Part

2001 24|                    miłuje swoich literatów, nie zaciera nimi gospodarzów.
2002 24|                  jemu sprawiedliwość. A jak nie stanie Stanisława Augusta (
2003 24|                     dowiódł, że nasz książę nie byłby zupełnie dogodnym
2004 24|                     innych magnatów; aleśmy nie mogli nie podziwiać, że
2005 24|                  magnatów; aleśmy nie mogli nie podziwiać, że on, tak czynny
2006 24|                   powinność chodzi, tam już nie ma miejsca na rozumowanie.
2007 24|                     zwycięstwem cieszyć się nie mogą. Bo starość musi ustąpić
2008 24|                    obmierzł dawny porządek, nie składają cnotliwszej części
2009 24|                   słuszność jest przy nich? Nie żałuję ofiar i poświęceń
2010 24|              przekonaniu, że one na nic się nie przydadzą - bo nie ma nic
2011 24|                  nic się nie przydadzą - bo nie ma nic wspólnego między
2012 24|                     pokorzą nowości, wątpić nie można, że przyszłość, jest
2013 24|                     przyszłość, jest ich, a nie naszą spuścizną. Próżna
2014 24|                 chcieć wskrzesić to, co już nie żyje. Lepiej po szlachetnym
2015 24|                     jest świętą dla narodu, nie ma jeszcze nic dlań rozpaczającego;
2016 24|                  oznaka oczewista, że naród nie wart bytu, że nawet żyć
2017 24|                     wart bytu, że nawet żyć nie może, ponieważ już się oderwał
2018 24|               naszych godnych mężów, którzy nie poprzestając na tym, co
2019 24|           zachowania dawnych naszych ustaw, nie chcą za przykładem naszego
2020 24|                 uporem swoim w przepaść jej nie wtrącili, woląc się chętniej
2021 24|              zgłębił rzeczy nasze, iż ledwo nie duchem wieszczym przeczuwał,
2022 24|                  one obrócą. Szczęśliwy, że nie doczekał nieszczęść, których
2023 24|                   nieszczęść, których nigdy nie przestawał przewidywać.
2024 24|                  Ale te słowa jego nigdy mi nie uszły z pamięci. Byłże senator
2025 24|                 Wielkie Księstwo Litewskie, nie ominął stolicy naszego Mendoga.
2026 24|               podejmowania - a te pieniądze nie z jego kasy wyszły, ale
2027 24|                bardzo się obruszyli, że nas nie wzywają. Pan Łukasz Hreczecha
2028 24|                  się rozczuli, rachować się nie umie. Dość że taka nawała
2029 24|                     nami, oświadczywszy, iż nie mając urzędu w tym województwie,
2030 24|                    do ludzi. Wielkie na nim nie tylko my, rodzice, ale i
2031 24|                 przypinał mojemu Karolkowi, nie wiem, co się ze mną stało,
2032 24|                dowód, że ta moja rzewliwość nie była mu od smaku.~Że była
2033 24|                 przypisaną była, gdyż pozwy nie były kładzione na jego dobrach
2034 24|              Nowogródku, gdzie piędzi ziemi nie posiadając, pilnować się
2035 24|                    posiadając, pilnować się nie mógł. Domagał się tedy uchylenia
2036 24|                swoim. Wszystko to i godziny nie trwało, bo wszystko było
2037 24|              przygotowane, by królowi czasu nie kwasić.~Po ogłoszeniu wyroku
2038 24|                 wysłuchać sprawy. Jakoś się nie opatrzył, ze nie było przyzwoitą
2039 24|                  Jakoś się nie opatrzył, ze nie było przyzwoitą grzecznością
2040 24|                zasiadł w jurysdykcji, gdzie nie w jego, ale w wojewody imieniu
2041 24|                   udziału sądowniczego mieć nie może, i dziękuje Bogu, że
2042 24|                  dziękuje Bogu, że mu prawo nie pozwala karać miłych poddanych,
2043 24|                     winszowali mi, że jakoś nie najgorzej mi poszło; wiem
2044 24|                  tam były pochwały królowi, nie z pochlebstwa ani z podłych
2045 24|                malutki kieliszek, gdyż król nie był wezwyczajony do trunku,
2046 24|                 obowiązany służyć, jakby go nie zrozumiał, postawił butelkę
2047 24|                 wiwatów, jednak towarzystwo nie bardzo było animowane, bo
2048 24|                 psuł nam zabawę. Starszyzna nie chciała nas zagrzewać do
2049 24|                   aby któremu z nas coś się nie wypsnęło, bo jakbykolwiek
2050 24|                   trzeźwu, to przy kielichu nie najlepiej wyjdzie obcy,
2051 24|                    się tam urodzi, gdzie go nie posiali. Ale z tym wszystkim
2052 24|                posiali. Ale z tym wszystkim nie dość mogliśmy się nacieszyć
2053 24|                    się i wszyscy urzędnicy, nie odstępując króla, za nim
2054 24|           podkomorzego, ani na jedne chwilę nie chciał się odkażać od przełożeństwa
2055 24|               Zmiłujcie się, by mnie wstydu nie było, a zajmijcie się gospodarstwem,
2056 24|                      a chociaż gospodarstwa nie było, przy pomocy licznych
2057 24|              wszystkim zatrudnili, nigdy by nie zdołali popisać się lepiej.
2058 24|             rozrzewniła czołobitność nasza. Nie obawa to była, ale miłość,
2059 24|                    Rusi piękniejszego zboża nie widział, ale wkrótce kazał
2060 24|                     in volumine legum śladu nie było tak dziwacznego przywileju,
2061 24|                    że na koniec samowolność nie na tym zależy, aby ulegać
2062 24|                   wielki prawnik, widno, że nie najlepiej sprawy bronił,
2063 24|            grodzkich sądów wyroki egzekucji nie mają, i swoje rozumowania
2064 24|                 twardym, że ani mówić sobie nie dał o układach. Udałem się
2065 24|                    Rozumie się, że ta imość nie dopuściła księciu takowy
2066 24|                    takowy podpis zrobić, by nie stracić akcydensu, tak że
2067 24|               akcydensu, tak że pan Turkuł, nie mogąc się doczekać egzekucji
2068 24|                  omamiał - dość że nikt się nie odważył na ten dąb porwać
2069 24|                 porwać i rozkaz dopełnionym nie został, a zabobony, jak
2070 24|                     iż od dwóch lat z łóżka nie wstawał, nie mógł osobiście
2071 24|                    lat z łóżka nie wstawał, nie mógł osobiście zjechać do
2072 24|            bernardynów i innych zakonników, nie licząc świeckich; dość że
2073 24|                     duchowieństwo wileńskie nie zjechało się, kto z rozkazu,
2074 24|                   zwalić: ale żaden prostak nie chciał mu być posłusznym. "
2075 24|                  sami popróbują go ścinać". Nie trzeba zaś zapomnieć o tym,
2076 24|                 naród, aby w takie zabobony nie wierzył, a tu sami nauczyciele
2077 24|              polękali, iż żaden odważyć się nie może na to, przeciwko czemu
2078 24|          litewskiego, że z siebie przykładu nie dał, ale ów JW. ksiądz się
2079 24|                     litewski, na nic by się nie przydały starania nasze.~
2080 24|                  stodole, przepraszając, iż nie mają sali tak obszernej,
2081 24|                   odezwał:~- Zmiłujcie się, nie odbierajcie nam naszego
2082 24|                    ale widno było, że mu to nie służyło, i choć w małej
2083 24|                      i choć w małej ilości, nie pijał bez widocznego wstrętu.
2084 24|      najjaśniejszego pana i mnie jego łaska nie ominęła: dostało mi się
2085 24|                    odtąd jedna tylko opinia nie dopuści żadnych domowych
2086 24|                    końca dochowałem jemu. I nie tylko ja, ale wszyscy obdarzeni
2087 24|                     w gorączce: żaden z nas nie umiałby dokładnie przypomnieć
2088 24|                      bośmy chwili mu wolnej nie zostawili. Co jeden kończy,
2089 24|                  się w oficynie, żeby hałas nie dokuczał królowi, całą noc
2090 24|                     i dziatwa, urzędu tylko nie dostawało, aż król jegomość
2091 24|              spuścić ze swego prawa, by nim nie upokarzać sąsiadki, przeczyć
2092 24|                     przeczyć jej tego prawa nie można, bo ona urzędniczka,
2093 24|                     Moja Magdusia do siebie nie mogła przyjść z radości.
2094 24|              doczekałem, że zasługi pańskie nie poszły mamie.~Ledwo nie
2095 24|                     nie poszły mamie.~Ledwo nie przez cały kwartał zjeżdżali
2096 24|                    przyczyniła. Aleśmy tego nie żałowali i Magdusia, choć
2097 24|                   że na żadne wydatki dłoni nie ściskała.~
2098 25|                KANIOWSKI~Żadna rzecz ludzka nie jest doskonałą, a co tylko
2099 25|                zarozumiałości przyganiać im nie można. Wiele jest na świecie
2100 25|                 Boga i sumienia, bo inaczej nie byłoby sprawiedliwości między
2101 25|                    taką, która zaprzeczeniu nie podpada. Jak dzieje, które
2102 25|                które mogły się wydarzyć lub nie, albo - pozwólmy, że się
2103 25|                 czyja prawda! Ale w prawach nie ma obłudy; z nich jak oliwa
2104 25|                    dawnemu prawodawstwu, że nie było w nim środków wykonawczych
2105 25|                   wikła, a bąk ją przebija. Nie przeczę, by nie miało być
2106 25|                   przebija. Nie przeczę, by nie miało być coś gruntownego
2107 25|               zarzucie, ale nigdzie jeszcze nie usnuto pajęczyny na bąka,
2108 25|                   ne kruty hołowu [kręć czy nie kręć głową], neboże, ne
2109 25|                   Alboż co jesieni pszczoły nie wybijają swoich trutniów
2110 25|                    kiedyś blacharzem, co mu nie krzywdę, ale zaszczyt, owszem,
2111 25|                    z podobnym gubernatorem. Nie taję mojego wyznania: może
2112 25|                   byłoby dobrze, by żadnego nie było magnata. Zgoda! Piszę
2113 25|                     cuchnąca duma. Alboż to nie widzimy codziennie, że ekonomskie
2114 25|             człowieka pokrzywdzonego losem; nie ma upokorzenia, którego
2115 25|                   którego by względem niego nie ważył się dopuścić. Ale
2116 25|                     tym nigdy i wyobrażenia nie mieli. Szlachcic z zaścianka,
2117 25|                 sobie kawałka chleba, co go nie co dzień jadł do sytości,
2118 25|                     jadł do sytości, pewnie nie tyle się płaszczył przed
2119 25|            dowodzące przemocy magnatów, ale nie myślcie, by to wszystko
2120 25|                  ciągłe najazdy, że magnaci nie mieli innej rozrywki, tylko
2121 25|                     Wielkopolsce ani słychu nie było o najazdach, toż samo
2122 25|                     do uczynków, toć to już nie prepotencja; na całym świecie
2123 25|               których nadmieniłem, na sucho nie uszły. Nasz książę pięćdziesiąt
2124 25|               gorzej by się stało, gdyby go nie był zakwitował z procederu
2125 25|             Hutorowicza, by mu w tym wyroku nie przeszkadzał. Sprawa więcej
2126 25|                 magnata względem szlachcica nie słyszałem, a pewnie po aktach
2127 25|                   takiego przede mną by się nie utaiło. Ukraina była jedyną
2128 25|                    której podobne bezprawia nie były rzadkie. Tam było kilku
2129 25|                Stanisława przywabiła.~Komuż nie znany pan Potocki, starosta
2130 25|                    ci on żadnego szlachcica nie zabił, tylko gęsto sypał
2131 25|                    których coś upatrzył, co nie było trudno, bo był chimeryk
2132 25|                intratne, grosza na przepych nie marnował, owszem, był wielkim
2133 25|          gospodarzem. Żadnemu panu trzy wsi nie przynosiły tyle, ile mu
2134 25|                     mu jedna; a po śmierci, nie wiem, czy dwakroć sto tysięcy
2135 25|                     hroszy, ne budu byty." [Nie ma pieniędzy, nie będę bił.]~
2136 25|                   byty." [Nie ma pieniędzy, nie będę bił.]~Wszyscy słyszeli
2137 25|                    przykrości z jego strony nie doświadczyłem. Owszem, tyle
2138 25|             pieniądze, abyś z gołymi rękoma nie pokazywał się żonce, której
2139 25|                    by ich na drodze nalazł, nie szczędziłby rąk swoich do
2140 25|               Sewerynie! Czyż już dla wilka nie iść do lasu, choć skóra
2141 25|             czternaście tysięcy dla strachu nie opuści, chybaby już oczu
2142 25|                    opuści, chybaby już oczu nie pokazać między ludźmi.~Postanowiłem
2143 25|                 towarzyszem, ale mnie na to nie namówił, bym szedł z żarem
2144 25|          konfederacji barskiej. Ba, omal że nie zabrał mnie wtedy z sobą
2145 25|                przyjaźń, a których od dawna nie widział, bo od sejmu podziałowego
2146 25|               którym wedle jego przekonania nie godziło mu się być czynnym.
2147 25|                  był powiesić Żyda z Morafy nie odniósłszy się do niego -
2148 25|                     u niego wszelką wygodę. Nie był mu tedy tajny mój interes
2149 25|                Szczególnie mnie radził, bym nie ważył się kołami zajeżdżać
2150 25|                     kwasi na szlachcica, co nie będąc chorym ani zgrzybiałym,
2151 25|                Najświętszej Panny Śnieżnej. Nie omieszkałem kupić po drodze
2152 25|                    i żadnego mocnego napoju nie używał, o czym się dowiedziałem
2153 25|                     otaczających go żadnego nie było, co by go przynajmniej
2154 25|                    by go przynajmniej głową nie przenosił, a szczególnie
2155 25|                 burdach swoich własnego łba nie szczędził, a najgłębsza
2156 25|               policzek na dwie części ledwo nie równe przedzielała. Jakem
2157 25|                    odziani porządnie, nawet nie bez jakiegoś przepychu.
2158 25|                    Tu się obruszyłem, jakby nie było, a nadto dobrym się
2159 25|                   żadnym Żydzie morafowskim nie wiem, tylko JW. podczaszego
2160 25|                   podczaszy, kiedyśmy razem nie nahajem ze szlachtą, ale
2161 25|               podczaszego, w którym żadnych nie było wymówek, tylko za mną
2162 25|                     ani spodziewał, anim na nie zasłużył.~- Dobre, bratku,
2163 25|                 rozgośćcie się w moim domu. Nie puszczę waszeci od siebie,
2164 25|                    od siebie, pokąd tydzień nie upłynie. Dziś sobota, wodu
2165 25|                     Łopuski:~- A jużci tego nie pozwolim! Tamto litewski
2166 25|                    Płoskirowie. Ja o niczym nie wiem, aż tu nyszczeńkom 
2167 25|                  piją. Albo ja tam pół roku nie siedział? Jak się też powodzi
2168 25|                 mojego pana.~- Albo on tego nie wart? Se hołowa!  Jemu kanclerom
2169 25|          Konarzewskiego, jak świat szeroki, nie ma równego Borowskiemu.
2170 25|                  Pannę zaklął, iż póki mnie nie pozwoli, wodę tylko pić
2171 25|              pozwoli, wodę tylko pić będę i nie wyjdę z kwatery. Tęskno
2172 25|                     się u mnie; choć mi pić nie wolno, niech przynajmniej
2173 25|                  Morysson, który jak wiesz, nie był od kielicha. "I owszem -
2174 25|                     ledwo trzcina w brzuchu nie wyrosła; nareszcie takem
2175 25|                     pan Leon mnie za rękę: "Nie uchodzi drwić z ludzi, panie
2176 25|                    picia wody, ale wina pić nie pozwolił ani kropelki. "
2177 25|                     pozwolił ani kropelki. "Nie porywaj się z wodą na wino,
2178 25|                    głowy przed panem Leonem nie nakrywał.~Po tej gadce przybliżyli
2179 25|              obrządek miłował. A ja, by się nie naprzykrzyć, poszedłem sobie
2180 25|              chłopcem na gospodzie, bo taki nie dowierzałem panu staroście,
2181 25|              dowierzałem panu staroście, by nie była jakaś napaść, jak się
2182 25|                    znajomych mu Litwinach i nie było mowy, tylko o życiu
2183 25|                  który się jednak bez burzy nie obszedł. Bo woźny, trzy
2184 25|                    na pana starostę - jakoś nie wywinął się i wpadł w ręce
2185 25|                 woźny sto nahajów dostał, a nie dwieście wedle obyczaju
2186 25|                   chleb pański, ale dlatego nie oszczędzali pana starosty:
2187 25|                    było w kazaniu dla niego nie wątróbek, jak to ludzie
2188 25|           podwładnymi, tak że choć nazwiska nie wymieniał, właśnie jakby
2189 25|                wytykał. Pan starosta, jakby nie o nim, tylko głową kiwa,
2190 25|                wierzył. A czemu, powie kto, nie tak dobrze czynił, jak dobrze
2191 25|                    przyganiajmy; lecz czemu nie pochwalić, co jest dobrego?~
2192 25|                   nic bez jego rozkazów się nie robiło. To był zawołany
2193 25|                   był zawołany gospodarz, a nie tylko dyspozytorowie nagromadzili
2194 25|                 plagi na znak pański. Jakoż nie obeszło się bez kilku egzekucji.
2195 25|             wymawiać swoim szlachectwem, że nie jest on z takich, co ich
2196 25|                     nikt tam swojego gardła nie oszczędzał. A pan starosta
2197 25|                  oświadczyć, że nigdy w nim nie przelanie mieć gorliwego
2198 25|            poświęconego sługi, który żadnej nie opuszcza okoliczności, aby
2199 25|                    świat, ani Korona Polska nie wydały. To był prawdziwie
2200 25|                  pana, gdzie byłem przyjęty nie jak sługa równego jemu magnata,
2201 25|                 powinny nawet lepiej niż ja nie mógłby być ugoszczonym.
2202 25|         kilkakrotnie musiałem dziękować. Bo nie tylko że jedna kolej obeszła
2203 25|                    świadczę, że tak było, a nie inaczej; a ja klęcząc spełniłem
2204 25|             spełniłem kielich dziękczynny i nie taję się, żem mu kolana
2205 25|                    pan starosta tak wylany, nie tylko dla mnie, którego
2206 25|                  szlachcicowi nigdy w skórę nie dałem, chyba nie wiedziałem
2207 25|                    w skórę nie dałem, chyba nie wiedziałem o jego zaszczycie:
2208 25|                     mnie dekretami osypano, nie dziw, bo tutejsi sędziowie
2209 25|                  nadłatać. Kruk krukowi oka nie wykole. Ot tepir jak ekonomska
2210 25|                     brechajut. Waćpan sobie nie wyobrazisz, co to się dzieje
2211 25|                 mnie dokuczać, cierpliwości nie stało: to karczmy stawił
2212 25|                    on, lubo zausznik króla, nie może wytrzymać i mawia: "
2213 25|               wystarczy, a krewni, choć nic nie znajdą, z siebie bogaci.
2214 25|                 kończy, bo zdrowia dalej by nie stało co nocy iść do wczasu
2215 25|                      gdyż w sobotę pijatyki nie było, a w niedzielę zaraz
2216 25|                opuścić Kaniów. Pan starosta nie tylko, że się nie zasępił,
2217 25|                  starosta nie tylko, że się nie zasępił, ale z uprzejmym
2218 25|                  samej rzeczy nazajutrz, że nie było pieniędzy w kasie,
2219 25|                  list niekrótki, choć pisać nie lubił. Jeszcze na niezabud
2220 25|      radziwilimontskiej się zachowuje.~Nikt nie jest bez ale, i pan starosta
2221 25|                 starosta kaniowski za życia nie był świętym. Ale że miał
2222 25|                     prawda, o której wątpić nie mogłem. Wprawdzie wiele
2223 25|                   doświadczyłem. Bynajmniej nie zadziwiło mnie, jakem się