Rozdzial

  1 Wstep|       konspiracji i rewolucji. Zdanie to tyczy się epoki przedpowstaniowcj,
  2 Wstep|           szerszemu ogółowi. Pochodzi to po pierwsze stąd, że najczęstszym
  3 Wstep|          udział w ruchu rewolucyjnym, to ludzie pługa i kielni, nie
  4 Wstep|              nad "i", łatwiej pominąć to lub owo, usunąć niepotrzebne
  5 Wstep|              Nie zaprzeczę jednak, że to ustawiczne trzymanie pióra
  6 Wstep|       pominąłem w zupełności wszystko to, co się tyczy innych, a
  7 1    |             coraz szersze koła. Uznał to sam rząd. Ks. Imeretyński
  8 1    |  korespondentki itp. rzeczy. Wszystko to przeciska się przez granicę
  9 1    |       zetknięcia się z "bibułą". Było to w dworku szlacheckim na
 10 1    |            władzy moskiewskiej. W tym to czasie matka moja wyciągała
 11 1    |               ustępów na pamięć. Były to utwory naszych wieszczów.
 12 1    |       rodzinne konspiracje - wszystko to zostawiło niezatarte wrażenie
 13 1    |           narodowo-rewolucyjnym. Były to jakby mogilne płomyki, nieśmiało
 14 1    |         niecenzuralnych książek - czy to zagranicznych wydań naszych
 15 1    |             wydań naszych poetów, czy to książek historycznych, czy
 16 1    |          skróceniu zwanej P.P.S. Była to pierwsza z organizacji rewolucyjnych
 17 1    |              odbiorców bez względu na to, czy mieszkają w Warszawie,
 18 1    |           kółek, żądając sprowadzenia to druków nielegalnych, to
 19 1    |               to druków nielegalnych, to drukarni. Przypominam sobie
 20 1    |          instytucji. Zgodziłem się na to chętnie, lecz poprosiłem,
 21 1    |           cenzury. Zgodziłem się i na to.~Wreszcie zaczął rozwijać
 22 1    |            stowarzyszenia. Chodziło o to, by ściągnąć do Rosji i
 23 1    |            Narodowa Demokracja, które to organizacje trafiały do
 24 1    |              już bibułę z koszar.~Gdy to postanowienie zakomunikowano
 25 1    |    zakomunikowano żołnierzom - a była to przeważnie młodzież wiejska,
 26 1    |            Nie dacie nam ich panowie, to mieć ich nie będziemy. Ale
 27 1    |             nas, lego wam nie oddamy. To już niech będzie nasze."~
 28 1    |       strzechy włościańskie. Zjawisko to nie mogło ujść uwagi rządu.
 29 1    |               do odpowiedzialności za to, co do niedawna było nieraz
 30 1    |         mrucząc: "nu, eto pustiaki" ("to bagatela"), niekiedy zabiorą
 31 1    |               dowodem, no, a u innych to rzecz zwykła, wszyscy przecie
 32 1    |             część tej książki. Prawie to samo powiedział mi podpułkownik
 33 1    |    Słowackiego, znalezionych u mnie: "To bagatela, rozumiem dobrze,
 34 1    |            rzecz znaleźć można, my za to nawet nie pociągamy do odpowiedzialności,
 35 1    |              nie mogę, w każdym razie to wydawnictwo bez cenzury.~
 36 1    |                lecz w wielu wypadkach to nie pociąga za sobą żadnej
 37 1    |           zwracają uwagę żandarmów, a to dlatego, że fakt taki nasuwa
 38 1    |           człowieka pod caratem. Jest to jeden z dosyć licznych dowodów
 39 1    |               dają pewną odpowiedź na to zapytanie. Ogromna większość
 40 1    |            Ogromna większość bibuły - to bibuła partyjna, sprowadzona
 41 1    |       potrzebą wielkiej ilości ludzi, to ten, kto potrzebę tę zaspakaja,
 42 1    |       porównać je można do organizmu, to bibuła będzie w nich krwią,
 43 1    |           życiu utrzymuje.~Porównanie to, w innych nieco słowach,
 44 1    |          rachował. Spytałem go, czemu to mam przypisać?~- Eh! proszę
 45 1    |               Aha! - zawołałem - więc to tak dużo tu sprzedajecie
 46 1    |              politycznej pod caratem, to brak krwi, anemia, skazująca
 47 1    |               czasach oręż. Jak każdy to rozumie, w domu niewoli -
 48 1    |         państwie rosyjskim - niełatwo to przychodzi i pochłaniać
 49 2    |            ruch tych istot jest przez to skierowywany do określenia
 50 2    |             przekroczenie granicy. Są to komory i przykomórki.~Te
 51 2    |  nadgranicznych. Naturalnie, robi się to nie z ufności, że tacy lub
 52 2    |           przewija przez drogę, o ile to nie jest zaopatrzone legitymacją
 53 2    |             silne wrażenie. Wyglądało to na małą wojnę. Tym czasem
 54 2    |         Wkrótce jednak wytłumaczył mi to jeden z żołnierzy tej samej
 55 2    |               ciebie, a nie złapałeś, to cię nie pogładzą, albo jak
 56 2    |          pogładzą, albo jak pogładzą, to zębom nie bardzo zdrowo
 57 2    |             jak kieszeń własną. Teraz to lepiej, - dawniej, jak ciebie
 58 2    |         ciebie taki diabeł już minął, to lepiej nie strzelać. Jak
 59 2    |        strzelać. Jak trafisz w plecy. to cię karali, bo karabin był
 60 2    |           żartuj, w plecy czy w łeb - to jedno. Prawo takie jest! -
 61 2    |       Przeciwnie, przede wszystkim są to najzwyklejsze wartości użytkowe -
 62 2    |        silniejszy. Lecz w jaki sposób to się odbywa? Przypuszczam,
 63 2    |             pogranicznych przedstawia to sobie tak, jak ja to sobie
 64 2    |      przedstawia to sobie tak, jak ja to sobie wyobrażałem na razie
 65 2    |         zepsuło. Okazało się, że jest to drobnostka, jakieś śrubki,
 66 2    |               i zaproponowałem, że mu to załatwię, byle mi wystarał
 67 2    |       półpasek.~- Eh, nie warto, mnie to potrzebne jak najprędzej,
 68 2    |               i ja, i oni stracimy na to mnóstwo czasu. Po co to
 69 2    |               to mnóstwo czasu. Po co to komu potrzebne! A Bartłukajtis
 70 2    |               współobywateli. Prusy - to obce państwo, oddzielone
 71 2    |          odgraniczonego państwa. Była to Rosja, lecz pod wielu względami
 72 2    |               i milczący, lecz pomimo to obowiązujący do solidarności
 73 2    |              pakunkami, każdy wie, co to znaczył Ale mnie co do tego -
 74 2    |        zapytany, co właściwie oznacza to słowo, mrugnął oczkami filuternie
 75 2    |              na własną rękę. Wszystko to wytwarzać musi pewną zależność
 76 2    |           zielonymi, zobowiązując ich to poczęstunkiem, to grzecznością,
 77 2    |    zobowiązując ich to poczęstunkiem, to grzecznością, to prezencikiem,
 78 2    |       poczęstunkiem, to grzecznością, to prezencikiem, od którego
 79 2    |          jeśli nie do współdziałania, to przynajmniej do przymykania
 80 2    |             zbudowana obrona granicy, to przyznać trzeba, że jest
 81 2    |              chwiejną oporą. Nie jest to granit, lecz miękki wapień,
 82 2    |           kierowane i regulowane, jak to można zrobić ze stałym strumieniem.
 83 2    |             nielegalnych książkach, a to z powodu, żem na stole mego
 84 2    |            przyznałem mu się, że będą to książki rosyjskie, bo prawdopodobnie
 85 2    |              Porucznik chętnie się na to zgodził i nawet obiecał
 86 2    |               Długośmy się spierali o to, czy pójdziemy pieszo, czy
 87 2    |        przetrząsał siano. Liczyłem na to, że nas z porucznikiem nie
 88 2    |           Dąbrowskie lub Kalisz, jest to kraj rolniczy, odcięty najczęściej
 89 2    |         Warszawie nazywają "cwaniak", to jest sprytny i obrotny,
 90 2    |               jest sprytny i obrotny, to w krótkim przeciągu czasu
 91 2    |            okazyj, przy których można to lub owo zrobić dla interesu:
 92 2    |            pogranicza, zgodził się na to chętnie. Naturalnie, zamiast
 93 2    |                lecz w owym czasie był to zidiociały szkielet człowieka,
 94 2    |           książek historycznych. Było to zrobione, naturalnie, w
 95 2    |          wysondowania, czy nie wywoła to strachu. Pani Z okazała
 96 2    |             określeńszej barwy, a gdy to nie zrażało pani Z, towarzysz
 97 2    |              więcej. Jak, u licha, ja to powiozę?~- Już ty się nie
 98 2    |             śmiał się X., - już ja ci to urządzę, obmyśliłem już
 99 2    |             Jazda, brachu!~Jak jazda, to jazda! Ruszyliśmy, konie
100 2    |           mnie przyjazd każdego z was to bal prawdziwy. Siedzę tutaj,
101 2    |            ludźmi macie do czynienia, to tego nie rozumiecie. Oj!
102 2    |              wąskim strumieniem. Była to siedziba towarzysza X.~-
103 2    |           mnie, po co i ty masz być w to zamieszany. Nie, nie chcę
104 2    |               jedź od razu do pani Z, to dla ciebie najbezpieczniej.
105 2    |       towarzyszami. - Tak mówisz! no, to dobrze. Jedziesz do miasteczka,
106 2    |             napiwku, tak 10 kopiejek, to dosyć. Jeszcze golów pomyśleć,
107 2    |             już go uprzedziłem.~- Cóż to za małpa ten N. N.? Jak
108 2    |            Aha, N. N. wie o mnie, ale to nic, on złoty chłopiec.
109 2    |             zapytał, kto ty i po co - to się zdarza - powiedz od
110 2    |             powiedzieć, że do pani Z, to dobra marka. Ale kto wie,
111 2    |                Co?~Zgodziłem się i na to, jeszcze raz uściskaliśmy
112 2    |                Sam zaś gospodarz, był to wyblakły, pucołowaty blondynek,
113 2    |             Co pan mówi - ładne... co to jest ładne? Piękne, powiadam
114 2    |        powiadam panu, piękne! Przecie to nasza sława!~Rozmowa odtąd
115 2    |                Nie, pół roku temu. O! to bardzo porządny, bardzo
116 2    |          będzie wracał? Powiem mu, że to prezent dla córeczki pani
117 2    |          otworzy pakunku... Nie, nie, to na nic! Ty możesz nie być
118 2    |            zamiast prezentu - bibuła! To na nic!~Zamyślił się znowu.~-
119 2    |         krzakach. Dzisiaj o zmroku ma to mi przynieść. Muszę czekać
120 2    |                 żartował wesoło.~Były to czcionki, któreśmy wypisali
121 2    |         przysłali ozdóbki. Prosiłem o to Londyn specjalnym listem.~
122 2    |            Szymon, tylko 300. Przecie to wam wystarczy tylko na miesiąc,
123 2    |         możecie jej trzymać u siebie, to niech leży u mnie. U pani
124 2    |          schody. -~Nie stukaj butami!~To drapanie się na schody,
125 2    |            przyjaciel nie zwracali na to najmniejszej uwagi.~Po kolacji
126 2    |            weszli 'z przedpokoju. Był to, jak mi wytłumaczył mój
127 2    |              pokój córki państwa Z.~- To mój skład główny - mówił
128 2    |          durnia moskiewskiego. Ale za to zabierzesz niemało. Wpakuję
129 2    |              smutnym tonem, - ale czy to wystarczy?~- Wypisaliśmy
130 2    |     kilkadziesiąt. Dawaj!~- Et, kiedy to przez Y-ka przejdzie! Wiem,
131 2    |     zażenowany, - może. Ale cóż ja na to poradzę? U siebie przechowywać
132 2    |    przeciągnięta na tę stronę. Nic na to nie poradzę, - powtórzył. -
133 2    |               tym, że za rok najdalej to się skończy, mąż jej otrzyma
134 2    |               częste wyjazdy - zwraca to uwagę i mam zresztą służbę.
135 2    |        zresztą służbę. Pani Z łatwiej to uskutecznia. A oprócz tego
136 2    |             tego pani Z nie tchórzy i to moja największa wygrana.
137 2    |         znajomych. A ten idiota - był to mój krewniaczek, sprowadziłem
138 2    |               więc był przekonany, że to właśnie dla niego przyjechał
139 2    |             zakopaną natrafi, dojdzie to do władzy i zwrócą uwagę
140 2    |            Nie! - śmiał się X., - ale to jest zacny chłop. Wy tam
141 2    | materialistycznym pojmowaniu dziejów, to już dla was jest do niczego.
142 2    |            nigdy, a gdyby i usłyszał, to go nie zrozumie. Ale wie,
143 2    |               N. N. Może nawet będzie to bezpieczniej. Co? Ja przeczytam
144 2    |    dobrodzieju? - cedził zwolna. - Ja to wiem, ja to rozumiem. Wielkie
145 2    |              zwolna. - Ja to wiem, ja to rozumiem. Wielkie rzeczy
146 2    |         będzie, panie dobrodzieju! Ja to rozumiem.~Wydał mi się nawet
147 2    |         niejasnego, niewyraźnego: "Ja to rozumiem". Uścisnąłem mu
148 2    |             jego przyjaciel i potrafi to zrobić. O nim już tu w okolicy
149 2    |           panie dobrodzieju, za dużo! To sam wyjeżdża, to ktoś do
150 2    |             za dużo! To sam wyjeżdża, to ktoś do niego - ot, jak
151 2    |            wieczorem mnie pytał: "Kto to ten pan, co do X. przyjechał?~-
152 2    |              przyjechał?~- Cóż pan na to? przecie przyjechałem niby
153 2    |      przyjechałem niby do pana.~- Toż to właśnie! I ja to dyrektorowi
154 2    |                  Toż to właśnie! I ja to dyrektorowi mówiłem. Kuzyn,
155 2    |               śmiało, nie zważając na to, czy deski skrzypią pod
156 2    |                 fabryki jest'...~Była to, zdaje się, jedyna dziedzina,
157 2    |      miejscowości. Pani Z spostrzegła to i obdarzyła mnie wdzięcznym
158 2    |               część granicy państwa - to wiejska lub małomiasteczkowa
159 2    |        bezpiecznym względnie miejscu, to prawdopodobnie przypływ
160 2    |           obecnie. Lecz bibułę nic po to się sprowadza, by leżała
161 2    |     zwalczenia na tej drodze - będzie to treścią następnego rozdziału.
162 2    |               Rzecz prosta, że zwraca to uwagę otoczenia i nasuwać
163 3    |             przesiewająca raz jeszcze to, co przesiała linia pierwsza,
164 3    |              pasażerów bez względu na to, czy jadą od samej granicy,
165 3    |          czasu do czasu pyta:~- Czyje to rzeczy!~- Moje - odzywa
166 3    |        drugiej i pierwszej klasy robi to nieraz oficer straży pogranicznej
167 3    |        mnóstwa przechodzących ofiarę, to szybkie przerzucani! wobec
168 3    |       publiczności rzeczy podróżnego, to czyhanie z kątów i skośne
169 3    |               tej napaści.~I wszystko to się robi na chybił trafił,
170 3    |      państwowych położonych. Wszystko to się dzieje o kilkanaście
171 3    |                Więcej nawet, wszystko to się dzieje nie na podstawie
172 3    |               osoby.~Tym czasem tutaj to podejrzenie powstaje w danej
173 3    |                więc nie sądzi, by się to jego tyczyło. Idzie szybko
174 3    |                 Halt! Znowu wieszczy.~To samo akurat spotyka go w
175 3    |       wypróbowania na własnej skórze.~To przeglądanie i rozrzucanie
176 3    |            ogromną przestrzenią. Jest to to samo, gdyby np. w Galicji,
177 3    |         ogromną przestrzenią. Jest to to samo, gdyby np. w Galicji,
178 3    |        wyraźnie jego pochodzenie. Był to chłop, wyrwany nie więcej,
179 3    |            tam stawią? przecie nie po to, byś na ludzi patrzał.~Żołnierz
180 3    |            tam naszego brata, chłopa, to czemu nie. Ale "naczalstwu"
181 3    |             straszno i zagadać. Po co to, nie wiem. Pewnie potrzeba,
182 3    |      komendanta.~- A czy ty wiesz, co to jest kontrabanda? - pytałem.~-
183 3    |             Nie bardzo! Uczą nas, ale to trudna sprawa. U nas we
184 3    |             Książki - lak żandarm, na to on uczony! Inne rzeczy -
185 3    |               tak nasze "naczalstwo". To już ich sprawa. Mnie co!
186 3    |              się nie trafiło. Ot tak, to się zarobić zdarza.~- Jak
187 3    |             się zarobić zdarza.~- Jak to, tak?~- A ot i dzisiaj.
188 3    |             Szukam, jakaś butelka. Co to jest? - pytam. On ni to,
189 3    |               to jest? - pytam. On ni to, ni sio. Ocet - mówi. Ja
190 3    |             naczalstwo" zobaczy, jaki to ocet! Dał dwadzieścia kopiejek,
191 3    |              pakunków u przejezdnych. To też rzec można z zupełną
192 3    |             raz po raz, zwracając się to do mnie, to do zielonych.~
193 3    |             zwracając się to do mnie, to do zielonych.~Tłumaczyłem
194 3    |            zawsze dzieje, że nie jest to ani specjalnie dla nas zrobiona
195 3    |            nie ścierpieli! Nie, u nas to byłoby niepodobieństwem!~
196 3    |             potrzebą mieszkańców. Źle to zarazem świadczy o odporności
197 3    |             się dziwić, że wobec tego to barbarzyństwo istnieje.~
198 3    |              wszędzie, bez względu na to, czy idzie z granicy, czy
199 3    |        podniesioną głową. Najczęściej to wystarcza. Zdarzały się
200 3    |          Zapytałem go, z jakiej racji to robi. Mówiłem dość grzecznie,
201 3    |         kontrabanda.~Oburzyłem się na to ogromnie i krzyknąłem nań
202 3    |             krzyknąłem nań z góry, że to jest obraza, że nie ma on
203 3    |          gruntownie zaplatany sposób. To właśnie zbawiło go. ~Przy
204 3    |               Zielony - widocznie był to zwyczajny stupajka, typu,
205 3    |           Siedemdziesiąt pięć! wynosi to na wagę prawie 2 pudy papieru,
206 3    |         funtów i muszę wyznać, że mię to wcale nie zachwyciło. Bibuła
207 3    |              do dwóch pudów - stanowi to cztery razy większą wagę
208 3    |            cicha. Byłem przekonany, w to skutek zmęczenia lub niewygodnego
209 3    |             tęgi Jan!~Naturalnie, jak to już powiedziałem, przemienianie
210 3    |               zjawiskiem. Pociągałoby to za sobą zbyt dużo kosztów,
211 3    |             Jeśli tak jest w istocie, to zostało to osiągniętym przez
212 3    |            jest w istocie, to zostało to osiągniętym przez stałe
213 3    |             dzisiaj.~Jedynym, lecz za to poważnym ułatwieniem jest
214 3    |            transportach wzmagają się, to natomiast ułatwionym jest
215 3    |            Jedyne, co doszło do mnie, to wyasygnowanie środków dla
216 3    |                Lecz niebezpieczeństwo to nie wydaje mi się tak groźnym.~
217 3    |               na granicy państwa, jak to przedstawiałem, jest podmycie
218 3    |        większym stopniu od otoczenia, to projektowani agenci żandarmów,
219 3    |           szwarcowuików, którymi, jak to wykazałem, są w pewnym stopniu
220 3    |      pograniczne, innej odpowiedzi na to pytanie, jak negatywnej,
221 4    |   nieprzerwanie, lecz przeważnie była to robota "rzemieślnicza, dłubanie,
222 4    |               w słowach: nasze czasy, to nie czasy szerokich planów
223 4    |           czasach nastrój "pozytywny, to w stosunku do środków dla
224 4    |           dnie - niedobrze, zbyt jest to widoczne, - lepiej w nocy.
225 4    |          drukarnia wasza i "Robotnik" to nadzwyczajny fakt, wspaniałe
226 4    |              w specjalny sposób: "jak to żandarmów wściekać musi".~
227 4    |             zagadnieniem z obowiązku, to mnóstwo ludzi łamało sobie
228 4    |            rotmistrzu! - zawołałem na to z uśmiechem - jestem przekonany,
229 4    |             że dla P.P.S. nie stanowi to nic tak bardzo trudnego.~
230 4    |               pierwszym piętrze. Była to, jak mi mówiono, innowacja.
231 4    |             mego zajęcia. Liczyłem na to, że w Łodzi, mieście przemysłowym
232 4    |                 Zresztą co do stróża, to jego pojęcie o adwokaturze
233 4    |      przeznaczonym na drukarnię, była to również innowacja, dotąd
234 4    |          wziąć służącą na stałe. Było to bez wątpienia bardzo uciążliwe
235 4    |              i garmondu. Mieściło się to w kasztach i w związanych
236 4    |             było przerywać robotę, by to lub owo w niej naprawić -
237 4    |              brało się farby za mało, to przy małej presji, jaką
238 4    |            stronicy "Robotnika". Była to nasza dzienna produkcja.~
239 4    |             sprawianego przez robotę, to przy ostrożnym odbijaniu,
240 4    |       sprawiany przez maszynę, ani na to, co się w sąsiednich pokojach
241 4    |          przesuwać, podnosząc z kolei to jeden, to drugi koniec maszynki.
242 4    |           podnosząc z kolei to jeden, to drugi koniec maszynki. Przy
243 4    |              wielkości odezwy. Robota to przykra, gdy się ją wykonywa
244 4    |         liczyć z czasem 2ecera, pisać to, co on w obecnej chwili
245 4    |            dużo, lecz przeważnie jest to materiał do działu: korespondencje.
246 4    |           swym skromnym piśmie. Szare to, monotonne, jak nędza ludzka;
247 4    |   zamieszczenie, potrzebna w robocie!~To któryś z menerów, prowadzących
248 4    |          ciemnych, może ich oświeci". To agitator fabryczny lub warsztatowy,
249 4    |          dokumenty, wsłuchujesz się w to pasmo jęków i skarg. Umieścić
250 4    |            pracy przy maszynce, która to robota z powodów konspiracyjnych
251 4    |              ust żarty i dowcipy. Ile to razy chciało mi się sfotografować
252 4    |             zadrukowanego papieru. Są to arkusiki, zawierające po
253 4    |              składa. W całości jednak to inaczej wygląda. Zapalamy
254 4    |               wy, Karolku, tak często to "e" do góry nogami przewracacie.
255 4    |        waszymi studiami nad przyrodą, to diabła warta wasza nauka.~-
256 4    |           śmieje się basem Karolek, - to już rzecz korektora, pewnieście
257 4    |           rzecz korektora, pewnieście to "e" przegapili. To się wam
258 4    |         pewnieście to "e" przegapili. To się wam zdarza! W ogóle
259 4    |               wagę. Prowadzimy spór o to, czy można jeszcze cokolwiek
260 4    |                  Jeżeli nas co zgubi, to świeże powietrze. Jestem
261 4    |               na usprawiedliwienie:~- To jest konieczne! W ten sposób
262 4    |         zaporę.~Co do mnie osobiście, to wyznam, że wątpię, by te
263 4    |             zauważyłem, że stanowisko to należy do najtrudniejszych
264 4    |       meczących w partii. Uogólniając to założenie, zastosować je
265 4    |               drukarnianych. I kłopot to nielada.~Zdawałoby się,
266 4    |            chociażby dlatego, że jest to interes, korzystny dla kupca,
267 4    |               do mnie, gotów byłem za to pytanie huknąć w kark pana
268 4    |           Skąd znowu! Nie stać nas na to. Mamy sklep w Tomaszowie,
269 4    |         znajduj jakąś głupią wymówkę.~To kupowanie papieru to jedna
270 4    |         wymówkę.~To kupowanie papieru to jedna z najprzykrzejszych
271 4    |           konspiracyjnych, że zwrócić to może uwagę otoczenia, zmusić
272 4    |            tym światem partyjnym, czy to będzie przyjazd którego
273 4    |             mnie zapewniano, pochodzi to głównie z tej przyczyny,
274 4    |               spokojnie, jak dawniej. To, co przed ośmiu laty~uznanym
275 4    |          romantyczne przedsięwzięcie, to, czego się obawiały "pozytywne"
276 4    |         słyszeć pretensje i skargi na to, iż "Robotnik" za rzadko
277 4    |      wydawania odezw mnożą się stale. To, co niedawno jeszcze było
278 5    |            maszynerii organizacyjnej. To samo jest i z bibułą, sprowadzaną
279 5    |          poczta, przesyłki kolejowe - to luksus, zbytek dla nich;
280 5    |              zbytek dla nich; więcej, to jest niebezpieczeństwo,
281 5    |               wzbudzającymi obawy. Są to przeważnie zajazdy do ludzi
282 5    |               bibuły - znaczenia, czy to z racji większej ilości
283 5    |               w ogólnym systemie - są to zajazdy ściśle partyjne,
284 5    |               sprawach. Ze nie należy to do przyjemnych rzeczy, że,
285 5    |          rzeczy, że, przeciwnie, musi to nieraz męczyć takiego aktora
286 5    |               nowy, ale uprzedzam, są to ludzie bardzo, bardzo tchórzliwi.
287 5    |             zgłosił na randkę, będzie to oznaczało, że źle jest i
288 5    |              Mój towarzysz spostrzegł to.~- No! - dodał - nie podoba
289 5    |        interes!? Wierzę, ale co ja na to poradzę?~Więc po otrzymaniu "
290 5    |               Nie bój się pan! Jeżeli to żandarmi, przyznam się do
291 5    |                 przecież, gdybym panu to powiedział, to pan albobyś
292 5    |            gdybym panu to powiedział, to pan albobyś odmówił, albo
293 5    |               się!~- Ale pan zabierze to, co obiecał? - pytał jeszcze
294 5    |          mogący służyć za ławkę. Jest to mniej więcej dwunasta kamienica
295 5    |              moje konspiracyjne imię. To dzielny chłop, nasz agitator.
296 5    |     otrzymacie, ale jeśli będą mieli, to weźcie.~Nasz towarzysz z
297 5    |             nie dostrzegł. Zaczęło go to niepokoić, lecz nagle spostrzega
298 5    |            taki tęgi, wąsaty? Co? No, to mieszkał, mieszkał tu dawniej,
299 5    |           Widzi pan na rogu dom duży, to tam. A jakże, wiem, pomagałem
300 5    |             śpią, - ostrzega stróż.~- To nic, obudzę - odpowiada
301 5    |          nareszcie do celu. Trochę go to dziwi, że robotnik mieszka
302 5    |           pana na policję odeślę! Toż to gwałt na równej drodze!
303 5    |               a jeśli i zapisuje się, to w jakiś dziwaczny sposób,
304 5    |        stolarz taki a taki, zapytać o to czy owo, hasło gdzie indziej
305 5    |           wrażenia nieco inaczej. Był to młody chłopak, który od
306 5    |               organizacyjnych. I jaka to ogromna robota! Jak przyjemnie
307 5    |         Okazało się, że ta piękność - to budowa na piasku, wiecznie
308 5    |             sił, pieniędzy i czasu na to samo, co jeszcze wczoraj
309 5    |          zgrupowanych stosunków. Jest to ostatni etap, gdzie "Robotnika"
310 5    |            Rozpowszechnienie więc czy to numeru "Przedświtu", czy "
311 5    |               księgarnie-składy. Jest to więc cała sieć mniejszych
312 5    |              towarzysz z drukarni, co to życzył sobie, by otoczenie
313 5    |              łzą serdeczną - i pomimo to zachować zdolność, jeśli
314 5    |             jeśli nie do zrozumienia, to do odczucia nowych, całkiem
315 5    |        Nabiega się, namęczy chłopiec, to musi mieć apetyt. Wy tam
316 5    |  szpiclowskich. Peryferie jednak, jak to zaznaczyłem już przy zajazdach,
317 5    |              rzeczywiście robił.~Było to w początkach ruchu P.P.S-owego
318 5    |           porządnego towarzysza. Było to tym bardziej koniecznym,
319 5    |             na przedmieściu. Wszystko to było wystraszone, oczekujące
320 5    |            nie chcę.~Zgodziłem się na to. Pojechaliśmy. Dorożka zatrzymała
321 5    |             się przed cerkwią.~- Więc to w cerkwi? - pytam - być
322 5    |            bielizną. Pop chciał nieść to od razu do żandarmów, lecz
323 5    |       przyszedł do przekonania, że go to może skompromitować. Spalił
324 5    |             1900 r., w styczniu. Było to świeżo po grudniowych aresztowaniach
325 5    |              grudniu 1899 r. Wywołało to ogromny przestrach i spowodowało
326 5    |              i natrętnie. Rzucało się to każdemu człowiekowi w oczy,
327 5    |              znać musimy.~- Jakże się to stało? - pytałem go zdziwiony.~-
328 5    |              że ja pomóc muszę. Ja na to - i owszem.~Przyznała mi
329 5    |               Ale wytłumaczyła mi, że to u nas tak się nie robi,
330 5    |              nas tak się nie robi, że to zbyt widoczne, że trzeba
331 5    |           Nigdybym nie przypuścił, że to byli szpicle. Wyglądają
332 5    |           szpicle. Ilu tu ich jest! I to my na to tałatajstwo tyle
333 5    |               tu ich jest! I to my na to tałatajstwo tyle podatków
334 5    |             książki przyszli...~- Jak to przyszli? - zerwałem się,
335 5    |           mówi o żandarmach i że, jak to zwykle w takich wypadkach
336 5    |             ale bratowa mi mówiła, że to kłamstwo, bo jakoby wy prawdziwego
337 5    |         nikomu nie mówicie. Wiesz, że to nie bardzo grzecznie, to
338 5    |              to nie bardzo grzecznie, to mi się nie podoba.~Jak potem
339 5    |             tym nic nie wiedział. Już to mężczyźni w sferze nieściśle
340 5    |          Odskoczyłam przerażona. Było to tak nagłe i niespodziewane,
341 5    |        majestatu śmierci, lecz pomimo to obchodząca mię - myśl o
342 5    |             do dalszych pokoi.~- Aha! to pani! - powtarzał chrypliwym
343 5    |               wyszła z pokoju.~- Więc to pani! - mówił gospodarz, -
344 5    |          ofiary i poświęcenia. Jeżeli to robiła pod sekretem przed
345 5    |             pod sekretem przed panem, to jedynie dlatego, żeby nie
346 5    |              zabezpieczyć. - Jeżeli o to, by nazwisko pańskie nie
347 5    |             ze sprawami nielegalnymi, to i owszem, mogę panu to przyrzec,
348 5    |                to i owszem, mogę panu to przyrzec, tym bardziej,
349 5    |              tym bardziej, że stanowi to mój obowiązek.~- Niech pani
350 5    |         obiecuje ją dostarczyć. Gdyby to zapotrzebowanie iść musiało
351 5    |          warsztatach. Nie zawsze jest to bezpiecznym, bo żandarmi
352 5    |             swe miejsce zamieszkania, to nieraz trzeba dużo stracić
353 5    |            drogi i ścieżki - wszystko to stwarza doskonały grunt
354 5    |             większych aresztowań, jak to widzieliśmy przy hurtownych
355 5    |           jeśli żandarmi przyjechali, to niechybnie dla nich. Otóż
356 5    |          broszur na ulicę. Spostrzegł to ktoś z władzy i w rezultacie
357 5    |   detalicznych.~Naturalnie, powiększa to ilość pracy, włożonej w
358 5    |            razie w P.P.S., która, jak to widzieliśmy, we wszystkim,
359 5    |               Zdawało się, że reszta, to jest pośrednictwo, przyjdzie
360 5    |        wzrastać, stosunki rozszerzać. To, co było dobrym i dostatecznym
361 5    |          egzemplarzy jakiej broszury, to się miało cały rok zapewniony.
362 5    |             cały rok zapewniony. Szło to sobie powoli, kropelkami.
363 5    |        wstrząsnął się, - paskudny był to czas!~Naturalnym wyjściem
364 5    |               przystawionymi, lecz za to inni są wolni od tej troski
365 5    |            szczegółami. Lecz nie jest to wszystko. Skazani są oni
366 5    |     najwygodniejsze wagony - wszystko to są sprawy, co do których
367 5    |             ciekawości rozpytują, czy to nie złodziej, chcą iść do
368 5    |               wagonie, liczył więc na to, że mu wydadzą walizkę bez
369 5    |         wreszcie żandarmowi dokuczyło to oczekiwanie; zapisał więc
370 5    |             istocie zaś nie tak łatwo to urządzić. Zajeżdża, np.,
371 5    |               warunków zajazdu, które to warunki często nie pozwalają
372 5    |             sobie czytelnik przypomni to, com mówił o trzecim pasie
373 5    |               posiana brunetka. Podła to sztuka i nic nie warta,
374 6    |            jest rozrzucenie, dajmy na to, stu egzemplarzy jakiegoś
375 6    |             na prawo i lewo - recepta to nietrudna, a wykonanie jej
376 6    |       ogniskach przemysłowych Polski. To samo było z "Górnikiem,
377 6    |               jak swoją kieszeń. Było to koniecznie potrzebnym, bo
378 6    |           ludzie już tam wstali. Gdym to dojrzał, stałem już przed
379 6    |             ich z fabryki. Robiło się to przed samym końcem roboty,
380 6    |     niepożądanych, do jej wrogów, czy to z urzędu - szpiegów i urzędników,
381 6    |            szpiegów i urzędników, czy to z ciemnoty - ludzi, zostających
382 6    |             rozpowszechnienia. Pomimo to już w 1896 r. - w dwa lata
383 6    |          egzemplarzu druku - wszystko to bierze się w rachubę, zważa
384 6    |             się tym nie zajmuje. Musi to robić ktoś obchodzący kopalnie
385 6    |              otrzymał i ani grosza za to nie zapłacił. Zapewne ten,
386 6    |              sobie głowę nad tym, jak to urządzić, by pieniądze do
387 6    |            ostatniej wypłaty. Ale jak to zrobić?~- Jak sądzisz? -
388 6    |            Przyjaciel zgodził się, że to projekt najpewniejszy. Tak
389 6    |             czwarty pismo, położył na to miejsce 50 kopiejek i odszedł.
390 6    |               filaru w chodniku takim to za gazetę 50 kopiejek.~Bibułę
391 6    |               lub władzą fabryczną, a to w celu skontrolowania, co
392 6    |          książki tylko tym, którzy na to pytanie odpowiadali twierdząco.~
393 6    |          rewolucyjne staczało z nim o to "ad biskupa" długie walki,
394 6    |             ręki do ręki w zamian czy to pieniędzy, czy leż tych
395 6    |           stojących towarzyszów. Jest to drugi stopień, po którym
396 6    |           świadectwo swej służby.~Był to druk zaczytany i przechodzony
397 6    |           czytelnika do drugiego.~Ile to - myślałem - takich zaczytanych
398 6    |         różnych zakątkach Polski! Ilu to ludzi starannie podkleja
399 6    |           część bibuły nie wraca, jak to powiedziałem, do pierwotnych
400 6    |        posyłano kiedy bibułę, lecz na to nie otrzymałem żadnej odpowiedzi.
401 6    |          ludzi odpowiednich. Wiem, co to oznacza w początkach ruchu.
402 6    |              chętnie słuchają, o czym to przyjezdny "pan" mówi, ale
403 6    |          najwyżej będą jedynie czytać to, co im wsuną w rękę.~Wobec
404 6    |                  spytałem zdumiony, - to. wy już macie organizację?~-
405 6    |         wizytę temu gospodarzowi.~Był to chłop mądry. Rozprawiał
406 6    |              Literackiej - a wszystko to razem pomieszane z mnóstwem
407 6    |         drukowanych egzemplarzy. Były to, jak mi wytłumaczył gospodarz,
408 6    |            jasno sprawę z jego stanu. To też wątpię, by ktokolwiek
409 6    |               zapałem i poświęceniem, to brakowało im ładu i porządku.
410 6    |            prostszego - oto masz tyle to egzemplarzy takiej to broszury,
411 6    |            tyle to egzemplarzy takiej to broszury, sprzedaj je za
412 6    |         broszury, sprzedaj je za taką to sumę, a jeśli ci się to
413 6    |               to sumę, a jeśli ci się to nie uda zupełnie lub w części,
414 6    |                sprzedawać bibułę - na to zgadzają się z trudnością.~-
415 6    |          kolporterom naznaczamy. Jest to dowodem, że prawidłowy kolportaż -
416 6    |             do określenia części, czy to dochodów z rozprzedaży bibuły,
417 6    |         rozprzedawanych do rozdanych, to ani z rozmów, ani z danych
418 6    |              egzemplarzem pisma. Jest to najwyższy typ czytelnictwa,
419 6    |              carskich. Właściwie jest to sprawa polityczna i jako
420 6    |       zatrzymano istotnyh winowajców, to jest tych, którzy rozpowszechniali
421 6    |        powiedz mi zaraz, łajdaku, jak to rozrzucałeś te świstki -
422 6    |            tobie, łajdaku, pokażę, co to jest zdzierać! Widzisz go?
423 6    |              Ludzie złej woli takiego to dnia rozrzucili odezwy takiej
424 6    |       nalepiona. Naturalnie, wywołuje to sensację nielada wśród pasażerów
425 6    |                 pytam zdziwiony - cóż to tak późno dzisiaj zamykacie
426 6    |               tyczy się ono Polski, a to dlatego, że jest ono nadzwyczaj
427 6    |           Okazało się jednak, że była to sprawa poważniejsza - państwu
428 6    |               Warszawie? - tknęło mię to słowo - rewolucja? Ośm godzin?
429 6    |        Prystaw pokazał mi papier. Był to okólnik z departamentu policji,
430 6    |                jaki jest nastrój? Pan to musi przecie wiedzieć.~Długo
431 6    |         rozpowszechniania odezw. Było to w Zagłębiu Dąbrowskim, w
432 6    |         przeciwległych schodach. Było to akurat w chwili, gdym zaledwie
433 6    |            całego mnóstwa innych. Był to dźwięk ostróg, dowodzący,
434 6    |               następnie drugi. Dodało to nam, rzecz prosta, charakteru
435 6    |            pierwszy prześladowca. Był to górnik z kopalni. Gdy wrócił
436 6    |        papierek.~Ręce mi opadły, gdym to usłyszał. Mój ty Boże, -
437 Zakon|           jednak, że zasługuje ona na to. Słowo drukowane w obecnych
438 Zakon| nieskrępowanego pętami cenzury słowa, to przede wszystkim ich zwycięstwo.~
439 Zakon|               i szumi, jak fala wód", to zawdzięczać to należy gorącemu
440 Zakon|             fala wód", to zawdzięczać to należy gorącemu oddechowi
441 Zakon|          samodzielnego życia. A słowo to w zaborze rosyjskim jest
442 Zakon|           słowem drukowanym - bibułą.~To też niejeden z nas, rewolucjonistów,
443 Zakon|               tym kierunku rękę. Była to broszura: "Czego chcą socjaliści".
444 Zakon|        jeszcze razem zwyciężeni. Lecz to spotkanie w domu niewoli -
445 Zakon|         myśleć i mówić była w stanie, to, milknąc na wieki w mrocznych