo z bronią w
 279 6 |                  tak się do czasu podobało: nie mieliśmy szczęścia. To,
 280 6 |                     choć wielki rachmistrz, nie doliczył! A jednak dusza
 281 6 |               doliczył! A jednak dusza jego nie przestaje mnie nawiedzać.
 282 6 |                 teolog - a choć wyrzekłem: "Nie odpuszczę, jakem Radziwiłł",
 283 6 |                     księdzem Kantenbryngiem nie wypaplaj: ale szczęście,
 284 6 |              furdyga próżna i na nikogo się nie gniewam.~- Ja bym się odezwał
 285 6 |                  waszą książęcą mością, ale nie śmiem.~- Mów śmiało, mów
 286 6 |               gościnie: mnie o waszą łaskę, nie wam o moją dbać, bo jak
 287 6 |                   sobie przypomni, czy kogo nie ukrzywdził.~- Ja, panie
 288 6 |                      panie kochanku, nikogo nie ukrzywdził. Mnie wszyscy
 289 6 |                      panie, jeszczem nikogo nie podrapał, chociaż mnie ta
 290 6 |                     to waszeci, ojcze Idzi, nie należy, bo waszeć nie wielkopolski
 291 6 |                 Idzi, nie należy, bo waszeć nie wielkopolski bernardyn.
 292 6 |                     przecie ja się na niego nie krzywię. A pan Leon Borowski
 293 6 |                wyłowił w Ła-chwie? A ja się nie odzywam, tylko przed Panem
 294 6 |                  zapłaczę. Na nikogo złości nie mam, na nikogo; mnie wszyscy
 295 6 |                     w zakrystii katedralnej nie ma; jeżeli mnie dokażesz,
 296 6 |                      to ci go dam; a jeżeli nie dokażesz, to pięćdziesiąt
 297 6 |                  księciem, a kawałka chleba nie ma pan strukczaszy Tryzna.~
 298 6 |                książę:~- Co ty się wtrącasz nie w swoją rzecz, klecho! Ja
 299 6 |                   majątek stracę, a Tryznie nie daruję. On, okryty moimi
 300 6 |                      Otóż ja odtąd pacierza nie będę mówić, a taki nie odpuszczę.~-
 301 6 |             pacierza nie będę mówić, a taki nie odpuszczę.~- Ależ, książę...~-
 302 6 |               Poszedłbyś precz, bernachu, i nie wędź mi głowy!~Tu milczenie
 303 6 |                    waszeci, panie kochanku, nie odchodź z celi, a śpi ze
 304 6 |                    Kładź się, ojcze Idzi, i nie gniewaj się. Żeby się przynajmniej
 305 6 |              upokorzył? Ale taki nic z tego nie będzie.~Potem wedle relacji
 306 6 |                  księcia zrobił, co nam się nie zdawało łatwo; bo pan Tryzna,
 307 6 |                    być magnatów koligatem i nie był skłonnym do naginania
 308 6 |                     tak brzydkim procederem nie mógł urzędowania dopełniać),
 309 6 |                     ale że jednak sumiennie nie może poświęcić prawa skłonnościom
 310 6 |              obywatel pod kondemnatą będący nie może urzędu żadnego sprawować,
 311 6 |                 kondemnatą, marszałkiem być nie może.~Na to my wszyscy za
 312 6 |                  wojewodzie! Na to on:~- Ja nie uzyskałem kondemnaty i tegom
 313 6 |                uzyskałem kondemnaty i tegom nie mówił; ale W. strukczaszy
 314 6 |                   Tryzna w grodzie otrzymał nie jedną, ale dwie kondemnat.~
 315 6 |                    kondemnatą popisywać się nie masz prawa, a jeżeli ona
 316 6 |                   od W. Tryzny; a jeżeli go nie masz, choć na starość milczyć
 317 6 |                   sam milcz, kiedy ci język nie świerzbi, a nie ucz rozumu
 318 6 |                    ci język nie świerzbi, a nie ucz rozumu tych, co i waćpanu
 319 6 |                   wszyscy krzyczyć, że nikt nie ma prawa o to zapytywać
 320 6 |           publicznemu; przekonany będąc, że nie może być lepszego zdarzenia
 321 6 |                    i tak był rozczulony, że nie mógł powiedzieć, tylko:~-
 322 6 |                   Józafata kocham; to krew, nie woda, panie kochanku; mego
 323 6 |                   pan Tryzna, że tego nigdy nie mówił, a pan chorąży i pan
 324 6 |               ucieszona postępkiem księcia, nie mogła do siebie przyjść
 325 6 |                       A co, nasz książę czy nie tęgi rębacz? Klingę jak
 326 6 |                    miękkiego żelaza, bo się nie spodziewał, iżby trzeba
 327 6 |                    było bić, ale na tym źle nie wyszedł, bo go książę bardzo
 328 6 |                   go prześladować, że gdyby nie pan Ignacy Rewieński go
 329 6 |              Rejtena na pisarii utrzymać, a nie dać Radziwiłła na pastwę
 330 6 |                 Koronę, panie kochanku, ale nie ma, jak nasza Litwa. Ja
 331 6 |                     usadził się na nas, aby nie pan Michał Rejten, ale pan
 332 6 |                  wracaj do Litwy, bo tu nic nie wskórasz, tu szlachectwo
 333 6 |                    wołyńskiej i kijowskiej, nie tak jak u nas w Litwie,
 334 6 |                prześladuje!" A On mnie:~"To nie mój biskup, to hultaj: ale
 335 6 |                     on naprzeciw ciebie nic nie dokaże. Wracaj, Radziwille,
 336 6 |                     diabli porwą, jeżeli ty nie będziesz Radziwiłłem po
 337 6 |                     moją wiarę, bo ja nigdy nie wątpiłem o słowie przez
 338 6 |                   zaczęła się gromadzić, to nie tylko nasza, ale i partii
 339 6 |             nowogródzkiego bali się, by ich nie podpalono. Ale wszystko
 340 6 |                   porządnie i nikomu gwałtu nie robiono. A odprowadziliśmy
 341 6 |                    Pana Rejtena prosiemy!~- Nie ma zgody! - krzyknęli Jeśmany,
 342 6 |            nierównie. Nikt z naszych szabli nie dobył, bo książę wszystkich
 343 6 |                zaklął, żeby żaden do gwałtu nie dawał pobudki, chcąc swoje
 344 6 |              Haraburda, że ani podobieństwa nie było się utrzymać: wszystkie
 345 6 |                  zawiedli; więc, żeby jakoś nie objawić słabość swojej partii,
 346 6 |                     w którym oświadczył, iż nie chcąc być na przeszkodzie
 347 6 |                     wieś, mocno zgryziony i nie bez wielkiego żalu na JW.
 348 6 |                hulanka. Jednak i te hulanki nie były bez pożytku: więcej
 349 7 |                dworach szlachcicowi krzywdy nie robiła: pan był panem, ale
 350 7 |                     i o losie pamiętał. Ale nie każdemu dostać się do pańskiego
 351 7 |            Opatrzność mną kierowała, bo nic nie mówiło za mną. Mój ojciec
 352 7 |             powtórnie poszła za mąż, ojczym nie bardzo był rad mnie w domu
 353 7 |                 dzieci. Ale Pan Bóg sieroty nie opuszcza. Miałem wujaszka
 354 7 |                  wnuków wujaszka nikomu się nie kłania, tylko z grzeczności
 355 7 |                    grzeczności i z serca, a nie z potrzeby. Otóż wujaszek
 356 7 |                 mnie przypuścili do infimy, nie przechodząc pro-formy. Uczyłem
 357 7 |                   Sewerynku, ucz się, bo ty nie masz na czym próżnować.
 358 7 |                    jak wyrośniesz, to czego nie wypracujesz, chyba wyżebrzesz -
 359 7 |                      aby dziadem kościelnym nie zostać, że uczę się a uczę
 360 7 |                    wujowskiego chleba darmo nie jadłem, bo pisałem mu relacje
 361 7 |                zaraz z retoryki do palestry nie poszedłem, było to z następnego
 362 7 |                     pożegnać się z wujenka. Nie obeszło to się bez łez,
 363 7 |                     opiekuna odtąd twojego, nie zapominał, jakie są prawa
 364 7 |                    czułość moje, chociaż to nie było jedynie z czułości.~
 365 7 |                    nigdy na porządnym koniu nie zdarzyło się mi siedzieć -
 366 7 |                     a na mnie ani się nigdy nie skrzywił. Nawet, lubo jako
 367 7 |                     lity, którego i senator nie powstydziłby się nosić.
 368 7 |           zapamiętały w swojej zuchwałości, nie tylko że nie poprzestał,
 369 7 |                   zuchwałości, nie tylko że nie poprzestał, ale jeszcze
 370 7 |                sobie nigdy we dworze żadnej nie robić burdy; otóż kiedy
 371 7 |                      że dać radę pancernemu nie było dla mnie tym samym,
 372 7 |                   spokojny z przekonania, a nie z bojaźni.~Tak tedy pracując
 373 7 |                    pod ręką JW. wojewody, a nie mając nieżyczliwych przeciw
 374 7 |                chociaż byłem młody) i gdyby nie był umarł przed samym końcem
 375 7 |                dzień się modlę i pokąd żyw, nie przestanę się modlić za
 376 7 |                     zrobił, gdyby mu śmierć nie przeszkodziła; a co więcej,
 377 7 |                    duszę. I taki oprzeć się nie mogę, by ją opisać, a niech
 378 7 |               dzisiejszego pałać ani chwili nie przestałem.~Otóż po śmierci
 379 7 |                   językiem naszym rozmawiać nie umieli, że taki nam lepiej
 380 7 |                      by nikt obcy już u nas nie gospodarował. Zjeżdżali
 381 7 |               gotowało do wybuchnięcia. Ale nie tak łatwo było co rozpocząć;
 382 7 |                  napełniała kraj wojskiem i nie można było z jednego województwa
 383 7 |                  trzęsły, czy jakich listów nie znajdą. Trzeba było robić
 384 7 |                    za wielkiego ministra, i nie bez przyczyny. Ale on wszystko
 385 7 |                   żeby jeszcze czekać, póki nie odbierze wiadomości od chana
 386 7 |                 głośno!~Czytałem; w nim nic nie było, tylko prośba od JW.
 387 7 |                  pan śledzie, by go ogolić, nie bez strachu, bom w życiu
 388 7 |                 strachu, bom w życiu nikogo nie golił. Ale pan mnie powiedział:~-
 389 7 |                 świętą Ewangelię, że nikomu nie powiesz, co będziesz widzieć;
 390 7 |                  wyczytali następne słowa: "Nie traćcie czasu, my tu na
 391 7 |                   do Nieświeża z listem nic nie znaczącym, ale z obszerną
 392 7 |                 objeżdżał szlachtę; dość że nie upłynęło trzech tygodni,
 393 7 |                  przez Moskwę, Porta pomocy nie dała, a tak wszystko na
 394 7 |                  zmełło. I cuda waleczności nie mogły przeważyć liczby i
 395 7 |                końca wojny w Polsce wojować nie będzie. My, zawierzywszy,
 396 7 |                   było, że buntownikom nikt nie jest obowiązany słowa dotrzymać.
 397 7 |                   silną mieli artylerię, że nie było sposobu. W tej to bitwie
 398 7 |                zaczęło. Gdyby Odyniec młodo nie był skończył, na wielkiego
 399 7 |                obydwie ich armaty zabrał, a nie mogąc ich uwieźć, zagwoździł.
 400 7 |                    podał mu swojego, aby go nie dać w niewolę, sam siebie
 401 7 |                     niż ja, bo nikt was tak nie poprowadzi, a ja, czy wyjdę
 402 7 |                    powstanie mińskie z tyłu nie napadło, przestała nas ścigać
 403 8 |                  tyleż lat bym żył, a nigdy nie zapomnę wrażenia, jakie
 404 8 |              lubelski, chociaż na nim byłem nie dzieckiem ani młokosem,
 405 8 |               czterdziestu. Chodem starzec, nie zazdroszczę biednej młodzieży
 406 8 |                  przeżyje, bo nigdy widzieć nie będzie tego, na cośmy patrzał!.
 407 8 |                 czegoś dobrego, ale taki to nie będzie, co było. I nasze
 408 8 |                      bo i starszy był ledwo nie dwomaset laty, i nierównie
 409 8 |            województw, a w koronie ledwo że nie trzydzieści. Otóż, kiedy
 410 8 |                   podzielono, a mój pan już nie żył, jak to powiadają: usiadłem
 411 8 |               pamiętało, reszta się douczy. Nie święci garnki lepią. Pomagali
 412 8 |             kościach, między swoimi z głodu nie umrze. Pan Fabian Wojniłowicz,
 413 8 |                   przy takim łepaku, kto by nie chciał, prawa by się nauczył.
 414 8 |                     jak potrzeba, a stronom nie bardzo w kieszeń zazierając,
 415 8 |                      gdzie morowe powietrze nie ustaje, gdzie dostać się
 416 8 |                    ustaje, gdzie dostać się nie można, jeno przebywając
 417 8 |               zakład trzymać, że z niej się nie powróci, książę, będąc jeszcze
 418 8 |                   będąc jeszcze kawalerem a nie mając sukcesora, jeno książąt~
 419 8 |                     Pan Bóg ciebie do kraju nie powróci, z twojej szczodroty
 420 8 |                powróci, z twojej szczodroty nie będą korzystać ci, których
 421 8 |        prawodawstwie naszym żaden testament nie jest tak mocnym, aby interpretacjom
 422 8 |                  mocnym, aby interpretacjom nie podpadał. Krewni twoi, Radziwiłłowie
 423 8 |                katolik nawet od Radziwiłłów nie odstąpi; zwalą twój testament,
 424 8 |                 bombizami. Ja bym ci radził nie testamentem, ale formalną
 425 8 |               zapytał książę Sierotka.~- Ty nie żonaty - odpowiedział Ilinicz -
 426 8 |          odpowiedział Ilinicz - ja potomków nie mam; zróbmy więc między
 427 8 |                księstw i trzynaście hrabstw nie piechotą chodzą. Ale człowiek
 428 8 |                     szerokim świecie, a jej nie znalazł; a ona pana Ilinicza
 429 8 |                 jako kroniki o nim piszą, i nie było cnoty, która by nie
 430 8 |                    nie było cnoty, która by nie znalazła miejsca w jego
 431 8 |             dożywocia na dobrach mężowskich nie miała, pokąd żyła, ich nie
 432 8 |                  nie miała, pokąd żyła, ich nie zajął, zostawując jej wszystkie
 433 8 |                    posag nigdy upominać się nie będą, będąc zaspokojoną
 434 8 |                    takie ustępstwa kobiecie nie listem, ale transakcją,
 435 8 |                 wszystkich okoliczności, to nie dziw, bo od deszczki do
 436 8 |               jakiego świat i Korona polska nie widziały. Ojciec jego miał
 437 8 |              kierować syna, ale rady mu dać nie mógł, taki był zabijaka.
 438 8 |                niepokaźna; ale w życiu moim nie widziałem człowieka takiej
 439 8 |                kaleczyć tych, co się na nim nie poznali. Ja, już jako ojciec
 440 8 |                      że nigdy dotąd z Litwy nie wyjechał, wszystko mi w
 441 8 |                 robić w Lublinie, a waćpana nie wypuszczę ze stancji.~-
 442 8 |                 Boga, księciu panu o niczym nie mów!~Jakoż myślałem, że
 443 8 |               przecie pan Bartłomiej nikogo nie zaczepił. I tak przyjechaliśmy
 444 8 |                    szwanku. Ale w niedzielę nie mogłem mojej intencji, tylko
 445 8 |                      u którego stołu innego nie było wina, tylko pięćdziesięcioletnie;
 446 8 |             poszedłem, aby miasto poznać, a nie bardzo jednak dowierzając
 447 8 |                    biesiadowali, okrom tego nie mieliśmy znajomych, więc
 448 8 |          koroniarzowskim językiem, a ja ich nie ze wszystkim rozumiem.~Aż
 449 8 |                     mnie:~- Waćpanowie może nie wiecie, że to jest młyn
 450 8 |                  którego orszaku przybyłem, nie mogę sobą rozrządzać przed
 451 8 |                     umocowany księcia, a że nie dotykał się kamienia, nie
 452 8 |                   nie dotykał się kamienia, nie mamy prawa go mleć; ale
 453 8 |                usiadł, od tego wykręcić się nie może.~- Jakże mleć mnie
 454 8 |                  mnie macie, kiedyście mnie nie ze swego spichrza dostali?~-
 455 8 |                    tym kamieniu. Czy byście nie woleli piwska się napić,
 456 8 |                   przeprosić niż bić się.~- Nie, nic z tego nie będzie.
 457 8 |                  bić się.~- Nie, nic z tego nie będzie. Wychodź, bo inaczej,
 458 8 |             kiedyście tacy zawzięci, to czy nie ma jakiego Łęczycanina,
 459 8 |              jakiego Łęczycanina, niech się nie męczę! - i zaczął chustką
 460 8 |                  mieście się powadzą. Czyby nie lepiej na pamiątkę Ludwika
 461 8 |                   poczciwemu Litwoszowi, on nie wiedział o prawach naszego
 462 8 |             Bartłomiej, aby burda na niczym nie spełzła, i siedząc zawsze
 463 8 |                młynach miernik i wieprze, a nie marszałkowie siedzą.~Struchlałem.~
 464 8 |                  nas z żartami niewczesnymi nie występuj, jeżeli nie chcesz,
 465 8 |           niewczesnymi nie występuj, jeżeli nie chcesz, abyśmy ciebie porządnie
 466 8 |                    porządnie wypłazowali.~- Nie gniewaj się, W. marszałku,
 467 8 |              gniewaj się, W. marszałku, już nie będę żartować, ale serio
 468 8 |                 biedy bić z Łęczycaninem, a nie z panem? Bo powiadają, że
 469 8 |              bardzom się nastraszył.~Już tu nie było sposobu poradzić. Marszałek
 470 8 |                poradzić. Marszałek ledwo że nie pękł ze złości i dobywszy
 471 8 |                    i dobył swojego smyczka, nie zapomniawszy plunąć w rękę,
 472 8 |          Obwiązywali marszałkowi rękę, a on nie tyle z bólu, jak z kontuzji
 473 8 |                    się pan Bartłomiej - czy nie ma kogo drugiego? Ja myślał,
 474 8 |                 łbie dostał.~- A to diabeł, nie Litwin - odezwali się koroniarze. -
 475 8 |               ofiarujem ci przyjaźń; jeżeli nie, chociażeś tęgi, jeden po
 476 8 |              powiedziałem:~- Niech to panów nie upokarza, żeście nie byli
 477 8 |                  panów nie upokarza, żeście nie byli szczęśliwymi z moim
 478 8 |                 odwróconą tak, że jej rysów nie można było widzieć; ale
 479 8 |             przyjaciele nam powiedzieli, że nie snycerz go tak wystawił,
 480 8 |                kłuło deputatów, na roki jej nie pozwano i wszyscy udali,
 481 8 |                     i wszyscy udali, jakoby nie słyszeli, z czym się odezwała.
 482 8 |                    ale prawdziwego pisarza, nie diabła, i kazał mu siąść
 483 8 |                    odwrócił i oblicza swego nie pokaże (jako miał o tym
 484 8 |                żaden z kancelarii ruszyć go nie śmiał. Jest teraz złożony
 485 8 |                  która chociaż młodziuchna, nie wiadomo, czym więcej zachwycała,
 486 8 |                     czyli światłem, któremu nie tylko matrony, ale na j
 487 8 |                  pierwsi w narodzie mężowie nie zawsze zdołali sprostać,
 488 8 |                    jakich od dawna w Polsce nie było. I przywiózł ją był
 489 8 |             senatorów nawet w czasie ustępu nie wypraszano, jeno oni sami
 490 8 |                lepiej by w podobnej sprawie nie mówili od tych dwóch mecenasów.~
 491 8 |               kolasy, a konie, nawet papież nie powstydziłby się nimi jeździć;
 492 8 |                każdy z nas pomyśli! sobie: "Nie zazdrościmy wam, że u was
 493 8 |                 nikt z nas do waszych panów nie lezie, chociaż chwalicie
 494 8 |                  aby przerwali granie, póki nie skończą zdrowia. A tak nawrzeszczawszy
 495 8 |                 dalej grać, póki im na nowo nie przerwą. Dość że tym sposobem
 496 8 |                     jakbym nigdy ze stancji nie wychodził. Postanowiłem
 497 8 |                   będę w Lublinie, na teatr nie chodzić, aby więcej czterech
 498 8 |                    czterech złotych we wodę nie rzucać.~Niedługośmy bawili
 499 8 |                  bom jeszcze nigdy z bliska nie oglądał żadnego kasztelana
 500 8 |                  Radziszewski i inni, w tom nie wchodził; wiem tylko, że