Tom, Rozdzial

4501   2, V  |               szli za nim w pole... już i nie pamiętam czego... Przez
4502   2, V  |           niespokojność jakaściś w pole i na drogi parła, powiada: "
4503   2, V  |               my w te miejsce, pojrzeli i tylko co ze strachu na ziemię
4504   2, V  |                najśmielszy, przyskoczył i z bliskości na tego człowieka
4505   2, V  |         dziurach, a czy obuty był, tego i widzieć nie można było,
4506   2, V  |          nasypało się jemu aż po kolana i od kolan dopiero wyrastał
4507   2, V  |              żółty na twarzy gdyby wosk i tylko długie wąsy blond
4508   2, V  |              się, że uchrony od zamieci i chłodu szukając po polu
4509   2, V  |             miał, z głodu gryźć począł, i tak go śmierć od, mrozu
4510   2, V  |           świętym krzyżem począł, aż tu i matka nadchodzi. W śniegu
4511   2, V  |              spojrzała, rękami klasnęła i okropnym głosem wykrzyknąwszy: "
4512   2, V  |               śnieg padła... Podtenczas i my wszyscy rozpoznali, kim
4513   2, V  |                głośniej już jak wprzódy i z większym rozjątrzeniem
4514   2, V  |            przerzniętym zaszeptał.~- To i co, że pan Jan mnie prosi? -
4515   2, V  |              kiedyściś prośba pana Jana i miała dla mnie walor jaki...
4516   2, V  |                  Posrebrzane, pozłacane i paciorkowe bransolety dzwoniły
4517   2, V  |           gwałtownymi, ruchami splatała i rozplatała; we wzburzonym
4518   2, V  |          wzburzonym jej głosie zadrżały i na kasztanowatych rzęsach
4519   2, V  |            panna Jadwiga tak złości się i alteruje? A czy panna Jadwiga
4520   2, V  |            rodzinnego zaciszka powrócił i jak wartownik nieporuszony
4521   2, V  |                 starca ramieniem objęła i usiłując ku drzwiom go zwrócić
4522   2, V  |          chodźmy! Dość my już tu pobyli i miłych słów nasłuchali się...
4523   2, V  |               co wcale inszej przyjaźni i sławy żądają? Znajomych
4524   2, V  |               zabraknie,..~Policzki jej i nawet czoło zachodziły sinym
4525   2, V  |               przy lepszym staniało. To i chwała Bogu! Owszem! Aby
4526   2, V  |               Dobranoc państwu! Zdrowia i dobrego weselenia się życzymy!~
4527   2, V  |          dobrego weselenia się życzymy!~I gniew nieposkromiony, i
4528   2, V  |                 I gniew nieposkromiony, i ambitna obraza, i łkania
4529   2, V  |       nieposkromiony, i ambitna obraza, i łkania z całej siły tłumione
4530   2, V  |               sieni wysunęła, flakowaty i zabłocony ogon sukni dla
4531   2, V  |              przez próg w garść zebrała i z głośnym stukiem drzwi
4532   2, V  |           głośnym stukiem drzwi za sobą i dziadkiem zamknęła.~Po wyjściu
4533   2, V  |             zawołał. - No, ależ zła! Ja i nie spodziewał się nawet
4534   2, V  |                Może komu taka szparkość i języczność upodobać się
4535   2, V  |              Anzelm nie zapytywał o nic i żadnej uwagi synowcowi nie
4536   2, V  |               nad czymś zastanawiał się i czegoś żałował. Ale Jan
4537   2, V  |          wypływać zaczęli...~- Już mnie i do domu pora! - wstając
4538   2, V  |            ciemno...~- Pójdę z państwem i ja - powoli wymówił Anzelm;
4539   2, V  |            Anzelm; powoli z zydla wstał i Antolce, która z dzbankiem
4540   2, V  |                Jan.~- Nie bój się. Choć i po nocy, kiedy zechcę, jeszcze
4541   2, V  |            owszem, z powagą ukłonił się i wszystkim: "Dobry wieczór
4542   2, V  |             złożoną w kącie izby stanął i ciekawie na Justynę patrzał.~
4543   2, V  |                spacery we dwoje odbywać i jej za dobroć złością płacić
4544   2, V  |               okręcił się z nim w kółko i z głośnym śmiechem w oba
4545   2, V  |            głupi! - otulając się kapotą i trochę na synowca rozgniewany
4546   2, V  |                 dymów podobne obłoki tu i ówdzie zasłaniały niebo
4547   2, V  |                 ówdzie zasłaniały niebo i gwiazdy.~- Jeżeli pani chce
4548   2, V  |         promienistymi ogniskami świateł i skrzydłami jaskółek muskaną;
4549   2, V  |          wzburzony, ponury, wzdęte fale i białe piany toczący, z wlokącymi
4550   2, V  |         deszczowej zawiei żółtymi płyty i chyżo mknącym stadem czarnych
4551   2, V  |            burzy, najczystszym błękitem i złotem płynący, w złote
4552   2, V  |                 śnieżnych wron morskich i płochliwą gromadką atłasowych
4553   2, V  |                się po nim blade połyski i wypływać nań poczęły czerwone,
4554   2, V  |         rozniecone na drobnych czółnach i przez siedzących przy nich
4555   2, V  |                profile ludzkich postaci i twarzy z wypukłością rzeźby
4556   2, V  |             twarzy z wypukłością rzeźby i zarazem widmową tajemniczością
4557   2, V  |       przestrzeni. Lecz najdziwniejszym i prawie fantastycznie wyglądającym
4558   2, V  |                płatków osypywała czółna i siedzących w nich ludzi,
4559   2, V  |                z żądzą niepowściągnioną i nieścignioną chyżością w
4560   2, V  |          nieścignioną chyżością w blask i upał płomieni wpadając.
4561   2, V  |          stworzenia wodne spłoszyć mógł i odstręczyć, nawet bez plusku
4562   2, V  |           plusku wioseł, czerwone ognie i siedzące przy nich zaczerwienione
4563   2, V  |           niebem, w powietrzu, na ziemi i na wodzie; tylko w górze,
4564   2, V  |                 drzewami, wysoko wzbite i w ciemności niewidzialne
4565   2, V  |              siebie struna rozciągnięta i drżąca pomiędzy usianą płomienistymi
4566   2, V  |                 spostrzegł go Jan:~- Ot i pan Witold z Kaziukiem,
4567   2, V  |             jacicy osypany, w milczeniu i pilnie tę samą robotę co
4568   2, V  |                pilnie tę samą robotę co i towarzysze jego spełniając.
4569   2, V  |             grubszej, lecz także młodej i kształtnej twarzy towarzysza.~-
4570   2, V  |                pana Korczyńskiego tutaj i siestrzenica jego z nami -
4571   2, V  |                  no... wi... na...! Już i nie spodziewałem się nowin
4572   2, V  |                    o... glądać! - cicho i mocno jąkając się dodał.~
4573   2, V  |               Korczyńskiego domu weszła i zaraz w garderobie, w której
4574   2, V  |               błękitne sprzęty ubranego i oświetlonego błękitnym światłem,
4575   2, V  |                 ale przyjemnie brzmiący i biegle po francusku czytający
4576   2, V  |                 dyg aż do ziemi głęboki i długo nie śmiałam spojrzeć
4577   2, V  |                sobą wszystkie wielkości i chwały Francji otaczające
4578   2, V  |         Rochefoucauld, margrabia Créquy i inni, i inni, a wszyscy
4579   2, V  |                margrabia Créquy i inni, i inni, a wszyscy oczy swe
4580   2, V  |              swe mieli utkwione we mnie i we wszystkich tych oczach
4581   2, V  |              wyraźnie wyczytałam podziw i uwielbienie, którymi ich
4582   2, V  |            jakimże był mój zachwyt, gdy i jej także uśmiech, uśmiech
4583   2, V  |            wielkości, blasku, elegancji i rozkoszy..."~- Moja Tereniu -
4584   2, V  |             przerwała Teresa.~- O, tak! i przez kogóż? przez takiego
4585   2, V  |          jeszcze westchnęła pani Emilia i zapewne łza spłynąć musiała
4586   2, V  |           spłynąć musiała po jej chudym i białym jak lilia policzku,
4587   2, V  |               proszę zapanować nad sobą i nerwy oszczędzać... może
4588   2, V  |               więc wieczoru pani Emilia i jej towarzyszka zamiast
4589   2, V  |            siedział Benedykt Korczyński i w rozwartej przed nim rachunkowej
4590   2, V  |             kreślił długie kolumny cyfr i notatek. W świetle lampy
4591   2, V  |                  W świetle lampy wysoka i gruba jego postać z długimi
4592   2, V  |           długimi wąsami, ciemną twarzą i gęstymi, rozrzuconymi włosami
4593   2, V  |           włosami uwypuklała się ciężko i ponuro. Było coś smutnego
4594   2, V  |               ponuro. Było coś smutnego i bardzo poważnego w tym człowieku,
4595   2, V  |                 mu spod pióra notatkami i cyframi dosięgnąć by go
4596   2, V  |              łowią.~- A! - rzekł krótko i znowu pochylił się nad rachunkową
4597   2, V  |                tylko przed oknem stanął i w nocne ciemności patrząc
4598   2, V  |                Tworzyły one grube fałdy i cienkie promienie na czole,
4599   2, V  |                pogrzebane leżą nadzieje i uniesienia jego młodości?
4600   2, V  |             roztargnieniem odpowiedział i szorstkimi wąsami czoła
4601   2, V  |            wszystko, co z gospodarstwem i interesami związku nie miało,
4602   2, V  |          obojętnym, a zapewne takim był i istotnie. Jednak gdy odeszła,
4603   2, V  |             znowu głowę, odrzucił pióro i długi wąs gwałtownym ruchem
4604   2, V  |             pływa... błazen! - gniewnie i prawie głośno sarknął. -
4605   2, V  |               wpatrzył się w przestrzeń i ze zdumieniem, cicho, kilka
4606   2, V  |         chrapanie oznajmiało o głębokim i spokojnym uśpieniu Orzelskiego.
4607   2, V  |          naprzeciw znajdujące się drzwi i znalazła się w pokoju swoim
4608   2, V  |             znalazła się w pokoju swoim i Marty, lampką palącą się
4609   2, V  |           lepiej w łóżku leżeć. Starość i młodość! Wieczna historia!~
4610   2, V  |           Słowami tymi powitał ją gruby i trochę ochrypły głos z kąta
4611   2, V  |           którym watową kołdrą owinięta i w całej długości swej wyciągnięta,
4612   2, V  |           majaczyła śród bieli poduszek i oczy jak czarne paciorki
4613   2, V  |            przybite do ściany lusterko, i powoli suknię zdejmować
4614   2, V  |                 powoli suknię zdejmować i włosy splatać zaczęła. Marta
4615   2, V  |                się w muślinową sukienkę i z pół godziny włoski sobie
4616   2, V  |                 tak to wysoko edukowaną i nie tak to nadzwyczajnie
4617   2, V  |            krewnych za żonę chce wziąść i wielką panią zrobić! "No,
4618   2, V  |                do niego przyozdobić się i ustroić!" Aż tu wzięła,
4619   2, V  |                 tu wzięła, poszła sobie i na pół dnia zginęła. Gdzie
4620   2, V  |               ginęłaś? Czy znów tam?... I po co to? Wieczne głupstwo!
4621   2, V  |               królewicza stracić możesz i lament będzie, i prędko
4622   2, V  |                 możesz i lament będzie, i prędko zrobisz się do cholery
4623   2, V  |                Zaśmiała się, zakaszlała i zaraz znowu mówić zaczęła.
4624   2, V  |               Oprócz zwyczajnej żywości i popędliwości czuć było w
4625   2, V  |                 kołdrą czasem poruszała i oczy jej w półcieniu coraz
4626   2, V  |                romansach ani o sonatach i nokturnach nie słyszeli,
4627   2, V  |              ich mówienia przywykła, że i sama, bywało, omylę się
4628   2, V  |                bywało, omylę się czasem i powiem: przeddziad albo
4629   2, V  |                 spodziewała się migreny i już nawet poziewać zaczynała...
4630   2, V  |        naprowadziła rozmowę na Zygmusia i po cichutku mnie zapytała:
4631   2, V  |                nie jesteś? Aż nareszcie i o kuzynku gadać zaczęła:
4632   2, V  |                jakie mu jeszcze majątki i bogactwa zostały, jaki on
4633   2, V  |             żałuje, że młodość, zdrowie i tyle majątku zmarnował,
4634   2, V  |               zmarnował, a przy tym..." i cościś mnie takiego powiedziała,
4635   2, V  |                 nieszczęście" - zaczęła i zaczerwieniwszy się, jak
4636   2, V  |             truśka mruknęła: "Morfina!" I niczego już więcej o tym
4637   2, V  |       pragnęłaby bardzo, aby się ożenił i w Wołowszczyźnie stale osiadł,
4638   2, V  |                dobrą, rozsądną, poważną i taką, która mu się bardzo
4639   2, V  |               jest, rozumny, szlachetny i tyle tylko jego winy, że
4640   2, V  |                 On sam już to zrozumiał i żenić się postanowił...
4641   2, V  |         wyrozumieć, co ty o tym myślisz i jak postanowisz... Na swachę
4642   2, V  |                 od baletnic, bankructwa i jakiejś tam morfiny wyratować,
4643   2, V  |               on podobno dobry dla niej i trochę jej nawet świadczy...
4644   2, V  |            możesz spokojnie położyć się i o panowaniu marzyć. Nie
4645   2, V  |              dziś w domu nie siedziałaś i na królewicza nie czekałaś?
4646   2, V  |         nokturna czy diabła nauczył się i ciebie nauczyć chciał...
4647   2, V  |              nie włóczysz się po polach i lasach! Nim królewicza do
4648   2, V  |            oniemiałaś? Ja do niej gadam i gadam, wszystkie nowiny,
4649   2, V  |               ręce spod kołdry wydobyła i czyniła nimi niespokojne,
4650   2, V  |         powtórzyła.~Zakaszlała, umilkła i z oczami w sufit wlepionymi
4651   2, V  |                warkoczem już splecionym i z tyłu głowy zwiniętym,
4652   2, V  |             bosa, do łóżka jej podeszła i przy nim uklękła. Rękę jej
4653   2, V  |              wzdrygnęła się stara panna i całym swym ciężkim ciałem
4654   2, V  |                  jego żoną.., - głośnym i trochę świszczącym szeptem
4655   2, V  |              mówił, wiele przecierpiał, i teraz jeszcze nie stał się
4656   2, V  |               jakby przeszyć ją chciały i dostać się aż do mózgu,
4657   2, V  |               taka, co wszędzie rośnie, i tam nawet, gdzie jej nie
4658   2, V  |                 się ciężkiej pracy. Ot, i wszystko. Zabraniać nie
4659   2, V  |                 zabraniali, bo nikt też i prawa do tego nie miał.
4660   2, V  |                 nie miał. Sierotą byłam i dwadzieścia kilka lat miałam.
4661   2, V  |               gotowało się jak w garnku i ludzie z pozapalanymi na
4662   2, V  |           chłopa w karecie swojej woził i pięknie prosił: "Kochaj
4663   2, V  |             Kochaj ty mnie choć troszkę i nazywaj mnie po imieniu,
4664   2, V  |                 znowu pokazały się góry i doliny jak dawniej, jak
4665   2, V  |            dawniej, jak dawniej... góry i doliny! "A ty, Wasylku albo
4666   2, V  |               za rozumni jesteśmy na to i za delikatni, ale wyśmiejem
4667   2, V  |                 sam gnój na pole wywozi i pewno od tego bardzo śmierdzi!"
4668   2, V  |               od tego bardzo śmierdzi!" I każdy, kto tylko o tym konkurencie
4669   2, V  |                płaczę z tęsknoty za nim i z wyobrażenia, jaka bym
4670   2, V  |                a w dzień przed krewnymi i znajomymi, słowo honoru!
4671   2, V  |               jego jak Piotr Chrystusa, i... wiesz? wieczna podłość!
4672   2, V  |           Benedykt nie wyśmiewał, bo mu i nie do śmiechu wtedy było
4673   2, V  |               nie do śmiechu wtedy było i może nie tak prędko, jak
4674   2, V  |                  schłopiejesz!" To mnie i najwięcej odstręczyło jeszcze
4675   2, V  |                jeszcze więcej niż kpiny i wyśmiewania. W samej rzeczy,
4676   2, V  |                  nie wytrzymam przy tym i schłopieję! Skąd te moje
4677   2, V  |               najmłodszych lat, zawsze, i nie na żart, bo całym domem,
4678   2, V  |                 tym odzienie dla siebie i dla innych, dla siebie te
4679   2, V  |              majątki mieli... Więc tedy i królewna... Naprawdę, takiej
4680   2, V  |            swatać, a czy ja odżałowałam i zapomniałam, o tym już tylko
4681   2, V  |       zapomniałam, o tym już tylko mnie i Panu Bogu wiadomo. Dość,
4682   2, V  |          wyszłam, nie żęłam, nie płełam i krów nie doiłam... bo co
4683   2, V  |               bo co się tyczy gotowania i prania, to zdarzało się,
4684   2, V  |             zrobił się małym królestwem i wypadało w nim nieraz ręce
4685   2, V  |              namozolić... Ale nie żęłam i nie płełam... a to wiele
4686   2, V  |                 tego tylko, aby nie żąć i nie pleć, żyć warto... już
4687   2, V  |                 za wszystko wynagradza: i za kochanie, i za dach własny,
4688   2, V  |              wynagradza: i za kochanie, i za dach własny, i za te
4689   2, V  |             kochanie, i za dach własny, i za te dzieciaki, które by
4690   2, V  |            pieszczotami życie słodziły, i za to, że człowiek, zanim
4691   2, V  |                że nie żęłam, nie płełam i nie schłopiłam się... Toteż
4692   2, V  |                jestem, bardzo kontenta, i całe życie w wielkim ukontentowaniu
4693   2, V  |           przebyłam... A przy tym sława i honor mnie należy za to,
4694   2, V  |               wyratowałam się od wstydu i poniżenia... sława i honor...
4695   2, V  |             wstydu i poniżenia... sława i honor... wieczny honor...
4696   2, V  |                   rękę rozgorączkowanej i coraz śpieszniej oddychającej
4697   2, V  |               Czasem zamyślały się obie i chwilę milczały. Potem słychać
4698   2, V  |               łóżku, kwitnąca młodością i siłą kobieta opowiadała
4699   2, V  |       poranionej, zestarzałej, gorzkiej i gniewliwej - jak i kiedy
4700   2, V  |             gorzkiej i gniewliwej - jak i kiedy o niej mówił, opowiadał,
4701   2, V  |                    szepnęła raz jeszcze i uciszyła się zupełnie.~Nie
4702   2, V  |         zupełnie.~Nie usnęła, ale cicho i nieruchomo leżała, tylko
4703   2, V  |                w jej piersi wzruszeniem i długim mówieniem wzmożona
4704   2, V  |               ty chora jesteś na prawdę i ciężko. Dlaczego leczyć
4705   2, V  |               chcesz?~Podniosła powieki i znowu ze zwykłą swą porywczością
4706   2, V  |                 zwykłą swą porywczością i oburkliwością sarknęła:~-
4707   2, V  |             możesz powiedzieć mi, po co i na co?~A potem dodała prędko:~-
4708   2, V  |                 powiedział? Wymyśliłaś! i dzieci wymyślają, że ja
4709   2, V  |                pokój z waszym leczeniem i z waszymi doktorami. Idź
4710   2, V  |               to zamknęła znowu powieki i znowu powoli wyrazem ukojenia
4711   2, V  |                 powoli wyrazem ukojenia i słodyczy oblekły się jej
4712   2, V  |              patrzała, aż pochyliła się i długo, cicho pocałowała
4713   2, V  |                 odeszła, lampę zagasiła i u zamkniętego okna usiadłszy
4714   2, V  |              potem powtórzyło się dalej i znowu dalej, coraz dalej,
4715   2, V  |                 przestrzeni rozstawieni i kolejno sobie hasło podający,
4716   2, V  |                 coraz rozszerzającą się i gorętszą wstęgę jutrzenki
4717   2, V  |                może aż znad parowu Jana i Cecylii, Zamknęła oczy i
4718   2, V  |                i Cecylii, Zamknęła oczy i głowę złożyła na wspartym
4719   2, V  |               wspartym o okno ramieniu, i marzyła czy śniła? Widziała
4720   2, V  |      zaróżowioną, operloną poranną rosą i stąpającego po niskiej trawie
4721   2, V  |                 otwierał okno przeciwka i blade, cierpiące źrenice
4722   2, V  |           jeszcze wyszedł na ganek domu i stoi pod jego gzymsem w
4723   2, V  |             przezroczysty, ale bez dnia i słońca, a ona górą płynęła
4724   2, V  |              słońca, a ona górą płynęła i szeroki widnokrąg obejmowała
4725   2, V  |                wyraźnie dwór korczyński i okolicę, i w gęstej zieleni
4726   2, V  |              dwór korczyński i okolicę, i w gęstej zieleni ukryty
4727   2, V  |              grobowiec legendowej pary, i u drugiego końca widnokręgu
4728   2, V  |                 Widać stamtąd ją wzięła i teraz podnosiła wysoko,
4729   2, V  |           spajającą zagrody sieć płotów i ścieżek, dostawały się z
4730   2, V  |       opuszczoną mogiłę, oświetlając je i niby je wiążąc, łącząc jak
4731   2, V  |            rozdarły białą krepę obłoków i końce strzał swoich spuściły
4732   2, V  |             rozszczebiotane nagle ptaki i - na nią. Lecz sen czy marzenie
4733   2, V  |            twarz jej spłonęła rumieńcem i upojony uśmiech roztworzył
4734   3, I  |                                         I~Wielką panią - jak nazywał
4735   3, I  |              ale gdy młodziutka, piękna i posażna przed trzydziestu
4736   3, I  |       Starających się o jej serce, rękę i majątek było wielu; wybrała
4737   3, I  |                z nich najmniej bogatego i noszącego nazwisko najskromniejsze.
4738   3, I  |                 łączyła się w uczuciach i dążeniach, które młodość
4739   3, I  |              czerwonym blaszanym dachem i szerokim, krytym podjazdem,
4740   3, I  |         bluszczu. Budowa ta, dość zimno i nago wyglądająca, miała
4741   3, I  |             dziedziniec zdobny w klomby i trawniki, a tło jej stanowiły
4742   3, I  |               jej stanowiły stare aleje i za nimi na znacznej przestrzeni
4743   3, I  |            kierunkach rozstawione ławki i wdzięcznymi łukami wyginały
4744   3, I  |          wiorstę stąd do niego wpadała, i tam, w wielkim trójkącie
4745   3, I  |             obozowały tu wielkie wojska i staczały się krwawe bitwy.
4746   3, I  |                 krwawe bitwy. Gdy aleje i zarośla ogrodu w jesieni
4747   3, I  |                swe traciły, łąkę, okopy i dwie łączące się rzeki,
4748   3, I  |               łączące się rzeki, wielką i małą, w dalekiej perspektywie
4749   3, I  |        Andrzejowa urodziła się, wzrosła i spędziła całe życie, z wyjątkiem
4750   3, I  |              lat, które jej u boku męża i w jego domu upłynęły. U
4751   3, I  |        wyjechała stąd oblubienicą młodą i szczęściem promieniejącą,
4752   3, I  |                pierwszej nawet młodości i najszczęśliwszych chwilach
4753   3, I  |                 zachowywała coś z ciszy i powagi znamionujących głębokość
4754   3, I  |                znamionujących głębokość i powściągliwość uczuć, a
4755   3, I  |               surowości względem siebie i może do mistycyzmu usposobioną.
4756   3, I  |     przypominała kwitnące róże, a układ i mowa, jakkolwiek poważniejsze
4757   3, I  |                 jakkolwiek poważniejsze i powściągliwsze, niż powszechnie
4758   3, I  |          powszechnie u kobiet jej wieku i położenia bywało, posiadały
4759   3, I  |             posiadały wiele uprzejmości i wdzięku zdradzając zarazem
4760   3, I  |                do szlachetnych uniesień i zapałów. Wiedziano powszechnie,
4761   3, I  |          dzieliła wszystkie przekonania i dążenia swego męża. Żona
4762   3, I  |              swego męża. Żona demokraty i patrioty, była mu ona powiernicą,
4763   3, I  |              jego zbliżania się do ludu i zawiązywania z nim poufałych
4764   3, I  |         znoszenia zjawisk życia grubych i trywialnych. Nikt lepiej
4765   3, I  |                trywialnych. Nikt lepiej i łatwiej od Andrzeja nie
4766   3, I  |        nieokrzesanych postaci ludzkich, i nikt do tej czynności od
4767   3, I  |               był. On, zakochany w niej i wybornie ją rozumiejący,
4768   3, I  |                rozumiejący, z łatwością i wesoło jej to pobłażał;
4769   3, I  |                 pobłażał; ona zgryzioną i upokorzoną się czuła tym
4770   3, I  |            walczyła z przyzwyczajeniami i najgłębszymi instynktami
4771   3, I  |               cisnących się na nie słów i zawsze stawała tam ze swą
4772   3, I  |                ze swą wspaniałą postawą i podniesioną głową, jak bogini,
4773   3, I  |                 raczyła, z pozoru dumna i pogardliwa, w głębi rozpaczliwie
4774   3, I  |       rozpaczliwie zmieszana, co czynić i jak mówić nie wiedząca,
4775   3, I  |               prozaiczność, prostaczość i chropowatość gruntu, na
4776   3, I  |              pociągał, szczegóły raziły i odstręczały. Z nieprzezwyciężoną
4777   3, I  |              odymione ściany, zgrubiałe i wykrzywione kształty i rysy.
4778   3, I  |        zgrubiałe i wykrzywione kształty i rysy. W duszę tego wielkiego,
4779   3, I  |            zbiorowego zjawiska wierzyła i zrozumieć ją pragnęła, ale
4780   3, I  |                 dławiły ją zapachy obór i stajen. Zdolna do zrozumienia
4781   3, I  |            najwznioślejszych abstrakcji i do namiętnego przeniknięcia
4782   3, I  |             nimi, jak dziecię zdziwione i przelęknione stawała wobec
4783   3, I  |            wszelkiej choć trochę suchej i twardej realności życia.
4784   3, I  |                 ideałom; ideały kochała i rozumiała, ale żadnego szczebla
4785   3, I  |                 niezmierna estetyczność i wykwintność przyzwyczajeń
4786   3, I  |               wykwintność przyzwyczajeń i smaku tudzież duma prawie
4787   3, I  |               nie tyle wysoko urodzonej i bogatej kobiety, ile istoty
4788   3, I  |           wszelką pospolitość, płochość i prozę, że zdolną była do
4789   3, I  |              była do wielkiej czystości i podniosłości życia. Za dumę
4790   3, I  |             której jednak mimo jej woli i wiedzy mieszało się coś
4791   3, I  |               coś z arystokratyzmu rodu i majątku - karciła siebie
4792   3, I  |              nieraz, wyrzucała ją sobie i ze względu na jedyny rozdział,
4793   3, I  |        ukochanym przez nią człowiekiem, i przez głęboką religijność,
4794   3, I  |                 na ziemi ludzi miłością i pobłażaniem ogarniać nakazywała.
4795   3, I  |                 dlatego, aby była słabą i dla siebie pobłażliwą, ale
4796   3, I  |             wszystkie powszednie sprawy i roboty życia, która napełniała
4797   3, I  |                 gdy z dziecka wzrastała i dojrzewała. Potem, kiedy
4798   3, I  |               dążeń ogromnie zwęził się i zmalał, przyszła pod tym
4799   3, I  |         Powiedziała sobie, że jak ogień i woda, tak organizmy wyższe
4800   3, I  |              woda, tak organizmy wyższe i niższe, istnienia poziome
4801   3, I  |               niższe, istnienia poziome i wzniosłe pogodzić się z
4802   3, I  |             zamiłowaniu tego, co czyste i piękne, jest i być ma prawo,
4803   3, I  |                co czyste i piękne, jest i być ma prawo, i że ona to
4804   3, I  |            piękne, jest i być ma prawo, i że ona to może stanowi całą
4805   3, I  |             poniżej mozoli się, grzeszy i choćby z piękną duszą, ale
4806   3, I  |                chodzi lub pełza, litość i pobłażliwość mieć, w potrzebie
4807   3, I  |            uszlachetnionych przywyknień i smaków w ofierze składać
4808   3, I  |            należy. Powiedziała to sobie i ze spokojnym już sumieniem,
4809   3, I  |              się mrówki, skakały wróble i skrzeczały żaby, jednostajnie
4810   3, I  |                 jak od płochych ptasząt i obłoconych płazów oddalona.~
4811   3, I  |                na zewnątrz ruchliwością i czynami, lecz ku wewnętrznemu
4812   3, I  |             wewnętrznemu życiu zwróconą i w ścisłych karbach je trzymającą.
4813   3, I  |        rozstawała się z ukochanym mężem i jedynego jej dziecka ojcem -
4814   3, I  |          usiłowała naśladować Spartanki i inne tym podobne postacie
4815   3, I  |               inne tym podobne postacie i historie. W rzeczywistości
4816   3, I  |             historie rządziły jej krwią i nerwami, ale wcale nie pamiętała
4817   3, I  |              wcale nie pamiętała o nich i sama sobą tylko była, gdy
4818   3, I  |                 wymówiła: "Jedź, jedź!" i kilka innych wyrazów dodała,
4819   3, I  |              wspólnej modlitwy. Uklękła i głośno zaczęła:~- W imię
4820   3, I  |           głośno zaczęła:~- W imię Ojca i Syna...~Odmawiała modlitwę
4821   3, I  |               modlitwę za podróżujących i w niebezpieczeństwie będących
4822   3, I  |             trelów słowika. Łzy wielkie i rzadkie jedna za drugą płynęły
4823   3, I  |                 kibić nie zachwiała się i nie zgięła ani na chwilę,
4824   3, I  |               chwilę, nie wykrzywił się i nie zadrżał żaden rys twarzy.
4825   3, I  |              nie wybuchała, świadomości i powściągliwości poruszeń
4826   3, I  |                powściągliwości poruszeń i słów nie traciła. Taką też
4827   3, I  |             rumieńce zniknęły bez śladu i na zawsze. Rozpaczy, płaczu
4828   3, I  |               nikt też nie widywał, ale i wesołego jej śmiechu nie
4829   3, I  |                  przyjaźnie do krewnych i domowników, czule i nieraz
4830   3, I  |            krewnych i domowników, czule i nieraz z głębokim uszczęśliwieniem
4831   3, I  |             harmonii zostawało z powagą i wyniosłością całej jej postaci.
4832   3, I  |                  że wybuchliwej żywości i wesołości nie posiadała
4833   3, I  |          skupione w sobie, trochę zimne i dumne, onieśmielało i odstręczało,
4834   3, I  |             zimne i dumne, onieśmielało i odstręczało, a ona nie czyniła
4835   3, I  |              niej brak wszelkiego gwaru i żywego ruchu wydawały się
4836   3, I  |                 nad pospolitymi duszami i istnieniami górując. Łatwiej
4837   3, I  |              cierpienia moralne, a może i fizyczne, które na jej twarzy
4838   3, I  |               zgasiły rumieńce młodości i zdrowia; łatwiej uniknąć
4839   3, I  |               pogrążyć się bez podziału i przerwy w ulubionych zajęciach
4840   3, I  |          przerwy w ulubionych zajęciach i tym trybie życia, który
4841   3, I  |            trybie życia, który od razu, i, jak się pokazało, na zawsze
4842   3, I  |          wybrała.~Jakie były te zajęcia i ten tryb życia przez dwadzieścia
4843   3, I  |        wielkiego okna w głębokim fotelu i ręce z robotą na kolana
4844   3, I  |               zielonych głębiach ogrodu i parku wodziła.~Był to pokój
4845   3, I  |           wychodzącymi. Wysokość sufitu i prawie okrągły kształt pokoju
4846   3, I  |         spłowiałe, ale jeszcze błękitne i złoconymi gwiazdami usiane,
4847   3, I  |         wiszących na ścianach malowideł i w przyćmionym rogu pokoju
4848   3, I  |                  oprócz tego krucyfiksu i leżącej na klęczniku bogato
4849   3, I  |                 kilku starych portretów i jednego daleko świeższego,
4850   3, I  |               się wciąż w ramach małych i dużych, rzeźbionych, złoconych,
4851   3, I  |                  w różnych porach życia i usposobienia fotografowana,
4852   3, I  |        portretów syna różnych rozmiarów i różnego rodzaju miała ze
4853   3, I  |           porach życia rzucał na papier i płótno. Było to małe muzeum
4854   3, I  |               troskliwością zgromadzane i które by każdemu bystremu
4855   3, I  |             każdemu bystremu oku istotę i historię jej syna opowiedzieć
4856   3, I  |                 się ze sprzętów cennych i wytwornych, ale nienowych
4857   3, I  |               wytwornych, ale nienowych i niemodnych.~Inne części
4858   3, I  |              części tego domu starannie i wymyślnie odnowiono i przybrano
4859   3, I  |         starannie i wymyślnie odnowiono i przybrano przed ożenieniem
4860   3, I  |               estetycznym wykształceniu i nader wymyślnych gustach
4861   3, I  |                 o szerokich koligacjach i świetnej edukacji kobiety,
4862   3, I  |               otaczały, znacznym trudem i kosztem przez nią nabyta,
4863   3, I  |               kosztem przez nią nabyta, i teraz znajdowała się wkoło
4864   3, I  |                adamaszkiem obite kanapy i fotele, męskie biurko z
4865   3, I  |               także żywe zajmowanie się i teraźniejszością. Mnóstwo
4866   3, I  |    teraźniejszością. Mnóstwo dzienników i nowych książek napełniało
4867   3, I  |                książek napełniało stoły i nosiło na sobie ślady pilnego
4868   3, I  |                różnym społecznym drogom i przemianom, na ściganiu
4869   3, I  |            okiem nowych strumieni myśli i prac tego ogółu, o który
4870   3, I  |               ukochanym człowiekiem. Tu i ówdzie na ścianach i stołach
4871   3, I  |                 Tu i ówdzie na ścianach i stołach rozrzucone wizerunki
4872   3, I  |              sławy myślicieli, artystów i pisarzy krajowych, więcej
4873   3, I  |          jeszcze przekonywały, że znała i wielbiła tych wszystkich,
4874   3, I  |          głęboki kosz pełen był płócien i wełnianych materii, których
4875   3, I  |       wełnianych materii, których część i teraz z igłą i innymi przyrządami
4876   3, I  |            których część i teraz z igłą i innymi przyrządami do szycia
4877   3, I  |                swych zgromadzała liczne i dokładne wiadomości. Pajęczych
4878   3, I  |           wiadomości. Pajęczych robótek i ładnych drobiażdżków nie
4879   3, I  |          wykonywała nigdy, ale zręcznie i przemyślnie własnymi rękami
4880   3, I  |                przed udręczeniem chłodu i wstydem łachmanów.~Tak jej
4881   3, I  |                 o całej przyszłości jej i jej syna. Przed osiemnastu
4882   3, I  |             zmarłego męża rozmowę długą i burzliwą, która o mało nie
4883   3, I  |        panującej w ich stosunkach zgody i przyjacielskiej poufałości.
4884   3, I  |      przyjacielskiej poufałości. Prawny i przyrodzony opiekun małoletniego
4885   3, I  |              Młody jeszcze w porze owej i niedawno ożeniony, dotkliwie
4886   3, I  |               zaczynał ciernie ogólnego i swego życia, w kłopoty różne
4887   3, I  |         czynniejszy, że ona po szczerze i gorliwie przedsiębranych
4888   3, I  |               zażądała. Z gospodarstwem i interesami dziedziczka Osowiec
4889   3, I  |               społecznych. Jak tam, tak i tu zetknięcie się z ludzką
4890   3, I  |        zetknięcie się z ludzką ciemnotą i nieokrzesanością okazało
4891   3, I  |             procesy, gospodarskie prace i plany w żelazne jakby kajdany
4892   3, I  |              kajdany ujmowały myśli jej i uczucia. Bezwiednie, pomimo
4893   3, I  |              nawet obniżającymi godność i wartość człowieká. Do ascetyzmu
4894   3, I  |            zbytków żadnych nie pragnęła i nie używała; żałobne jej
4895   3, I  |               na pożywieniu najgrubszym i najszczuplej wymierzonym.
4896   3, I  |            skarbu serca, który utraciła i o którym nigdy zapomnieć
4897   3, I  |               było warto; wobec zapałów i poświęceń, których była
4898   3, I  |                  których była świadkiem i w których udział wzięła,
4899   3, I  |                 co najmniej za płytkość i pospolitość; wobec publicznych
4900   3, I  |            wobec publicznych nieszczęść i nędz, którym ze swej pustelni
4901   3, I  |               przypatrywała się chciwie i z bólem, dogadzanie zachciankom
4902   3, I  |          dogadzanie zachciankom własnym i zgromadzanie środków, które
4903   3, I  |              przed nią w postaci wstydu i grzechu. Ale nie była samą.
4904   3, I  |            drugie, ojcowskie, na zawsze i nieodwołalnie straconym
4905   3, I  |           usiłowała przyzwyczajenia swe i najgłębsze instynkty, i
4906   3, I  |                 i najgłębsze instynkty, i znowu - nie mogła.~Na szczęście
4907   3, I  |                 w jej oczach ważniejszą i sercu jej bliższą, mieszania
4908   3, I  |               tym wypadku do ostrożnego i lękliwego strategika, który
4909   3, I  |         strategika, który po wiele razy i z wielu stron ku obozowi
4910   3, I  |               miał on szacunek rzetelny i onieśmielał go do niej układ
4911   3, I  |            stosunków zawsze nieco dumny i chłodny. Więc po wiele razy
4912   3, I  |                mówić z nią zaczynał, to i owo do zrozumienia jej dawał,
4913   3, I  |              więcej niż kiedy zasępiony i pociągając wąsa, który już
4914   3, I  |             wąsa, który już wtedy długi i w dół opadający twarzy jego
4915   3, I  |        oświadczył, że zamierza otwarcie i bez ogródek o małym synowcu
4916   3, I  |               na stole pięknie wykonany i oprawiony portret dwunastoletniego
4917   3, I  |            zeszłego stulecia z aksamitu i koronek złożonym, z opadającymi
4918   3, I  |               bardzo ładnym, delikatnym i w malowniczym ubraniu swym
4919   3, I  |                na książątko. Oczy matki i stryja zbiegły się na tym
4920   3, I  |                pierwsze wyrażały miłość i uszczęśliwienie, drugie -
4921   3, I  |  uszczęśliwienie, drugie - lekceważenie i zgryzotę. Z lekceważeniem
4922   3, I  |               zgryzotę. Z lekceważeniem i zgryzotą Benedykt mówił
4923   3, I  |            pilnie go strzegąc od widoku i poznania wszelkiej rzeczy
4924   3, I  |        otaczającymi często despotycznym i wzgardliwym; że na koniec,
4925   3, I  |      trzeźwiejszego kierunku umysłowego i przyzwyczajeń lepszych,
4926   3, I  |                 wysokości swej powstała i nie tylko stanowczo, ale
4927   3, I  |           pełnym najpoziomszych, a może i najbrudniejszych instynktów,
4928   3, I  |           pragnie doskonalenia się jego i szczęścia, ale dążeniem
4929   3, I  |             szczęścia, ale dążeniem jej i celem życia jest to, aby
4930   3, I  |                  doskonalszy. Tam rosną i na los szczęścia kształcą
4931   3, I  |                 wzorem wzniosłych uczuć i myśli, a może także i natchnionych
4932   3, I  |             uczuć i myśli, a może także i natchnionych przez nie czynów.
4933   3, I  |               aby wszelki cień brzydoty i pospolitości wstrętem ją
4934   3, I  |                tymczasem, w dziecinnych i pacholęcych latach, atmosfera
4935   3, I  |            atmosfera czystości moralnej i estetycznego piękna otaczać
4936   3, I  |                  Ten zbytek w otoczeniu i stroju, który tak bardzo
4937   3, I  |            wytwornych przywyknień ciała i ducha, które przez całe
4938   3, I  |             dlatego też życzy sobie ona i prosi, aby ją nimi więcej
4939   3, I  |  rozromansowanej gęsi, ale przekonaniem i wolą kobiety myślącej i
4940   3, I  |                 i wolą kobiety myślącej i energicznej. Był to plan
4941   3, I  |      najgłębszych właściwościach umysłu i charakteru tej kobiety,
4942   3, I  |                 dla tłumów niedosięgłym i spomiędzy nich wyosobnionym,
4943   3, I  |                wszelkiemu poniżeniu się i bodźcem ku coraz wyższemu
4944   3, I  |            patrzał, wąsa w dół pociągał i chmurny, niezadowolony,
4945   3, I  |            właścicielki.~Bardzo samotne i jednostajne życie prowadząc,
4946   3, I  |              niekiedy odwiedzano ją, tu i ówdzie ukazywała się w domach
4947   3, I  |         ukazywała się w domach krewnych i sąsiadów. Rzeczą więc było
4948   3, I  |             zapragnął posiąść serce jej i rękę. I dlatego tylko wydarzyło
4949   3, I  |               posiąść serce jej i rękę. I dlatego tylko wydarzyło
4950   3, I  |              jeden, że sposób jej życia i obejścia się zrażały do
4951   3, I  |                niej usposobienia płoche i odbierały nadzieję najśmielszym.
4952   3, I  |          nawiedzać zaczął, gorącą cześć i sympatię właścicielce ich
4953   3, I  |         powierzył, o wstawienie się ich i pomoc jak o łaskę największą
4954   3, I  |           wyrzec się na zawsze realnych i każdemu, zda się, niezbędnych
4955   3, I  |              zda się, niezbędnych uczuć i uciech życia. Nawet rodzina
4956   3, I  |              siłami odciągała. Ruchliwa i we wszystko mieszająca się
4957   3, I  |               nadzieję, że wykształcony i z prawości swej znany ojczym
4958   3, I  |                  rozpowiadano o cnotach i zaletach konkurenta, o jego
4959   3, I  |            konkurenta, o jego szczerych i gorących dla młodej wdowy
4960   3, I  |         doświadczania ludzkich pociągów i pokus. Pomimo woli odzywała
4961   3, I  |                siebie mogilnych prochów i wyjścia na świat słoneczny,
4962   3, I  |        posiadania obok siebie rozumnego i kochającego towarzysza wszystkich
4963   3, I  |                 z grobu, dotąd samotnie i niewzruszenie wznoszącego
4964   3, I  |            chwila, w której przyjaciele i doradcy ujrzawszy ją słabą
4965   3, I  |              doradcy ujrzawszy ją słabą i wzruszoną wymogli na niej
4966   3, I  |               niej wahające się jeszcze i warunkowe słowo przyzwolenia.
4967   3, I  |                kto na nią niecierpliwie i niespokojnie oczekiwał,
4968   3, I  |         podniosła się burza gwałtownych i gorzkich uczuć. Dopóki rzecz
4969   3, I  |             rzecz była nie postanowioną i w dalekich zaledwie przypuszczeniach
4970   3, I  |         przeminęła, uderzyła ją w serce i oczy całym blaskiem drogich
4971   3, I  |             oczy całym blaskiem drogich i świętych wspomnień. Nigdy,
4972   3, I  |                  Nigdy, nigdy tak jasno i dokładnie nie roztoczyły
4973   3, I  |             lata jej pierwszej młodości i miłości; nigdy tak wyraźnie
4974   3, I  |       odtwarzała postaci jej pierwszego i jedynego kochanka i męża.
4975   3, I  |          pierwszego i jedynego kochanka i męża. Jakieś smutne szmery
4976   3, I  |            szmery powstawały wkoło niej i napełniały samotny jej pokój,
4977   3, I  |                 mgła jesiennego deszczu i na której obraz w wyobraźni
4978   3, I  |            głęboko zapadło w jej istotę i samo jedno dotąd ją wypełniało.
4979   3, I  |               że nowe obowiązki, a może i uroki życia do reszty rozerwą
4980   3, I  |            rozerwą związek jej z tamtym i miłość dla niego, wspominanie
4981   3, I  |                 uczynią prawie grzechem i zdradą, uczuła naprzód ból
4982   3, I  |           niezmierny wstyd nad małością i słabością własną. Jak to!
4983   3, I  |                 Jak to! dla pospolitych i przemijających rozkoszy,
4984   3, I  |         rozkoszy, choćby dla trwalszych i wyższych, lecz zawsze samolubnych
4985   3, I  |                zdruzgotać ideał jedynej i wiecznie wiernej miłości,
4986   3, I  |             Tamtemu więc śmierć wczesna i przez wszystkich, nawet
4987   3, I  |                 a jej wszystkie wdzięki i pomyślności życia! Któż
4988   3, I  |                 minutę słabości zmysłów i serca wstydziła się tak
4989   3, I  |                 w objęciach upokorzenia i skruchy, a dusza niby sztyletem
4990   3, I  |         wyjątkowych tylko stanach ciała i ducha ulegają. Była to halucynacja
4991   3, I  |               się plamą na bladym czole i łagodnym ruchem przebaczenia
4992   3, I  |         doskonałą wypukłością kształtów i dokładnością linii. Milczał;
4993   3, I  |                 ona do niego mówiła. Co i jak mówiła, nigdy tego przypomnieć
4994   3, I  |           zarazem silniejsza niż kiedy, i której powtórzenia się nigdy
4995   3, I  |              chwili owej stan jej ciała i ducha sprowadzonym, niemniej
4996   3, I  |                 niej ona ślad niestarty i z upływem czasu pogłębiać
4997   3, I  |              się mający.~Na swój sposób i niezupełnie prawowiernie
4998   3, I  |           religijną jednak była głęboko i żarliwie. Zewnętrzne praktyki
4999   3, I  |                 jej nieskończenie drogą i świętą; wiara w ideał doskonały
5000   3, I  |                 wiara w ideał doskonały i niedościgniony, w potęgę