Part

  1 1 |        chorąży litewski - Panie, daj mu wieczny odpoczynek, bo to
  2 1 |            był na podwórzu: taki był mu wstyd! A nie bez słuszności,
  3 1 |          ziemianin łukowski, przykro mu się zrobiło, i to mu wymówił.
  4 1 |         przykro mu się zrobiło, i to mu wymówił. Od przymówek do
  5 1 |          cerulik tameczny jak zaczął mu chleb z solą do rany przykładać,
  6 1 |              wszyscy kochają, a nikt mu nie pomaga, lada dzień zamieni
  7 2 |             a jemu nigdy nic; co też mu i na dobre wyszło, bo JW.
  8 2 |              jego pułk cenił, ale co mu było przykro, to to, że
  9 2 |          strony, bo jej familia była mu przeciwną ciągle. W Krakowie,
 10 2 |        Franciszka zniecierpliwił, że mu powiedział:~- Szabli mojej
 11 2 |             gdyby pan Zaręba nie był mu pożyczył trzystu tynfów,
 12 2 |              nie było sposobu. Żebym mu nie przybył na ratunek,
 13 2 |          wylazł pomimo rozkazu? A ja mu na to:~- Pan regimentarz
 14 2 |            abym z niej nie zlazł, bo mu w łeb wystrzelę jak psu.~
 15 2 |       generał Demulier konie zabrane mu odebrał, a jego na dziesięć
 16 2 |            dni do aresztu zaparł, co mu było i potrzebnym, bo dało
 17 2 |           było i potrzebnym, bo dało mu czas plejzer wygoić. On
 18 3 |           wychowania przyniósł (Boże mu przebacz!) i w łono Kościoła
 19 3 |         Pewnego wojewody żona wpadła mu była w oko, a której nazwisko,
 20 3 |           sługi swoje i dopóty kazał mu wytrzęsać odzienia, aż z
 21 3 |            dwór, ale świat nawet był mu w obrzydzeniu i gdyby nie
 22 3 |           się nad jego losem, dawszy mu znaczną królewszczyznę w
 23 3 |    Mścisławskiem, a do tego wyjednał mu od JW. Pocieja, wojewody
 24 3 |             Warszawie robił. I długo mu też Pan Bóg szczęścił, bo
 25 3 |              Warszawie, czy tu?", to mu gadano o rozdziale XIV,
 26 3 |        poniewierkę i że nawet trudno mu będzie dziatki, których
 27 3 |           Bielecki wierzył, zamienił mu szlub w ten sposób, iż mu
 28 3 |            mu szlub w ten sposób, iż mu rozkazał wszystkie grosze,
 29 3 |         wywiózł, to tam ledwo Niemcy mu zaradzili, że odrobinę władzy
 30 3 |           pamiętał na szlub swój, że mu jeszcze jedna bitwa do rachunku
 31 3 |             a był żartobliwym, mówił mu:~- Panie sędzio, opamiętaj
 32 3 |          najpierwej witać mają.~A on mu na to:~- Mości starosto
 33 3 |             nich był praw: bo dragan mu gębę przestrzelił w oczach
 34 3 |            Bóg dotknął, w czym niech Mu chwała będzie, ać już ja
 35 4 |              w swoim narodzie i daje mu światło widzieć, i że co
 36 4 |             Książę wojewoda przerwał mu dyskurs mówiąc:~- Panie
 37 4 |             w Szwecji, ani w Moskwie mu się nie wiodło. I cóż to
 38 5 |         szczerze poważam i wdzięczny mu jestem, że choć roku nie
 39 5 |           nie po pańsku. Wystarczało mu i długów nie zostawił, choć
 40 5 |     Skłoniłem się sędziemu dziękując mu uniżenie, że raczy o nas
 41 5 |          jaki! nie tak to łatwo było mu w oczy spojrzyć. A że nikt
 42 5 |       pachołka obdarzył, nagradzając mu strach; a tak najczęściej
 43 5 |        przecie się nie zasępił, taki mu był śmiech; on to i koty
 44 5 |              się do W. sędziego, coś mu szepnął, a sędzia wstawszy
 45 5 |            leczyć i kilka razy udało mu się, czegom sam był świadkiem.~
 46 5 |             na koniuszego swego, aby mu konia wierzchowego podał
 47 5 |           Pił dużo i mało który mógł mu placu dotrzymać. Jednemu
 48 5 |            masz, kumie? - powiedział mu. W istocie przed trzema
 49 5 |            przed trzema laty chłopca mu do chrztu trzymał. Wawrzyniec
 50 5 |            Wawrzyniec jak długi padł mu do nóg i rozbeczał się.
 51 5 |          swojemu, Mikuciowi, napisać mu kwit na dwie fury zboża
 52 5 |          Wawrzyńca, i sam wręcza jąć mu kwit, powiedział:~- Zanieś
 53 5 |           dla gościnnych koni, kiedy mu ten powiedział:~- Ale, mój
 54 5 |             przyjacielskie lampy.~Ja mu padłem do nóg jak długi:~-
 55 5 |            prosząc kasztelana, ażeby mu tej krzywdy nie robił -
 56 5 |          obruszyli; nie wiedzieć, co mu do głowy przyszło, jakby
 57 5 |         grzeczność księcia pana dała mu się we znaki, gdyż książę
 58 5 |             karę za kołnierz wlewano mu kielich wody. Wszyscy popiliśmy
 59 5 |         dożywotni związek największe mu szczęście zapewni, tak z
 60 5 |          stolnikowicz jak długi padł mu do nóg i toż samo sędzinie.
 61 5 |             z braćmi; a wypuszczając mu wieś, dam mu świeronek zapaśny,
 62 5 |            wypuszczając mu wieś, dam mu świeronek zapaśny, iż na
 63 5 |       ogólnym swoim majątku wręczone mu będą; a ja z afektu wujowskiego
 64 5 |          intercyzą w ręku, dziękować mu za szczodrą łaskę i prosić
 65 5 |              Wszyscy my wtórowaliśmy mu Gorzkie żale, aż ściany
 66 6 |              że z tego ciężki grzech mu będzie, a na koniec, że
 67 6 |             kilka Zdrowaś Maria mowę mu było odjęło, a potem jak
 68 6 |             zerwać komplet), zadając mu, iż jest krewnym strony
 69 6 |            na sędziego i strukczaszy mu na ustępie wymówił, że dlatego
 70 6 |            imieniu księcia ofiarował mu za to szubę rysią. Ale Bóg
 71 6 |              a książę (co na zdrowie mu) dwa razy obiadował na dzień:
 72 6 |       najskuteczniej się wywinąć, co mu ojciec Idzi, jak umiał,
 73 6 |           jak umiał, tłomaczył), aby mu bąknął, iżby dał się przekonać
 74 6 |           pana Piotra Kotwiczą i dom mu podpaliłem. Na mnie pan
 75 6 |           mnie oświadczyć, że jeżeli mu nie wyliczę tej kwoty, to
 76 6 |            ruszyłem do Wilna; byłbym mu sakrę zdjął na pierwszej
 77 6 |            Ojca świętego i ofiarować mu pielgrzymkę do Ziemi Świętej.
 78 6 |        biskupem, i powiedział mi, że mu jeszcze gorzej będzie tam,
 79 6 |             teraz my musimy udzielać mu z jałmużn, boby z głodu
 80 6 |           pan strukczaszy Tryzna.~Tu mu przerwał książę:~- Co ty
 81 6 |              prosząc o głos. Na dany mu głos odezwał się, iż on
 82 6 |              spodziewał, iżby trzeba mu się było bić, ale na tym
 83 6 |           Rewieński go złożył, byłby mu głowę odciął.~Po obiedzie
 84 6 |              z obdartą czapką, zdjął mu ją, na swoją głowę włożył,
 85 6 |            swoją głowę włożył, a dał mu swoją aksamitną. Na to hasło
 86 6 |     perorował, prosząc szlachtę, aby mu dopisała, żeby pana Michała
 87 6 |        nowogródzkiej ode mnie. "A ja Mu na to upadłszy krzyżem o
 88 6 |            się położył, pamiętny, że mu na ósmą z rana trzeba być
 89 7 |         darmo nie jadłem, bo pisałem mu relacje pozwowe i tak zawczasu
 90 7 |          wielką solennością oddawali mu ojcowie jezuici prefekturę
 91 7 |            dobrą mam rękę. Napisałem mu po polsku kilka wierszy
 92 7 |            excelsus tibi honor  - co mu się bardzo podobało. Posłał
 93 7 |            po mego wuja i powiedział mu, że chce mnie przyjąć do
 94 7 |             i ja, i mój wuj padliśmy mu do nóg i zaraz, już za pozwoleniem
 95 7 |         okulary w ręku trzymając, co mu się tak podobało, że darował
 96 7 |            jeszcze natarczywiej lazł mu w oczy, ja, lubo towarzysz
 97 7 |            by dla mnie zrobił, gdyby mu śmierć nie przeszkodziła;
 98 7 |             litowskaho Potockoho: on mu prysyłaje dwi fury sływok
 99 7 |            do nóg wojewodzie i podał mu list na czapce. ~- Soplico,
100 7 |            piszącego u kantorka. Gdy mu przyniosłem rozkaz pański,
101 7 |           zawierzywszy, pozwoliliśmy mu wyjść, a w kilka dni znowu
102 7 |          palce u prawej ręki kartacz mu urwał. Odtąd już wszystko
103 7 |              najokropniejszego podał mu swojego, aby go nie dać
104 8 |              Ilinicza rozdarł. Oddał mu ostatnie posługi książę
105 8 |           wół była wyraźna - dostało mu się, czym łzy otrzeć i ubogim
106 8 |               wojewodą lubelskim, co mu niemało nadokuczał, bo był
107 8 |              kierować syna, ale rady mu dać nie mógł, taki był zabijaka.
108 8 |              niego płacić. Dokuczyło mu to, a że był spadkowie przyjacielem
109 8 |            od pierwszego zakładu tak mu dał po łapie, że szabla
110 8 |         pisarza, nie diabła, i kazał mu siąść za stołem i wziąć
111 8 |            zaczął pisać dekret, jaki mu dyktowano - i dekret był
112 8 |           interesu nie opuścił, byle mu za niego coś kapnęło. Bo
113 8 |          więc do Lublina, gdy nocleg mu wypadał w Piaskach, zmęczony
114 8 |              spać się kładnie; marzy mu się we śnie, ale tak wyraźnie,
115 8 |            czerwonych złotych, które mu W. Kurdwanowski sam wręczył,
116 8 |            Bogu patronować i wmawiać mu, że sen mara, że o tym myślał,
117 8 |            że o tym myślał, więc coś mu się i przyśniło, ale że
118 8 |             wszystkich prosił ją, by mu odpuściła, opowiadając publicznie
119 8 |           sen, który Pan Bóg łaskawy mu posłał i który w części
120 8 |           części już się ziścił - co mu wielką zjednało sławę; bo
121 8 |     Zmartwychwstania Pańskiego, jako mu było objawione, i śmierć
122 9 |          całego Dywanu, który ciągle mu szył buty, bo jego członkowie
123 9 |       Stanąwszy tedy przed nim, pada mu do nóg i mówi te słowa:~-
124 9 |              po przyjacielsku kiedyś mu wymówił, że za daleko się
125 9 |    powiedział, tylko westchnął i łzy mu się puściły.~Otóż gdyśmy
126 9 |            kościele ojców bazylianów mu sprawił, na których nie
127 9 |             znajomość i przyjaźń, co mu nie było trudno - on, co
128 9 |         wołowych i kaszę jaglaną, co mu Syducha przyniosła; pan
129 9 |            że król Zygmunt ofiarował mu chorąstwo nadworne litewskie;
130 9 |              kniazia Ilii, nie godzi mu się opuścić jego wdowy,
131 9 |            jej zasłużonym; że bardzo mu się chciało kasztelanii
132 9 |          udzielnym bracławskim, i że mu pora pomścić się nad Rzecząpospolitą,
133 9 |           odpłaca jego zasługi; a on mu na to odpowiedział:~- Krywda
134 9 |        będzie gorzałkę z podwód, ile mu się podoba, ale na tym nic
135 9 |              poty pili i bili, pokąd mu życia nie odebrali. Takową
136 9 |         żonatych było osadzonych, co mu czynsz płacili, i jego był
137 9 |              brał na swoje misę, ile mu się podobało, i wszyscy
138 10|              Wołodkowicz, nie dawszy mu czasu przyjść do siebie,
139 10|             siebie, kordelas w sercu mu utopił. - Pan Kostrowicki,
140 10|             Chreptowicz został, Boże mu przebacz, sędzią kapturowym
141 10|             przymusiwszy woźnego, co mu inotescencja położył, iż
142 10|             przekabacił, i przysięga mu, że cały regiment akces
143 10|        książę wojewoda wileński mógł mu przyjść na odsiecz. Ale
144 10|              sali trybunalskiej, tam mu przeczytano dekret sądu
145 10|         który natychmiast, bez dania mu czasu tłomaczenia, bez słuchania
146 11|        rynsztunku i iść z nim, gdzie mu się podoba, a nie zważając
147 11|             go od wieży, ale nakazał mu zapłacić grzywien około
148 11|       dekretu, tylko pobladł i wargi mu się trzęsły, i natychmiast,
149 11|            pełen wymówek, wyrzucając mu niesprawiedliwość i odsyłając
150 11|            Rada Nieustająca odmówiła mu uchylenia dekretu kompromisarskiego,
151 11|              niego się udał i wmówił mu, by się upokorzył przed
152 11|             dobrodzieju - powiedział mu po przywitaniu - gdzie mnie
153 11|              z czego. Patrz! - dodał mu, wytrząsnąwszy sakiewkę,
154 11|            posłał do winiarza, dając mu czerwony złoty jeden, mówiąc:~-
155 11|              na śmierć obatożyć, jak mu się pokażę, i nie jeleń
156 11|             mnie miał żałować? Nadto mu się naraziłem! On poczciwe
157 11|        Mikołaj Morawski, kontent, że mu się udaje księcia z błotem
158 11|           siedział w sieniach, gdzie mu przynieśli w kobiałce szczenięta
159 11|              moi przyjaciele jeszcze mu do tego pomogą, pojadę do
160 11|        rozczulił, ucałował go, a ten mu do nóg padł i rozpłakał
161 11|              i wszystkich. I wrócono mu Niehoryłę i mundur albeński,
162 12|     prawodawcą, a może i królem. Ten mu zadawał imparitatem, a gdy
163 12|           zadawał imparitatem, a gdy mu je dowiódł, samozwaniec
164 12|            zgorszenia; ile że gdy by mu tego n i e dowiódł, podpadał
165 12|        elekcją króla Stefana), byłem mu posłuszny. A nie tylko ja
166 12|           łajać wojewodzica i grozić mu, że jeżeli kiedykolwiek
167 12|        podobnej niepilności, to każe mu w łeb wypalić. To było w
168 12|          rozbił go do reszty, zabrał mu harmaty, jego samego wziął
169 12|             Na próżno Sawa ofiarował mu z swoją awangardą samemu
170 12|           Kozakiem, ale pan Sawa tak mu się dał poznać, że chociaż
171 12|          padali, że kule ustawicznie mu dziury robiły w odzieniu,
172 12|          przedsięwziął próbować, czy mu się uda wziąć Warszawę,
173 12|           jazdy, między którymi i ja mu się dostał; szliśmy więc
174 12| zakroczymskiemu Lelewelowi, zlecając mu, by ścigał pierzchającą
175 12|           znacznym oddziałem i kazał mu stanąć w Mszczonowie i koniecznie
176 12|             do mnie przystąpi, w łeb mu wystrzelę.~Cofnął się oficer,
177 12|     marszałek i wystrzeliwszy, pierś mu przeszył. Drugi oficer krzyknął:~-
178 12|           który go wyspowiadał i dał mu ciało Pańskie, potem zaczął
179 12|             nim się obaczyć, powiedz mu, żem do śmierci był jego
180 13|            prawo było prawem, trzeba mu czegoś więcej przyznać,
181 13|           był, nikogo nie prosił, by mu dekret napisał. A kto był
182 13|         ojczyzny, szacunek publiczny mu się wracał i mógł spać spokojnie.
183 13|             że nigdy mól serca gryźć mu nie przestał, że gardził
184 13|       którego mógłby wyjść, gdzie by mu się podobało, bo warty nie
185 13|       przemówił do narodu, zalecając mu bojaźń Boga i posłuszeństwo
186 13|        Jezusa, Marii i Józefa, kiedy mu głowa na rusztowanie spadła.~
187 14|              jeden szeląg, najmilszą mu była, bo dała więcej niż
188 14|              mil kilkadziesiąt, żeby mu syna wyswatał; a wszystko
189 14|     pocieszać i nalegać na mego, aby mu się powierzył z powodu widocznego
190 14|          prośby przyjaciela, zwierza mu się, że jest zmuszonym życie
191 14|              do ojca, jak długi padł mu do nóg, zmyśliwszy, że się
192 14|           syna, wystrofował go i dał mu te pieniądze, ale pod warunkiem,
193 14|             warunkiem, że syn musiał mu przysiąc na Ewangelii, że
194 14|             przyjaciela i powiedział mu:~- Życia sobie nie odbieraj,
195 14|            Kazania, nazajutrz kazano mu się stawić przed wojennym
196 14|            waćpan, panie Czapski? On mu:~- Bóg świadek, że nie przypominam
197 14|             więźniowi! -i sam do nóg mu padł.~Dopiero poznał JW.
198 14|         których posiadało, a których mu rząd zabrał, musiało kontentować
199 14|           Kazaniowi. Wojejkow bronił mu się z garstką swoich, ale
200 14|      spełniono, i o to wrzeszczy, to mu w żywe oczy przeczy, jako
201 14|              tego nie odbierał; a że mu Puhaczew wierzył, kiedy
202 14|           diakowi przeczytać, mówiąc mu:~- Ja ciebie do mojej służby
203 14|             generałem deżurnym i sam mu swoje niby pismo zaczął
204 14|              i co godzina inny wiatr mu po mózgu dmuchał. Wszyscy
205 14|            po mózgu dmuchał. Wszyscy mu radzili, żeby na miasto
206 14|   buntowników jest przeznaczona? Jam mu odpowiedział, że nie będąc
207 14|              o tym tobie mówił?~A ja mu na to:~- Przysięgam, że
208 14|          zwierzchność i musiałem być mu posłusznym, jak pana tu
209 14|          postępki nie wykryły. Niech mu Bóg nadgrodzi! Dobrze, że
210 15|     rozumniejszym był od takiego, co mu dziś największy rozum przyznają.
211 15|         ledwo 15 garncy wydawała. Ja mu się żalę, a on na to takie
212 15|         powie czarno, raz biało, jak mu wypadnie. "Takie moje przekonanie" -
213 15|         należeć do konferencji. A ja mu na to:~- A na co ja się
214 15|         zrobił sędziemu nadzieję, że mu wyrobi ćwierć łokcia wstążki
215 15|        wojewodą nowogródzkim, wpadła mu była w oko córka niejakiej
216 15|              Niemca czy Francuza. by mu koło dziewczyny patronował:
217 15|           był wielkim panem, takiego mu strachu napędzili, że dwadzieścia
218 15|    przestając na jurysterii, z którą mu się dobrze działo, nie piął
219 15|         wileńskiego, pana mojego, iż mu wyrobił Order Złotego Lwa,
220 15|       tysiąca czerwonych złotych, co mu rokrocznie przynajmniej
221 15|            się przebrać i tyle tylko mu nie dostawało. Ale jakoś
222 15|           udadzą. Pan Fabian - świeć mu, Panie, na duszy! -lubił
223 15|             my za to zasłużyli?~A ja mu:~- Jużci, gdzie nie ma woli,
224 15|     znajomością, jaką miał, wszędzie mu w Polsce nietrudno by było
225 15|            Ale pan regent do śmierci mu nie odpuścił i raz przypadkiem
226 16|           nie żeni, to piątej klepki mu nie dostaje. Posłuchaj mnie,
227 16|             wyborze stanu, ofiarując mu i ten mój, jaki był, chętnie
228 16|           powierzchowną oznaką dając mu dowód uszanowania i prawdziwie
229 16|       zaszczytną, a i niemniej byłem mu wdzięczny, że publicznie
230 17|              dawniej nawet mało było mu podobnych; bo i rozum nadzwyczajny,
231 17|              Frasował się nieraz, że mu tak ciągła pomyślność się
232 17|              się w domu weselili. To mu upadło jak kamień z nieba,
233 17|          wzięci, że każdy ojciec ich mu zazdrościł; a córek było
234 17|          tego taki był zdrów, że już mu było niedaleko ośmiudziesiąt
235 17|          tylu godnymi dziećmi dawszy mu Tadeusza, jednego z największych
236 17|            trzeba. A czy tylko obraz mu takie roztargnienia dawał?
237 17|              zmazał swoją zdradę, to mu przyznaję; ale pokąd trzymał
238 17|            nie puścił -a potem kazał mu klęcząc przepraszać skrzywdzonego
239 17|             go bić ksiądz rektor, by mu zdrowia nie nadwątlił, ale
240 17|              sam go wyprosił.- A gdy mu go przedstawili, zaczął
241 17|              ale proszę ciebie, bądź mu odtąd przyjacielem, jako
242 17|           kasztelanica, przyrzekając mu przyjaźń, którą mu odtąd
243 17|      przyrzekając mu przyjaźń, którą mu odtąd dochował.~W szkołach
244 17|              nacierających, ile razy mu wypadało być Moskalem, choć
245 17|    najsłabszych bić się dawał, że aż mu guze występowały. Kiedyśmy
246 17|              pan Tadeusz, bywało, aż mu książki z rąk wydzierają
247 17|          prędko tego zaniechał. Była mu wpadła w oko panna Jewłaszewska,
248 17|          Wojskiego, niby dla oddania mu atencji, ale w istocie,
249 17|         wojnę ze Szwedami, przyrzekł mu Inflanty, które są nasze
250 17|       dzieciom i lękliwy, przekładał mu, że w tych rzeczach pierwsi,
251 17|             pan Tadeusz odpowiedział mu: "Co mnie waćpan rozumowania
252 17|         zrobił ofiarę: swojego konia mu podał i tym go ocalił, a
253 17|            pracy przyjaciele z Litwy mu dosyłali. Jak to u nas zwykle,
254 17|          wymówił się od ofiarowanego mu imieniem króla stołka w
255 17|             z niego banicją, wrócono mu nieprawnie odjęte urzęda,
256 17|       wojskiem moskiewskim poruczono mu dowództwo. Konfederacja
257 17|              tego cokolwiek, co dało mu słowo, a nawet przyłączyło
258 17|            nie wiedzą? - odpowiadali mu obywatele z nim będący. -
259 17|              a do Berezdowa nie było mu czego iść, bo tam już byli
260 17|              tam już byli goście, co mu dom zrabowali do szczętu,
261 17|         rzeczy gotował, nie dopuścił mu wpaść w ręce Moskalów, bo
262 17|      nowogródzki szlachcic, co mógł, mu swoich ludzi oddawał, i
263 17|     obryzgany został. Ta śmierć była mu krzyżem do dźwigania, bo
264 17|       drażliwszych uczuciów znacznie mu zdrowie osłabiło; tym więcej
265 17|           tych potworów, wydzierając mu laskę, silnie pięścią w
266 17|              mnie sejm oddał. Jestem mu wdzięczny, bo tam Ponińskich
267 17|        skonaniem zupełna przytomność mu wróciła i najprzykładniej
268 18|             się zbrodniarza, użyczał mu środków, którymi do cnoty
269 18|             księciu Michałowi, oddał mu tego syna w służbę - dość
270 18|             krajczym litewskim i dał mu kilka królewszczyzn, a między
271 18|     piastował. Wkrótce potem odumarł mu ojciec, co go zmusiło opuścić
272 18|          sobie zobowiązał ustąpiwszy mu starostwo orszańskie za
273 18|              największe nieszczęście mu się gotowało. Mamka pana
274 18|          dotknięty do żywego, pomaga mu potajemnie, ile tylko w
275 18|          dobrej wierze sądzili), jak mu wicesgerent doniósł spełnienie
276 18|      pobożności wychowywał. Wszystko mu się powodziło i żył w dobrej
277 18|           szacunku publicznym. Można mu było zazdrościć szczęścia,
278 18|            leciech niemało, odumarła mu żona, kiedy najmłodszy z
279 19|          lubo dowodzą Jego bytu, tak Mu działalność i potęgę okrajają,
280 19|             na koniec i cierpliwości mu nie stanie, zawsze jedno
281 19|       zwyczaju na dysputę i dowodził mu po swojemu, że tylko w Boga
282 19|           Marek z początku tłomaczył mu wszystko, jak potrzeba,
283 19|            waćpan się spowiadał?~Coś mu na to odpowiedział ni siak,
284 19|              kto posiada to, co może mu być co chwila przemocą wydartym.~
285 19|             pogoda.~A jeszcze lepiej mu się udało pod Rzeszowem.
286 19|              pana Puławskiego i mówi mu:~- Bóg z tobą, panie starosto
287 19|           rozpaskudził, a Bóg łaskaw mu pozwolił pragnąć księdza.
288 19|          którego chory pożył, ocalił mu duszę i nie opuścił go,
289 19|            książę Repnin, związawszy mu ręce i nogi, posadzili go
290 20|             na moje szczęście mogłem mu dać objaśnienie, jakiego
291 20|        kapocie go nawiedzam, oddałem mu, co tylko dnia poprzedniego
292 20|            wyuczyłem jego sługi, jak mu pas zawiązywać. I cały dzień [
293 20|             mnie, bym to przyjął. Ja mu się wymawiałem, że nie w
294 20|        żadnego oddarowania ustąpiłem mu moją starzyznę, ale on mnie
295 20|              przyjąć ode mnie to, co mu tak jest szacownym, więc
296 20|        przeczyści, przekłada - i tak mu czas schodzi. A jak mnie
297 20|         rupiecie i nimi się bawi, że mu gawędy nie potrzeba. My,
298 20|            zwiąże przysięgą, to choć mu czasem język zaświerzbi,
299 20|              język zaświerzbi, zaraz mu staje straszny sąd Boży
300 20|              i piecze, i kole, zaraz mu język świerzbić przestanie.
301 20|           zupełnie zagoiła, odnowiła mu się i wielkie mu czuć dawała
302 20|            odnowiła mu się i wielkie mu czuć dawała boleści, rozdrażniona
303 20|          niewygodą. A każdy z nas by mu rad swojego zdrowia udzielić,
304 20|             Ksiądz Marek obwinął był mu nogi w swoją opończę, którą
305 20|              cierpienie posyła, daje mu wielki skarb, byle z niego
306 20|              na ciele, a bywało, żeś mu nadto dawał rozkoszować;
307 20|          napisał; a jak cierpisz, to mu rachunek mażesz, jak będziesz
308 20|              sam posyła, pewnie jest Mu miłą. Panie chorąży, dotąd
309 20|     wypiastowali, a z którego trzeba Mu będzie złożyć rachunek.~
310 20|        podobnych jemu panów rady, co mu za chleb Rzeczypospolitej
311 20|       puszcza się do Warszawy. A ja, mu przerywając: "Ach, tatku,
312 20|           miał twarz stary, że można mu było się powierzyć, i miałem
313 20|              jeszcze trzymać. Tak ja mu:"Wiesz, panie ojcze, że
314 20|          gdybym miał czym, w łeb bym mu wypalił jak psu, a nikt
315 20|            się i nie dowiedział, kto mu się przysłużył. I przyznam
316 20|        starosty nie powstaję i umiem mu być posłusznym, kiedy trzeba,
317 20|            zaprosił; mam prawo w łeb mu strzelić. A potem... żartuj
318 20|             to Sas, to Piast!~Ale my mu wszyscy przerwali mowę:~-
319 20|              pułkownik Łukawski -daj mu Boże wieczne odpocznienie -
320 21|             zapomnieć nie może i tak mu wszystkie okoliczności skieruje,
321 21|       kacerstwo husytów wznawia. Ale mu nic to nie zaszkodziło,
322 21|    przystawał. A na koniec niechętni mu pasterze i kapłani nie bardzo
323 21|              króla dla powinszowania mu szczęśliwie zawartego karłowickiego
324 21|  karłowickiego traktatu, przedstawił mu żonę i dzieci. Jeszcze w
325 21|             z nich nie dał to, co by mu szkodzić mogło; a tylko
326 21|           szkodzić mogło; a tylko to mu uszkodziło, co z woli swojej
327 21|              w takim razie dziękować Mu trzeba, że Jego mądrość
328 21|              tym, o co prawo pozwala mu się upomnieć. A co się tyczy
329 22|       człowiek przedpotopowy. Cóż by mu był za zysk, gdyby swojej
330 22|            Korsaka dla powinszowania mu rocznicy imienin. Było nas
331 22|            był wielce pobożny, kazał mu z sobą mówić różaniec. Gdy
332 22|        pamiętać będę - i wkrótce dał mu chorąstwo w tejże chorągwi.
333 22|              w puszczę cudnowską. Ja mu na to:~- Dobra i łaskawa
334 22|              gdzie bezpiecznie, a ja mu, co będę mógł, szlachty
335 22|       powiedzenia, tylko podziękować mu za łaskę; a on, na niej
336 22|             muszą być spokojni.~A ja mu:~- A to piękną będę mieć
337 22|             jego spotkać; nie daliby mu rady. I pan porucznik nieraz
338 22|          mnie skałek przywiózł, anim mu macał szarawarów, chociaż
339 22|            do jego Hałacy. Wdzięczny mu jestem, iż mnie oszacował
340 22|           dobrą opinią o mnie bardzo mu dziękuję. U niego źle mi
341 22|       porozumiemy. A pan łowczy, jak mu ludzi odeszle, wiem, że
342 22|       elizawetnych rubli, i te oddał mu, dodając:~- Rozbierz mnie
343 22|           kilka tynfów, czy i te już mu zabierzesz? Nie godzi się!~-
344 22|               a rozbójnik z tego, co mu Pan Bóg w cudzej kieszeni
345 22|          Panie Pawlik - powiedziałem mu - kiedy tak się Panu Bogu
346 22|           Przepraszam, że przerwałem mu zabawę.~Przyznam się wam,
347 22|         nakładał, potem do polowania mu asystował. Kazał go pan
348 22|           będąc na usługach. Jeszcze mu tam z początku szło siako
349 22|       gospodarza, na goły brzuch żar mu kładzie i poty dmucha, póki
350 22|       kładzie i poty dmucha, póki on mu do ostatniego szeląga nie
351 22|    zreflektował go, przekładając, że mu, będącemu szlachcicem, a
352 22|    ekonomiami w umowy wchodził i one mu się opłacały. Niektóre corocznie
353 22|         opłacały. Niektóre corocznie mu haracz dawały, jakby jakiemu
354 22|       napaści. Kahał piatecki płacił mu pięćset złotych na rok,
355 22|               jego kum; a z tego nic mu się złego nie stało, bo
356 22|          skargą, zaraz posyłam, żeby mu sprawiedliwość zrobiono,
357 22|      uzbrojonej i odzianej. Chciałem mu iść na odsiecz, ale Pawlik
358 22|         prosił. I chyba głupi miałby mu to za złe. Jakoś umowa z
359 22|         kursował. Sprawiedliwie dano mu drugi stopień w szwadronie,
360 23|             lubo przez dwa lata może mu jakie tysiąc batogów sypnął,
361 23|             i posunę go z czasem, że mu nigdy na kęsie chleba nie
362 23|          szło na kartę. Czas niejaki mu się udawało; ale jednego
363 23|        wierzchu.~I natychmiast kazał mu pięćset łóz odliczyć, bo
364 23|          twojego pana znieważyć?~Ten mu na to:~- Cóż miałem robić
365 23|            pana, od czterech lat, co mu służę wiernie, jeszcze szeląga
366 23|           Książę natychmiast darował mu pięćset tynfów, właśnie
367 23|             jeden Wołodkowicz mógłby mu dotrzymać. Pojedynki miewał
368 23|             przy kielichu powiedział mu:~- Panie kochanku, pókiś
369 23|       spadkobiercem jego pana. Wręcz mu powiedział:~- Ja nie waszej
370 23|               iż jego dworzanin syna mu okaleczył. Jeno książę chorąży
371 23|       okaleczył. Jeno książę chorąży mu odpowiedział:~- Niech książę
372 23|             sercu nie miał, wypuścił mu dożywociem Wilczyznę, wioseczkę
373 23|         ledwo dwudziesty czwarty rok mu się kończył, choć żadnego,
374 23|             strony opiekuna; ale gdy mu pan Ryś bąknął, że czy wola
375 23|              ominie, a zatem, jeżeli mu będzie nieżyczliwość okazywał,
376 23|          stryja zbił z tropu, że sam mu został swatem. W istocie
377 23|          ufny w swoje imię, wyrzucił mu, że tak długo będąc wykarmiony
378 23|            ognia, i rzeczywiście pas mu rozwiązała. Pan strażnik
379 23|             pożegnała męża, powiwszy mu jedyną córeczkę, on ledwo
380 23|         nowicjatu jezuitów. Tam, jak mu ogolili brodę a wzięli go
381 23|   dziedzictwa i do ojczyzny, milszej mu nad wszystkie dziedzictwa,
382 23|         ściśnione poniżej kolan, aby mu gładko wyglądały spod kusego
383 23|           ale ksiądz krotofilny robi mu następną psotę: między pokojową
384 23|           kilku miesięcy jednak szły mu interesa pomyślniej, gdy
385 23|           sobie jego pisanie, zlecił mu, aby księcia Hieronima uczył
386 23|             jakby skrzypłe, z gardła mu wyleźć nie mogły. Na koniec
387 23|            dworu okropne wymówki jął mu robić. Pan Tadeusz z początku
388 23|               dla miłości Boga, a ja mu uszkodzone buty odsłużę
389 23|            batogami straszysz, chleb mu odebrawszy. A wszyscy pójdą
390 23|              do księcia, tam padłszy mu do nóg, opowiedział całą
391 23|          jego ojcowiznę, nie pozwala mu służyć księciu, pokąd nie
392 23|           dowód, że jego usługi były mu wdzięczne i pożyteczne,
393 23|            najpiękniejsze świadectwo mu podpisał. Kazał potem odliczyć
394 23|              Szukiewicza, powiedział mu:~- Waszeć biedy narobił,
395 23|          byli towarzyszami, objaśnił mu wszystko co do najdrobniejszych
396 23|         doświadczonym, nie zaniedbał mu przekładać, iżby najwłaściwiej
397 23|           obrazą Pana Boga, przerwał mu pan Ryś tymi słowy:~- Roboczy
398 23|              przez grzeczność powiem mu, że mam Scypiona za uczciwego
399 23|             to prawda. Tym samym, że mu staję, widać, że go szacuję;
400 23|              bo nie mam czasu dłużej mu służyć.~I tak księdza odprawił
401 23|             ręku pana Tadeusza, ręka mu z pałaszem padła na ziemię -
402 23|               My wszyscy pobiegliśmy mu na ratunek z lekarzem, którego
403 23|              się podjął już nie rękę mu wrócić, bo ta aż w dzień
404 23|            ostatecznego sądu wrócona mu będzie, ale choć przy takim
405 23|              ciężkim kalectwie życie mu zachować.~Ile dotąd gorszył
406 23|        zalanymi łzami, błagał go, by mu odpuścił swoje nieszczęście.
407 23|           odstąpił, wszelkie posługi mu czyniąc, jakby jaki pachołek.
408 23|          kilku tygodniach powiedział mu jednego razu:~- Słuchaj,
409 23|            była ze mną.~I nie dawszy mu czasu odpowiedzieć zawołał
410 23|            tak nigdy sprzeciwiać się mu nie będzie. Niewiele ją
411 23|          Tadeusza Scypiona, bo kiedy mu dawał ostatnie błogosławieństwo,
412 24|        sztabą martwą w ręku tego, co mu przewodniczy, choć on prowadzi
413 24|            powiodło, a tamten chciał mu dowieść, pokazując palcem
414 24|          chrzest wynaleźć; a chociaż mu nie przeczyli ani rozumu,
415 24|     nieboszczyka króla za odmówienie mu buławy litewskiej po śmierci
416 24|         Litwę zajmowała, nie złamali mu wiary i poddaństwa. Owszem,
417 24|             znalazł się żaden, co by mu tego pełnomocnictwa zaprzeczył.~
418 24|       ugaszczać. Razu jednego, kiedy mu służyłem w jego domku z
419 24|              takiej nodze postawiłem mu interes z sukcesorami tegoż
420 24|           nimi, czterdzieści tysięcy mu odliczono. A służyłem mu
421 24|             mu odliczono. A służyłem mu z przyjaźni, bo żadnej nagrody
422 24|    przywiązanie szlachty oświadczone mu przez cnotliwe usta nieskażonego
423 24|           wojewody. A potem, gdy ten mu przedstawiał urzędników
424 24|          między innymi przedstawiony mu był pan Michał Rejten, nasz
425 24|             chorąży Rdułtowski podał mu swoje ramię, a pan Stanisław
426 24|            szanowny kapłan przyniósł mu mszał i klęcząc podał mu
427 24|             mu mszał i klęcząc podał mu św. Ewangelię do ucałowania.
428 24|             Bóg mi go odebrał, niech Mu będzie chwała na wieki wieków!
429 24|            ochotę do wojska, kupiłem mu chorąstwo w ósmym pułku
430 24|              króla, jak długi padłem mu do nóg i rozbeczałem się,
431 24|             moja rzewliwość nie była mu od smaku.~Że była właśnie
432 24|            może, i dziękuje Bogu, że mu prawo nie pozwala karać
433 24|           miłych poddanych, czego by mu i własne serce zabroniło.
434 24|          królem, podawali je i chleb mu krajali. Pan Jan Kiersnowski,
435 24|               kiwnął na niego i swój mu kielich pokazał, by i jemu
436 24|            wysiadającego króla, padł mu do nóg, dziękując za zaszczyt
437 24|           dekret nakazujący zapłacić mu sześćdziesiąt tysięcy. Prosiłem
438 24|             żaden prostak nie chciał mu być posłusznym. "A co to -
439 24|    bałwochwalstwa zniszczył. Pan Bóg mu to nadgrodził, powierzając
440 24|              nadgrodził, powierzając mu panowanie nad ludem, którego,
441 24|              tak się nam popisał, że mu pan chorąży po odjeździe
442 24|       polskiej i litewskiej.~Co król mu odwdzięczył miłym uśmiechem.
443 24|         szlachty, ale widno było, że mu to nie służyło, i choć w
444 24|             o wakansach i przekładać mu życzenia obywatelskie.~Jakoż
445 24|           równym zapałem przysięgali mu wiarę. Taką miłością zapaliliśmy
446 24|      naprzykrzyli jemu, bośmy chwili mu wolnej nie zostawili. Co
447 24|            pracą zmęczony, że wczasu mu potrzeba - na siłę my się
448 24|           łez mnie rozczulił, bo jak mu Magdusia oznajmiła, że cześnikiem
449 25|             on kiedyś blacharzem, co mu nie krzywdę, ale zaszczyt,
450 25|          przynosiło, bo któż by miał mu za złe, że męstwem i zasługami
451 25|          dumny, ale względem równego mu magnata; względem szlachty
452 25|          piwnicy, że aż po pas broda mu urosła. Otóż i wszystkie
453 25|     zagodziwszy pana Hutorowicza, by mu w tym wyroku nie przeszkadzał.
454 25|             nie przynosiły tyle, ile mu jedna; a po śmierci, nie
455 25|             pewnemu szlachcicowi, co mu naprzykrzał się w karczmie:
456 25|     staroście kaniowskim, a ja byłem mu osobiście znany, nawet miałem
457 25|         powodu cały tydzień służyłem mu w Kaniowie - i mogę się
458 25| Lubomirski-mi, przypomniał sobie, że mu jeszcze coś należy od starosty
459 25|              mnie przyjął, że padłem mu do nóg, łzami się zalawszy.
460 25|              przekonania nie godziło mu się być czynnym. I tyle
461 25|              wszelką wygodę. Nie był mu tedy tajny mój interes z
462 25|               a najgłębsza kresa, co mu lewy policzek na dwie części
463 25|            szablica. Właśnie zapalał mu lulkę kozaczek, mający za
464 25|              dobrze pije, ale daleko mu do niego. Na całej Koronie
465 25|            mię wypytywał o znajomych mu Litwinach i nie było mowy,
466 25|         wpadł w ręce Kozaków, którzy mu relacje gotowe wytrzęśli.
467 25|             dominikan jakoś z daleka mu przymawiał; ale bazylian
468 25|              bez wiwatów. Wszystkich mu znanych Litwinów pił zdrowie
469 25|      dziękczynny i nie taję się, żem mu kolana ucałował.~Już dawno
470 25|           złożył szlachectwem, dałem mu pokój, i choć okradł mnie,
471 25|          uchopył i piatsot tam kazał mu nasypaty, hde potrybno,
472 25|              szlachectwo protiw Bohu mu pryznały, i wieżę kazali
473 25|            Potockich przybyło." A ja mu na to: "Uwa! A szczo to