Rozdzial

 501 3    |                 nie wyda się podejrzanym i czy nie poprosi on lub brutalnie
 502 3    |            otworzyć pakunku dla rewizji.~I nie trzeba sądzić, że tylko
 503 3    |              nadwiślańska, łącząca Wołyń i Ukrainę z Warszawą, nigdzie
 504 3    |                wagonach pociągów w biegu i wybieranie ofiary dla przejrzenia
 505 3    |           najbliższych granicy okolicach i w pociągach, idących wyraźnie
 506 3    |                  ławki, szpera po kątach i od czasu do czasu pyta:~-
 507 3    |                    brzmi dalszy rozkaz - i brutalna łapa żołdaka przerzuca
 508 3    |               rzeczy.~W wagonach drugiej i pierwszej klasy robi to
 509 3    |             Białymstoku, Grodnie, Wilnie i Kownie. Tutaj, oprócz zwyczajnych
 510 3    |               zielonych żołnierzy, stoją i dozorują specjalni dozorcy
 511 3    |       zrozumiałych dla otoczenia całego. I te nagłe napaści na wybraną
 512 3    |          podróżnego, to czyhanie z kątów i skośne spojrzenia, rzucane
 513 3    |           spojrzenia, rzucane na pakunki i podróżnych, sprawiają dziwnie
 514 3    |        nieprzygotowanych do tej napaści.~I wszystko to się robi na
 515 3    |               większość ludzi, stosunków i interesów nic wspólnego
 516 3    |           rozkazu gabinetowego ministra. I jeszcze bardziej, bo wbrew
 517 3    |                przed tym jej nie widział i o niej nie słyszał.~W tych
 518 3    |            granicy. Przychodzi na stację i, już wiedząc zawczasu, że
 519 3    |                     Nie ma rady. Postawa i mina zielonego nie wróży
 520 3    |                 interesów w Częstochowie i Piotrkowie.~- Częstochowa!
 521 3    |           próbuje się bronić, ale groźna i stanowcza mina zielonego
 522 3    |                 Piotrkowie przy wjeździe i wyjeździe.~Nareszcie - Warszawa.
 523 3    |               Nareszcie - Warszawa. Lecz i tu z kąta wysuwa się figura
 524 3    |                 z kąta wysuwa się figura i bardzo grzecznie, jak na
 525 3    |               podróż! Nieprawdaż? Piękna i zupełnie możliwa do sprawdzenia
 526 3    |          zupełnie możliwa do sprawdzenia i wypróbowania na własnej
 527 3    |                  skórze.~To przeglądanie i rozrzucanie rzeczy wyjeżdżających
 528 3    |        rozrzucanie rzeczy wyjeżdżających i przyjeżdżających podróżnych
 529 3    |               miastach - pomiędzy innymi i w Galicji. Tutaj celnicy
 530 3    |                  z sobą. Określonym jest i produkt, obłożony mytem,
 531 3    |                 produkt, obłożony mytem, i rozmiar opłaty. Każdy o
 532 3    |           przypadkowego, nic samowolnego i nic hańbiącego, Zieloni
 533 3    |                 Zieloni rosyjscy o setkę i więcej kilometrów od granicy
 534 3    |         człowieka o zbrodnię kontrabandy i na podstawie podejrzenia
 535 3    |             Sączu, Jaśle, Lwowie, Stryju i Stanisławowie, nie mówiąc
 536 3    |        zagraniczny produkt się znajdzie.~I czy sądzicie może, szanowni
 537 3    |                  z zupełnie nieznajomych i obcych mu ludzi.~Rozmawiałem
 538 3    |             Jechałem z Wilna do Warszawy i wypadkowo naprzeciw mnie
 539 3    |                 towarzysza podróży, lecz i na zdolnościach do zrozumienia
 540 3    |            służbowe na stacji wileńskiej i jedzie na odpoczynek zasłużony
 541 3    |              patrzał.~Żołnierz śmiał się i robił do mnie filuterne
 542 3    |               wiemy l Ot, stoisz, stoisz i z nudów do kogokolwiek przystąpisz -
 543 3    |               jakiego, naturalnie, wstyd i podejść, ale do Żyda, czy
 544 3    |           którego nam, chłopom, straszno i zagadać. Po co to, nie wiem.
 545 3    |         rozśmieszony naiwnością syna pól i stepów zauralskich.,~- Nie
 546 3    |            Otworzę ci walizkę, spojrzysz i co?~- Jak co nowego i bez
 547 3    |          spojrzysz i co?~- Jak co nowego i bez plomby, albo butelka
 548 3    |             spostrzegając mój uśmiech.~- I złapałeś co kiedykolwiek? -
 549 3    |            zdarza.~- Jak to, tak?~- A ot i dzisiaj. Stoję i patrzę -
 550 3    |                    A ot i dzisiaj. Stoję i patrzę - po pociągu zagranicznym,
 551 3    |             naczalstwa" nie było.~- Może i ocet był - dodał po chwili
 552 3    |        gospodarującą na naszych kolejach i drogach.~Dozorcy celni,
 553 3    |           stojący na dworcach kolejowych i w znaczniejszych miastach
 554 3    |           znaczniejszych miastach Polski i Litwy, są, naturalnie, nieco
 555 3    |              nieco bardziej wykształceni i nie tak naiwni, jak mój
 556 3    |                  podoficerów wysłużonych i bardziej sprytnych. Ci bez
 557 3    |                są bardziej niebezpieczni i zarazem bardziej wykwalifikowani,
 558 3    |           detektywi kontrabandy. Chociaż i oni z istoty swej dzikiej
 559 3    |       zwodniczymi cechami twarzy, ruchów i pakunków u przejezdnych.
 560 3    |             pewnością, że na sto, a może i więcej zaczepek z ich strony
 561 3    |        przynajmniej z obserwacji własnej i innych tak wnoszę. Widziałem
 562 3    |               Widziałem mnóstwo wypadków i przechodziłem sam parę razy
 563 3    |             spostrzegłem, by ta brutalna i niczym, oprócz dzikiej samowoli,
 564 3    |                ten sposób właśnie łapano i kontrabandę zwyczajną, i
 565 3    |                 i kontrabandę zwyczajną, i bibułę.~Z powodu tej trzeciej
 566 3    |                   a więc pociągu możnych i bogatych. Pasażerów było
 567 3    |                  któregośmy się zbliżali i do którego po drodze do
 568 3    |                niebie. Oprócz nas - mnie i kupca z Królewca - wyszło
 569 3    |               pasażerów, za którymi, jak i za nami, tragarze nieśli
 570 3    |                  nie opuszczały wesołość i zachwyt nad porządkami w
 571 3    |               zetknął z tą carską Rosją, i nie mógł dotąd przetrawić
 572 3    |                 otworzyli drzwi stacyjne i weszli do korytarza, prowadzącego
 573 3    |                widocznie nocnym czuwanie i chłodem porannym, rzucili
 574 3    |            Niemiec wypuścił z ust cygaro i bezradny, ogłupiały kręcił
 575 3    |         przyjezdnych, nic nie znaleziono i nareszcie wyszliśmy z rąk
 576 3    |               tej operacji był zgnębiony i przybity. Pił zamyślony
 577 3    |             zamyślony piwo w restauracji i widocznie nie mógł spokojnie
 578 3    |                  znaczna w pociągu - ale i w tym wypadku bez poważnych
 579 3    |                  spokojnego na przykrość i rewidować go, jak złodzieja.~
 580 3    |                  raz jeszcze cel rewizji i powiedziałem, że tak się
 581 3    |                 przy życiu takie wybryki i pomysły carskich urzędników,
 582 3    |         pogranicznej w różnych miejscach i na różnych pograniczach
 583 3    |                   gdzie mieszkają Niemcy i Łotysze, również nieznaczną
 584 3    |                  na pograniczu podolskim i wołyńskim, gdzie rząd i
 585 3    |                  i wołyńskim, gdzie rząd i Rosjanie czują się prawie
 586 3    |            siebie, w domu. Lecz w Polsce i na Litwie trzecia linia
 587 3    |               par excellence, nigdy rząd i jego poszczególny agent
 588 3    |            średniaków, napastuje chłopów i biednych, a rzuca się, jak
 589 3    |               jednak, że ciężkie pakunki i rzeczy, zawinięte w papier,
 590 3    |                niepodobna je przewidzieć i jedynym bodaj ogólnym prawem,
 591 3    |        przychodzącej z nad granicy, lecz i dla wędrującej z miejsca
 592 3    |              spotkać się może z napaścią i zaczepką zielonych. Dosyć
 593 3    |                stacji kolejowej w Polsce i Litwie każdy pakunek może
 594 3    |          okoliczność ściągnąć może uwagę i napaść zielonego.~Widzimy
 595 3    |           podszedł do mnie dozorca celny i grzecznie .poprosił mię
 596 3    |               lecz nieco wyniosłym tonem i po rosyjsku. Zielony, który
 597 3    |                   że jest dozorcą celnym i ma podejrzenie, że w mych
 598 3    |             Oburzyłem się na to ogromnie i krzyknąłem nań z góry, że
 599 3    |                Zielony nie odczepiał się i coraz natarczywiej domagał
 600 3    |                zawołałem na zielonego, - i ty durniu, nie masz prawa
 601 3    |           rewidować. Siadaj zaraz ze mną i jedź do urzędu celnego.~
 602 3    |               posłusznie siadł obok mnie i ruszyliśmy w kierunku komory.~
 603 3    |                 nic się u mnie nie okaże i będę go skarżył. Wypadkowo
 604 3    |            urzędnika celnego w Warszawie i wskazałem dozorcy na niego,
 605 3    |              swego naczelnika, struchlał i zaczął mnie przepraszać.~
 606 3    |             Udawałem jednak zagniewanego i dalej wymagałem, by jechał
 607 3    |            Przepraszał mię coraz goręcej i skarżył się na ciężki obowiązek
 608 3    |                  Okazało się, że ma żonę i dzieci. Ma się rozumieć,
 609 3    |                dorożkę, wyskoczył z niej i pożegnał mię wojskowym ukłonem.~
 610 3    |                 starej walizki bez zamka i obwiązał ją sznurami w bardzo
 611 3    |            miejskim zatrzymał go zielony i kazał otworzyć walizkę.
 612 3    |                 zaczął rozplątywać węzły i węzełki na sznurach. Zielony -
 613 3    |              obejrzał naszego towarzysza i widocznie z ubrania osądził,
 614 3    |               trzeba do najuciążliwszego i najbardziej kosztownego
 615 3    |           sposoby opakowywania człowieka i technika transportowa wynalazła
 616 3    |                gruba, ważąca prawie funt i jako-taka należy do najtrudniejszych
 617 3    |                 A że granicę likwidowano i już nie bardzo się liczono
 618 3    |                sposób ogromnie krępujący i męczący. Nigdy nie miałem
 619 3    |                jakieś marne 15-20 funtów i muszę wyznać, że mię to
 620 3    |                 cztery razy większą wagę i objętość.~Mąż owej dzielnej
 621 3    |               się w wagonie kilka godzin i wreszcie jechać dorożką
 622 3    |               ubraniem. Pociąg był nocny i gdy ruszył, moja żona, zmęczona
 623 3    |             zmęczona podróżą, wrażeniami i spacerem kilometrowym z
 624 3    |            oparta głową o ścianę wagonu, i od czasu do czasu jęczała
 625 3    |          książkami. Zadrzemałem wreszcie i sam.~Przed samym celem podróży,
 626 3    |           obudziła mię żona - była blada i łzy się jej kręciły w oczach.
 627 3    |               Opierając się o moje ramię i sycząc nieledwie z bólu,
 628 3    |           nareszcie, znaleźli się w domu i żona się rozebrała, okazało
 629 3    |           okazało się, że ma pokrwawione i poszarpane bryklami boki.
 630 3    |                przemienianie towarzyszów i towarzyszek w walizki czy
 631 3    |                  względem się pogarszają i wyznać należy, coraz jest
 632 3    |            potęgi rządowej, nie uniknęła i ludność pograniczna. Jeśli
 633 3    |                będą, naturalnie, należeć i nowi dygnitarze państwowi
 634 3    |                 się do zwiększenia mętów i w wielu wypadkach zwiążą
 635 3    |                  Co do mnie, znając kraj i stosunki pograniczne, innej
 636 4    |              okiem wiecznie niespokojnej i trapiącej buntowników policji
 637 4    |              słowem, byłby on wspaniałym i niekłopotliwym sposobem,
 638 4    |             wydawców, ile oczu popsutych i załzawionych u czytelników
 639 4    |                 owane odezwy rewolucyjne i pisma ulotne. Nawet w Polsce,
 640 4    |               porównaniu z rdzenną Rosją i przyzwyczajonej do bardziej
 641 4    |                do bardziej europejskiego i cywilizowanego druku, zdarzają
 642 4    |                    rosyjska Narodna Wola i polski Proletariat - były
 643 4    |                pisma. Druga oprócz odezw i paru broszur wydała pięć
 644 4    |                  tych organizacji w 1884 i 1885 nastała w państwie
 645 4    |               nie czasy szerokich planów i zadań.~Drukarnia tajna,
 646 4    |         szerokich "romantycznych" planów i zadań rewolucyjnych, względem
 647 4    |               pewnego rodzaju sceptycyzm i uśmiech niedowierzania.
 648 4    |                 lepiej tyłami zabudowań.~I oto nasi "romantycy" ruszyli
 649 4    |             bibułę, wpakowali ją w worki i z tajemniczymi, odpowiednio
 650 4    |                  drogą, lecz przez płoty i ogrodzenia. Naturalnie,
 651 4    |               domów przedmieścia wypadli i zabrali biednych towarzyszów,
 652 4    |            rewolucyjnego różne dziwactwa i śmiesznostki, jako dowody
 653 4    |                   a więc pomiędzy innymi i contra planom drukarnianym.~
 654 4    |                epokę również dobrze, jak i dla rozpowszechnienia bibuły
 655 4    |               Bund poszła w ślady P.P.S. i potrafiła urządzić tajną
 656 4    |                  wydawnictw - 'Robotnika i odezw - wywarł w swym czasie
 657 4    |            wywarł w swym czasie głębokie i silne wrażenie na wszystkich,
 658 4    |                rządowym.~Wśród sceptyków i "pozytywistów" panowało
 659 4    |                pewnego rodzaju zdumienie i oczekiwano z dnia na dzień
 660 4    |              samych założycieli drukarni i "Robotnika" panował taki
 661 4    |                pewnego rodzaju entuzjazm i uznanie dla śmiałego przedsięwzięcia.~
 662 4    |                 oczy, wsadzono do powozu i odwiązano dopiero w drukarni,
 663 4    |                  wychodzić ani na chwilę i nie patrzeć przez okno dla
 664 4    |               mówił, że "drukarnia wasza i "Robotnik" to nadzwyczajny
 665 4    |                  wściekali się ze złości i urządzali formalne polowania
 666 4    |               próbowali okłamywać siebie i wyższą władzę twierdzeniem,
 667 4    |                  prędko przebiec granicę i wrócić stamtąd w postaci
 668 4    |                  się na czerwoną płachtę i spotykającego pod rogami
 669 4    |                 drukarnia; są w Dąbrowie i oto w głupich głowach żandarmów
 670 4    |                  jakichś bardzo bogatych i możnych ludzi i żandarmi
 671 4    |                 bogatych i możnych ludzi i żandarmi poszukiwali ich
 672 4    |                ich śladów przez... modne i drogo sprzedające siebie
 673 4    |                  głowy nad nim z prostej i zrozumiałej ciekawości.
 674 4    |            drukarni tworzyły się legendy i hipotezy. Jedni umieszczali
 675 4    |                 tajemniczością. Redakcja i drukarnia znajdowała się
 676 4    |           poruczono redakcję "Robotnika" i urządzenie drukarni w Łodzi,
 677 4    |               zajęty przez skład bawełny i pończoch. Mieszkanie nasze
 678 4    |            składało się z czterech pokoi i kuchni. Z frontowych schodów
 679 4    |           korytarza były drzwi do kuchni i z kuchni wreszcie na tylne
 680 4    |              Łodzi, mieście przemysłowym i handlowym, musi być mnóstwo
 681 4    |              żyjących przy tym przemyśle i handlu, a nie mających ścisłych
 682 4    |                 się potem okazało, stróż i służba uważali mnie za prawnika,
 683 4    |           przeszkodziła stróżowej uważać i mnie za adwokata.~Lecz wracam
 684 4    |         szufladach złożone były rękopisy i różne wydawnictwa, potrzebne
 685 4    |          szufladkach kaszty z czcionkami i wreszcie z kilku krzeseł.
 686 4    |           wówczas nasz technik drukarski i mój wobec służącej i stróża
 687 4    |           drukarski i mój wobec służącej i stróża pomocnik. W .saloniku
 688 4    |            Podstawa bożka była wydrążona i lam z wieczora, po skończonej
 689 4    |                Rożnowski brał rano klucz i przyprowadzał do porządku
 690 4    |             rozrzucone na biurku papiery i książki świadczyły o jakiejś
 691 4    |               wątpienia bardzo uciążliwe i wymagało wielkiej baczności,
 692 4    |           wielkiej baczności, lecz miało i dobre strony.~Przede wszystkim
 693 4    |      stowarzyszenie, znają się wzajemnie i utrzymują stały stosunek
 694 4    |              zrobić je przedmiotem gawęd i podpatrywali. Natomiast
 695 4    |              stronę, że lubiła korzystać i nawet nadużywać urlopów.
 696 4    |             pieniądze na obiady dla niej i Różnowskiego - czyli pana
 697 4    |               zagięła parol na p. Karola i rozpoczęła z nim flirt.~
 698 4    |            spokojna dziewczyna, zahukana i nieśmiała. Gdy spotkała
 699 4    |                  spotkała tu raz ludzkie i łagodne obejście, przywiązała
 700 4    |               złe strony - umiała czytać i nie chciała, pomimo propozycji,
 701 4    |                pomieścić, że mogą zabrać i panią domu.~- Pana, jak
 702 4    |          zastępowałem ją w tym obowiązku i przenosiłem swą pisaninę
 703 4    |           polegała na pisaniu, składaniu i odbijaniu na maszynce. Pierwsze
 704 4    |                  Petitu mieliśmy na dwie i coś stronice i garmondu
 705 4    |          mieliśmy na dwie i coś stronice i garmondu na sześć. Oprócz
 706 4    |          tytułowych oraz tłustego petitu i garmondu. Mieściło się to
 707 4    |               Mieściło się to w kasztach i w związanych stronicach,
 708 4    |             dawniejszej roboty, - kaszty i stronice leżały w szafce
 709 4    |                 stronice leżały w szafce i otomanie.~Poza tym w szafce
 710 4    |               jedną stronicę "Robotnika. I taka właśnie maszynka, używana
 711 4    |           odbijania niewielkich ogłoszeń i biletów wizytowych, taka
 712 4    |             jedną stronicę naszego pisma i dopiero po odbiciu jednej
 713 4    |                 oklejona gumą, rzemykami i suknem. I raz po raz trzeba
 714 4    |                gumą, rzemykami i suknem. I raz po raz trzeba było przerywać
 715 4    |             rozsmarować farbę na talerzu i baczyć przy tym, by farby
 716 4    |            drugim, ogromnie się brudziły i druk stawał się nieczytelnym.
 717 4    |                  niedogodnym do czytania i niewyraźnym, szczególnie
 718 4    |                  ramę, zrobienie korekty i wreszcie usunięcie śladów
 719 4    |          trzymało w garści całą maszynkę i zwracało uwagę na najmniejsze
 720 4    |               zadrukowaną stronę na lewo i znowu dalej w kotko. I gdyby
 721 4    |              lewo i znowu dalej w kotko. I gdyby nie było żadnych przeszkód,
 722 4    |                 zupełnie do jej poruszeń i klapać sobie spokojnie,
 723 4    |                  mnie - zawsze byłem zły i milczący, gdy dotykałem
 724 4    |               być wyjmowane przy robocie i wkładane po skończeniu pracy.
 725 4    |               nic mógł podnieść maszynki i w razie konieczności przenoszenia
 726 4    |              maszynki. Przy przenosinach i przewożeniu z mieszkania
 727 4    |              miejsca sianem lub pościelą i jazda w świat.~Maszynka,
 728 4    |                  ogromnej zgrai szpiegów i żandarmów, której dłuższe
 729 4    |            Oglądano ją z pewnym podziwem i szacunkiem. Szpicle z ciekawością
 730 4    |               żandarma Europy", Mikołaja I, odprowadzając razu pewnego
 731 4    |             Gutenberga, wynalazcy druku, i pluń mu pan ode mnie w oczy.
 732 4    |              świecie pochodzi!~- Wot wam i Gutienberg! - zwrócił się
 733 4    |           wskazując na otaczających mnie i żonę policjantów. - Da,
 734 4    |                 stempla dziennikarskiego i o zamiarze naszych towarzyszów
 735 4    |            klekota", "głupiego bydlęcia" i "cholery", ścisnęło mi się
 736 4    |                skazanym oto na milczenie i bezczynność!~Wybaczą mi
 737 4    |            Takimi uczuciami był przejęty i niejeden ze stałych czytelników "
 738 4    |               wrażenie.~Oprócz składania i odbijania druków na maszynce
 739 4    |              zawsze miał spuchniętą rękę i pokaleczone palce. W dodatku,
 740 4    |             wyciągało się kupę obrzynków i pakowało się je do pieca.
 741 4    |            korekty, rękopisy zużytkowane i wszelkie niepotrzebne papierki
 742 4    |                  przed zejściem z roboty i rano przed jej rozpoczęciem
 743 4    |                jest zależności od zecera i techniki, jak redaktor "
 744 4    |                stronę jedną w ciągu dnia i, rzecz prosta, z tego, co
 745 4    |           Następnie wobec braku czcionek i sił technicznych wciąż trzeba
 746 4    |                  dopasowując je do duszy i myśli przyszłego czytelnika.
 747 4    |                wydrukowane, zecer składa i oblicza. Już złożył trzy
 748 4    |             cztery takie numery zapełnić i jeszcze zostałoby trochę
 749 4    |              niewprawną, nieraz bez ładu i składu, przeważnie rozwlekle,
 750 4    |          rozwlekle, zawierają one skargi i bóle tysięcy ludzi, którzy
 751 4    |         wsłuchujesz się w to pasmo jęków i skarg. Umieścić wszystkiego
 752 4    |         skończony. Nowy kłopot z kroniką i artykułami. Pismo ma charakter
 753 4    |              rzadko, raz na miesiąc albo i rzadziej. Proszę w dziesięciu
 754 4    |                 odpowiadający nastrojowi i potrzebom chwili. Nie wiem,
 755 4    |             embarras de richesse tematów i zagadnień. \V dodatku cała
 756 4    |                  powodów konspiracyjnych i technicznych jest główną,
 757 4    |                  piekielnej potędze cara i sług jego.~Nastrój wśród
 758 4    |            dobroduszny, nieco podniecony i gorączkowy. Zmęczenie i
 759 4    |                  i gorączkowy. Zmęczenie i kłopoty są zapomniane. W
 760 4    |               śmiech, padają z ust żarty i dowcipy. Ile to razy chciało
 761 4    |           ostatni arkusik już dopasowany i pierwszy egzemplarz nowego
 762 4    |                  miarowy szelest papieru i lekki zgrzyt żelaza, kupka
 763 4    |                  zabiera Warszawa, serce i przodownik kraju. Dalej
 764 4    |              idzie Łódź, Zagłębie; Wilno i inne punkty, objęte ruchem,
 765 4    |                 ruchem, gdzie dziesiątki i setki ludzi z niecierpliwością
 766 4    |               uporczywej walki o swobodę i szczęście. Kładę skorygowaną
 767 4    |             odbitego ostatniego arkusika i zaczynam falcować.~Raz,
 768 4    |                   wstrząsam nimi, równam i wreszcie załamuję przez
 769 4    |               raz zagląda do pokoju żona i paru urywanymi słowami bierze
 770 4    |            udział w naszej uroczystości. I dla niej praca, wyczerpująca
 771 4    |                żona musi pójść do kuchni i zająć ją przez czas wynoszenia
 772 4    |               się na czas pewien kłopotu i obowiązków, związanych z
 773 4    |                  bierzemy w ręce pakunki i świeży numer "s Robotnika
 774 4    |                mocno obsadzony szpiclami i "zielonymi" dozorcami.~ ~* * *~
 775 4    |                  samo mniej więcej muszą i musiały wyglądać drukarnie
 776 4    |         drukarnie z czasów przedłódzkich i po niej. Główna różnica
 777 4    |                  łódzkiej pracował Józef i Karol (który zresztą na
 778 4    |          Kazimierza); w innej jacyś iksy i igreki, z innymi nieco zaletami
 779 4    |                  z innymi nieco zaletami i wadami, którzy, zależnie
 780 4    |                 oraz warunków mieszkania i miasta, potworzą sobie inne,
 781 4    |              sposób przyzwyczajam siebie i innych - tym "innym" był,
 782 4    |          naturalnie, jego mniej porządny i systematyczny współpracownik -
 783 4    |                system wieszania odzienia i ręczników w różnych miejscach,
 784 4    |               system, mający ubezpieczać i osłaniać maszynkę i zecera
 785 4    |          ubezpieczać i osłaniać maszynkę i zecera od możliwych spojrzeń
 786 4    |                 wszędzie jakąś naturalną i nie zwracającą uwagi zaporę.~
 787 4    |               należy do najtrudniejszych i najbardziej meczących w
 788 4    |              towarzysze, zajęci agitacją i robotą organizatorską, tworzą
 789 4    |            udział w życiu, mają wrażenia i przyjemność czynnego życia -
 790 4    |                   skazani na brak wrażeń i towarzystwa, na monotonne
 791 4    |          towarzystwa, na monotonne życie i bezsilne oczekiwanie mogącego
 792 4    |                   Spróbowałem tego życia i muszę wyznać, że nie uśmiechałoby
 793 4    |                  szczegółów, jak prostym i zwyczajnym jest ono. Każde
 794 4    |     najpoważniejszą przeszkodą produkcji i najbardziej zarazem niebezpieczną
 795 4    |                 np. dostarczenie papieru i farby drukarskiej. Inne
 796 4    |          otrzymywanie materiałów, danych i wskazówek dla redaktora
 797 4    |               zajętych przy innej pracy, i otrzymuje ją przy okazji
 798 4    |               towarzyszów drukarnianych. I kłopot to nielada.~Zdawałoby
 799 4    |                  ilość, wziąć na dorożkę i dowieźć do drukarni. Ba!
 800 4    |               względu na format, grubość i cenę dla naszej produkcji,
 801 4    |                ja, znał okoliczne sklepy i sklepiki z papierem.~Zresztą
 802 4    |         grzecznie kupiec, Z zadowoleniem i szacunkiem oglądając solidnego
 803 4    |           drukarni. Z prawdziwą rozkoszą i przyjemnością patrzy w tym
 804 4    |       nadskakującego, nawet gburowatego.~I oto zbieraj papier, potrzebny
 805 4    |                 wątpliwości przy pisaniu i teraz wymaga rozstrzygnięcia
 806 4    |              odezwę do robotników takiej i takiej fabryki - mówi, -
 807 4    |                 postaci szpiega. Również i towarzysze drukarniani mogą
 808 4    |                  się o "brudne" stosunki i "nieczystych towarzyszów.~
 809 4    |            fabryki nie może być zabrany. I w tym właśnie kierunku jest
 810 4    |                Kupiono alfabet żargonowy i pod każdą literą postawiono
 811 4    |                 zastępując ją jakąś inną i ułożył odezwę tak, by tego "
 812 4    |               przerabiać "e", "ń" na "c" i "n", fuszerować, dobierając
 813 4    |                  Mniej jest zabrudzonych i bladych, jak twarz suchotnika,
 814 4    |        szczególnym celem dla żandarmerii i jej agentów. Do katastrofy
 815 4    |               fortecę. Nie minęło jednak i dwóch miesięcy, a partia
 816 4    |             ukazywać równie periodycznie i spokojnie, jak dawniej.
 817 4    |                się wcale nie tak trudnym i nie tak strasznym. Partia
 818 4    |               częściej słyszeć pretensje i skargi na to, iż "Robotnik"
 819 4    |                  krajowej fabryki bibuły i żandarmi. Zwycięstwo, odniesione
 820 4    |                miałem z pp. rotmistrzami i podpułkownikami w cytadeli
 821 4    |               podpułkownikami w cytadeli i więzieniu łódzkim, żandarmi
 822 4    |               tak wrogowie wolnego słowa i myśli, jak zarówno i przyjaciele,
 823 4    |               słowa i myśli, jak zarówno i przyjaciele, musieli się
 824 5    |            byłaby nieużytecznym balastem i ciężarem. Porównałem wyżej
 825 5    |             organizacyjnej. To samo jest i z bibułą, sprowadzaną z
 826 5    |                  z zagranicy. Żeby jedno i drugie miało sens, żeby
 827 5    |        maszynerii, poruszały się zgodnie i harmonijnie. Tą resztą maszynerii
 828 5    |             bibuły jest służba rozwozowa i kolporterka.~Kolporterka
 829 5    |              częścią integralną agitacji i czynności organizatorskich.
 830 5    |                  posegregować na gatunki i w rozmaitych ilościach każdego
 831 5    |           warunki komunikacyjne, życiowe i policyjne, - a łatwo zrozumieć,
 832 5    |                 tej lub owej organizacji i ułatwiające nabycie i rozpowszechnienie
 833 5    |        organizacji i ułatwiające nabycie i rozpowszechnienie tego lub
 834 5    |               wydawnictwa. Do usług pism i księgarń otworem stoi poczta
 835 5    |             księgarń otworem stoi poczta i instytucje przewozowe, jak
 836 5    |                tak nadawców, jak zarówno i odbiorców rzeczy, posyłanych
 837 5    |             fizycznym, posiadającym wagę i objętość, musi z centralnych
 838 5    |               punktów produkcji - granic i drukarni - być przyniesioną
 839 5    |          technicznym zowią się zajazdami i łatwo zrozumieć, że w każdym
 840 5    |                 się podzielić na przykre i przyjemne.~Przyjemnymi są
 841 5    |       Przyjemnymi są te, gdzie człowieka i bibułę spotykają z otwartymi
 842 5    |      odpowiedzialność zupełnie świadomie i traktuje wraz z zajeżdżającym
 843 5    |              wraz z zajeżdżającym bibułę i sprawę zajazdu jako swój
 844 5    |                 bibułę boją się, tchórzą i człowiek, przywożący lub
 845 5    |            przyjemnością zajazdu wzrasta i niebezpieczeństwo, z nim
 846 5    |               względu na pieniądze, lecz i na siły, zużyte dla zorganizowania
 847 5    |                  nielicznymi przyjemnymi i licznymi, mniej lub więcej,
 848 5    |               sekrecie do męża przyjmuje i przechowuje bibułę.~W takich
 849 5    |             godzin, trzeba nieraz kłamać i grać narzuconą sobie rolę,
 850 5    |               sobie nieznanych, rzeczach i sprawach. Ze nie należy
 851 5    |               udaje kolegę syna technika i sam, będąc np. lekarzem,
 852 5    |                  o szkołach technicznych i nawet w razie potrzeby o
 853 5    |        najmniejszego wyobrażenia nie ma. I dobrze jest, jeśli go przynajmniej
 854 5    |                 go przynajmniej uprzedzą i dokładnie powiedzą, co właściwie
 855 5    |                człowieka, nie umiejącego i trzech zliczyć. W każdym
 856 5    |                  strasznie zaszpiclowane i raz po raz zmieniano zajazdy,
 857 5    |           spotykały mię wydłużone twarze i niechętne spojrzenia.~Przyszedł
 858 5    |                trzeba było go dostarczyć i do N. N. Towarzysz, kierujący
 859 5    |                to oznaczało, że źle jest i ze mną. Uprzedzę w każdym
 860 5    |             opakowałem się nim jak osioł i, wyprostowany jakbym kij
 861 5    |             podejrzanych figur na dworcu i przed nim dosyć dużo. Oglądają
 862 5    |                 polecił mi zajść do pana i poczekać na niego tutaj.~-
 863 5    |         podejrzliwie, a gdym zdjął palto i wszedł do pokoju, pyta mnie
 864 5    |          Wreszcie postanowiłem zamilczeć i pozostawić tę sprawę do
 865 5    |           dzisiaj rano wpadł do niego Z. i uprzedził go o mojej wizycie.~-
 866 5    |             słyszał lekkie kobiece kroki i dźwięki szkła, stawianego
 867 5    |          gospodarz drzwi za sobą zamknął i wkrótce z dźwięków, dochodzących
 868 5    |       niegościnne N. N. Zdecydowałem się i zapukałem lekko do gospodarza,
 869 5    |               pan! Był zupełnie przybity i przygnębiony, ręce bezwładnie
 870 5    |                mówił, podchodząc do mnie i dotykając palcem ubrania. -
 871 5    |                   Ot co: zdejmę z siebie i zostawię u pana.~Gospodarz,
 872 5    |                nagle porwał mię za ramie i wciągnął do kąta, oddalonego
 873 5    |                 się, - nie wiem. A co?~- I ja nie wiem - mówił ku memu
 874 5    |                oknie nie siedzi od dawna i nie pilnuje mnie i moich
 875 5    |                 dawna i nie pilnuje mnie i moich gości?~Przestrach
 876 5    |                Miał minę tak zrozpaczoną i tak komiczną zarazem, żem
 877 5    |             jednak nie zwracać nań uwagi i w tym kącie, odwrócony od
 878 5    |            patrzał na mnie, zrezygnowany i bezradny, wziął z moich
 879 5    |                zna, że zaszedłem do pana i wpychałem gwałtem te pakunki,
 880 5    |                odprowadził mię na stronę i wyjaśnił sytuację. Rano
 881 5    |                 egzemplarze "Przedświtu" i obiecał zajść sam po nie
 882 5    |                   gdy usłyszał od Z., że i 'Przedświt będzie zabrany,
 883 5    |                 ich trwożliwe spojrzenia i pytania dają się we znaki
 884 5    |                  obydwóch stron, dającej i odbierającej, jest najdogodniejsza,
 885 5    |                się, nieraz opisać wygląd i zewnętrzne cechy przyjeżdżającego
 886 5    |                 od otaczających ją domów i przy bramie sterczy z muru
 887 5    |               czy tu mieszka p. Bacewicz i powołacie się na moje konspiracyjne
 888 5    |            korespondencje dla "Robotnika i pokwitowania. Monety tam
 889 5    |                  Wyprowadził go za bramę i, wskazując na dalszy ciąg
 890 5    |                idzie na owo piętro. Jest i dzwonek. Dzwoni. Po chwili
 891 5    |           Bacewiczem? Ja nie żaden szewc i nie Bacewicz, tylko urzędnik
 892 5    |                 Bacewicz, tylko urzędnik i Pacewicz. Jakim prawem pan
 893 5    |                Poszedł wprost na dworzec i wyjechał z bibułą z powrotem.~
 894 5    |                okazało potem, informacje i plan nie były zupełnie dokładne.
 895 5    |                 uważał tę drogę za ulicę i nie doszedł do miejsca,
 896 5    |                 poszukiwanego towarzysza i odnalezionego filistra polegała
 897 5    |               drobnych szczegółów adresu i warunków życiowych w zajeździe,
 898 5    |             terminach, sposobach wejścia i pytania o potrzebnych ludzi,
 899 5    |            częstej w walce z żandarmerią i szpiclami.~Dodajmy do tego,
 900 5    |         rozwożących bibułę, leżą jeszcze i inne sprawy. Przy unikaniu
 901 5    |             sprawy. Przy unikaniu poczty i korespondencji listownej,
 902 5    |               dowodów czyjejkolwiek winy i naprowadzić ich jest w stanie
 903 5    |                 dokonywać tego za pomocą i przy pośrednictwie ludzi,
 904 5    |                   mogących mieć stosunki i widzieć się z członkami
 905 5    |               obciążają niesłychanie już i tak przez szczegóły zajazdów
 906 5    |              zapisuje się wcale, a jeśli i zapisuje się, to w jakiś
 907 5    |            powiatowych, a nawet ostatnio i na wieś, że te stosunki
 908 5    |                 a zrozumiemy, jak ciężką i kosztowną jest praca rozwozowa.
 909 5    |             jakaś maszynką pamięciowa.~- I wiesz - dodawał, - do czego
 910 5    |              podkładach, wreszcie staje. I znowu rozpoczynaj nowe umowy,
 911 5    |             terminy, szukaj nowego planu i rozkładu roboty. Przeklęta
 912 5    |               dawniej czytał "Robotnika" i spotykałem korespondencje
 913 5    |               tym lub owym się wzruszają i tak lub inaczej są z nami
 914 5    |                  rzeczy organizacyjnych. I jaka to ogromna robota!
 915 5    |                tam może taka regularność i takie powiązanie części
 916 5    |                 ze sobą.~Przyszły jednak i ciężkie dni, dni trwogi
 917 5    |                  ciężkie dni, dni trwogi i kryzysu, gdy nici organizacyjne
 918 5    |               nici organizacyjne rwą się i pękają, gdy dzisiaj staje
 919 5    |                   czy go stawiasz celowo i produkcyjnie. Towarzysz,
 920 5    |                  stronę medalu. O partii i jej przyszłości nie zwątpił,
 921 5    |                  cały.~- Tak było dobrze i pięknie! - mówił, - a tu
 922 5    |                 wiecznie się rozsypująca i nietrwała. I czy tak długo
 923 5    |                 rozsypująca i nietrwała. I czy tak długo będzie? Ile
 924 5    |             zmarnowaliśmy sił, pieniędzy i czasu na to samo, co jeszcze
 925 5    |         niejednego zawikłania już wyszli i którzy z filozoficznym spokojem
 926 5    |                 dwa, trzy dni po wyjściu i tylko najdalsze zakątki,
 927 5    |                 gdzie stosunki są drobne i nieliczne, czekać muszą
 928 5    |                  muszą tydzień, niekiedy i więcej, na okazję, przy
 929 5    |               tej czynności "dromaderzy" i "dromaderki" - towarzysze
 930 5    |                 dromaderki" - towarzysze i towarzyszki. W jednej chwili
 931 5    |               jednak nieraz pięćdziesiąt i trochę więcej egzemplarzy.
 932 5    |                  Tutaj terminy - godziny i minuty - są rozmaite, zależnie
 933 5    |         większości członków organizacji. I tylko dalszą drogę, wędrówkę
 934 5    |              domu, z miast do miasteczek i na wieś - odbywa "Robotnik"
 935 5    |               pisma nie idzie tak szybko i tak regularnie, jak opisane
 936 5    |               Trwa ono tygodniami całymi i najczęściej brak w nim planu,
 937 5    |            kłopotu, jak bibuła książkowa i broszurowa.~Przy pracy z
 938 5    |               rzeczy wszelka regularność i określoność. Bo proszę:
 939 5    |                  skądinąd mniej. Książka i broszura nie jest pismem
 940 5    |                 broszura nie jest pismem i przy większym rozpowszechnieniu
 941 5    |             potrzeby istnieją księgarnie i, naturalnie, coś podobnego
 942 5    |            księgarni musi być urządzonym i dla bibuły broszurowej,
 943 5    |              broszurowej, jeśli broszura i książka ma być nie czymś
 944 5    |                 składy" - składy bibuły. I jedną z trosk najdrobniejszej
 945 5    |           stosunki organizacji są liczne i szeroko rozgałęzione, że
 946 5    |                więc cała sieć mniejszych i większych składów-księgarń,
 947 5    |        księgarenek.~Najbardziej pokaźnie i poważnie wygląda, naturalnie,
 948 5    |             interesem równie dobrze, jak i drukarnia, i, naturalnie,
 949 5    |                 dobrze, jak i drukarnia, i, naturalnie, musi być zabezpieczonym,
 950 5    |                  być zabezpieczonym, jak i ona, od wszelkich bezpośrednich
 951 5    |               musiał być łzą serdeczną - i pomimo to zachować zdolność,
 952 5    |              prądów, często wyszydzanych i oplwanych przez ich otoczenie.
 953 5    |            zawarte jedynie groby posępne i krzyże mogilne, a tym czasem
 954 5    |              oprócz kosza napełniało się i walizki, przechowane pod
 955 5    |             której się zapisywało dochód i rozchód danej książki. Obok
 956 5    |             składu. Porządek zaś w koszu i walizkach był starannie
 957 5    |                więcej tak samo wyglądają i mniejsze składy w różnych
 958 5    |                  jako partyjne interesy, i tak samo, jak z zajazdami,
 959 5    |                 za peryferie organizacji i ruchu, jako najbardziej
 960 5    |       zabezpieczone od napaści żandarmów i od ataków szpiclowskich.
 961 5    |                podlegają uczuciu strachu i bardziej są kapryśne w drobiazgach
 962 5    |                się trzymać ściśle godzin i nawet minut, w ciągu których
 963 5    |                  osoby, urządzającej go, i wszelka nowa figura w tych
 964 5    |              tych wypadkach budzi strach i podejrzenie. W razie więc
 965 5    |                  bibuły, z takim kosztem i poświęceniem dostarczonej
 966 5    |                  różnych swych znajomych i bez ceremonii zostawiał
 967 5    |             początkach ruchu P.P.S-owego i młoda organizacja nic wypracowała
 968 5    |         maszynerii. Jak w sprawie bibuły i drukarń tajnych, tak i w
 969 5    |            bibuły i drukarń tajnych, tak i w sprawie maszynerii organizacyjnej
 970 5    |                  że organizacja kłopotów i przeszkód miała mnóstwo.
 971 5    |             często spotykało się kłopoty i przeszkody w jej ulokowaniu.
 972 5    |                  niech leźy!~Bibułę brał i rozlokowywał ją u różnych
 973 5    |               dobrze nic wiedział, gdzie i co u niego leży, wkradał
 974 5    |               więc stopniowo nieporządek i bezład okropny. Nikt nie
 975 5    |        postanowiono założyć skład główny i oddać go pod opiekę bardziej
 976 5    |               policyjnym za dawną sprawę i pisał, że mu zaczyna ten
 977 5    |                 zastałem; aresztowano go i osadzono w 14 numerze (X
 978 5    |          najbliższych znajomych Michałka i rozpytywaniu ich o bibułę.
 979 5    |                pomóc mi w poszukiwaniach i ściągnięciu bibuły do jednego
 980 5    |             ustawaliśmy w poszukiwaniach i rozpytywaniach różnych znajomych
 981 5    |                 młode dziewczyny, naiwne i głupiutkie, stateczni inżynierowie,
 982 5    |              twarzą, wskoczył do dorożki i kazał jechać. Mnie zaś rzucił
 983 5    |             zawiózł tam walizkę z bibułą i, nie mówiąc o tym, co walizka
 984 5    |                Małżonkowie złamali zamek i ku wielkiemu zdumieniu znaleźli
 985 5    |                nazwano różnych literatów i przedstawicieli inteligencji
 986 5    |           Wywołało to ogromny przestrach i spowodowało tchórzliwą drżączkę
 987 5    |                  chciała swą sprężystość i działalność.~Warszawa chyba
 988 5    |                Marszałkowska, Nowy Świat i ulice, łączące je, były
 989 5    |               zachowujące się bezczelnie i natrętnie. Rzucało się to
 990 5    |              mieli już duszę na ramieniu i drżeli na sam widok niewinnego
 991 5    |                   nie patrząc na innych, i tylko na rogach ulic majaczyły
 992 5    |                 Umówiliśmy się o godzinę i rozeszliśmy się. Stawiłem
 993 5    |               poza ruchem, tak samo, jak i żandarmi, są przekonani,
 994 5    |                  się? Powiada, ma kłopot i że ja pomóc muszę. Ja na
 995 5    |                  pomóc muszę. Ja na to - i owszem.~Przyznała mi się
 996 5    |             starej ciotki, ale tego dużo i sama nie zabierze. Chce,
 997 5    |               nosić coś kobieta, poniosę i ja. Ale pytam, czy nie lepiej
 998 5    |                sama wzięła parę pakunków i wyszliśmy na ulicę. Powiadam
 999 5    |                szpicle. Ilu tu ich jest! I to my na to tałatajstwo
1000 5    |              nikogo nie było - siedliśmy i jazda do ciotki na ulicę -