Tom, Rozdzial

  1   1, I  |          także byli weseli; mnóstwo ich ciągnęło po drogach i miedzach.
  2   1, I  |           borków. Było to przyczyną ich spóźnienia się, tym więcej
  3   1, I  |            i biec tak prędko, jakby ich diabeł ganił, drudzy popadali
  4   1, I  |         dawno już odechciało mi się ich strojów i zabaw, ich poezji
  5   1, I  |            się ich strojów i zabaw, ich poezji i ich miłości...
  6   1, I  |       strojów i zabaw, ich poezji i ich miłości... Żyję tak, jak
  7   1, I  |             Wóz trząsł nimi i silne ich kibicie chwiał wciąż w kierunki
  8   1, I  |      odpowiadał wesoło na zapytania ich i przycinki, czasem męski
  9   1, I  |          ale tylko zwalniając nieco ich biegu odpowiedział zagadnięty.~
 10   1, I  |       znałam go dzieckiem... Znałam ich kiedyś wszystkich... kiedyś...
 11   1, II |            jak z kształtu i gatunku ich wnosić było można, kupionymi
 12   1, II |          pielęgnowane, że paznokcie ich posiadały kolor listka róży
 13   1, II |        cukier dla synogarlicy. Słów ich słuchała więcej niż z wytężoną
 14   1, II |            która także wydawała się ich przybyciem bardzo zadowoloną.
 15   1, II |          ogorzałego pana domu, dwie ich postacie przedstawiły sprzeczność
 16   1, II |           silni i jakimkolwiek jest ich życie, żyć chcą...~- Może
 17   1, II |    nakryciami stwierdzając porządek ich i czystość. Przyrządzała
 18   1, II |        przedmioty i do przywdziania ich dopomogła. Potem zaczęła
 19   1, II |            jedno z okien domu. Mało ich ona obchodziła. Nagle Różyc
 20   1, III|           zgodzie, a teraz do życia ich wpłynął pierwiastek, który
 21   1, III|          uprawiał. Skądinąd łączyło ich niejakie podobieństwo położeń;
 22   1, III|        zniknął ze świata, a wnet po ich zniknięciu jedno z korczyńskich
 23   1, III|            chcąc nie chcąc, włóczyć ich po sądach... a zawsze, dalibóg,
 24   1, III|         znałem się, a wyrzekłem się ich nie dla hulanki i nie dla
 25   1, III|            mu zbytnią srogość i dla ich położenia niewzględność.
 26   1, III|       zapomniał; o dawnej przyjaźni ich przecież pamiętał. Może
 27   1, III|              Ciocia Marta dała mnie ich dużo, dużo, i ciasteczka
 28   1, III|             z rana i jak zwykle oba ich głosy przez dzień cały huczały
 29   1, III|     rodzinne podobieństwo, że głosy ich stawały się z latami coraz
 30   1, III|              jakie zmiany w pożyciu ich zajść by mogły; kto wie,
 31   1, III|          przysłowiem, bo nie używał ich zawsze, ale czasem, gdy
 32   1, IV |      przyczyn różnych, nie pragnęli ich wcale. On unikał wydatków
 33   1, IV |           eleganckimi. Chód i ruchy ich zdradzały, że takie ceremonialne
 34   1, IV |          swych i krewnych częstując ich tam cygarami. W jednym z
 35   1, IV |          popatrzali. W spojrzeniach ich, oprócz zwiększonej uwagi,
 36   1, IV |           choć widać było, że barwę ich i blaski przez długie lata
 37   1, IV |            doświadczała uczuć, nikt ich nie spostrzegał i nie odgadywał.
 38   1, IV |         salonu dolatywały z rozmowy ich niektóre słowa, rzec by
 39   1, IV |        głowy, i nic więcej! Jak się ich człowiek na noc naczyta,
 40   1, IV |         rozerwą, jeżeli nie przyjmę ich tak, jak tego żądają...
 41   1, IV |          Benedykt.~- Napłodziło się ich u nas jak robactwa w mokre
 42   1, IV |             babula Maksymowa dobrze ich tam dopilnuje...~Za plecami
 43   1, IV |           oczy. Wtem, jakby wtór do ich radości, rozległy się w
 44   1, IV |             ona oczy i ani razu już ich nie podniosła. Był to wzrok
 45   1, V  |            troszkę głupi. A siostrę ich, Elżunię, panienka widziała...~
 46   1, V  |       panami oczu nie wypieka... ja ich dwadzieścia lat nie widziałem
 47   1, V  |      stanąwszy słuchał przez chwilę ich rozmowy.~- Czy panienka
 48   1, V  |          sił swoich nie zna, dopóki ich w potrzebie... - zaczął
 49   1, VI |         ludzi nie rozpoznaje, tylko ich wszystkich za pomarłych
 50   1, VI |          wrót podwórka. Właściciele ich słuchali wymownego sąsiada
 51   1, VI |   przepaścią. Powoli przecież żółte ich tło usiewać zaczynała roślinność
 52   1, VI |            ale w tej głębi nie było ich prawie. Krynica warczała,
 53   1, VI |            ze szkieletowej długości ich członków, z okaleczeń, którymi
 54   1, VI |            którymi czas zatarł rysy ich twarzy, po znać można było
 55   1, VI |          kochali się oni? Czy świat ich rozłączał, a połączyła mogiła?
 56   1, VI |             może przeddziadek, bo w ich familii wszyscy długo żyją. ~
 57   1, VI |            było poznać i z mówienia ich, i z ubioru, że przyszli
 58   1, VI |             było. Kiedy spotykający ich podczas ludzie pytali ich
 59   1, VI |           ich podczas ludzie pytali ich o nazwisko, odpowiadali,
 60   1, VI |         chodziły głosy, że kondycja ich była nierówna, bo on był
 61   1, VI |        piękność. Ale jak tam było z ich początkiem wszystko jedno,
 62   1, VI |             zresztą kto miał. Chaty ich nazywały się numy i były
 63   1, VI |           najmniej ludzie doścignąć ich mogą, a najlepiej im będzie
 64   1, VI |            jego rozkoszy nachodziły ich takie potrzeby i strachy,
 65   1, VI |             się w podłuż rzeki, a z ich kominów, by z kościelnych
 66   1, VI |           od drugiego, a od kolorów ich szat i drogocenności siodeł
 67   1, VI |            co z tego będzie? A król ich zapytuje: ~"Czy żywie jeszcze
 68   2, I  |     macierzyńskim, ale właścicielka ich głośno przeżuwając i różowe
 69   2, I  |         przybyli kupcy. ~Jednokonny ich wózek stał przy bramie;
 70   2, I  |           tym była żywą, że uniknąć ich nie mogła wtedy nawet, kiedy
 71   2, I  |            Korczyńskiej... Niewiele ich zwykle smażę, ale lepszych
 72   2, I  |       kształcić pragnęła i do szkół ich oddała marząc sobie, że
 73   2, I  |            na ganku stojąc z daleka ich spostrzegła. Wiedziała,
 74   2, I  |      połowie dzieląc się zbiorami z ich właścicielką. Po prostu,
 75   2, I  |         Nieraz już Kirłowa widziała ich idących w tamtą stronę.
 76   2, I  |          bezwiednie prawie ciągnęła ich tam wewnętrzna jakaś siła
 77   2, I  |             i myśli. Teraz postacie ich i profile, blisko ku sobie
 78   2, II |            szyderską kobietą, która ich tu całowała, na ręku swym
 79   2, II |          chorowali, a ona doglądała ich znowu, leczyła, ůrżąc o
 80   2, II |           mierzonymi kroki, ale nad ich sztywnymi postaciami, rogi
 81   2, II |       powstając, wmieszał się on do ich rozmowy. ~- Może byś ty,
 82   2, II |      skojarzyła małżeństwo pomiędzy ich najstarszą siostrą a swym
 83   2, II |           do-brze. Jednak równowaga ich trochę w ostatnich czasach
 84   2, II |            na żądanie szwagra stopę ich podniósł, że za wielkie
 85   2, II |    Benedykta uszczęśliwiać. Słuchał ich z trochę posępnym, a trochę
 86   2, II |          mniej może na pływające po ich powierzchni i obecność małej
 87   2, II |          jakby jej ciężar wspólnych ich sił wymagał, z głowami ku
 88   2, II |  tłumaczącego zagadkę swego życia i ich rozłączenia. Przerzuciła
 89   2, II |          lubiła, ale nie znała nazw ich ani dziejów.Teraz każdą
 90   2, III|           które go uczyniły złotym; ich to ręce w mgliste dnie jesieni
 91   2, III|            błękitna kopuła oblewała ich zgięte plecy, a gorący ten
 92   2, III|             nieba skraplając się na ich twarzach spadał na ziemię
 93   2, III|         chustkę miała na głowie. Na ich zagonie stał wóz zaprzężony
 94   2, III|      których pracowali, były jedyną ich własnością, ale dlatego,
 95   2, III|        ostrych kolców ścierni; spod ich rąk niekiedy wznosił się
 96   2, III|        czasem kroków od pochylonych ich głów, zrywał się ptak spłoszony
 97   2, III|           Jana i Cecylii pod dachem ich parę wieczornych godzin
 98   2, III|          ten, z którego uszyte były ich kaftany, ale modnie skrojonej
 99   2, III|         piekące kochanie zaprowadzi ich do ołtarza, przed którym
100   2, III|          Powietrze huczało od gwaru ich głosów, od ryku krów, meczenia
101   2, III|         ludzkie głosy i kroki wcale ich nie płoszyły. Tylko w nierozwikłanej
102   2, III|        uwagi nad niezupełnie dobrym ich hodowaniem. Tu gałęzie nie
103   2, III|          śpią na wieki, ale uczucia ich i myśli krążyć nie przestają
104   2, III|             strzały ślizgały się po ich głowach i twarzach. Witold
105   2, III|         tajemnicy żadnej w rozmowie ich nie było. Mężczyzna trzymał
106   2, III|              Przy tym powoli czytał ich tytuły: ~- Psalmy Kochanowskiego...
107   2, IV |             jej czoła i nie zwijała ich z tyłu czaszki w węzeł tak
108   2, IV |             krętym lotem prawie nad ich głowami przeleciał.~- Jaskółka! -
109   2, IV |             się nad wodę. Szelestem ich skrzydeł spłoszona pszczoła
110   2, IV |        przeszli, przejechali, i już ich widać nie było. Wieczór
111   2, IV |           ani bardzo powoli, czapki ich karmazynowym kolorem świeciły,
112   2, IV |           lasu piasek twardniał pod ich stopami; szli teraz po szeroko
113   2, IV |              Z suchych, kolczastych ich splotów wychylały się żółte
114   2, IV |          czarne szyszki pod stopami ich zatrzeszczały, kiciasty
115   2, IV |            wawrzynów otrzymywałyżby ich kości dar wiecznego pod
116   2, IV |  przerzynały jej ciemność, a listki ich, okrągłe, drobne, gęste,
117   2, IV |             podniosła powieki, oczy ich po raz pierwszy, odkąd się
118   2, IV |         Wtem stanęli. Przed stopami ich, bladożółtym pasem zieloność
119   2, IV |          tylko żałuje, że wycieczka ich dłużej nie trwała.~- To
120   2, IV |            znowu i lękliwie dotknął ich miękkiej, błyszczącej gęstwiny.~-
121   2, IV |      ognistej barwy, Ze dwadzieścia ich było; wyglądały jak napowietrzne
122   2, IV |           tędy; podczas i kilka lat ich nie widać, potem pokażą
123   2, IV |        stojących raz jeszcze osypał ich chłodną rosą, zanim stanęli
124   2, V  |             a tak wąskie, że prawie ich widać nie było, otworzyły
125   2, V  |      wiecznym snem odpoczywa.~Dwóch ich tylko było i siostra, która
126   2, V  |            poszła, skąd też i matka ich pochodziła; a Jana matka
127   2, V  |             odzywając.~- Wszystkich ich pani po troszku na weselu
128   2, V  |              a może też udawała, że ich nie słyszy... Jan na mówiącą
129   2, V  |            rozpuścił, pokazałby, że ich niemało ma... ale nam, prostym
130   2, V  |         ludzi wciąż podsycane. Było ich ze dwadzieścia. W głębokim
131   2, V  |           bardzo powoli, powoli też ich odbicia kołysały się w ciemnej
132   2, V  |            ciemnej toni, a w blasku ich zaczerwienione profile ludzkich
133   2, V  |        wylatywały z wody. Może było ich tyle, ile ziarn piasku na
134   2, V  |            skrzydlatą zamieć, która ich głowy, odzież, czółna okrywała
135   2, V  |       podziw i uwielbienie, którymi ich piękność moja przejmowała.
136   2, V  |             zapytywał o nic; co się ich samych tyczyło. Wiecznie
137   2, V  |       pamiętam! Kiedyś tak byłam do ich mówienia przywykła, że i
138   2, V  |      przyczyny... przyczyny... Dwie ich były: raz, że królewna okrutnie
139   3, I  |   szczęściem promieniejącą, u końca ich wróciła wdową, w czarnych
140   3, I  |           zupełnej skądinąd zgodzie ich panował. Chciała, usiłowała,
141   3, I  |           czyniła nic, aby ku sobie ich pociągnąć. Owszem, osamotnienie,
142   3, I  |           żądanie jej w parę lat po ich pobraniu się gdzieś daleko
143   3, I  |       nosiło na sobie ślady pilnego ich czytania. Długie godziny,
144   3, I  |   nadwerężyła na zawsze panującej w ich stosunkach zgody i przyjacielskiej
145   3, I  |             i sympatię właścicielce ich okazując. Zamiary, które
146   3, I  |         powierzył, o wstawienie się ich i pomoc jak o łaskę największą
147   3, I  |             oczekiwał, ale zaraz po ich odjeździe w młodej kobiecie
148   3, I  |             i zachęty raz jeszcze w ich umysłach sztucznemu wydęciu
149   3, I  |           dla troskliwie śledzącego ich oka ani szczęśliwi, ani
150   3, I  |           wielkich miłości i czciła ich jak świętych; człowiek bez
151   3, I  | starożytnicze księgi, a rysowane na ich kartach wykopaliska niejednokrotnie
152   3, I  |             się w stronę okopów. Na ich widok znużone przedtem oczy
153   3, I  |             piękne i on czasem grze ich świateł i barw przypatrywać
154   3, I  |         zawsze szpetni, a siermięgi ich czy kożuchy śmierdzą. Rozmawiać
155   3, I  |          nim, mieszać życie swoje z ich życiem ani mogła, ani chciała.
156   3, II |  przechodziły mi przez głowę, tylko ich tak wyraźnie układać nie
157   3, II |            wyda jej ojciec, mnóstwo ich w ojcowskiej zagrodzie hoduje...~
158   3, II |       części narzędzia i połączenia ich żywymi gestami pokazywał.
159   3, II |              Cóż dopiero, kiedy się ich pieprzem karmi! - uśmiechnął
160   3, II |      uśmiechnął się Witold.~- A kto ich tam, do diabła, chce pieprzem
161   3, II |             nich pałaców i żywienie ich pasztetami... bo ja i sam
162   3, II |          celu urzeczywistnienia się ich przez Kirłową czynionych,
163   3, II |         tamtego świata przed oczami ich stanąć! Dawni znajomi! Ale...
164   3, II |    poznaliby mnie teraz? Czy ja bym ich poznała? Wieczny smutek...~
165   3, II |          też panna Justyna do chaty ich przyjść zechce. "Idź i niby
166   3, II |         Zresztą, nie ta jedna bieda ich gniecie. Fabiana twarz zmarkotniała
167   3, II |      matczynego buduaru stanął i na ich klamce rękę położył. Stał
168   3, II |              lecz obaj czuli, że to ich zetknięcie było zupełnie
169   3, II |      zupełnie zewnętrznym, że dusze ich coraz więcej oddalały się
170   3, II |   poetycznych słów! czy wy używając ich kłamiecie, czy nimi oszukujecie
171   3, II |          buntownicze myśli i że pod ich wpływem powziął jakieś energiczne
172   3, II |            je posiadałam, znam więc ich moc i wagę. Jesteś, Zygmuncie,
173   3, II |          jakieś nierówności, ofiarą ich z pewnością jestem ja.~Plecami
174   3, III|         było można granice zagród i ich domostwa. Teraz tylko wszystkie
175   3, III|           wielce o to, aby odzienie ich było weselu przystojne,
176   3, III|          tym względem nie krępowała ich żadna wcale moda ani żaden
177   3, III|        bystro. Gdziekolwiek stanęła ich większa nieco gromada, tam
178   3, III|              bardzo prędko uciszało ich, gasiło, z twarzy im wywabiało
179   3, III|             tak samo jak rówieśnicy ich mężczyźni, najczęściej chude,
180   3, III|           małym wyglądał przenosząc ich w zamian o wiele śmiałością
181   3, III|             sąsiad weselnymi godami ich wzgardził. Tyle tylko uprosił
182   3, III|             zauważyli, że obstąpiło ich kilku starszych bohatyrowickich
183   3, III|             zaś, liczniejsi, którzy ich nie mieli, przed rozpoczęciem
184   3, III|         której spoczywać miała ręka ich tancerki; wszyscy po przetańczeniu
185   3, III|             często i gromko, że pod ich stopami tok odzywał się
186   3, III|   trudnością. Na koniec dobrało się ich dwanaście, z pierwszym drużbantem
187   3, III|       siedziała para ludzi. Rozmowy ich słyszeć nie mogła, ale w
188   3, III|            płotka. Pomiędzy głowami ich spory kamień jakąś silną
189   3, III|            stare wspomnienia, które ich ku sobie pociągnęły. Ale
190   3, III|            łodziach i czółnach, nic ich nie mąciło; woda je srebrnie
191   3, III|           poznać można było tylko z ich oczu ścigających szlaki
192   3, III|            jestem!~Wtedy kilkunastu ich na raz mówić zaczęło, ale
193   3, III|   Korczyński używał, po pas w biedę ich wtrącały i wielką gorzkością
194   3, III|           uboższymi gardził, prawie ich za ludzi nie mając...~Tu
195   3, III|       proszące głosy, aby wysłuchał ich i ratował. Pozostał więc,
196   3, III|         werbował, ale nie zwerbował ich więcej jak dziesięciu. Ci
197   3, III|            przez dwa lata jak krowy ich doił, aż na koniec terminu
198   3, III|       swoich ścisnął. Ale wnet inni ich rozdzielili prośby swe przekładając.
199   3, III|         wygrał, a tą karą, na którą ich sąd zadekretował, do reszty
200   3, III|             zadekretował, do reszty ich nie zarzynał. Jeżeli zaś
201   3, III|          prawie marnują się, bo ani ich ugnoić, ani jak potrzeba
202   3, III|          zechciał przychylić się do ich próśb i żądań i inaczej
203   3, III|    wszelakimi trudnościami ogólnego ich położenia. Jednemu Fabianowi
204   3, IV |            dwu tych kobiet i twarze ich okrywały wyrazem cierpienia.~-
205   3, IV |           już żadnego brata. Trzech ich było, on jeden pozostał.
206   3, IV |      nagadali! Skarżą się, że dobro ich zagrabiłem, że ich ze skóry
207   3, IV |            dobro ich zagrabiłem, że ich ze skóry obdzieram, prawda?~-
208   3, IV |            winy w tym nie ma, tylko ich jednych?~Czy treść tych
209   3, IV |        prawda, że nie wiedziałeś? O ich strapieniach, opuszczeniu,
210   3, IV |          dosłyszał; zrozumiał tylko ich ironię i szał bólu zaświecił
211   3, IV |     wyssałem piołunowych soków, ile ich trzeba, ażeby w głowie szumiały
212   3, IV |         ziemi, że w ciemne i ciasne ich podziemia iść pragniemy
213   3, IV |           przejmuje sam nawet brzęk ich łańcuchów... to zagrzebanie
214   3, IV |       cząstki szczęścia, nie używał ich wcale. Z górnej, lotnej
215   3, IV |         siły i na nic innego już mu ich nie stało. Żelazo nie czuje
216   3, IV |           wszystkim pomarłym grobów ich zazdrościł... ~- Ale teraz
217   3, IV |          przedmiotu z rozrzewnieniu ich zapomnieć i pozbyć się nie
218   3, IV |            wielką jest, a w tym, że ich oszuści wyzyskują i do złego
219   3, IV |        jadło, które według zwyczaju ich kosztem i staraniem zastawione
220   3, IV |          czynność tę spełniali sami ich właściciele, z wyjątkiem
221   3, IV |     mającego państwu młodym do domu ich, więc do jaśmontowskiej
222   3, IV |            ze stryjem jego w bramie ich zagrody rozmawiającą. Ale
223   3, IV |            wzrok w rozwartej u stóp ich kopalni klejnotów. Z nieba
224   3, IV |            od stóp do głów oblewały ich blaski gorące i świetne.
225   3, IV |       zbliżanie się wielkiej chwili ich życia. Tak nadlatujący z
226   3, IV |         każdy rys i każde drgnienie ich twarzy ukazywały z wypukłością
227   3, IV |           tak ciche, że nie słyszał ich nawet człowiek, który w
228   3, V  |            ja przy niej, w jej... w ich chacie zamieszkam sobie...~-
229   3, V  |           patrząc.~Potem spostrzegł ich wysoki, zgrabny, złotowłosy
230   3, V  |           trawę koszący. Spostrzegł ich i zrazu trwoga uczyniła