Part

  1 1 |    przymówek do wymówek. Jak zaczął ich podjudzać JW. marszałek
  2 1 |     gospodarstwa, kiedy ja nie będę ich na sesji w Dukli uczyć".
  3 2 |            tam czterech leży, a oto ich konie; przez tę chudobę
  4 2 |             to wyśledzili, czterech ich nań zrobili zasadzkę, ale
  5 2 |             konie; zatem, dostawszy ich, powiązał ich cugle do swoich;
  6 2 |             dostawszy ich, powiązał ich cugle do swoich; szczęście,
  7 3 |            przestępstwa, co by dziś ich miano za żart, to i ludzi
  8 3 |         drugie tyle dóbr nabyć, ile ich miał, choć miał ich niemało,
  9 3 |             ile ich miał, choć miał ich niemało, i już zabierał
 10 3 |           uzbroiwszy, przyprowadził ich do Generalności, w Mohilowie
 11 4 |            wierzył w upiory i mocno ich się obawiał, więc z tego
 12 4 |         złączyli. To ów basza wedle ich obyczaju okazał, iż nam
 13 4 |            przytomni Francuzi mogli ich rozumieć?~A ja na to:~-
 14 4 |            Czy z występną lekkością ich potępiając, zastanowili
 15 4 |     potępiając, zastanowili się nad ich wielkimi dziełami, których
 16 4 |        naszą wiarę, trzeba już było ich statut na polski język wytłomaczyć;
 17 4 |            równości polskiej niżeli ich przodkowie szczególnych
 18 4 |             narodu i jaka była myśl ich przodków. Zygmunt i syn
 19 5 |             przyjmował i wprowadzał ich do żony, a wszystkich, nie
 20 5 |          wszystkich, nie wchodząc w ich godności. Bo choć my, niżsi,
 21 5 |           to niemiłosiernie plagami ich karał. Więc ci panowie mariaszem,
 22 5 |         mówili, a my, młodsi, radzi ich mowie przysłuchiwać się:
 23 5 |            haniebnym sejmie, któren ich niewolą ratyfikował i w
 24 5 |         ażebym nie był pewny, że te ich zasługi i cierpienia trwają
 25 5 |             urodzony, na mniemanych ich inkwizycjach w Smoleńsku
 26 5 |           mówiono o rzeczach, które ich bawić mogły. Pamiętam, jak
 27 5 |   adherentów domu Czartoryskich i z ich łaski otrzymał wysokie w
 28 5 |          solenny dla gospodarstwa i ich przyjaciół: zaręczyny pana
 29 5 |           siostrzanach. On to posag ich matki wydźwignął, gdyż cały
 30 5 |             jako W. stolnik szuka w ich domu szczęścia dla syna
 31 5 |         raczcie mnie wybaczyć, iż w ich przytomności sam intercyzę
 32 6 |           usiłując JW. Niesiołowski ich rozdwoić namówił pana Kazimierza
 33 6 |       szwagrowie, i tam starano się ich pogodzić; ale jak zaczął
 34 6 |          tedy nie było podobieństwa ich pojednać, a czas sejmikowania
 35 6 |           Odmówił im ludzi, ofuknął ich i miał niby powiedzieć,
 36 6 |         miał niby powiedzieć, wedle ich relacji, że tylko szaleni
 37 6 |          Jak wrócili dojeżdżacze, a ich relacja zaczęła biec po
 38 6 |         nowogródzkiego bali się, by ich nie podpalono. Ale wszystko
 39 6 |       raczcie oświadczyć, którego z ich dwóch życzycie sobie na
 40 7 |          się z tego, com był winien ich ojcu, bo moją niewielką
 41 7 |            wnuków kiedyś zajmie i w ich sercu rozżarza tę miłość
 42 7 |             puch ją rozbił, obydwie ich armaty zabrał, a nie mogąc
 43 7 |          armaty zabrał, a nie mogąc ich uwieźć, zagwoździł. Pan
 44 8 |      owładną twoje dobra i napełnią ich bombizami. Ja bym ci radził
 45 8 |   mężowskich nie miała, pokąd żyła, ich nie zajął, zostawując jej
 46 8 |      koroniarzowskim językiem, a ja ich nie ze wszystkim rozumiem.~
 47 8 |           marszałka młyńskiego. Ja, ich chcąc pocieszyć, powiedziałem:~-
 48 8 |            deputatów za sobą i czym ich nabywać; a sumienie swoje
 49 8 |   nikczemników skusiwszy, przywiódł ich do najszkaradniejszego występku -
 50 8 |          tylko ulubieniec Boży może ich uzupełnić.~Tak i trybunał,
 51 9 |        wieśniaczek świadczą błogość ich życia. Słyszałem, że od
 52 9 |         bardzo pomyślnie, ale wedle ich praw koszowy nie powinien
 53 9 |             poznać po szlachetności ich rysów i czystości białych
 54 9 |      podszyte, zgoła strój skromny, ich wiekowi przystojny; ale
 55 9 |           okazywały i dowodziły, że ich mężowie i rodzice byli majętni.
 56 9 |            Żyd arendarz wiadrami na ich rozkaz gorzałkę i miód nosił,
 57 9 |            nie śmieli im odmówić za ich zdrowie po parę szklanek
 58 9 |      Humaniu, a tam dowidatysia, co ich koszowy pomer; tak spiszajut
 59 9 |             Nym słonko zajde, to wy ich obaczyte, jak oni u sebe
 60 9 |            nie minęło, a jak zaczął ich Żyd rachować, zabrał im
 61 9 |           im co do grosza wszystkie ich pieniądze, ze tylko każdemu
 62 9 |            ale że przechodząc przez ich ziemowliki, będziemy często
 63 9 |      nawiedzani przez towarzyszów i ich czeladź i każdy pić będzie
 64 9 |           kijowskiego, nie tylko że ich odpierał i raz tyle tej
 65 9 |             przedmieściu Humania na ich ciała usypał, ale na samą
 66 9 |          żonki sami mają, dla popów ich nie wystarcza; Zaporożcy
 67 9 |            żadnej nie wolno nogę na ich posiadłości położyć. Ludność
 68 9 |          się od prostych Kozaków, a ich mieszkania mało co były
 69 9 |      regestrowych towarzyszów, jako ich czeladzi, którym się podobało
 70 9 |      niektórzy, bo próżniactwo jest ich największą pociechą. Przybyliśmy
 71 9 |            na pal wbito w Żytomirzu ich rodzonego siostrzeńca, czernca
 72 9 |             watażką hajdamaków i na ich czele wiele rabunków i okrucieństw
 73 9 |       Majboroda, nowy koszowy, jest ich narzędziem. Tyle tylko możemy
 74 9 |        swoje panowanie, nie ścierpł ich swobodnego życia, podczas
 75 9 |             nie byłby się gorszył z ich niepodległości. Ale starszyzna
 76 9 |        majątku. Kto tylko nie był z ich ręki, u dworu naszego nie
 77 9 |             w Orszy na dewocji przy ich klasztorze. Rodzice mojej
 78 9 |          się nie przestaną za synem ich dobrodziejki. I to wyrzekłszy,
 79 9 |           oddaliła, łatwo więc było ich namówić, aby mnie w zemście
 80 9 |        prostymi, są wielkie cnoty i ich zapalona miłość do swobody
 81 10|            francusku, bo człowiek w ich książkach znalazłby jakieś
 82 10|          nie potrzebowali i jeszcze ich mogliby czegoś nauczyć.
 83 10|          nauk bez żadnego przymusu, ich bawiąc - a to tym sposobem:
 84 10|          były, i sami popieczeni, i ich czuprynom się dostało. A
 85 10|            i książę do czego innego ich gotował, jak do stawienia
 86 10|             się, iż dziesiąta część ich oprymuje. Książę już nie
 87 10|          powstanie pułku - i żywcem ich połapie co do jednego. Wstyd
 88 10|    spuszczać, do góry biegł, szablą ich kaleczył i do odwrotu zmuszał.
 89 10|      dopiero żołnierze go wzięli; w ich ręku będąc, jeszcze jednego
 90 10|             naczelników i dopełniać ich rozkazy, a nie wchodzić
 91 10|           wchodzić w sprawiedliwość ich rozporządzeń. Jeżeli otrzymam
 92 11|          części całego towarzystwa. Ich obowiązki były: na każde
 93 11|            na jakiego kolegi, co by ich rozsądził. Z tego powodu
 94 11|           komplanacji, stosownie do ich znaczenia pospolicie przyjętego.
 95 11|       mężowi; że kiedy książę raczy ich osądzić, wszelką ufność
 96 11|      jeszcze na gorszym. Książę, że ich obydwóch lubił, a chciał
 97 11|           panoszą - i to cały dowód ich przywiązania.~A te słowa
 98 11|           koni ukradziono. Szukając ich, opytem trafił do Słonima,
 99 11|            trafił do Słonima, gdzie ich znalazł u Fejbisza, pierwszego
100 11|             garniec, ale i dziesięć ich by się wypróżniło i aniby
101 11|           wesele chorążanki; nie ma ich dotąd. I wstydzić się trzeba
102 12|             co nam wyrzucano, żeśmy ich nie mieli, i teraz nie widzę,
103 12|          bitwach wsławiali, a sejmy ich za szlachtę przyznawali -
104 12|             nosy do góry zadzierają ich synowie I cóż może być dobrego
105 12|          koniach, w Piotrkowie było ich kilkuset. A Sawa, co się
106 12|           że stolica dostanie się w ich rękę, że gwardia koronna
107 12|        karabinierami i Dońcami, tak ich za sobą wyprowadził, że
108 12|             staw wielki przedzielał ich od nas, a grobla długa prowadziła
109 12|        uciekać w nieporządku, i już ich był oderżnął, ale nad samą
110 12|            spostrzegli, że nie Sawa ich prowadzi, pierzchnęli tak,
111 12|            szyk moskiewski i zmusił ich do ucieczki. Ale wszystko
112 12|           że jak tylko się wyleczy, ich znajdzie, gdzie by oni nie
113 12|           około trzechset ludzi, co ich miał jeszcze, ledwo pięćdziesiąt
114 12|   poodrzynać pan Sawa odwetując się ich okrucieństw, o których nadmieniłem,
115 12|        sadowią go na koniu, aby był ich przewodnikiem, i w czterdziestu
116 12|           im grzeczności robi, rada ich potraktować, ale oni, obtrząsnąwszy
117 12|          odepchnęli oficera; ale on ich obydwóch zakłuć kazał, i
118 13|           się zbierali, dlatego też ich prawa były częścią religii
119 13|           takie kazirodztwa papieże ich wyklinali, chcąc, aby oni
120 13|            poddanym, a nie gorszyli ich. Ale jak potem wymyślono,
121 13|         walecznych monarchów, co to ich posągi widujem, a o których
122 13|         utrzymują, może dlatego, że ich matkom łatwiej było na to
123 13|            i pań naszych - i bardzo ich z wielkiego rozumu chwalono.
124 13|              i nie dziwiłem się, że ich przepędzono; bo rządzący
125 13|            dlatego też wysoki rozum ich się trzymał. A który magnat
126 14|            całej Wielkopolsce stały ich komendy. JW. pan Czapski,
127 14|         naród, tyle tylko winny, że ich znosi. Ale to jest poena
128 14|            garstkę cudzoziemców, co ich za innych uciskają, nimi
129 14|     barskich znachodzi się, większą ich część swobodnie puścił i
130 15|            profesorom wileńskim, co ich uczą! Użyj którego z nich
131 15|           jaki po zaborze nastąpił, ich rozum lepszy od naszego.
132 15|       uciskania poddanych, podnosić ich do godności człowieka. Ale
133 15|             z samej obawy oburzenia ich na siebie, dobrze musieliśmy
134 15|        osiadły ladaszczyce. Szukano ich tam, ale złap wiatra w polu!
135 16|            niemniej otuchy w dalsze ich błogosławieństwo, rozpatrując
136 17|          folwarków tam było, a tyle ich przykupił, że zostawił dzieciom
137 17|            go w Gruszówce, a nie on ich w Nowogródku ani w Warszawie.
138 17|             wzięci, że każdy ojciec ich mu zazdrościł; a córek było
139 17|           matki. Za życia powydawał ich za potomków pierwszych domów
140 17|           wybranych, co by wszelkie ich sprawy z mieszczanami sądził
141 17|          nich sprowadzony, będzie w ich ręku ślepym narzędziem ich
142 17|          ich ręku ślepym narzędziem ich może zamiarów zbawiennych -
143 17|   najcnotliwszych mężów. Ułudziwszy ich obietnicami zwodniczymi,
144 17|             zwodniczymi, przywabiła ich, aby podnieśli konfederacją
145 17|    tamecznymi mieszkańcami. Większa ich część sprzyjała wprawdzie
146 17|         prawda, że nie wiemy, wiele ich jest, ale oni co do jednego
147 17|             nas mogą; abo ten i ten ich już nie nauczyli na pamięć?~
148 17|     nakarmił:~- Pozwólcie, niech ja ich policzę; może ich tylko
149 17|          niech ja ich policzę; może ich tylko garść, dla postrachu,
150 17|          tylko do żywota przywiązać ich mogło, i że są przygotowani
151 17|          Nie było ofiar, którymi by ich nie kuszono, aby od manifestu
152 17|            opamiętaj się.~Straszono ich odsądzeniem od czci i konfiskatą
153 17|           odpowiedzieli. Wywieziono ich na koniec za miasto, a pan
154 17|      Gurowski, któremu zlecono było ich wywieźć do pierwszej poczty,
155 17|           się widzieć, mówiąc:~- Ja ich nie znam. Obywatele nowogródzcy
156 18|            narodów upadło, że ledwo ich pamięć zachowuje się między
157 18|             dotykalnie świadczyło o ich niegdyś bycie, to tylko
158 18|             bycie, to tylko pomniki ich wiary. Te trwają dotąd,
159 18|             trwają dotąd, a pomniki ich potęgi, lubo bardzo starownie
160 18|      dotuszać, o tyle jest okrutnie ich potępiać. Dziękujemy naszemu
161 18|   silniejszą niżeli zniewieściałych ich potomków, którzy nie są
162 18|             przytomnego, i tam przy ich staraniu odzyskałem zdrowie
163 18|    kilkutygodniowej niemocy. Kiedym ich pożegnał, tak mnie opatrzyli,
164 18|       opatrzyli, że mogę wyznać, że ich groszem trafiłem w Krakowskie,
165 18|            o wszystkich szczegółach ich fundacji i to teraz z przypomnienia
166 18|          jego włości, przepraszając ich za krzywdę im uczynioną
167 19|            niż się trzymać tego, co ich wiara nauczyła i co ludzie
168 19|       mówili, że Jego nie ma.~Wedle ich, cuda są urojenia ciemnoty.
169 19|     nadzwyczajnego przyznawali, ale ich postępki rozsądnego badania
170 19|             na spisy uchwycić, a on ich przeżegna drewnianym krzyżem,
171 19|            my za nimi, że gdyby nie ich armaty, bylibyśmy cały ich
172 19|          ich armaty, bylibyśmy cały ich obóz zdobyli.~Ale nie na
173 19|          wczorajszej potyczce jeden ich pułkownik śmiertelnie rannym
174 19|              że więcej dwóch mil do ich obozu a jeśli przede dniem
175 19|          oczu zniknęli: chyba wiatr ich by dopędził; ale setników
176 19|            przewodników i swobodnie ich puścić: oni mnie tu zawieźli;
177 19|         opierał, pan starosta kazał ich puścić, z wielkim żalem
178 19|       krótka była sprawa; puszczono ich na wolność wedle żądania
179 19|         kary, która na nich czeka w ich obozie, że rozkazu nie dopełnili.
180 19|        Repnina, przy nich będący, a ich samych puścił, zadość czyniąc
181 19|            potem się dowiedzieli, i ich, i całą eskortę kauczukami
182 20|             gospodarstwie, bo wedle ich zwyczajów to był dobry gospodarz.
183 20|           jakoś dawna polska natura ich się trzyma, że roli pilnują,
184 20|      przyjęcia ludzi, a nie widzieć ich u siebie. U nas by obywatel
185 20|              choć ani oni sami, ani ich dzieci nawet ich się nie
186 20|          sami, ani ich dzieci nawet ich się nie doczekają. Ale co
187 20|             do jakich dzieł Pan Bóg ich przeznacza i dlaczego to
188 20|         wielcy potomkowie wasi będą ich czytać z uniesieniem w odnowionej
189 20|        pamięć wasza nie zaginie ani ich wdzięczność. Panie chorąży
190 20|          sam duch, to samo czucie i ich będzie ożywiać. Jako obywatel
191 20|           jeszcze cierpiący (blisko ich zjadałem chleb ze schabem,
192 20|            dla mnie wylani; raz, że ich klasztor w Olesku naszej
193 20|        lepsza byłaby dola gęsi, com ich przywiózł, niż moja."~To
194 20|            podściwcami, poszedłem z ich kanalarzem, który mnie od
195 20|       miałem powodu się obawiać, bo ich miłość ojczyzny nie mniejsza
196 20|       daliby nam, żebyśmy jednego z ich braci zamordowali.~- To
197 20|             wodza, i tylu mężów, co ich i naliczyć nie można, i
198 21|          rozbiłaby się na sam widok ich udręczeń, by jej łaska boska
199 21|          mamy szemrać, kiedy On nam ich nie daje - może dla naszego
200 21|        obywatelów oprócz skruszenia ich kajdan, a czy urzędnik wybrany
201 21|    styczność dały z ustawami obcymi ich obyczajom. Żyje się z urzędnikami
202 21|        urzędnikami naszymi, zna się ich na pamięć: krzyżyki, stopnie -
203 21|             oto jest bodziec, który ich napędza do urzędów. A to
204 21|        okrasa retoryczna, która ani ich samych, ani nikogo nie zwodzi.
205 21|        niepodległych, a na podłości ich władza się opiera - ale
206 22|     rozprawiać o powinnościach, ale ich dopełniać.~Pan Ambroży Korsak,
207 22|       ocierać się o szachownicę; to ich sprawy z Żydami sądził;
208 22|      przecie podkomendnych, kazałem ich w dyby zabić: cały dzień
209 22|            podziwienie, że do grodu ich nie odsyła; ale pan łowczy
210 22|        hajdamaczyzna ciągła. Gdybym ich do grodu odesłał, krótka
211 22|       krótka by była sprawa. Tam by ich powiesili, nimby słońce
212 22|           nie można. Wiedzą oni, że ich dwóch w moim ręku, z tego
213 22|         zrobili, bez grodu kazałbym ich wbić na pal: radzi nieradzi
214 22|             Pan porucznik nie znasz ich obyczajów: w Szyjeckiej
215 22|          fabrykantami, nawet dzieci ich do chrztu trzymają; święta
216 22|              swoich wskrzesisz, jak ich na pal wsadzą? Lepiej puść
217 22|           Rzeczypospolitej; a jakie ich było przeznaczenie, wszystko
218 22|           tym samym miejscu, będzie ich czekał mój namiestnik; a
219 22|           uzbierał i zaprowadziłbym ich do Baru. Poprzestańże na
220 22|      opiekunem będąc z prawa natury ich wuj pan Szczyt, podkomorzy
221 22|           będącą na opiece, i jakoś ich komisarz nadszedł, gdy z
222 22|          chcieli się prowadzić, dla ich urodzenia żadnego dobra
223 22|            odbicia naszych, chociaż ich pułk Dońców konwojował.
224 22|   nieprzyjacielskimi, bo każdy krok ich był nam wiadomy. Szliśmy
225 22|            pistoletów. Aż tu nasi w ich ręku będący, spostrzegłszy,
226 23|        stanu małżeńskiego; bo wedle ich wyobrażeń, ani żony utrzymać,
227 23|        należące do Rysiów, wyszły z ich domu, a co przewidując,
228 23|        organistów, a swoje córki za ich synów oddawali, tak iż kiedy
229 23|       pożyczenie pieniędzy i zawsze ich dostawał, bo każdy, jakby
230 23|        pańska fortuna dostała się w ich ręce.~Już książę chorąży
231 23|          się nie miłować wzajemnie; ich pożycie, nawet za dawnych
232 23|            po raz ostatni usiłowano ich pojednać. Ale gdy oba oświadczyli,
233 23|         mowy, sekundanci rozstawili ich o pięćdziesiąt kroków. Pan
234 23|            w postanowieniu swoim na ich wolę, odpowiedziała skromnie,
235 23|         dóbr i lat kilka patrzał na ich powodzenie. A gdy przyszła
236 24|        historii różnego rodzaju. Ja ich nie czytałem, bo oprócz
237 24|         przecie pewny jestem, że te ich pisma, lubo pokupne, żadnego
238 24|       jednak niewidocznie ulega sam ich woli. Pod tym względem uważając
239 24|            Otóż powiem wam, że jako ich wszystkich widziałem godzących
240 24|        pomimo ścisłej przyjaźni, co ich w jedno grono łączyła, każdy
241 24|             jenerała skarżą się, że ich w pośmiewisko obracał. Tak
242 24|          można, że przyszłość, jest ich, a nie naszą spuścizną.
243 24|         okropne stanowisko popchnął ich wszystkich upór w zamiłowaniu
244 24|            w zawodzie pełnym zasług ich sędziwego wojewody. A potem,
245 24|          łaska Najwyższego użyczyła ich województwu nacieszyć się
246 24|           się do służby, a na czele ich W. Chryzostom Rdułtowsld,
247 24|       publicznej usługi. Podzielili ich na oddziały tak, że każdy
248 24|          uważałem przysłuchując się ich dyskursom, dobrze z polskimi
249 24|          przesiadują, a przecie bez ich podpisu grodzkich sądów
250 24|            odezwał się, trafiając w ich myśl, o uszczęśliwieniu
251 24|     spędzono prostaczków, ile tylko ich można było nagromadzić.
252 24|      niecierpliwością oczekiwaliśmy ich przybycia, król jegomość
253 24|      obszerniejsze pole do dalszych ich zasług. Wiem, że długo byłeś
254 24|      zaszczytu, i niemało kosztu ta ich życzliwość nam przyczyniła.
255 25|        wiadome były, przekonałyby o ich mądrości i właściwości.
256 25|            przecież na wiosnę znowu ich pełno. W czasie Sejmu Czteroletniego
257 25|           co lubo teraz możni, lecz ich dziadowie w palce chuchali
258 25|       cnotliwi, kiedy prawodawcy na ich charakter jedynie się spuszczali.
259 25|             poddanych dworskich, co ich panowie z Wielkopolski i
260 25|      wątpienia, że i on sam niemało ich napłatał. Ale i on pod pewnym
261 25|          daj Boże moim wnukom każdy ich interes podobnie kończyć.
262 25|             a nawet i teraz, kto by ich na drodze nalazł, nie szczędziłby
263 25|           szczędziłby rąk swoich do ich podniesienia. Ale jak zaczęli
264 25|        wsich moich ludę j i Żydów z ich żynkami i det'mi w kuczu 
265 25|            nie jest on z takich, co ich najwięcej na Ukrainie i
266 25|           kazał mi za powrotem moim ich uwadomić, jak zachowuje
267 25|             uwadomić, jak zachowuje ich pamięć, a szczególnie, by
268 25| oficjalistów swoich, tych nawet, co ich ofukiwał na sesji. A jaki
269 25|     dygnitary, szczoby kołyś nyktob ich na ekonomow ne wziaw. Pan
270 25|           głośne na całej Litwie, a ich gniazdo, lubo u mnie się