Part

 501 8 |         Wielkiej Nocy", zawsze tkwiły w nim i zawsze cały post gotował
 502 8 |         zawsze się spodziewał śmierci w czasie tych świąt. Jakom
 503 8 |             dowiedział później, umarł w podeszłym wieku, bo już
 504 8 |          natenczas, kiedym go widział w Lublinie, nie był młody,
 505 8 |              nie był młody, ale umarł w sam dzień Zmartwychwstania
 506 9 |              dawnych panów jak poszły w rozdrób między przychodniami
 507 9 |               raz Krasną Ruś poznałem w r. 1763, ale to nie był
 508 9 |              niebezpieczeństwo, i jak w najsmutniejszych przygodach
 509 9 |     zawieszoną przed jej obrazem, nim w czasie rewolucji Moskale
 510 9 |     zrabowawszy kościół boruński.~Ale w kilka lat potem, już w początkach
 511 9 |            Ale w kilka lat potem, już w początkach konfederacji
 512 9 |           pułkownikiem lekkiego pułku w wojsku Rzeczypospolitej
 513 9 |      przechodzić, bo nie było sposobu w papierki się wdawać, ciągłe
 514 9 |               był starszy, bo, biegły w językach bisurmańskich,
 515 9 |            tłomaczem Rzeczypospolitej w Stambule, i ja; a każdy
 516 9 |     uniknienia podejrzenia, i dopiero w Humaniu złączyć się nam
 517 9 |               członków Dywanu, którzy w r. 1763 rzeczywiście nas
 518 9 |          natenczas swoimi stronnikami w Stambule popierał, jak mógł,
 519 9 |            sułtan był bardzo gorliwym w swojej wierze i rad był
 520 9 |         twojego proroka. Masz mnie tu w zakładzie, a w dniu tym,
 521 9 |           Masz mnie tu w zakładzie, a w dniu tym, w którym się dowiem,
 522 9 |              zakładzie, a w dniu tym, w którym się dowiem, że Moskale
 523 9 |             że nawet do zbytku, gdyby w tym mógł być zbytek; i nikt
 524 9 |               był świadomszy, że jeno w naszym Kościele można dostać
 525 9 |               generalnym konfederacji w Koronie, jak JW. Pac w Litwie,
 526 9 |   konfederacji w Koronie, jak JW. Pac w Litwie, po przyjacielsku
 527 9 |            miłosierdzie Boże ominęło, w piekle sam szatan musiałby
 528 9 |             Otóż gdyśmy się połączyli w Humaniu, a opłakaliśmy przygodę
 529 9 |            wyszedł na najmożniejszego w narodzie pana; o duszy jego
 530 9 |         Roguszewski porządne egzekwie w kościele ojców bazylianów
 531 9 |              Kozudra, koszowy, co był w ścisłych stosunkach z wodzami
 532 9 |             wielkie mającym znaczenie w całym Zaporożu. I byłby
 533 9 |               co było drugim stopniem w Siczy, i tym nam pomagał. -
 534 9 |             humańskiej. My z batogiem w ręku, idąc przy podwodach
 535 9 | doświadczonych, co już nieraz gościli w Siczy; a myśmy się im zupełnie
 536 9 |             którego należy. Tu Tatary w kożuszkach krótkich, których
 537 9 |              włos sterczał do góry, i w krymkach baranich odznaczali
 538 9 |              rudawej brodzie, włosach w okrąg postrzyżonych, twarzy
 539 9 |     postrzyżonych, twarzy jak księżyc w pełni okrągłej, na której
 540 9 |            urody, były dość wykwintne w stroju: galony sute i kosztowne,
 541 9 |            czym mógłby nas wszystkich w niebezpieczeństwo wprowadzić,
 542 9 |               utrzymywał pułk Kozaków w służbie Rzeczypospolitej
 543 9 |              Ja z jej nieprzyjacielem w pisma nie będę wchodził,
 544 9 |                to jak zaczęły piętaki w nią spadać, duchem przepełnioną
 545 9 |      zaporoskich Kozaków? Oni z ryboj w desiat' podwod byli w Humaniu,
 546 9 |           ryboj w desiat' podwod byli w Humaniu, a tam dowidatysia,
 547 9 |            oni z hroszami tu prybyły, w tej karczmie wszystko prepyjut
 548 9 |              ne z soboju prywezły, bo w Siczy ne hodyt tak ubyraty
 549 9 |            hodyt tak ubyraty sia, ale w Humaniu kupili. Nym słonko
 550 9 |           dziegciem i jeden po drugim w pięknym swoim ubiorze do
 551 9 |              właził i zanurzywszy się w dziegciu po szyję, dopiero
 552 9 |               potem każdy się ubierał w koszulę w łoju zmaczaną
 553 9 |           każdy się ubierał w koszulę w łoju zmaczaną i siermięgę,
 554 9 |            łoju zmaczaną i siermięgę, w której z Siczy wyszedł,
 555 9 |             Siczy wyszedł, i z biczem w ręku, dobrze pijani, wyszli,
 556 9 |             od swoich zalotów i nawet w pląsy się puścił z parobkami
 557 9 |              jak poszedł pierwszy raz w życiu swoim w prysiudy.
 558 9 |            pierwszy raz w życiu swoim w prysiudy. Ale pan Azulewicz,
 559 9 |       humańscy, co z nami szli, i ja, w sieniach słomy i siana hojnie
 560 9 |  Napotykaliśmy kiedy niekiedy mogiły, w pewnym wyrachowanym porządku
 561 9 |          sposób niezbicia się z drogi w czasie zimowych zamieci)
 562 9 |     przebywszy przestrzeń, stanęliśmy w Gardzie nad Bohem, gdzie
 563 9 |        zastaliśmy asaułę, przy którym w niebytności pułkownika,
 564 9 |      niebytności pułkownika, będącego w samej Siczy na wyborach,
 565 9 |               korsuńskiego, stojącego w Gardzie na straży. Nasi
 566 9 |        kradzież była zrządzona, pułk, w którego obwodzie to by się
 567 9 |           Zaporożców, co brał żywcem, w dyby zabijał i do robót
 568 9 |          Zaporożcom rabunki popełniać w Polsce, ale za świadectwem
 569 9 |           było także dla handlu bywać w Siczy, ale tylko przez Gardę,
 570 9 |           Rzeczypospolitej i buzdygan w ręku naczelnika dla ubezpieczenia
 571 9 |             zaporoski, którego pieśni w obydwóch Ukrainach śpiewają,
 572 9 |     moskiewskich, do niego przybyłych w interesach carowej - jak
 573 9 |              ułożył naprędce piosnkę, w której między innymi rzeczami
 574 9 |              koszowego, i miłość miał w całym Zaporożu. Tak wielkie
 575 9 |              najczęściej rozstrzyżone w Moskwie za hultajstwo),
 576 9 |             żadnej kobiety nie ma ani w Siczy, ani w ziemiach do
 577 9 |               nie ma ani w Siczy, ani w ziemiach do niej należących
 578 9 |               na utrzymanie kureni, a w każdym kureniu pułkownik
 579 9 |         czeladzi, którym się podobało w kureni hulać.~Tak rozmawialiśmy
 580 9 |             których tworzył się rynek w regularny czworobok, a każda
 581 9 |        koszowego, który tym się tylko w mieszkaniu różnił od drugich
 582 9 |              wielką stajnią murowaną, w której do pięciudziesiąt
 583 9 |          wyniosła. On jest fanatykiem w syzmie i wmówił sobie, że
 584 9 |        Polaków za to, że na pal wbito w Żytomirzu ich rodzonego
 585 9 |               i okrucieństw popełniał w wielu domach szlacheckich.
 586 9 |          ceremonię wnijścia koszowego w swój obowiązek, co długo
 587 9 |          śmierć popiją prócz mnie; bo w dzień wyboru koszowego i
 588 9 |           nowy koszowy, co był asaułą w tymże pułku. Z wielkimi
 589 9 |             chałupę wszystkie śmiecie w ten kosz włożyli, tak że
 590 9 |              obsypanym śmieciami, tak w każdej potrzebie znajdziesz
 591 9 |                Dopiero wszedł koszowy w dom swój i od tej chwili
 592 9 |        gościnnością trunki rozsyłał i w misach jadła, których nadmieniłem,
 593 9 |              że Moskwa, jak utwierdzi w Polsce swoje panowanie,
 594 9 |        przeznaczenie było i korzystać w wielkim narodzie z klejnotu
 595 9 |           rodu, za granicą wychowany. W wojnach króla Jana III się
 596 9 |           byłby doszedł do pierwszych w Rzeczypospolitej zaszczytów,
 597 9 |              zaszczytów, gdyby wiara, w której był wychowany, nie
 598 9 |             obszernym żoninym majątku w tymże województwie witebskim,
 599 9 |              jej religii szanował, że w przeciągu długiego pożycia
 600 9 |          zezwolił mój ojciec, aby nas w wierze macierzystej wychowano,
 601 9 |           obrządków, ale tak, że nikt w domu o tym nie wiedział.
 602 9 |              religii nigdy nie mówił, w obyczajach stosował się
 603 9 |             pościł z nią razem, bywał w kościele i kapłanom łacińskim
 604 9 |              za granicą, a mianowicie w Rzymie, i posiadający wszystkie
 605 9 |             grzecznością gospodarską, w żadną ścisłość z nim się
 606 9 |              katolika nikt nie wierzy w rzetelność swojej religii
 607 9 |            ale przez pychę upiera się w swoim kacerstwie, że tylko
 608 9 |          przeszkody nie mieli jezuici w owładaniu zupełnym mojej
 609 9 |     niewolnicą księdza Rokity, tak że w najpotoczniejszych okolicznościach
 610 9 |         wmówili powołanie do zakonu i w klasztorze ją osadzili;
 611 9 |           zostałem chorążym pancernym w kawalerii narodowej. Będąc
 612 9 |         kalwinem ukrytym i że majątek w moim ręku będzie tylko narzędziem
 613 9 |            moje szczęście upatrywałem w tym związku, bom szczerze
 614 9 |             nie wyłączając - i osiada w Orszy na dewocji przy ich
 615 9 |       obrócone na ćwiczenie młodzieży w bogobojności i nawracanie
 616 9 |         fundusz kościelny, podpadliby w ekskomunikę, że w mojej
 617 9 |          podpadliby w ekskomunikę, że w mojej mocy z nich korzystać,
 618 9 |   konfesjonału. Wyszedłem z klasztoru w największej złości i pałając
 619 9 |            było ich namówić, aby mnie w zemście dopomogli. Uzbrojeni,
 620 9 |       dopomogli. Uzbrojeni, wpadliśmy w nocy do klasztoru orszańskiego.
 621 9 |            innych jezuitów, co bywali w naszym domu, moi towarzysze
 622 9 |          Potem rozeszliśmy się, każdy w inną stronę, dla szukania
 623 9 |            nie było mi czego siedzieć w Polsce: jezuici natenczas
 624 9 |          udałem, aby żyć przynajmniej w bliskości tej ojczyzny,
 625 9 |               bliskości tej ojczyzny, w której już nie mogłem mieszkać
 626 9 |         mieszkać bezpiecznie. Nabyłem w Siczy zasług i znalazłem
 627 9 |              Siczy zasług i znalazłem w niej znaczenie. Już lat
 628 9 |          nigdzie szanowaną, skoro ona w Polsce będzie naruszoną,
 629 10|             po francusku, bo człowiek w ich książkach znalazłby
 630 10|              się nagniewał, to byłoby w zysku. Mówiono mnie o opisie
 631 10|            umiem wymówić ani napisać, w dziele swoim O nierządzie
 632 10|   okrucieństwa na Litwie popełniał, i w tym się godzi z Demulierem,
 633 10|       przyrodzone, które u nas zawsze w kąt zaprze światło nabyte,
 634 10|           oddalony; a książątko tylko w palcaty umiało się tłuc
 635 10|           oklep dojeżdżać i z fuzyjki w jaja na powietrzu trafiać.
 636 10|         kroków kilkanaście z strzelbą w ręku kulą nabitą i trafiał
 637 10|            ręku kulą nabitą i trafiał w litery wymienione przez
 638 10|            wyuczyli się czytać dobrze w bardzo krótkim czasie. A
 639 10|       związków familijnych. A książę, w dziewiętnastym roku zostawszy
 640 10|              co się tyczy zarzutu, że w młodości swojej okrucieństwa
 641 10|          nawet cienia niedelikatności w uczuciach. Ale będąc młody,
 642 10|            najpierwszej, pędził życie w lasach, polowaniem zajęty,
 643 10|         ludzie świetni, nieskazitelni w wierze dla ojczyzny: ani
 644 10|               godni być umieszczonymi w dziejach polskich. Był pan
 645 10|              jego niefortunnego końca w kwiecie młodości. Był JW.
 646 10|             który wolał dni zakończyć w tułactwie niżeli od niej
 647 10|             tejże konfederacji. On to w nocy przez lochy ciemne
 648 10|               co gdyby nie był zginął w pojedynku z rąk jakiegoś
 649 10|             magnata, do najpierwszych w Rzeczypospolitej doszedłby
 650 10|           doszedłby zaszczytów. Był J.W. Żaba, co został potem wyniesiony
 651 10|               jedno było województwo, w którym szlachta do końca
 652 10|              morowego powietrza umarł w Stambule, dzieląc wygnanie
 653 10|               wielkim statystą. On to w czasie konfederacji barskiej,
 654 10|                podał był projekt, aby w czasie ona została podzieloną
 655 10|           były tylko marzenia, jednak w tym wszystkim nie widzę
 656 10|            był wielkim wierszopisem i w Rzymie nawet uchodził za
 657 10|             kasztelanem połockim, mąż w prawnictwie narodowym wielki,
 658 10|    publiczności szkodą, że jego pisma w tym przedmiocie zatraconymi
 659 10|             Maciej Dereas, co później w konfederacji barskiej ani
 660 10|      Demulierowi nawet nie ustępywali w nauce wytykania obozów,
 661 10|               Wołodkowicz z oszczepem w ręku poszedł pojedynczo
 662 10|            się na niego. On drzewcem, w ręku zostającym, jak uderzył
 663 10|           przyjść do siebie, kordelas w sercu mu utopił. - Pan Kostrowicki,
 664 10|                strażni-kowicz piński, w Łachwie na koniu przesadził
 665 10|               powaga była tych sądów: w czasie bezkrólewia jurysdykcje
 666 10|                ziemska i grodzka była w ręku kapturów. Otóż pan
 667 10|              nowogródzka hulała sobie w Nieświeżu, i książę do czego
 668 10|           nadstawić, stanął na termin w izbie sądowej, chociaż rota
 669 10|            piechoty moskiewskiej była w mieście. Jak go pan Chreptowicz
 670 10|           tylnymi drzwiami uciekł, aż w klasztorze dominikanów się
 671 10|         jurysdykcją, co ma ius gladii w ręku, nie napadaj!~A pan
 672 10|    inotescencje stronom posyła, a sam w dzień terminu się chowa!
 673 10|              dzień terminu się chowa! W niebyt-ności sędziego jurysdykcja
 674 10|          odliczył panu Matusiewiczowi w obliczu całej palestry,
 675 10|          Litwie do niej należał, więc w większej części województw
 676 10|               tym sposobem zebrał się w Nowogródku trybunał pod
 677 10|               nie miał nadziei, tylko w orężu; i podniosła się konfederacja
 678 10|             asekuracji trybunału stał w Nowogródku pułk imienia
 679 10|          panem Wołodkowiczem i wmawia w niego, że jest szczerze
 680 10|          mamiącej nadziei dostania go w swoje ręce. A że przy niesłychanym
 681 10|           przygotowane do jego zguby. W kilka chwil po jego przybyciu
 682 10|             Ignacy, a stamtąd wleciał w ogród, próbując gęstwiną
 683 10|         ogrodu wywrócono, by go coraz w ciaśniejszym ostępie ściskając,
 684 10|               Był stary loch warzywny w ogrodzie, do niego się dostał
 685 10|           nową walkę rozpoczął, jakby w jakiej niedobytej twierdzy.
 686 10|       niedobytej twierdzy. Chował się w lochu dla odpoczynku, a
 687 10|           żydowskie poznosić i rzucać w loch, a za nimi szli żołnierze,
 688 10|          dopiero żołnierze go wzięli; w ich ręku będąc, jeszcze
 689 10|               zabił uderzeniem pięści w skronie. Ale już nic nie
 690 10|       potwierdził. Było to horrendum. W dekrecie same były potwarze;
 691 10|           między innymi rzeczami było w nim, że pan Wołodkowicz
 692 10|              tłomaczyć pan Ignacy, że w niebytności sędziego nie
 693 10|             rozstrzelany: to wszystko w przeciągu niespełna godziny!
 694 10|              biskup rozjechali się, i w porę, bo książę wojewoda
 695 10|            albeńskiej ruszył za nim i w ośm godzin po rozstrzelaniu
 696 10|         próbował rogatków bronić, ale w puch został rozbitym. Tam
 697 10|          tylko nieszczęścia prawdziwe w życiu doświadczyłem: pierwsze -
 698 10|            opłakiwać tej straty.~Otóż w lat około dwudziestu po
 699 10|              swego zwyczaju, siedział w ogromnych sieniach swojego
 700 10|             do drzwi, i wznowu siadał w swoje głębokie krzesło,
 701 10|         wstanie. A że każdy gość stał w sieniach z nim razem, póki
 702 10|              cały ranek się przebywał w sieniach, które powoli się
 703 10|        pewnego wszedł jakiś jegomość, w wieku bliżej starym niż
 704 10|          młodym, to jest średnim. Był w kontuszu mundurowym granatowym,
 705 10|    Rzeczypospolitej i życzyłbym sobie w milicji waszej książęcej
 706 10|                 Gdzie wasze służył?~- W pułku imienia Massalskich.
 707 10|                  Nie zapieram się, że w Nowogródku wyprowadzałem
 708 10|         śmierć pana Wołodkowicza; ale w tym nie mam sobie nic do
 709 10|               rozkazy, a nie wchodzić w sprawiedliwość ich rozporządzeń.
 710 10|     natychmiast pan Tyszkiewicz, a my w największym podziwieniu
 711 10|           chwil kilka powtarzał coraz w mocniejszym poruszeniu.
 712 11|     miecznikiem litewskim ją utworzył w Albie, ogrodzie i domie
 713 11|               jej przepisy, trafiając w myśl księcia, ułożył pan
 714 11|          Michał Rejten. Każdy członek w listach podpisywał się: "
 715 11|       kochanku" zamieniło się u niego w przysłowie, że je co momentu
 716 11|         błękitny, pas, umyślnie na to w Słucku robiony, srebrny,
 717 11|              Słucku robiony, srebrny, w orły czarne z trąbkami,
 718 11|              trzech liter: K. X. R. I w tym mundurze trzeba było
 719 11|            trzeba było chodzić zawsze w Nieświeżu; a gdyby kto,
 720 11|           księcia ekonomem generalnym w Birżach, nie będąc do tego
 721 11|             upoważnionym, ale zaufany w to, iż służył w skarbie
 722 11|               zaufany w to, iż służył w skarbie książęcym, pokazał
 723 11|            książęcym, pokazał się raz w tym mundurze u pana Burby,
 724 11|           rządcy ekonomii królewskiej w Szawlach, na balu. Ale na
 725 11|         wyszturchali, chociaż to było w uczciwym domu. Pan Skirmunt
 726 11|            osiadłego obywatela synem, w kordy, w dosiadywaniu koni
 727 11|             obywatela synem, w kordy, w dosiadywaniu koni najdzikszych,
 728 11|       dosiadywaniu koni najdzikszych, w sztuce łowieckiej doświadczonym
 729 11|              księcia stawić się konno w całym rynsztunku i iść z
 730 11|            nijakie niebezpieczeństwo, w każdym wypadku łba nadstawiać
 731 11|               zabawna scena nastąpiła w Nieświeżu.~Razu jednego
 732 11|               Nieświeżu.~Razu jednego w Samuelowie, u JW. Mikołaja
 733 11|           Bonifacy i napisał: "Między W. Leonem Borowskim, komornikiem
 734 11|             komornikiem słonimskim, a W. Bonifacym Sołohubem, koniuszym
 735 11|            psów, z których jedna jest W. Leona Borowskiego, a dwie
 736 11|          Morawskiego, generała-majora W. Ks. Litewskiego, gospodarza
 737 11|          dojeżdżaczem na koniu, pójdą W. Bonifacy Sołohub, W. Leon
 738 11|            pójdą W. Bonifacy Sołohub, W. Leon Borowski i sam JW.
 739 11|            którzy pójdą do kniei, aby w czasie mogli dać świadectwo.
 740 11|           sobą mieć nie będzie oprócz W. Sołohuba, a ten w przeciągu
 741 11|             oprócz W. Sołohuba, a ten w przeciągu najdalej godzin
 742 11|               przyjechał do Samuelowa W. Borowski, będą temuż wyż
 743 11|              temuż wyż wzmiankowanemu W. Sołohu-bowi wydane - i
 744 11|           własności rościć nie będzie W. Borowski; jeżeli zaś po
 745 11|               żadnego zwierza ubitego W. Sołohub nie okaże, natenczas
 746 11|          Morawskiego, zostanie wydaną W. Borowskiemu. W. Sołohub,
 747 11|       zostanie wydaną W. Borowskiemu. W. Sołohub, że do niej równie
 748 11|               Morawski, generał-major W. Ks. Litewskiego, bierze
 749 11|              jeszcze już wszyscy byli w kniei. Usłyszano strzał
 750 11|            generał na to:~- Odczytamy w domu opis; a ponieważ do
 751 11|              ubity; zatem wedle opisu w istocie pan Bonifacy Sołohub
 752 11|                panie Leonie, i na dal w opisach twoich lepiej się
 753 11|       przysądził; pięknie bym wskórał w jego sądzie.~Na to pan generał:~-
 754 11|               byle z naszego grona. I w tym uważajcie, panowie,
 755 11|             sam się wstydzić będziesz w Nieświeżu z twojego uporu
 756 11|               wszystkich gościach, że w tym interesie sprzyjali
 757 11|            miejsca nie chciał przyjąć w powozie, i wolał u arendarza
 758 11|             wypływającą z komplanacji w Samuelowie zawartej wedle
 759 11|           wniósł, że takie informacje w inskrypcji umieszczone byłyby
 760 11|           wprowadzić. A że był obytym w sądownictwie, pomiarkował,
 761 11|           wojewody, a to z powodu, że w czasie bezkrólewia, lubo
 762 11|            miejsce regenta grodzkiego w Nowogródku, przyjął do akt
 763 11|                a pan Bonifacy uprosił W. Radziszewskiego, chorążego
 764 11|           przez pana Leona poniesioną w gończym psie, co go pan
 765 11|         księciu, wyjechał z Nieświeża w niepohamowanym gniewie i
 766 11|       szlacheckich, nie znajdując jej w kaprysach pańskich, i inne
 767 11|               mógł, jej ustanowieniu, w przekonaniu, iż ona jest
 768 11|          jakaż może być powaga sejmów w tworzeniu praw, skoro jest
 769 11|       wysokiego światła i znający, że w narodzie żadna władza nie
 770 11|        narodzie żadna władza nie jest w prawie naruszać świętości
 771 11|              jego dziwactw. On, będąc w największych łaskach u księcia,
 772 11|              szarpanie jego sławy; on w duchu dobrze znał, że tak
 773 11|              którego pamiętają dobrze w Wilnie, bo chodził po niemiecku
 774 11|              naszemu księciu wystąpił w swoim indukcie z lezjami
 775 11|              swoim indukcie z lezjami w przytomności kilku albeńczyków,
 776 11|         księcia wojewody tam wpadli i w obliczu księcia kasztelana
 777 11|             się nie dostało, że potem w Wilnie kilka niedziel obłożnie
 778 11|           gościnności: Wielkopolanina w Litwie obić. Jeszcze to
 779 11|            widać było, że książę taki w duchu tęsknił za nim; bo
 780 11|              odgraża.~Pan Płaskowicki w Słonimiu znalazł pana Leona;
 781 11|       komornikiem. I zastał go prawie w czarnej melancholii.~- Patrz,
 782 11|               zastawione. Dało mi się w znaki polowanie samuelowskie!
 783 11|               było jeszcze gorzej, bo w Warszawie, chodząc jak chłystek
 784 11|             tysięcy złotych z listem, w którym wyraża, że nigdy
 785 11|               postąpiłem. Jakem wpadł w niełaskę księcia, to ode
 786 11|            zaraz konie oddał, choć je w dobrej wierze~kupił. A oto
 787 11|                Minęły te czasy, kiedy w niehorylskiej piwnicy pan
 788 11|    nieboszczki mojej żony; i ona leży w aktach nowogródzkich bez
 789 11|               takiego, co swoje pracę w błoto rzuca. Kiedy ci chcę
 790 11|              a wrócisz mnie pieniądze w Nieświeżu.~- Wszelki duch
 791 11|             duch Pana Boga chwali! Ja w Nieświeżu! Wątpię, panie
 792 11|           która dla mnie przygotowana w Nieświeżu, a która - dodał
 793 11|          Ruszaj do Małgosi, połóż jej w rękę, co ci daję, i powiedz,
 794 11|            pokażę, i nie jeleń weźmie w skórę, ale pan Leon personaliter.
 795 11|             ma komu za kim do księcia w interesie się wstawić. Ksiądz
 796 11|         ciebie, panie Leonie, wysłała w delegacji, abym ciebie jakoś
 797 11|           dawnemu twoje plecy za sobą w Nieświeżu niż być zmuszonymi
 798 11|             tak się rzeczy mają, będę w Nieświeżu.~- Kiedy?~- Najdalej
 799 11|         szubienicę dekretowany, żebym w asystencji księdza chodził?
 800 11|              czule, pan krajczy siadł w swoje brykę, a pan Leon
 801 11|           swoje brykę, a pan Leon już w dobrej nadziei i wesołym
 802 11|           wpaść do Nieświeża, jeszcze w czasie wesela siostrzanki
 803 11|           mógł pana Leona przeniknąć?~W dzień wesela - pamiętam
 804 11|             po mszy świętej, siedział w sieniach, gdzie mu przynieśli
 805 11|         sieniach, gdzie mu przynieśli w kobiałce szczenięta po Nepcie.
 806 11|             szczenięta po Nepcie. Był w złym humorze, bo sapał,
 807 11|              bo doczekam się tego, że w własnym domu pan Leon da
 808 11|         własnym domu pan Leon da mnie w skórę, a moi przyjaciele
 809 11|               Borowski! z miną gęstą, w kontuszu nowogródzkim pąsowym
 810 11|            wznowu i odezwał się jakby w roztargnieniu:~- Co tam
 811 11|             wesele?~- Zatęskniłem się w Słonimiu. Wykroczyłem, to
 812 12|      ojczyźnie. Już dziś panów nie ma w Polsce ani na Litwie, a
 813 12|              wiem, kto z tego postępu w narodzie korzysta. Mieszczan,
 814 12|             tam się pisze, u nas było w doświadczeniu - i dokładniej:
 815 12|       szlacheckiego żołnierzy, co się w bitwach wsławiali, a sejmy
 816 12|        nazywano ex charta belli. Stąd w ostatnich czasach, kiedy
 817 12|           zawsze jednak były dodawane w nobilitacjach te wyrazy:
 818 12|             się nam, iż stan rycerski w rycerskich tylko zasługach
 819 12|             książę de Ligne, panujący w Niemczech, ożeniwszy syna
 820 12|       powiedział publicznie: "Łatwiej w Niemczech o udzielność niż
 821 12|            Niemczech o udzielność niż w Polsce o szlachectwo." I
 822 12|       szlachectwa niewielka pociecha. W podróży swojej do Ukrainy
 823 12|        Ukrainy pan Sakowicz pisze, że w okolicach Machnówki dziedzice
 824 12|             marszałkiem zakroczymskim w czasie konfederacji barskiej.~
 825 12|               szlachcicem (bo każdemu w metrykach koronnych wolno
 826 12|               niepilności, to każe mu w łeb wypalić. To było w obliczu
 827 12|             mu w łeb wypalić. To było w obliczu wielkich panów,
 828 12|           magnatami.~Sawa urodził się w czehryńskim starostwie,
 829 12|             różnić od szlachty. On to w czasie siedmioletniej wojny
 830 12|           czasie siedmioletniej wojny w pułku Szybilskiego - prostego,
 831 12|            nieszlachcic, nie mógł się w komputowym wojsku umieścić,
 832 12|              barska, był wielki zjazd w Piotrkowie na reasumpcji
 833 12|         Kozaków zbrojnych na koniach, w Piotrkowie było ich kilkuset.
 834 12|             się znajdował pod tę porę w Piotrkowie i wisiał przy
 835 12|             podniesieniu konfederacji w Poznaniu poszedł ku Piotrkowowi,
 836 12|            harmaty, jego samego wziął w niewolę, złączył się z panem
 837 12|               że stolica dostanie się w ich rękę, że gwardia koronna
 838 12|               Lepiej nam się wzmocnić w Płockiem, otworzyć związki
 839 12|            sam był dobrym żołnierzem, w wojsku francuskim w młodości
 840 12|       żołnierzem, w wojsku francuskim w młodości swojej służył,
 841 12|           nieszczęście więcej wierzył w naukowe zagraniczne prawidła
 842 12|           prawidła wojskowości niżeli w instynkta polskie, tym więcej
 843 12|             tym więcej że popierał go w zdaniu inżynier francuski
 844 12|              przeprawili szczęśliwie.~W istocie pod pewnym względem
 845 12|        słuchał jak dziecię piastunki. W Zakroczymiu stał batalion
 846 12|              jego obrotem, rzucił się w lewo, by napaść na piechotę,
 847 12|             moskiewska uszykowała się w czworobok i dała ognia;
 848 12|              zaczął ją gnębić; jednak w największym porządku szła,
 849 12|                Liczne magazyny wpadły w jego ręce, a czego pan Sawa
 850 12|                zebrał szlachtę będącą w mieście, aby natychmiast
 851 12|            się podniosła konfederacja w Zakroczymiu; marszałkiem
 852 12|          ustawicznie mu dziury robiły w odzieniu, tak że zawsze
 853 12|              nim myślano, że na pewno w niebezpieczeństwo idzie;
 854 12|         wstępnym bojem. Mszczonów był w ręku Moskali; staw wielki
 855 12|               wołyńskiego zostawiwszy w odwodzie z półtorasta końmi.
 856 12|              nich, że zaczęli uciekać w nieporządku, i już ich był
 857 12|             pan Sawa dostał kartaczem w udo, że spadł z konia. Była
 858 12|            samego siebie kazał włożyć w kołyskę, tak że między dwoma
 859 12|          komendzie, a. jego na rękach w las piechotąśmy unieśli
 860 12|             bo trzeba koniecznie było w spokojnym miejscu złożyć
 861 12|              inaczej byłby nam skonał w rękach. A podleśniczy pokazał
 862 12|               gajowych, pościel swoją w zamkniętej komorze posłał
 863 12|   podleśniczyna jego pilnowała; a sam w nocy wózkiem udał się do
 864 12|              po niego przyjeżdżano; a w dzień szanowna nasza gospodyni,
 865 12|              wielkiego człowieka mają w swym domu, cały dzień jego
 866 12|           mógł na koniu siedzieć. Ale w Mszczonowie stała komenda
 867 12|      wojewodzie wołyński nie umknął i w kilkanaście godzin po rozstaniu
 868 12|            naszym rozbity, dostał się w niewolą z mnóstwem naszych,
 869 12|               musi się ukrywać gdzieś w okolicach Mszczonowa. A
 870 12|           oddziałem i kazał mu stanąć w Mszczonowie i koniecznie
 871 12|              był ich przewodnikiem, i w czterdziestu jeźdźców zbrojnych
 872 12|               chałupy. Otaczają ją, a w kilku wpadają w środek.
 873 12|        Otaczają ją, a w kilku wpadają w środek. Gospodyni im grzeczności
 874 12|               siedzącego z pistoletem w ręku.~- Pierwszy z was,
 875 12|            was, co do mnie przystąpi, w łeb mu wystrzelę.~Cofnął
 876 12|               jak się pokazało, Polak w służbie moskiewskiej, bić
 877 12|               mam na sobie szkaplerz, w którym zaszyte są relikwie
 878 13|          zbawienne: trzeba mieć wiarę w nie i miłość i żeby do wykonania
 879 13|            znali, jakich teraz widzim w Wilnie profesorów prawa,
 880 13|           niech i dziesięć lat siedzi w Wilnie pod profesorem, niech
 881 13|        jakiego pana, chociaż on nigdy w palestrze nie był, nikogo
 882 13|           Gdzie kilku was zbierze się w moim imieniu, będę z wami."
 883 13|            nasi prawodawcy, że zawsze w imię Zbawiciela się zbierali,
 884 13|   przewidziane; ale ci, co to pisali, w imię mądrości, w imię konieczności,
 885 13|              pisali, w imię mądrości, w imię konieczności, ale nie
 886 13|            imię konieczności, ale nie w imię Boga się zbierali.
 887 13|       wszędzie. A u nas nie tak było.~W Nowogródku w grodzie było
 888 13|            nie tak było.~W Nowogródku w grodzie było dwóch pachołków
 889 13|          kiedy szukał sprawiedliwości w szabli, jakby gardząc prawem
 890 13|              wprowadził, a ci i dotąd w nim siedzą. Jak kiedy człowiek -
 891 13|              przeciw prawu wykroczył, w tymże samym prawie znachodził
 892 13|             Zborowskiemu głowę ucięto w Krakowie, panowie Zborowscy
 893 13|               i wielki senator, umarł w starości pełen sławy i szacunku
 894 13|       wiecznie trwać nie będzie - żyć w niesławie. W czasie konfederacji
 895 13|             będzie - żyć w niesławie. W czasie konfederacji barskiej
 896 13|         trembowelskim do śmierci i że w czasie jego urzędowania
 897 13|               ca, z którym był kiedyś w szkołach i długo z nim żył
 898 13|            szkołach i długo z nim żył w przyjaźni. Ten pan Leszczyc
 899 13|             Leszczyc zakochał się był w rodzonej swojej siostrzenicy
 900 13|        przestrzega, ale nie wiem, jak w nim dalej będzie; bo że
 901 13|            nie mają papieża, który by w przypadku wielkiej potrzeby
 902 13|         wierzy, a szlachta poszła tam w poniewierkę, bo ledwo czytać
 903 13|     francuskiej do nas, co tu umknęli w czasie koliszczyzny francuskiej,
 904 13|               wyrabiał się, jak mógł, w nuncjaturze i niemało kosztu
 905 13|             Ale że się już zapamiętał w namiętności, przywabił synowicę
 906 13|           pamiętał; i nikomu wchodzić w to nie przyszło, że dekret
 907 13|            dekret nieegzekwowany leży w grodzie na takiego, co może
 908 13|             pokazuje się człowiek już w wieku podeszłym i stawi
 909 13|   pośrednictwem kapłana obcując, a to w dworku otwartym, z którego
 910 13|               się, że jest gotowym, i w asystencji księdza poszedł
 911 13|             wprzódy kata przez pokorę w rękę pocałowawszy, prosząc
 912 14|               nad nim się zmiłuje, bo w nim jest wielki duch poświęcenia.
 913 14|               nazywają. objawia) trwa w narodzie, i tylko w naszym,
 914 14|              trwa w narodzie, i tylko w naszym, to jest rzecz niezaprzeczona
 915 14|               uczeni się zastanowili.~W tym właśnie roku, w którym
 916 14|      zastanowili.~W tym właśnie roku, w którym się rodziłem, Moskwa
 917 14|         starszeństwo, będąc kawalerem w swoim narodzie zacnie urodzonym
 918 14|              wojewody, którego znałem w konfederacji barskiej starostą
 919 14|        chełmińskim, a którego niewolę w Kazaniu podzielałem. Że
 920 14|              zdegraduje; że tym matkę w grób wpędzi; a nie mogąc
 921 14|         takich nieszczęść, postanowił w łeb sobie wypalić w dniu,
 922 14|        postanowił w łeb sobie wypalić w dniu, w którym do niego
 923 14|             łeb sobie wypalić w dniu, w którym do niego generał
 924 14|              zmyśliwszy, że się ograł w karty, że na słowo przegrał
 925 14|          przez całe życie swoje karty w rękę nie weźmie (którą to
 926 14|               krajów, co go obsiadli, w nim do znaczenia przyszli,
 927 14|              i z innymi poczciwymi; a w Kazaniu my naszych zastali,
 928 14|              spadł, mógłby myślić, że w polskim mieście się znajduje,
 929 14|              uczynnością. Rzucili się w swoje objęcia i popłakali
 930 14|       popłakali się z czułości. Zaraz w domu swoim go umieścił i
 931 14|         wieleśmy znaleźli ludzkości i w innych rodowitych Moskalach
 932 14|           innych rodowitych Moskalach w Kazaniu zamieszkałych, którzy
 933 14|           który dowiedziawszy się, że w nim kilkuset konfederatów
 934 14|         wojszczyc rosieński, umieścił w wojsku swoim. Sam nasz przegląd
 935 14|             konsulem Rzeczypospolitej w Kremeńczuku, wziął do swojego
 936 14|               i o to wrzeszczy, to mu w żywe oczy przeczy, jako
 937 14|           swojej przytomności.~Bo raz w początkach swojej służby,
 938 14|               pismo zaczął tłomaczyć, w którym miało być: że Polska
 939 14|          inkwizycją ciągniono, czy my w Polsce wprzódy wiedzieli,
 940 14|               nie był Wojejkowem, ale w policji służąc, z poczty
 941 14|           który dłużej ode mnie bawił w Smoleńsku, już i sam domyślałem
 942 14|              carowej i czy znam, jaka w żółtej jakiejś księdze kara
 943 14|           Gadaj, jakoś wiedział będąc w Polsce, że Puhaczew ma bunt
 944 14|           Polsce, że Puhaczew ma bunt w Moskwie zrobić i Kazań zająć?
 945 14|              prędko przystał do niego w Kazaniu?~Na to ja:~- Miałem
 946 14|           Grużewskim; i trzymano mnie w więzieniu, gdzie prócz chleba
 947 14|            pana Grużewskiego trzymano w jamie. Pięknie nam posłużyło,
 948 14|             się z łaciną popisali.~Aż w nocy kwartalny wpada do
 949 14|             ojczyźnie. Dostaliśmy się w krakowskie województwo,
 950 14|             wysłała do Smoleńska, aby w to wejść i donieść jej natychmiast,
 951 15|     przeżywszy panowanie dwóch Sasów, w początkach Stanisława Augusta
 952 15|            mówca. I swego pilnował, i w nim się kształcił. A większa
 953 15|             Ja sobie prosty człowiek, w tym objaśnienia dać nie
 954 15|         dowodzić, jak sztuka browarna w kolebce u nas, tak mnie
 955 15|          przestrojenie mojego browaru w Litorowiczach. Wydawała
 956 15|            tyle straciwszy, to miałem w zysku, że wstydzić się trzeba
 957 15|               potopowych czasów sięga w tłomaczeniu prawa; a kiedy
 958 15|           dobrze osiwiał, a miał wieś w dożywociu i kilkadziesiąt
 959 15|            teraz popatronuje parę lat w ziemstwie lub trybunale
 960 15|             nie rozumiem. Ten sam sąd w tej samej sprawie raz powie
 961 15|           bieg sprawiedliwości; ale i w tym złym było jakieś sumienie.
 962 15|        powinien najprzód się opatrzyć w cegły i wapno! Ojczyzna
 963 15|             być gmach? Wypalmy siebie w cegielni wiary i cnoty,
 964 15|             weźmiemy się do budowy, i w samej budowie nie będą ściany
 965 15|            niż całe życie mieć siebie w straży, chronić się od sprośnych
 966 15|        znajduje gotowa temu przyczyna w postępowaniu jakiegoś przodka;
 967 15|           uniknąć. Był wielki bohater w dziejach naszych, ale tyle
 968 15|             na Litwie dom nienasycony w domaganiu się starostw;
 969 15|              niebogę. I to się działo w królestwie chrześcijańskim!
 970 15|               wskazani flintę dźwigać w szeregach moskiewskich za
 971 15|             uczynić, za to wpadli nie w zwierzchność, ale w kajdany
 972 15|               nie w zwierzchność, ale w kajdany bisurmańskiego papieża.
 973 15|     najpotężniejsze narody oddały się w poddaństwo rzymskie. Horacy
 974 15|         utracili, później sami wpadli w poddaństwo ludów barbarzyńskich,
 975 15|        nieokrzesanych i których mieli w pogardzie. A potem, jak
 976 15|              cnoty przez nią nakazane w sobie rozwinęli, powtórnie
 977 15|             panowania, którego jednak w zupełności utracić już nie
 978 15|          zaraz temu dał radę. Jeszcze w szkołach będąc, pamiętam,
 979 15|               otworzywszy traktiernię w Nowogródku, panienkami wabiła
 980 15|         młodzież do siebie. A chociaż w tym czasie królewicz Karol,
 981 15|                wojewoda trocki, będąc w Nowogródku na sprawie z
 982 15|          nowogródzkim, wpadła mu była w oko córka niejakiej Niklewiczowej,
 983 15|               co ją wszyscy pamiętają w Nowogródku, jak pod farnym
 984 15|            miał być majstrem do tego, w czym go w Warszawie i w
 985 15|           majstrem do tego, w czym go w Warszawie i w Wilnie nieraz
 986 15|               w czym go w Warszawie i w Wilnie nieraz książę doświadczył.
 987 15|          sprawiedliwości i gorliwości w dopełnieniu najściślejszym
 988 15|         uchodzi broić wszeteczeństwa, w wielkiej obyczajności się
 989 15|          powoli. Za moich czasów byli w Nowogródku juryści, starzy
 990 15|            JKMości, i tak jedynym był w palestrze nowogródzkiej
 991 15|               jako orderowego. A że i w rozum własny, i w pokrewieństwie
 992 15|              A że i w rozum własny, i w pokrewieństwie swoim z senatorami,
 993 15|  pokrewieństwie swoim z senatorami, i w przeszło tysiąca czerwonych
 994 15|          nierad, musiał się trzpiotać w długiej naszej sukni. Otóż
 995 15|          jakąś ważną sprawę rozpocząć w Nowogródku i że jego prosiła,
 996 15|              interesu podjąć. Jeno że w natłoku spraw, jaki się
 997 15|          zaklinać, raz, że był z nami w zażyłości, po wtóre, że
 998 15|          przedstawił nas jakiejś pani w podeszłym wieku i jej jakoby
 999 15|      traktować ponczem, a pan Andrzej w naszym imieniu oświadcza,
1000 15|              nie byliśmy od tego, aby w towarzystwie się nie pobawić.