Part

   1 Inc|                 Polonus sum~Poloni nihil a me alienum puto~ ~
   2 1  |               sam dzień świętego Karola, a tak pamiętam, jakby to się
   3 1  |             Rzewuski, chorąży litewski - a któż wymieni wszystkich
   4 1  |                 Oni siedzieli w ławkach, a my stali, ba, nie tylko
   5 1  |            zaintonował Te Deum laudamus, a my, szlachta, śpiewali wtór
   6 1  |                 Myślenic Suwarowa gnali, a i ja tam swoim nie szkodził,
   7 1  |                  trzeba za słowem Bożym, a po wtóre, byliśmy ciekawi,
   8 1  |            naszej barskiej konfederacji, a którego w dniu tym przepomnieć
   9 1  |           jeszcze dziś patrzę na niego - a on tak powiedział:~- Święty
  10 1  |              kochajcie jedni drugich!" - a i ja wam to mówię, a raczej
  11 1  |                     a i ja wam to mówię, a raczej wymówię, że tak nie
  12 1  |              Kochamy ojczyznę" -mówicie, a między sobą w ciągłych swarach!
  13 1  |                  ojczyzny ziemię kochać, a z jej mieszkańcami się wadzić.
  14 1  |                 mieszkańcami się wadzić. A wy, panowie naczelnicy tej
  15 1  |                 wygranej pod Lanckoroną, a ja się smucę, bo ta łaska
  16 1  |                 swawolę, waszą rozpustę? A kiedy bieda was nie poprawia,
  17 1  |                przelewamy." Bóg daj tak! A to, co się u waszmości na
  18 1  |            Lubelczyki tęgo w kordy biją. A o cóż to się bili? O honor
  19 1  |                 gladiatory się zabijali. A i ci przecie krew szlachecką
  20 1  |         bogdajbym nigdy nie był wyszedł! A tam będę błagał Najświętszą
  21 1  |              wkrótce tę niegodną koronę, a raczej Lutra i syzmę ogłoście
  22 1  |               poddani, tacy monarchowie! A więcej wam nic nie powiem,
  23 1  |                Przed oczy Twoje, Panie", a my stali jak wryci; nie
  24 1  |                  gdyby w łaźni siedział, a przecie to był czwarty listopad
  25 1  |             podwórzu: taki był mu wstyd! A nie bez słuszności, bośmy
  26 1  |                dało wstęp do jego stołu, a swoich Lubelczyków prawie
  27 1  |               województwa lubelskiego!", a że był ziemianin łukowski,
  28 1  |                  aż zgroza było słuchać; a z tego gospodarzowi jeszcze
  29 1  |           większy śmiech. Wyszli z izby, a porwawszy się do szabel,
  30 1  |                swego, Łukowczanie swego, a JW. marszałek obydwóch zagrzewał.
  31 1  |               jakoś przyszedł do siebie; a potem cerulik tameczny jak
  32 1  |                 solą do rany przykładać, a krew puszczać z ręki, cierpiał,
  33 1  |             szacowanym w swoim powiecie. A co się zrobiło z Bolesta,
  34 1  |                 muchę by można usłyszeć, a przecie nas była ćma, a
  35 1  |                  a przecie nas była ćma, a żaden z kościoła nie wyszedł.
  36 1  |                 że do przekonania mówił, a na koniec, prawdę powiedziawszy,
  37 1  |              domu Bożym, to jest prawdę. A że, jako prawy Polak, gościnne
  38 1  |            naszej swój udział otrzymają. A jeżeli ciebie i kolegów
  39 1  |        wszystkich tu przytomnych patrzę; a Bóg najwyższy udzielił siły,
  40 1  |                  wam powiem bez ogródki, a anioła rzecz ani szlachcica,
  41 1  |             zgubi. Wszyscy pragną rządu, a żaden z poczciwszych rządzić
  42 1  |                 którego wszyscy kochają, a nikt mu nie pomaga, lada
  43 1  |                jest: rząd leży na ziemi, a nikt się schylić nie chce,
  44 1  |                 torbą pójdę, powiedział, a niech ojczyzna będzie cała!" "
  45 1  |                będę w Warszawie rządził, a mnie pan Michał Rejten w
  46 1  |                 nie można mieć procesów, a jakże żyć bez konferencjów
  47 1  |                 codziennych z jurystami? A pan Mniszech, marszałek
  48 1  |                 na sesji w Dukli uczyć". A pan krakowski? "Tego to,
  49 1  |                 to o ojczyźnie pomyślę." A książę Sanguszko, wojewoda
  50 1  |               będę siedział w Warszawie, a stado moje sparszywieje?"~
  51 1  |       niedbalstwo wasze od lądu odbiegł. A przynajmniej teraz, zaklinam
  52 1  |               pobłogosławi pomyślnością; a i w przeciwnym zdarzeniu
  53 1  |             rzeczy pięknych. Płakaliśmy, a razem i nadzieją pocieszaliśmy
  54 1  |              powitał i w rękę pocałował, a książę solenizant na obiad
  55 2  |                nam placu nie dotrzymano. A ludzi tak zręcznych jak
  56 2  |             udało jemu raz życie ocalić, a przynajmniej wolność - ale
  57 2  |             których żywcem łatwo dostać; a będąc z nim zażyłym, ile
  58 2  |             umiał i to, jak Pan Bóg dał, a kiedy co napisał, to i bies
  59 2  |                podczaszy wielki koronny, a szef pułku Mirowskich, miał
  60 2  |                sześciu krejdą obznaczał, a jemu nigdy nic; co też mu
  61 2  |                  kasę pułkową zabrawszy, a pułkownika swego Larzaka,
  62 2  |                  oficerów fortragowania, a wkrótce pan Franciszek stanął
  63 2  |              czele pułku wcale pięknego, a któren aż do rozwiązania
  64 2  |           Czemerki i szarawary błękitne, a żółte wyłogi; a sam pułkownik,
  65 2  |                błękitne, a żółte wyłogi; a sam pułkownik, prócz olstrowych,
  66 2  |              łacinie nie umiałby nazwać, a cóż dopiero w dyskurs się
  67 2  |                 samopas z obozu oddalać; a to z powodu, że Moskwa okolice
  68 2  |               Moskwa okolice plądrowała, a Dony nam odosobnionych chwytali.
  69 2  |             civis Cracoviae nobili par - a bogata: pomimo dożywocia
  70 2  |               Stanąwszy tedy pod Tyńcem, a dowiedziawszy się, jak mi
  71 2  |              siebie zależy, będąc wdową; a potem, panowie wojskowi
  72 2  |                 wielką nad nią przewagę, a na takowe małżeństwo nigdy
  73 2  |               nie jak harmata hałasował; a że ci żołnierze byli z jego
  74 2  |             którego byłem na ordynansie. A ten do mnie:~- Otóż ten
  75 2  |                  Nacieraj! Bóg z nami!", a Kozactwo w nogi, tylko pan
  76 2  |                   koło niego kilka koni, a on między nimi, jak furman
  77 2  |                pułkowniku, jak się masz? A on na to:~- Niech ci Bóg
  78 2  |               skłute i krew się sączyła, a na ziemi trzech Kozaków
  79 2  |                dalej, tam czterech leży, a oto ich konie; przez tę
  80 2  |             wszystkich czterech położył; a tak mógłby bez szwanku do
  81 2  |                  broń na nowo ponabijał, a tak już wolnym musiał stępać
  82 2  |               stępać krokiem ku Tyńcowi; a tak inni Dony mieli czas
  83 2  |         Sewerynie, bracie - mówił mnie - a co też będzie ze mną w obozie,
  84 2  |             niego wylazł pomimo rozkazu? A ja mu na to:~- Pan regimentarz
  85 2  |          markotny, ale pułkownika kocha. A on mnie:~- Mniejszać o regimentarza,
  86 2  |         drewnianą wsadzić dla przykładu. A ja jak na nią siądę, niechże
  87 2  |                 w łeb wystrzelę jak psu.~A ja jemu:~- Panie pułkowniku,
  88 2  |                konie zabrane mu odebrał, a jego na dziesięć dni do
  89 2  |            ludzie od tego mnie odwiedli, a szczególnie wielmożny Korsak,
  90 2  |                 swoich i cudzych rabuje, a nierząd lubi, że aż zgroza."
  91 2  |                  nosił, i pacierz mówił; a że był tępy do książki,
  92 2  |                  że był tępy do książki, a k'temu na miejscu ustać
  93 3  |          widoczne kary od Boga ściągały; a teraz już tyle złego się
  94 3  |              mówi: "Róbcie, co chcecie." A na cóż Pan Bóg ma cudowne
  95 3  |                 nie będzie temu wierzyć, a ja i tysiące ludzi na to
  96 3  |     Mścisławskiego z sobą przyprowadził; a że był światły, to powiem,
  97 3  |                  po francusku rozmawiał, a do tego pobożny jak ksiądz
  98 3  |             dziwnie łagodnego przystępu; a choć obywatel możny i k'
  99 3  |               niego ubić byśmy się dali; a patrzcie, jakich ten obywatel
 100 3  |               żona wpadła mu była w oko, a której nazwisko, lubo mnie
 101 3  |               jej prawnuki teraz żyjące, a pany ze wszech miar szanowne,
 102 3  |                  i długo nawet cnotliwą; a król, coraz silniejsze do
 103 3  |               drogę do cudzej własności; a pan Bielecki, jakby nie
 104 3  |              dziedziniec swojego pałacu; a sam żonę natychmiast do
 105 3  |                  do dóbr swoich wywiózł, a stamtąd osadził ją w klasztorze
 106 3  |          królewszczyznę w Mścisławskiem, a do tego wyjednał mu od JW.
 107 3  |               sędzią grodzkim tamecznym; a pan Bielecki z majątkiem
 108 3  |                już nie wiem, jaką drogą, a i tam doszło o wszystkich
 109 3  |                 nie zbywa, do oziębłych, a potem do przyjaciół i najgorliwszych
 110 3  |          zapraszano, ani u niego bywano; a kiedy na jaki sejmik jako
 111 3  |           dobrych małżeństwach osadowić, a jeszcze trudniej między
 112 3  |                   tego znieść nie mogąc, a nareszcie Panu Bogu szlubował,
 113 3  |                zabierał się do podróży - a właśnie wtenczas konfederacja
 114 3  |                  i świętobliwy zakonnik, a któremu mocno pan Bielecki
 115 3  |              swoją do niej akces zrobić, a zapewnił go, że działając
 116 3  |                  pokazał, raz, że kilko- a może kilkunastoletni zamiar
 117 3  |               Dniestrem znajdującej się. A choć, od młodości będąc
 118 3  |             znajdował się, gdzie ciepło, a na każdy raz nosi na sobie
 119 3  |                tam dostał strzał w nogę; a gdy przyszedł do zdrowia,
 120 3  |                nam była wielka pociecha, a jemu z bólem przymieszana,
 121 3  |                  władzy w ręku zachował. A tak po długiej kuracji gdy
 122 3  |               wyruszył z własnej ochoty, a wystąpił wedle swego zwyczaju
 123 3  |           przepychów w wojnie nie lubił, a był żartobliwym, mówił mu:~-
 124 3  |             Przebierz się, panie bracie, a nie ucz cudzych kuł, kogo
 125 3  |              kogo najpierwej witać mają.~A on mu na to:~- Mości starosto
 126 3  |               urodził. Człowiek strzela, a Pan Bóg kule nosi; jak zechce,
 127 3  |                  pod ziemią się schował; a jeśli nie, to wyjdę bez
 128 3  |      mądrzejszych strzelców niż Moskale.~A pan Puławski:~- Jak książka
 129 3  |                 nosi podług woli swojej.~A pokazało się, że każden
 130 3  |               barski, ani żaden poczciwy a polski szlachcic wątpić
 131 3  |                bom nosił listy ku złemu, a gębą, bom nie do dobrego
 132 3  |                 nie do dobrego namawiał: a gdziem zgrzeszył, tam mnie
 133 3  |                 się spodziewać nie mógł. A toż to nie cud oczewisty?
 134 3  |               rozpaczy chciał nawiedzić, a tu go ci sami na pierwszy
 135 3  |                 wynoszą;~dopiero tułacz, a teraz princeps nobilitatis
 136 3  |               wielmożny, jakim i umarł - a że w wielkiej pobożności,
 137 4  |                bywało, nawiedzę sąsiada, a gospodyni młoda, na stoliku
 138 4  |                na marginesach pozłacana, a nie otworzywszy jej, można
 139 4  |                boskiej do końca wytrwał; a książę wojewoda wileński,
 140 4  |                  o czym książę wiedział, a że wierzył w upiory i mocno
 141 4  |               wiedział przez długi czas; a człowiek, to wojując, to
 142 4  |                 doczekało dobrze osiwić, a i siła, i ochota do pracy
 143 4  |           starość wziął się do czytania. A że wtenczas właśnie najwięcej
 144 4  |                 sąsiedztwa i przyjaciół, a między tymi pan Azulewicz,
 145 4  |                 w konfederacji barskiej, a potem w moim sąsiedztwie
 146 4  |            Jussuf i mocno nam sprzyjał), a to wywdzięczając się, iż
 147 4  |           jakichś muzułmańskich modlitw; a mnie się dostała szabla,
 148 4  |                 naszemu kazałem oprawić. A potem, gdy mi do głowy nieco
 149 4  |                  tej szabli przyczepić - a że ja chciałem broni używać
 150 4  |               broni używać po szczeremu, a bez żadnych inkluzów, jako
 151 4  |                  z uwagąśmy go słuchali, a szczególnie pan Azulewicz,
 152 4  |             wyrazach zamykać swoją myśl, a gdzie wielomówstwo jest
 153 4  |            chwili na swoją żonę patrząc, a kutemu tak wstydliwy w mowie,
 154 4  |                już czasów nie uchodziły; a na koniec ów sułtan turecki
 155 4  |             Francuzi mogli ich rozumieć?~A ja na to:~- Mój Stasiu,
 156 4  |                ale świętobliwymi mężami; a jak religia nasza te kraje
 157 4  |                 się nigdy nie opuszcza - a tam ocenisz tych wielkich
 158 4  |                póki sami się nie zabiją; a nie zabiją się nigdy, jeżeli
 159 4  |           oderwanych od siebie dzierżaw. a krocie jej żołnierzy i cała
 160 5  |            Wolski, wnuk naszego niegdyś, a teraz nieboszczyka, sędziego
 161 5  |       nieboszczyka, sędziego ziemskiego, a osobliwego mego łaskawcy.
 162 5  |          przyjaciela jego ojca i dziada, a że to, czy z ciekawości,
 163 5  |                  który po dziadzie jego, a swoim teściu otrzymał sęstwo
 164 5  |               wzorem dobrych urzędników, a przy pewnej oszczędności
 165 5  |                częste tam bywały zjazdy, a każden był nakarmiony, napojony
 166 5  |              ugoszczony, jak się należy.~A właśnie wtedy przy mnie
 167 5  |                 że raczy o nas pamiętać; a bo to tacy byli sędziowie
 168 5  |               puściłem się do Omniewicz; a trzeba wiedzieć, że natenczas
 169 5  |                miał jakieś powinowactwo; a prócz nas jeszcze trzy małżeństwa
 170 5  |        małżeństwa mieściło się w pokoju, a dwa w alkierzu z ekonomstwem.
 171 5  |                  alkierzu z ekonomstwem. A co też tego było we dworze!
 172 5  |                 jadalnej pięć małżeństw, a i po kwaterach u chłopów
 173 5  |             nogach wprzód niż gospodarz. A wielmożna sędzina wszystkie
 174 5  |                gościom sama porozsyłała. A tak wszyscy zbieraliśmy
 175 5  |            siedziały, ażeby gości bawić, a gospodarz w sieniach gości
 176 5  |                  wprowadzał ich do żony, a wszystkich, nie wchodząc
 177 5  |                  w kolanom go pocałował; a przecie, gdyby mnie inaczej
 178 5  |              dygnitarzów i podkomorzego, a od nas, palestry, taż etykieta
 179 5  |                 i flaszę z kieliszkiem), a ten to samo -tak że każden
 180 5  |               wypiwszy, służącemu nalał, a ten, wypiwszy, odnosił szkło
 181 5  |               odnosił szkło do kredensu, a wszyscy do wędlin się rzucali.
 182 5  |           wszyscy do wędlin się rzucali. A i to trzeba wiedzieć, że
 183 5  |                że senator się znajdywał, a i ten zawsze jakieś ceremonie
 184 5  |                  świata nas wyprowadził; a potem, panowie nie rozumiecie,
 185 5  |                którego często patrzałem, a nigdy bez jakiegoś strachu,
 186 5  |           tysięcy luda w swojej milicji, a dwór jaki! nie tak to łatwo
 187 5  |                 było mu w oczy spojrzyć. A że nikt nie jest bez ale,
 188 5  |             niego nie byłby bezpiecznym. A jak takiemu rady dać? Perswadować -
 189 5  |                 złych ludzi. Ratuj mnie! A on natychmiast do księcia:~-
 190 5  |             pierwszy ordynat nieświeski, a gdzie się podzieli antenaci
 191 5  |                  tam i książę pójdziesz; a jak się Panu Bogu pokazać,
 192 5  |         Zaniechaj, książę, tych impetów, a w imię Zbawiciela proszę
 193 5  |                   To książę, rad nierad, a ustąpić musiał i jeszcze
 194 5  |                   nagradzając mu strach; a tak najczęściej wszystko
 195 5  |                toteż i pięknie skończył. A w Nieświeżu francuskich
 196 5  |               Więc ci panowie mariaszem, a my rozmową się bawili. Starsi
 197 5  |               się bawili. Starsi mówili, a my, młodsi, radzi ich mowie
 198 5  |             dusza konfederacji barskiej. A później w tak rozrodzonym
 199 5  |                można było być poczciwym; a że ci ludzie te ofiary robili
 200 5  |              mogą, i zbudują nam gmach - a kiedy, wie Ten, któremu
 201 5  |                  omdlenia obitym został; a przecie żadna moja łza na
 202 5  |                  mojej ojczyzny obrócił; a że w czasie gorących modlitw
 203 5  |               kiedyś widział w Królewcu, a któren dziwne omamienia
 204 5  |                nas wszystkich zadziwiał, a do tego miał swoje koncepta
 205 5  |               prześlepił i dublę dostał, a przecie się nie zasępił,
 206 5  |             babami kościelnymi poswarzą; a któż by to wszystkie jego
 207 5  |                 wychwalali te jej prace, a ksiądz gwardian bernardynów
 208 5  |                dobrodziejów Boga prosim, a tu piękne lniane płótno
 209 5  |                ze mną poszło do Iwieńca.~A pani sędzina:~- Wybierz
 210 5  |                mnie przyniósł w jesieni, a które własną ręką posadziłam.~
 211 5  |                  własną ręką posadziłam.~A pan sędzia:~- Wybierzże,
 212 5  |                sędziego, coś mu szepnął, a sędzia wstawszy powiedział
 213 5  |               gdzie stół był zastawiony, a przy nim stołki i ławki.
 214 5  |                   służył za dojeżdżacza, a potem lat kilka był u niego
 215 5  |             wszelkiej robocizny uwolnił, a jego samego z furmana na
 216 5  |           Wawrzyniec nas wódką traktuje, a sam, nie wiem, czy jej smak
 217 5  |                sędziego podochociło się, a pewnie ani jedna butelka
 218 5  |               butelka na bok nie poszła. A do tego psy na nosaciznę
 219 5  |                 chorążego Rdułtowskiego, a wkrótce potem w ręce kasztelana
 220 5  |         gospodarskie, chorąży gospodyni, a gospodarz wznowu rozmaitych
 221 5  |            wznowu rozmaitych zasłużonych a przytomnych obywatelów:
 222 5  |                rąk do rąk kielichy szły, a każdy skrupulatnie swój
 223 5  |              taniec i mazur na przemian. A tak i młodzież, i sędziwi
 224 5  |          młodzież, i sędziwi bawili się, a kielichy ciągle chodziły,
 225 5  |                kardasz nad kardaszami!", a hukniem razem: "Kochajmy
 226 5  |                 że jeden dla wszystkich, a wszyscy dla jednego choć
 227 5  |                wystarczyło sęskich koni, a reszta, każden zaprzężonego
 228 5  |                na spotkanie JO. księcia, a niejeden i oklep; bo choć
 229 5  |          pierwsze sanie orszaku księcia, a ostatnie już okiem dojrzeć
 230 5  |               urzędnikami stali przodem, a my z tyłu kupą. To jak się
 231 5  |               śnieg, i witał się z nami, a prawie każdego po chrzestnym
 232 5  |                 sędziemu czasu zabierać, a tym więcej księciu, opodal
 233 5  |             dwóch godzin witania trwały, a wszystko w śniegu; aż nacałowawszy
 234 5  |                 konia wierzchowego podał A że sędzia nalegał, ażeby
 235 5  |                nas lepiej się nie udało, a potem stępo wedle powagi
 236 5  |                 głaskał, gdy był wesoły, a zakręcał do góry, kiedy
 237 5  |                dzień bieliznę odmieniał; a był ubrany tego dnia w mundurze
 238 5  |                  z srebrnymi podkówkami, a na to wszystko płaszcz sukienny
 239 5  |               szary, kuczbajem podszyty, a po wierzchu burka, niżej
 240 5  |                 które nad pasem zapinał, a to, ażeby kontusza w podróży
 241 5  |               czarnym barankiem okolona, a kitajką podszyta bez waty,
 242 5  |                 swojego narodu obeznany, a nie tylko że doskonale znał
 243 5  |                  zawsze nieprzygotowany, a zawsze do przekonania. W
 244 5  |              potrafię, to ja niby głupi? A niech no jegomość pójdzie
 245 5  |                 głupca trzymać nie może.~A że ja to wszystko z alkierza
 246 5  |                  przyjemnego powiedział, a gdy ja z innymi przybliżył
 247 5  |             kolego, waść byłeś de hajda, a teraz de jurę; kiedyś to
 248 5  |           nieprzyjacielskie łby płatali, a teraz przyjacielskie lampy.~
 249 5  |                   dobre czasy nam wrócą, a pan stolnik pójdzie fora
 250 5  |           interes zapewne sprawiedliwie, a przynajmniej wedle przekonania.
 251 5  |            księcia:~- Panie kasztelanie, a jużci to zanadto posunąłeś
 252 5  |                niby uniżył dla sędziego, a nie dla niego samego. Ale
 253 5  |         błogosławi z całym jego rodem!), a przy pomocy boskiej z tego
 254 5  |                  gościa przez dni kilka; a przecie, rad nierad, musiał
 255 5  |              odpłacił swoją obraźliwość, a nie było kogo żałować, gdyż
 256 5  |                  jeden został przytomny, a nie mając z nikim pić, na
 257 5  |            siostrzenicą rodzoną sędziego a w jego opiece będącą. Jej
 258 5  |               czworgiem drobnych dzieci, a i ta, niedługo płacząc,
 259 5  |             ażeby duszę szwagra oczyścić a wieczny odpoczynek jej przybliżyć;
 260 5  |               odpoczynek jej przybliżyć; a jego dzieciom dał wychowaniu
 261 5  |                  wyprowadzić z kościoła; a najmłodsza panna Agnieszka,
 262 5  |             swojego do panny chorążanki, a przekonanym będąc, że z
 263 5  |                  jako drugiego jej ojca, a razem o wstawienie się księcia
 264 5  |            Radziwiłła się łączą. Zezwól, a prędko, bo jak zaskoczy
 265 5  |                 wstawienie się łaskawie; a gdy pan sędzia oświadczył,
 266 5  |                     Głośniej, Jagusiu! - a ta jeszcze więcej się zmieszała.
 267 5  |            jeszcze więcej się zmieszała. A książę: - No, kiedy się
 268 5  |                ucha, ja powtórzę głośno, a mnie uwierzą.~I wziąwszy
 269 5  |           postanowieniu państwa młodych, a chorążanka wymknęła się
 270 5  |                 folwark mający 10 dymów, a po mojej śmierci będzie
 271 5  |           jeszcze czym dzielić z braćmi; a wypuszczając mu wieś, dam
 272 5  |                majątku wręczone mu będą; a ja z afektu wujowskiego
 273 5  |                majątek.~Ja sumę przyjmę, a w procencie wieś pani stolnikowiczowej
 274 5  |              mość łaskaw naszych dzieci, a przyszłych sług jego swoim
 275 5  |               tysiące gotowych, dołączę, a całkowity posag synowej
 276 5  |              pannie Agnieszce Haciskiej, a jej posag do siebie przyjmuje,
 277 5  |                  do puszczenia będących, a gdy pan stolnik wybrał Borowicze,
 278 5  |          pamiątkę mojej Jagusi zostawić.~A wziąwszy pióro i papier,
 279 5  |                 do dyskursu się mieszał, a nigdy omyłki nie zrobił.
 280 5  |                głośnym onej przeczytaniu a przez strony podpisaniu
 281 5  |               błogosławieństwo rodziców, a potem klęknąć przed księciem
 282 5  |                 i porządny kawał chleba, a zdobiły ją mitry, krzesła
 283 5  |            ordery. Zaręczyny się odbyły, a dzień szlubu naznaczony
 284 5  |        trzynaście, jak z sobą mieszkamy, a dotąd momentu smutku nie
 285 5  |              Niech żyją połączone domy." A gdy do pląsów przyszło,
 286 5  |          wziąwszy parę pannę chorążankę, a coraz lepsza ochota nas
 287 5  |                  wziąwszy panią sędzinę, a każden z gości damę swoją,
 288 5  | którego-natychmiast muzyka się rozeszła, a zwykłym w owe czasy obyczajem
 289 5  |              wojewoda z JW. kasztelanem, a potem stan rycerski, urzędnicy
 290 5  |                  dla przyjęcia popielca; a dopiero po nas kobiety,
 291 5  |                  spoczywać kilka godzin. A gdy zebraliśmy się w sali
 292 5  |                  się dogadzać żołądkowi, a choć tym małym umartwieniem
 293 5  |                widać, tylko miód i piwo; a po obiedzie wszyscy rozjechali
 294 6  |                  województwie lubionego; a że zwykle u nas wybory były
 295 6  |             Niesiołowskiemu, wojewodzie, a Jeleńskiemu, kasztelanowi
 296 6  |               łączyć z Radziwiłłowskimi, a że Rejteny z licznymi swoimi
 297 6  |               rodzonej siostry Rejtenów, a potomka owego sławnego wojewody
 298 6  |                 ciężki grzech mu będzie, a na koniec, że nie ma podobieństwa,
 299 6  |          bernardyńskiego na Porcjunkuły, a między nimi znajdywali się
 300 6  |               jemu przystoi nad kartami, a nie nad dokumentami mozolić
 301 6  |                  traci nadziei w swoich, a nikomu nie podległych przyjaciołach -
 302 6  |               podobieństwa ich pojednać, a czas sejmikowania nadchodził;
 303 6  |               pana Kazimierza Haraburdy. A to był postępek księcia
 304 6  |                Radziwiłłowskich oburzył, a z którego zręcznie umiała
 305 6  |                 Radziwiłłowski wnie-sła, a większa część funduszów
 306 6  |             Maciek zrobił, Maciek zjadł, a często nawet więcej zjadł,
 307 6  |                nim dom jego się kończył, a że panna z urodą i tak dobrego
 308 6  |                 Jak wrócili dojeżdżacze, a ich relacja zaczęła biec
 309 6  |                 po szczeblach dworskich, a ciągle rość - ile że pan
 310 6  |               Maria mowę mu było odjęło, a potem jak zaczął krzyczyć,
 311 6  |             kołdyczowskie zatrzęsły się, a w niepohamowanym popędzie
 312 6  |               okolicy Pacynów się oparł, a stamtąd udał się wózkiem
 313 6  |            manifest zaniósł przed grodem a razem i pozew wydał po księciu
 314 6  |             zaszczycać swoją przyjaźnią, a może i podwoił dla mnie
 315 6  |             przekonania czyniłem ofiarę. A i przekonaniu przecie umiałem
 316 6  |                  chorążym staroduboskim, a generalnym księcia plenipotentem,
 317 6  |           księcia i na to jesteś płatny, a nie, żeby przede mną ją
 318 6  |                  wprowadzić do ziemstwa, a nie do grodu, bo gród jurysdykcją
 319 6  |                  wielkiej części Litwy), a siakie takie nadzieje mogliśmy
 320 6  |             niego poszły pozwy powodowe; a na koniec sprawa ekspulsyjna
 321 6  |                wprowadzić. Jam odstąpił, a pan strukczaszy zyskał na
 322 6  |           kondemnatą, na bruku osadzony, a książę, jak zajął Kołdyczów,
 323 6  |                  miał za sobą Ancutównę, a nieboszczka krajczyna Tryznina,
 324 6  |          wojewoda w nim zaufania nie ma, a nie wypierając się zaszczytu
 325 6  |                takowej koligacji wstaje; a że już kompletu nie było,
 326 6  |                  był wielkim egzorcystą (a że książę złych duchów mocno
 327 6  |           księcia, ojca Idziego i Nepty. A szlachta okoliczna, która
 328 6  |                 się kotły na dziedzińcu, a w rzeźni co dzień woły rżnięto;
 329 6  |            rzeźni co dzień woły rżnięto; a książę (co na zdrowie mu)
 330 6  |                 zajadał krupnik i flaki, a potem w refektarzu z magnatami
 331 6  |          szlachta taki na to krzyczała), a sam nie śmiał otwarcie z
 332 6  |               się szastają po korytarzu, a Nepta warczy; już zaraz
 333 6  |               oddałbym wszystko, co mam. a sam do bernardynów bym wstąpił.
 334 6  |               nieboszczyk pan był skąpy, a do tego tak groźny, że raz
 335 6  |             litewskim i orderowym panem; a za taki zbytek, jakby się
 336 6  |                  ubił. Co tu było robić? A mój Wołodkowicz dwa folwarki
 337 6  |              pierwszej sośnie za Wilnem; a potem pojechałbym do Rzymu
 338 6  |                 w czyśćcu?~- JO. książę, a któż to przemknie sądy Boże?
 339 6  |           Słuczczyźnie do unii nawrócił, a czwarty, uparty, pod batogami
 340 6  |                poległych, za jego duszę, a dzień jego śmierci co roku
 341 6  |             których groby Wołodkowiczów; a co mesz, egzekwiów, jałmużn,
 342 6  |                rachmistrz, nie doliczył! A jednak dusza jego nie przestaje
 343 6  |                   daj mnie ku temu radę, a ja za to wasz klasztor czerepicą
 344 6  |                  takiemu, co go obraził, a tym uwolnisz duszę przyjaciela.~-
 345 6  |               było ze skóry go obedrzyć. A ksiądz Kantenbryng jak zaczął
 346 6  |               antyfony z ojców świętych, a straszyć, a prosić -a diabli
 347 6  |              ojców świętych, a straszyć, a prosić -a diabli mi nadali,
 348 6  |          świętych, a straszyć, a prosić -a diabli mi nadali, że ktoś
 349 6  |            wmówił, że on wielki teolog - a choć wyrzekłem: "Nie odpuszczę,
 350 6  |                 dziedzińcu i wióry biją, a ja u was na gościnie: mnie
 351 6  |                   Mnie wszyscy krzywdzą, a ja im dla miłości Boga odpuszczam.
 352 6  |                  wielkopolski bernardyn. A w Litwie kogo ja podrapał?
 353 6  |             ciągle mnie z ambony wytyka, a przecie ja się na niego
 354 6  |                się na niego nie krzywię. A pan Leon Borowski mało mi
 355 6  |                 mało mi figlów napłatał? A pan Jerzy Białopiotrowicz
 356 6  |                 się worał w moje grunta? A pan filozof, co tu śpi,
 357 6  |               bobrów wyłowił w Ła-chwie? A ja się nie odzywam, tylko
 358 6  |                 w Litwie), to ci go dam; a jeżeli nie dokażesz, to
 359 6  |                  panie! Pas będzie nasz, a ja taki dyscyplinować się
 360 6  |                 do klasztoru przychodzą, a teraz my musimy udzielać
 361 6  |             jałmużn, boby z głodu umarł, a to dlatego, że książę pan
 362 6  |                   Pozywa się z księciem, a kawałka chleba nie ma pan
 363 6  |                  Ja cały majątek stracę, a Tryznie nie daruję. On,
 364 6  |                 co dzień mówisz pacierz, a tam stoi: "I odpuść nam
 365 6  |                 pacierza nie będę mówić, a taki nie odpuszczę.~- Ależ,
 366 6  |            kochanku, nie odchodź z celi, a śpi ze mną; bo jak do mnie
 367 6  |               się sam na sam być w nocy, a Burgielski śpi jak zabity.
 368 6  |         Burgielskiego nastąpiła cichość, a zaraz potem koncert zwykły
 369 6  |                  znał księcia na pamięć, a dobrze życzył panu strukczaszemu,
 370 6  |               którą dopiero wspomniałem, a o której pana Tryznę pan
 371 6  |                urzędu żadnego sprawować, a zatem książę, będąc pod
 372 6  |            popisywać się nie masz prawa, a jeżeli ona do waćpana należy,
 373 6  |                  ustępstwo od W. Tryzny; a jeżeli go nie masz, choć
 374 6  |             kiedy ci język nie świerzbi, a nie ucz rozumu tych, co
 375 6  |                 swego udzielić by mogli. A JW. chorąży niech raczy
 376 6  |                  się starał odwdzięczyć.~A po całym kościele dały się
 377 6  |                 strukczaszy nowogródzki!~A tak książę wojewoda został
 378 6  |            Oddaję Kołdyczów natychmiast, a o pretensje, jakie mieć
 379 6  |                 że tego nigdy nie mówił, a pan chorąży i pan sędzia
 380 6  |                 uderzył książę wojewoda, a pan sędzia złożył pana Tryznę,
 381 6  |                 nimi, jak rozprawiali:~- A co, nasz książę czy nie
 382 6  |               Klingę jak masło przeciął. A przecie i pan Tryzna gracz;
 383 6  |                   na swoją głowę włożył, a dał mu swoją aksamitną.
 384 6  |            zaczęli mieniąc sobie czapki, a pić, ale tak, że co momentu
 385 6  |                 kontusz:~"Na, świnio!" - a temu szpinkę brylantową: "
 386 6  |           brylantową: "Trzymaj, ośle!" - a innemu żupan: "Weź, kpie!" -
 387 6  |               winem. On siadł na beczce, a wóz szlachta ciągnęła po
 388 6  |                  kroków zatrzymywał się, a kto chciał, kielich lub
 389 6  |            kielich lub garnek nastawiał, a książę czop od beczki odtykał
 390 6  |             Rejtena na pisarii utrzymać, a nie dać Radziwiłła na pastwę
 391 6  |                My tu niedźwiedzie bijem, a tam z rozjazdem na przepiórki
 392 6  |                 nowogródzkiej ode mnie. "A ja Mu na to upadłszy krzyżem
 393 6  |                krzyżem o ziemię: "Panie! A jak ja mam powracać na Litwę,
 394 6  |                Twój biskup prześladuje!" A On mnie:~"To nie mój biskup,
 395 6  |            Wracaj, Radziwille, do Litwy, a niech mnie diabli porwą,
 396 6  |                  Radziwiłłem po dawnemu, a on, jak był kpem, tak będzie
 397 6  |                słowie przez Niego danym; a moje wiersze odstąpiłem
 398 6  |            dostał biskupstwo smoleńskie.~A tu szlachta jak zaczęła
 399 6  |               nikomu gwałtu nie robiono. A odprowadziliśmy księcia,
 400 6  |                    i tym go jakoś ukoił, a pan Michał został pisarzem
 401 6  |                  pod sąd kompromisarski; a były niektóre bardzo zawzięte.
 402 7  |              mnie odumarł w piątym roku, a choćby żył, co by mi pomógł
 403 7  |               domu trzymać, będąc ubogim a własnych doczekawszy się
 404 7  |             dworek i ogród w Nowogródku; a chociaż miał dwoje dzieci,
 405 7  |                 z grzeczności i z serca, a nie z potrzeby. Otóż wujaszek
 406 7  |                co dzień jaki tynf kapał, a czasem i czerwony złoty
 407 7  |                złoty w domu się pokazał, a wujenka, że była dobra gospodyni,
 408 7  |           gospodyni, studentów trzymała, a ja, to dyrektorowi buty
 409 7  |          studentami u wujaszka mieszkał, a był sam w czwartej klasie,
 410 7  |           swobodnie uczyłem się ze swego a gorliwie, bo co dzień wujaszek
 411 7  |                  nie zostać, że uczę się a uczę Alwara na pamięć, tak
 412 7  |           dymowego i pasa półjedwabnego, a pałasz po ojcu oddał mnie
 413 7  |         Radziwiłła, kasztelana trockiego a kleckiego ordynata, prefektem
 414 7  |              Ogiński, wojewoda Witebski, a ksiądz rektor, w nagrodę
 415 7  |             marszałek był z konwiktorów, a drugi z stancyjnych; a nasz
 416 7  |                   a drugi z stancyjnych; a nasz obowiązek był nosić
 417 7  |             Narwojsz, profesor retoryki, a ja, jej nauczywszy się na
 418 7  |                wierszy z Kochanowskiego, a niżej po łacinie, że JW.
 419 7  |                  Boguslao defero cultum, a me minimo excelsus tibi
 420 7  |                żegnając się z wujostwem, a drugi raz z bólu, bo wujaszek,
 421 7  |                jechał przy jego karecie, a lubo oprócz wujowskie dwa
 422 7  |         tytułowano podstolim wendeńskim, a który umarł podstarostą
 423 7  |                 mianując mnie pokojowym, a razem oświadczył, że w kancelarii
 424 7  |                  światłego i sumiennego; a liczny dwór w wielkim rygorze
 425 7  |             prędko służby wyuczyłem się, a między dworzanami i pokojowymi
 426 7  |                na kobiercu moim kolegom, a na mnie ani się nigdy nie
 427 7  |                  powstydziłby się nosić. A to dlatego, że razu jednego,
 428 7  |                  choć chudym pachołkiem, a do tego czułem, że trzymając
 429 7  |             kolegów, gdyż jako potulnego a piórem pracującego, z początku
 430 7  |                  spokojny z przekonania, a nie z bojaźni.~Tak tedy
 431 7  |          pracując pod ręką JW. wojewody, a nie mając nieżyczliwych
 432 7  |                śmierć nie przeszkodziła; a co więcej, jemu winienem,
 433 7  |                  nie mogę, by ją opisać, a niech ta moja relacja moich
 434 7  |               swoboda, było złe i dobre, a co więcej, za nimi był naród;
 435 7  |               więcej, za nimi był naród; a za Piastem były obce forsy.
 436 7  |             Trzeba było robić ostrożnie, a tu książę Radziwiłł, wojewoda
 437 7  |              wileński, i JW. Pac naglili a naglili na mego pana, aby
 438 7  |                na którą co chwili czeka. A pan Bohusz, co potem był
 439 7  |            prywez, bo Moskali po dorozi, a wsiakij zaderżuje, a pytaje
 440 7  |             dorozi, a wsiakij zaderżuje, a pytaje sia: "Majesz pyśmo?" - "
 441 7  |                list do starszyzny nesut, a pisle oddajut. Toho było
 442 7  |              Toho było zo dwadciat razy; a szczo myni sływok pokrały?
 443 7  |              pana? Parę godzin poczekaj, a wolisz napić się wódki i
 444 7  |                wojewodu. Bijte sia Boha, a pustite! Meni treba zara
 445 7  |              szczo zara mene ne pustyły; a koły ja brechaju, to pisle
 446 7  |                  Zawołaj go natychmiast!~A sam zerwał się z łóżka,
 447 7  |            gwałtem potrzebuje pieniędzy, a niżej podpisu były te słowa: "
 448 7  |                  i sam przychodź z nim - a sam został z Kozakiem. ~
 449 7  |              zaczęli z sobą coś szeptać, a po kilkunastu chwil rozmowy
 450 7  |             Połóż to, co masz, na stole. A teraz przysiąż mi na tę
 451 7  |              klucz pozamykał pan Bohusz, a pan powiedział:~- Soplico,
 452 7  |                 upłynęło trzech tygodni, a powstanie było po całej
 453 7  |                   Porta pomocy nie dała, a tak wszystko na nas się
 454 7  |                   pozwoliliśmy mu wyjść, a w kilka dni znowu z nim
 455 7  |               obydwie ich armaty zabrał, a nie mogąc ich uwieźć, zagwoździł.
 456 7  |                  was tak nie poprowadzi, a ja, czy wyjdę piechotą,
 457 7  |                 ruble moskiewskie biorą, a temu poczciwemu Odyńcowi
 458 7  |                 jak zaczęli na nas sypać a sypać kartaczami, w nieporządku
 459 8  |               trzecie tyleż lat bym żył, a nigdy nie zapomnę wrażenia,
 460 8  |              Litwie dziesięć województw, a w koronie ledwo że nie trzydzieści.
 461 8  |                 pierwszy raz podzielono, a mój pan już nie żył, jak
 462 8  |                 kto się bił za ojczyznę, a jeszcze coś dla niej oberwał
 463 8  |                wziął mnie na dependenta; a przy takim łepaku, kto by
 464 8  |        przywykłszy stawać, jak potrzeba, a stronom nie bardzo w kieszeń
 465 8  |               majątek, nieco zawikłany], a z tego powodu wynosząc się
 466 8  |                  jego sprawa zadawniona, a która przez wielkie forsy
 467 8  |           litewskim, co miał wiele dóbr, a między innymi Białe, w której
 468 8  |                  go przyjacielowi swemu. A że w kraju, gdzie barbarzyństwo
 469 8  |                  będąc jeszcze kawalerem a nie mając sukcesora, jeno
 470 8  |                ile mogli, prześladowali, a tym i on do nich niewiele
 471 8  |           zrobisz testament, mój książę, a Pan Bóg ciebie do kraju
 472 8  |            dysydentami obydwóch narodów, a w Litwie i katolik nawet
 473 8  |                rozporządzić majątkiem.~- A to jakim sposobem? - zapytał
 474 8  |              teraz posiadasz, będą moje; a zjedzą diabła kalwini, jeżeli
 475 8  |                   że bisurmany go ubili, a że był łakomy, bardzo niecierpliwie
 476 8  |                  Ale człowiek sporządza, a Pan Bóg rozrządza. Książę
 477 8  |             śmierci po szerokim świecie, a jej nie znalazł; a ona pana
 478 8  |              świecie, a jej nie znalazł; a ona pana Ilinicza w jego
 479 8  |        zostawując jej wszystkie dochody; a ona, wywdzięczając się za
 480 8  |                 wtedy na niczym spełzło, a wkrótce potem JW. wojewoda
 481 8  |                 płacić. Dokuczyło mu to, a że był spadkowie przyjacielem
 482 8  |           przyjacielem domu Radziwiłłów, a książę wojewoda lubił szlachtę
 483 8  |                 pojedynku się wypraszać, a potem, niby z musu, bić
 484 8  |                już jako ojciec dzieciom, a do tego zaszczycony przyjaźnią
 485 8  |              Więc ja z nim sobie jechał, a on, że nigdy dotąd z Litwy
 486 8  |            poznał jakiego Łęczycanina.~- A to czemu?~- Temu, że kiedy
 487 8  |               kwerendy robić w Lublinie, a waćpana nie wypuszczę ze
 488 8  |                 ciągle będę się trzymał, a na miłość Boga, księciu
 489 8  |            szlachtę łukowską przy kuflu, a przecie pan Bartłomiej nikogo
 490 8  |              mecenasami byli w Lublinie, a księcia pana przyjacielami.
 491 8  |              koligacją z księciem panem, a prezydentem był kanonik
 492 8  |             zaprosił do siebie na obiad, a książę pan przyjął go przed
 493 8  |                  razem byli do wieczora. A że pan Koźmian zaprosił
 494 8  |            poszedłem, aby miasto poznać, a nie bardzo jednak dowierzając
 495 8  |             jurysdykcje były pozamykane, a urzędnicy, pacjentowie i
 496 8  |            starych lip; za nimi karczma, a przed lipami na brzegu gościńca
 497 8  |                   Poczekajże tu na mnie, a ja pójdę do gospody i każę
 498 8  |           wynieść.~Jakożem i tak zrobił, a przy gospodzie zastałem
 499 8  |          natoczyć garniec świeżego piwa, a ja na niego czekam czytając
 500 8  |                 różne popisane koncepta; a gdy Żyd przyszedł, poszliśmy