Tom, Rozdzial

2501   3, I  |              nizinami, po których zwijały się mrówki, skakały wróble i
2502   3, I  |              można energię nie wylewającą się na zewnątrz ruchliwością
2503   3, I  |               roku swego życia rozstawała się z ukochanym mężem i jedynego
2504   3, I  |              gdyby słuchając oddalającego się w głębie boru tętentu konia
2505   3, I  |          wyprostowana kibić nie zachwiała się i nie zgięła ani na chwilę,
2506   3, I  |                  na chwilę, nie wykrzywił się i nie zadrżał żaden rys
2507   3, I  |                   ziemię, ale dźwignąwszy się z parodniowej słabości,
2508   3, I  |                słabości, w której zdawało się, że rozum utraci, nigdy
2509   3, I  |            cierpienia żadne nie uskarżała się nigdy; jednak świeże jej
2510   3, I  |                  Ceremonialnie uśmiechała się czasem do obcych, przyjaźnie
2511   3, I  |                   do syna, ale nie śmiała się nigdy. Rażącym to w niej
2512   3, I  |                   i żywego ruchu wydawały się jej jakąś wysokością, na
2513   3, I  |                brzydotą; łatwiej pogrążyć się bez podziału i przerwy w
2514   3, I  |              życia, który od razu, i, jak się pokazało, na zawsze sobie
2515   3, I  |                 górnym piętrze znajdujący się, rogowy, z dwoma oknami
2516   3, I  |         przyćmionym rogu pokoju wznoszący się przed klęcznikiem wielki,
2517   3, I  |             męskiej piękności, powtarzała się wciąż w ramach małych i
2518   3, I  |                  parę lat po ich pobraniu się gdzieś daleko stąd przez
2519   3, I  |                 jeszcze więcej znajdowało się tu robót jego, od pierwszych
2520   3, I  |        umeblowanie pokoju, które składało się ze sprzętów cennych i wytwornych,
2521   3, I  |                przybrano przed ożenieniem się Zygmunta; sąsiedzi nawet
2522   3, I  |            posagowej sumy jego żony. Nikt się temu zresztą bardzo nie
2523   3, I  |                nabyta, i teraz znajdowała się wkoło niej. Były to przed
2524   3, I  |                było także żywe zajmowanie się i teraźniejszością. Mnóstwo
2525   3, I  |             Andrzejowej na przypatrywaniu się za pośrednictwem druku różnym
2526   3, I  |                  ogółu, o który troszczyć się przywykła była niegdyś wraz
2527   3, I  |               których widywanie zdobywała się bardzo rzadko, ale o których
2528   3, I  |                   jednostajnym uwypuklało się kilka momentów stanowczych,
2529   3, I  |                  tam, tak i tu zetknięcie się z ludzką ciemnotą i nieokrzesanością
2530   3, I  |                  nieokrzesanością okazało się koniecznym, a tak dla niej
2531   3, I  |            sprawozdań rządcy przypatrywać się zaczynała malowniczym grom
2532   3, I  |                   mierności niż troszczyć się o materialne zyski lub straty.
2533   3, I  |             stopnia troski takie wydawały się jej, nawet obniżającymi
2534   3, I  |           próbując samą siebie przekonała się nieraz, że przez czas długi
2535   3, I  |              bogactwa materialne wydawały się jej marnością, po którą
2536   3, I  |               marnością, po którą schylać się nie było warto; wobec zapałów
2537   3, I  |               swej pustelni przypatrywała się chciwie i z bólem, dogadzanie
2538   3, I  |              sercu jej bliższą, mieszania się jego dopuścić nie chcąc.
2539   3, I  |                 usiłował, ale ona zdawała się nie słyszeć go lub nie rozumieć.
2540   3, I  |               Oczy matki i stryja zbiegły się na tym portrecie: pierwsze
2541   3, I  |               niebezpieczeństwo zarażenia się pospolitością, prostactwem,
2542   3, I  |            namiętnie pragnie doskonalenia się jego i szczęścia, ale dążeniem
2543   3, I  |                 na los szczęścia kształcą się prości szeregowcy; on, wzorem
2544   3, I  |         szeregowcy; on, wzorem ojca, stać się powinien wodzem, w tym znaczeniu
2545   3, I  |                 Ile do rozumowań mieszało się w tym planie dumy spoglądającej
2546   3, I  |                  Kiedy Benedykt upierając się jeszcze mówić zaczął o tej
2547   3, I  |              przestanie, bo z czasem stać się mu ona może puklerzem przeciw
2548   3, I  |              przeciw wszelkiemu poniżeniu się i bodźcem ku coraz wyższemu
2549   3, I  |             którym niedługo potem odegrać się miała jedna ze stanowczych
2550   3, I  |                 ją, tu i ówdzie ukazywała się w domach krewnych i sąsiadów.
2551   3, I  |                   dlatego tylko wydarzyło się to raz jeden, że sposób
2552   3, I  |               sposób jej życia i obejścia się zrażały do niej usposobienia
2553   3, I  |                   powierzył, o wstawienie się ich i pomoc jak o łaskę
2554   3, I  |               cichy ten zawsze pokój stał się miejscem częstych rodzinnych
2555   3, I  |                 piękna, majętna zagrzebać się miała żywcem w żałobnym
2556   3, I  |                  prochu wspomnień, wyrzec się na zawsze realnych i każdemu,
2557   3, I  |                   realnych i każdemu, zda się, niezbędnych uczuć i uciech
2558   3, I  |                  i we wszystko mieszająca się Darzecka za swatostwami
2559   3, I  |             goręcej, niżby ona spodziewać się albo nawet przedtem przypuszczać
2560   3, I  |                Pomimo woli przy zbliżeniu się jego uczuwała, że nie jest
2561   3, I  |               pokus. Pomimo woli odzywała się w niej żądza jakby zmartwychpowstania,
2562   3, I  |                 niewzruszenie wznoszącego się na dnie jej serca. Przyszła
2563   3, I  |                  wymogli na niej wahające się jeszcze i warunkowe słowo
2564   3, I  |                 młodej kobiecie podniosła się burza gwałtownych i gorzkich
2565   3, I  |                przypuszczeniach ukazującą się, dopóty wywierała na nią
2566   3, I  |                   wnet życie jej rozłamać się miało na dwie połowy, pierwsza
2567   3, I  |                  dokładnie nie roztoczyły się przed nią dzień po dniu,
2568   3, I  |                 samotny jej pokój, zdając się przynosić długie, wieczne
2569   3, I  |                   z tej mogiły wznoszącej się w głębi boru, na którą teraz
2570   3, I  |                 drugi na wieki rozstawała się z Andrzejem, a potem zdjął
2571   3, I  |               nawet jego nazwisko, strzec się nawet jak zdrady westchnienia
2572   3, I  |     najpospolitsza z niewiast, przerzucić się z jednych objęć w drugie,
2573   3, I  |               jego ofierze, jeżeli ona go się zrzeknie? Kto myślą przynajmniej,
2574   3, I  |               przypuszczenie, że tak stać się mogło, za minutę słabości
2575   3, I  |                 zmysłów i serca wstydziła się tak srodze, że gdyby była
2576   3, I  |         rozwinięte, piękne jej ciało wiło się u stóp czarnego krzyża w
2577   3, I  |          natężeniem wszystkich sił wzbiła się ku temu, za kim tęskniła,
2578   3, I  |                   niej z góry z krwawiącą się plamą na bladym czole i
2579   3, I  |            zachwycenia, z której obudziła się smutniejsza, ale zarazem
2580   3, I  |               kiedy, i której powtórzenia się nigdy pragnąć nie przestała.
2581   3, I  |             przestała. Ale nie powtórzyła się ona nigdy, tak jak nie powtórzył
2582   3, I  |              nigdy, tak jak nie powtórzył się wypadek, który ją poprzedził.
2583   3, I  |                   upływem czasu pogłębiać się mający.~Na swój sposób i
2584   3, I  |         poświęcane paciorki itp. wydawały się jej oznakami czci błahymi,
2585   3, I  |                   nie tylko nie zachwiała się w niej nigdy, lecz w życiu
2586   3, I  |             zagrobowe, bo niepodobnym jej się wydawało; aby duchy ludzkie
2587   3, I  |             któremu od tak dawna wzbijała się bezustannym płomieniem ofiary.
2588   3, I  |                 martwy przedmiot poruszać się zdaje przez oczami tego,
2589   3, I  |              zdaje przez oczami tego, kto się weń długo wpatruje, tak
2590   3, I  |                   sobie skupiający, zdaje się ku niemu zstępować i przybliżać.
2591   3, I  |     najpromienniejszej przyszłości rzucić się nie może, jeden z nauczycieli
2592   3, I  |                  może chęci przypodobania się pani domu, pani Andrzejowa
2593   3, I  |                jak coś, czego spodziewała się zawsze i co koniecznie stać
2594   3, I  |               zawsze i co koniecznie stać się musiało. Zawsze i silnie
2595   3, I  |               prędzej lub później objawić się musi jakaś zdolność nad
2596   3, I  |                 radością wieść o rodzącym się talencie Zygmunta przyjęła
2597   3, I  |                nigdy być nie miało, rwało się istotnie do ołówka, potem
2598   3, I  |                 promienie słońca skupiają się w soczewce, tak wszystko,
2599   3, I  |                 swoim stanął, wydawało mu się brzydkim, niegodnym uwagi,
2600   3, I  |                  w oczekiwaniu, aż stanie się nim dla ludzkości, to jest,
2601   3, I  |                  estetyczne ubranie i zna się na sztukach pięknych. O
2602   3, I  |                   że w przyszłości stanie się jednym z jej ulubieńców
2603   3, I  |                   niego wykonany wyróżnił się spośród wielu innych i ściągnął
2604   3, I  |                było pracowicie wybijającą się na wierzch zdolność. Pospolitość
2605   3, I  |                 roboty, z którą popisywał się on publicznie. Ale ani on
2606   3, I  |            upajającego szczęścia. Ziściły się jej najgorętsze pragnienia.
2607   3, I  |                powierzchowność jej wybiło się to promiennością cichą,
2608   3, I  |            Częściej niż wprzódy ukazywała się pośród ludzi, żądna może
2609   3, I  |            wierzyła coraz mocniej.~Działo się to przed czterema laty.
2610   3, I  |                ostatnich latach wypełniła się jeszcze i zmężniała; biła
2611   3, I  |                 okna, za którym rozlewało się morze zieleni, opłynięta
2612   3, I  |                  dwóch rzek i wzdymającej się łańcuchem małych, sztucznych
2613   3, I  |           rysunkową, u drugiego zwieszała się mała, przedziwnie zgrabna,
2614   3, I  |                 razy przecież wychyliwszy się zza zieleni drzew przebywali
2615   3, I  |                 młodziutka kobieta tuliła się do boku męża, strojną głowę
2616   3, I  |                 szczebiocząc, przymilając się, wszystkimi, zda się, siłami
2617   3, I  |          przymilając się, wszystkimi, zda się, siłami serca i wdzięków
2618   3, I  |                   szybkim biegiem puściła się ku domowi. On nie oglądając
2619   3, I  |                  domowi. On nie oglądając się i kroku nie zmieniając poszedł
2620   3, I  |                  razy stanęła i obejrzała się, jakby miała nadzieję, że
2621   3, I  |                 że ten, z którym rozstała się przed chwilą, obejrzy się
2622   3, I  |                 się przed chwilą, obejrzy się także za nią lub ją ku sobie
2623   3, I  |             jeszcze drzwi jakieś zamknęły się ze stukiem zdradzającym
2624   3, I  |              zapobiec, ale powstrzymywała się zawsze. Widziała, czuła
2625   3, I  |               tych dwojga ludzi, a lękała się jej dotknąć przez obawç
2626   3, I  |                  także powstała, zwróciła się ku drzwiom prowadzącym do
2627   3, I  |               opuściła i długo wpatrywała się w ten portret syna, który
2628   3, I  |                  wiedzieć skąd zjawiającą się przed nią odegnać chciała.
2629   3, I  |             chciała. Ale ta mara wysuwała się nie z próżni urojenia, lecz
2630   3, I  |                  czasu stałego osiedlenia się w Osowcach Zygmunta na kształt
2631   3, I  |             Osłupiałymi oczami wpatrywała się wciąż w portret.~"Nie kocha
2632   3, I  |                  wagę ogromną. Mieszcząca się w nim wątpliwość była dla
2633   3, I  |              małych, powszednich, wydawał się jej trupem.~Wzrok podniosła
2634   3, I  |                 prawie zabawek, ukazywały się roboty dojrzalszego wieku
2635   3, I  |               blade jej czoło zarumieniło się pod uderzającą w nie falą
2636   3, I  |                  wstęgi rzek zbiegających się ze sobą na dalekim punkcie
2637   3, I  |               przejrzystości zbliżającego się początku jesieni. Pośród
2638   3, I  |                   samotności nie rozstaje się z umiarkowaniem i gracją
2639   3, I  |                  na słońcu, i ukazujących się zza niego cielistych kamaszach,
2640   3, I  |                  kamaszach, spod mrużącej się trochę wzgardliwie powieki
2641   3, I  |                   ziemię obcą i ukazującą się mu w postaci bardzo ubogiej
2642   3, I  |              pejzażysty. Zbyt długo uczył się sztuki malarskiej, zbyt
2643   3, I  |                  ciepło i co prędzej udał się na łąkę. Może, może na koniec
2644   3, I  |                drobnego, ale które stanie się przerwą w nudzie i chłodzie
2645   3, I  |                  którego krok jego stawał się coraz powolniejszym, a wzrok
2646   3, I  |           wzgardliwym i znużonym, znalazł się tam, dokąd dążył. Stanął
2647   3, I  |                sama żółta wilga kołysząca się na gałęzi w głębokim cieniu.
2648   3, I  |              gniotły go od dawna. Oglądał się dokoła i myślał, że wszystko
2649   3, I  |                   czego innego spodziewał się od niej niż to, co otrzymał.
2650   3, I  |      cywilizowanego człowieka, za jakiego się poczytywał, we wszelkich
2651   3, I  |              rydel grudki ziemi, cieszyli się i nużyli, spodziewali się
2652   3, I  |                 się i nużyli, spodziewali się i zniechęcali, aż zniechęcenie
2653   3, I  |                 mnóstwo zapewne znajdować się musiało i badacz historii
2654   3, I  |                kilkotygodniowe zajmowanie się tymi okopami, było to, że
2655   3, I  |                  czego on tyć może? Nudzi się, martwi się, tęskni, a jednak
2656   3, I  |                   może? Nudzi się, martwi się, tęskni, a jednak tyje!
2657   3, I  |              środkowym punkcie, zaokrągla się i pełnieje. Na lat trzydzieści
2658   3, I  |              zaroślami udeptaną kierowali się w stronę okopów. Na ich
2659   3, I  |              podłużnej oprawie, napełniły się wyrazem prawie przestrachu.
2660   3, I  |                  zejść im z drogi i skryć się przed nimi w ścianach swego
2661   3, I  |                  go o co albo prosić, jak się to już niejednokrotnie ku
2662   3, I  |               świateł i barw przypatrywać się lubił, ci zaś ludzie z grubymi
2663   3, I  |               fatygująca. Po prostu lenił się fatygę tę ponosić i nie
2664   3, I  |                    Że ród ludzki rozłamał się na dwie zasadniczo różne
2665   3, I  |                   Śniadanie podawać!~Czuł się bardzo nieszczęśliwym i
2666   3, I  |                  Mnóstwo w nim znajdowało się rzeczy różnych: sztalugi
2667   3, I  |             najniespodzianiej spotykające się z tym poetą - myślicielem
2668   3, I  |                dziwnie bacznie wpatrywała się w niego. Zapłakane oczy
2669   3, I  |             młodości, w którym zdawało mu się, że tworzy, i raz nawet
2670   3, I  |                 jakiś wysilony i odradzać się nie mogący owoc. Ale nigdy
2671   3, I  |                 miraże, ułudy jego tyczyć się mogą. O niemotę swego geniuszu
2672   3, I  |              nieraz już bywało, pochwycił się za włosy... Był to gest
2673   3, I  |                    przed samym ożenieniem się jego do Osowiec przybyły -
2674   3, I  |               teraz, niewidzialnie sączył się w żyły ludzkie ociężający
2675   3, I  |              sosami i słodyczami uczuwało się potrzebę wyciągnięcia ciała
2676   3, I  |                  palm i dracen.~Zbliżając się do szafki z książkami Zygmunt
2677   3, I  |                   nie opasłym wołem, stać się może człowiek wszelkich
2678   3, I  |               niezgłębiony smutek zgadzał się z dzisiejszym, od dość już
2679   3, I  |                  drzwi pracowni otwierały się parę razy, a zza nich wyglądała
2680   3, I  |             wyglądała i wnet znowu cofała się piękna kobieca główka w
2681   3, I  |              główka ta zajrzała i cofnęła się, aż na koniec, równie cicho
2682   3, I  |          młodziutkiej jej twarzy malowało się pytanie: "Podejść do niego
2683   3, I  |                czy nie przemówić?" Wahała się z tym nie dlatego, aby jeszcze
2684   3, I  |               choćby spojrzeniem i zdawał się nawet nie słyszeć tego,
2685   3, I  |               zamiarów wyjazdu, rozstania się, nawet samobójstwa. Ale
2686   3, I  |                 Pragnęła teraz pogodzenia się i choć jednej godziny pogodnego
2687   3, I  |               okrzykiem radości rzuciłaby się mu na szyję. Ale on nie
2688   3, I  |                 pośród pracowni, wahająca się, nieśmiała, rozkochana,
2689   3, I  |               palcach, cichutko, zbliżyła się do sztalug i odchylając
2690   3, I  |                  pani uniesienia i nadyma się, milczy, w książkę patrzy,
2691   3, I  |                   z całego serca pogodzić się już pragniesz... Biedna
2692   3, I  |                    Przecież nie zmieniłaś się wcale na gorsze... owszem,
2693   3, I  |                  iskierki... ~Łzy kręciły się w jej oczach, a w głosie
2694   3, I  |               było zaczynające rozdzierać się od zwątpienia serce kobiece;
2695   3, I  |           małżeństwem uwieńczone staranie się o wypieszczoną i dość posażną
2696   3, I  |                dwa lata. Teraz uśmiechnął się wprawdzie, ale ze znudzenia
2697   3, I  |                   przyszłam, aby pogodzić się z tobą. Powinno być przeciwnie,
2698   3, I  |                  ale mniejsza o to! Kiedy się kocha, nie zważa się na
2699   3, I  |                Kiedy się kocha, nie zważa się na miłość własną. Popatrz
2700   3, I  |        onieśmielona zaczęła:~- Zdawało mi się, że nic nie robisz, bo przecież
2701   3, I  |                 osypała, ale wnet zerwała się z miejsca.~- Dobrze. Mój
2702   3, I  |                  odpowiedziała.~- Skąd on się wziął tutaj? - książkę z
2703   3, I  |              popatrzała. Twarz mu ożywiła się dziwnie nagle, a oczy, przygasłe
2704   3, I  |               znikły bez śladu. Domyśliła się, komu w Korczynie pożyczoną
2705   3, I  |                zawołał. - Różyc nie ożeni się z nią nigdy!~- Owszem -
2706   3, I  |               młoda kobieta - podobała mu się od razu i coraz więcej się
2707   3, I  |                się od razu i coraz więcej się podoba. Elle a de la chance,
2708   3, I  |                słyszałam, że zdecydowanie się na nie pana Różyca jest
2709   3, I  |               starca!...~Niedbale śmiejąc się chodzić zaczął po pracowni,
2710   3, I  |               błyskające pod ściągającymi się brwiami. Klotylda wodziła
2711   3, I  |                nawet, co Różyc zrobi, gdy się z nią ożeni, i jak ją w
2712   3, I  |                  kobiety szybko podnosiła się i opadała, gdy z drobnych
2713   3, I  |                   drobnych jej ust sypały się te wszystkie złośliwe i
2714   3, I  |                mężem, który przechadzając się ciągle zdawał się nie widzieć
2715   3, I  |           przechadzając się ciągle zdawał się nie widzieć jej ani słyszeć.
2716   3, I  |                  i lokajowi, który zjawił się natychmiast, rzucił w zwykły
2717   3, I  |                drzwiami, Klotylda porwała się z kanapki.~- Jedziesz! -
2718   3, I  |                   ale on twarzą zwracając się ku oknu po paru sekundach
2719   3, I  |                Zygmusiu...~Szybko zwrócił się ku niej i z głębokim zdziwieniem
2720   3, I  |                 nie dokończyła. Strwożyła się czy też ogarnął ją wstyd.~-
2721   3, I  |               życzysz?~Bladła i rumieniła się na przemian. Nie mogła,
2722   3, I  |                chciała prawdę.~Uśmiechnął się.~- Zmuszasz mię do mówienia
2723   3, I  |                   zajmujących... Poradzić się chcę stryja co do zmian,
2724   3, I  |                  Zygmunt łagodnie uwolnił się z jej objęcia, pocałował
2725   3, I  |       przygryzioną wargą, bez kropli, zda się, krwi w twarzy, i po kilku
2726   3, I  |                 dopiero minutach za głowę się pochwyciła.~- Do niej pojechał! -
2727   3, I  |             Andrzeju Korczyńskim oddawała się od lat dwudziestu kilku,
2728   3, I  |               nade wszystko zaś, że łączy się z Andrzejem w tym, co było
2729   3, I  |              celem.~Kiedy drzwi otworzyły się ze stukiem i śliczna kobieta
2730   3, I  |             dziewczynka cichutko wysunęła się z pokoju. Po raz pierwszy
2731   3, I  |            rodziców Klotyldy i wahających się nieco skłoniła do powierzenia
2732   3, I  |                 Drżała na myśl, czym stać się mogło to dziecku zbytku
2733   3, I  |                    jedyna, na jaką zdobyć się mogło, nieodwzajemniona,
2734   3, I  |                 nie chciała, sprzeciwiała się mu, to prawda, przymusu
2735   3, I  |              wywierałaby nigdy. Sam wahał się, namyślał, chciał i nie
2736   3, I  |                 koniec odjechał i zdawało się, że o wszystkim, co go z
2737   3, I  |                ale już znowu uśmiechająca się do życia, wyszła do ogrodu,
2738   3, I  |                     zapytała zjawiającego się we drzwiach lokaja.~Miała
2739   3, II |              policzki młodej panny wybiły się gorące rumieńce, a oczy
2740   3, II |                 radością. Nie zatrzymując się i nawet kroku nie zwalniając
2741   3, II |              uśmiechem dodała:~- Nudziłam się okropnie i może z nudy wymyślałam
2742   3, II |         filuternie.~- A teraz nie nudzisz się? - zapytał.~Przecząco wstrząsnęła
2743   3, II |                 nie! Chociaż, przyznam ci się, że jeszcze dobrze nie rozumiem...~
2744   3, II |              dobrze?~Po chwilowym wahaniu się odpowiedziała z cicha:~-
2745   3, II |                    dodał wesoło - wyjaśni się to zapewne, bo i doprawdy,
2746   3, II |                 nową drogą...~Zarumieniła się jeszcze ogniściej i z żywością
2747   3, II |                  tylko złudzenie... lękam się...~- Czego? - ciekawie zapytał
2748   3, II |              patrząc na kwiaty uśmiechnął się Witold. - Rzecz jest jednak
2749   3, II |              uwagi, jak ci ludzie kochają się w kwiatach. Nawet ta prozaiczna
2750   3, II |                 hoduje...~Nagle zwracając się ku towarzyszce zapytał:~-
2751   3, II |               rzeczy, których ponauczałaś się w czasach ostatnich. Czy
2752   3, II |                kiedy panna Teresa łzawiąc się z czułości opowiadała ci
2753   3, II |                  z panem Różycem, śmiejąc się odpowiedziałaś: "Bo to wy
2754   3, II |            widocznie prościejesz...~Śmiał się głośno, wesoło i patrzał
2755   3, II |                  mówiła, że już nauczyłaś się żąć wcale dobrze?...~Justyna
2756   3, II |                       Justyna uśmiechając się pokazała mu obie ręce ze
2757   3, II |                     Zanim jeszcze w proch się rozsypałaś!"~- Brawo! Masz
2758   3, II |                 rozpaczy w proch rozsypać się mogą, i ty widać do nich
2759   3, II |              postać, jakby do nieba miała się wnet dostać?~Oboje parsknęli
2760   3, II |          przydrożnych trawach. Znajdowali się w tej chwili tuż za stodołą
2761   3, II |               dopomóc mogłem, bo kiedyśmy się w okolicy spotkali, wracałem
2762   3, II |           folwarcznym dziedzińcu rozlegał się głośny, gruby, rozgniewany
2763   3, II |               folwarczny szeroko otwierał się na Niemen, pomiędzy jednym
2764   3, II |                   pana Benedykta rysowała się na kształt czarnej sylwetki,
2765   3, II |                   i długie wąsy szamotały się u piersi. Naprzeciw tej
2766   3, II |           kształtami i głową, która jeżąc się rozczochraną czupryną lękliwie
2767   3, II |                 czupryną lękliwie wtulała się w ramiona. Pośrodku znajdowało
2768   3, II |              ramiona. Pośrodku znajdowało się jakieś narzędzie rolnicze
2769   3, II |          przebywając dziedziniec kierował się ku dwom czarnym sylwetkom
2770   3, II |               głowy nałamać, nim zdobyłem się na jej kupienie?... Ale
2771   3, II |                myślisz - wciąż do parobka się zwracał - że ja ci to daruję?
2772   3, II |                  wytrącę... żebyś nauczył się, łajdaku, własność cudzą
2773   3, II |                znowu Witold i wyprostował się znad żniwiarki, której zepsucie
2774   3, II |                 obejrzał. - Mój ojcze! ja się na tym znam trochę... w
2775   3, II |                spędziłem, żniwiarki psuły się często, a ja przypatrywałem
2776   3, II |               często, a ja przypatrywałem się, jak je naprawiano. Tę można
2777   3, II |                kosztem i prędko... ja sam się tym zajmę... Maksymowi nie
2778   3, II |                pensji wytrącać...~Zwrócił się do parobka, który czapkę
2779   3, II |          zdradzającą wielkie oznajomienie się z ludem, Witold mówił przez
2780   3, II |                 po paru minutach pochylił się i na żniwiarkę, to znowu
2781   3, II |                   No, widzisz - prostując się kończył student - nic tu
2782   3, II |             obrosłą twarz chłopa. Schylił się i z głośnym cmoknięciem
2783   3, II |             Benedykt od chwili wmieszania się syna w scenę pomiędzy nim
2784   3, II |                dół pociągał. Po oddaleniu się chłopa wzrok podniósł na
2785   3, II |               Dałeś mi lekcję obchodzenia się z ludźmi. Teraz widać takie
2786   3, II |                 że jaja kury uczą. Dziwię się tylko, że od tylu lat nad
2787   3, II |                  rozmawiać...~- Jeżeli ci się to nie podoba, mój ojcze -
2788   3, II |            wiejską ludnością...~Zwracając się ku domowi Benedykt sarknął:~-
2789   3, II |                 aby ludzie nie obchodzili się z ludźmi jak z bezmyślnymi
2790   3, II |                  mają...~Benedykt zaśmiał się z lekceważeniem.~- Kiedy
2791   3, II |                 Kiedy już sam poturbujesz się dobrze nad gospodarstwem
2792   3, II |                chwili przecież uśmiechnął się.~- Dziecko jesteś... Każdemu
2793   3, II |                   jesteś... Każdemu zdaje się za młodu, że jeżeli gwiazdy
2794   3, II |               Szybko i z trwogą rozejrzał się dokoła, lecz w pobliżu nie
2795   3, II |              bolesnej ironii.~- Nie lękaj się, ojcze - zwolna wymówił -
2796   3, II |                 twarz Benedykta. Zmieszał się więcej jeszcze niż wtedy,
2797   3, II |                        Cóż dopiero, kiedy się ich pieprzem karmi! - uśmiechnął
2798   3, II |              pieprzem karmi! - uśmiechnął się Witold.~- A kto ich tam,
2799   3, II |                  karmić? - z odradzającym się rozjątrzeniem rzucił Benedykt.~-
2800   3, II |                Witold - aż nadto nasypało się im go do garnków z przeszłości,
2801   3, II |                 Stanął i twarzą zwracając się ku folwarcznemu dziedzińcowi
2802   3, II |                energie i uczucia rozwijać się mogą w tych okopconych i
2803   3, II |                 na rok, które zmniejszają się przy każdej szkodzie uczynionej
2804   3, II |                wystąpią, wtedy przekonasz się, co to jest praktyka, i
2805   3, II |         przebrawszy razem z nimi. położyć się nad strumykiem i w dudkę
2806   3, II |                  oświetlonej lampą palącą się nad stołem do wieczerzy
2807   3, II |               towarzystwo domowe. Ale, co się zdarzało nie często, pani
2808   3, II |                stołu; obok niej umieściła się Teresa, z lewą ręką, w której
2809   3, II |                  dla lepszego przyjrzenia się ustawionym na stole półmiskom
2810   3, II |                 kieliszek wódki, umieścił się naprzeciw Justyny z takim
2811   3, II |                   takim pośpiechem, jakby się lękał, aby go ktokolwiek
2812   3, II |                  i spojrzenia jej śledzić się zdawał. Przy tym z serwetą
2813   3, II |                było posądzić o szczycenie się tym pokrewieństwem. Zresztą
2814   3, II |             Zresztą sam nie taił tego, że się nim szczycił. Tym razem
2815   3, II |                  nie, tylko dla chwalenia się, ale i w innym jeszcze celu.~-
2816   3, II |                   błękitną krew!...~- Tak się mówi, moja Tereniu, o dobrych,
2817   3, II |              szlachectwo, jak jego, równa się hrabiostwu, a może i jakiemu
2818   3, II |           dziewięć lat stracił... Ha? jak się to państwu podoba... zuch
2819   3, II |               zuch chłopak, co?~I zaśmiał się dobrodusznie, serdecznie,
2820   3, II |                korczyńskim stole zjawiało się tylko przy gościach, opowiadał
2821   3, II |        szczególnym i widocznym lubowaniem się powtarzał. Wille w okolicach
2822   3, II |                  w tym wszystkim mieściło się prawdy, a ile przesady,
2823   3, II |                  Benedykta, który schylał się jeszcze nad talerzem, i
2824   3, II |           spojrzenia nieustannie zwracały się na Justynę. Kirło spostrzegłszy,
2825   3, II |                  że z drogi patrząc zdaje się, że zaraz to... runie!~-
2826   3, II |                   nie runie: wyrestauruje się, odświeży, urządzi, gdy
2827   3, II |                   zrobi projekt ożenienia się. Ale co grunt, to że Wołowszczyzna
2828   3, II |                    podupadło i zrujnowało się, ale podniesionym i wyrestaurowanym
2829   3, II |                   najpewniej wtedy, kiedy się ożeni; żoneczka rozumna
2830   3, II |              przymilone jego rysy zdawały się do niej przemawiać: "Uwielbienia
2831   3, II |                ożywiły, wyraźnie malowały się wykrzykniki: "Dziwne, nadspodziewane
2832   3, II |           dlaczego, to, co innym wydawało się pochlebnym i zaszczytnym,
2833   3, II |                 odniesionym i otwierającą się przed nią perspektywą czuć
2834   3, II |                przed nią perspektywą czuć się pochlebioną i uszczęśliwioną...~
2835   3, II |            rozmowę słowo rzuciwszy więcej się już nie odzywał, rozumiał
2836   3, II |                   stole mówiono, odnosiło się do Justyny. Kiedy po raz
2837   3, II |                  w celu urzeczywistnienia się ich przez Kirłową czynionych,
2838   3, II |               Kirłową czynionych, zdziwił się także i trochę ucieszył.~-
2839   3, II |               chcę. Młody jest i poprawić się może, bo ja słyszałem i
2840   3, II |            jeszcze i na marcypanach pasie się, a nawzajem dla świata,
2841   3, II |        przypomniał coś sobie, pomiarkował się i trochę miększym głosem
2842   3, II |               wyrazy, które wydzierały mu się z gardła, ale nie dokonał
2843   3, II |                jak westchnienia, rozległy się jęki:~- Benedykcie! ja nie
2844   3, II |                 Emilia usiłowała podnieść się z krzesła, ale nie mogła.
2845   3, II |              dławić zaczęło, nogi chwiały się pod nią.~- A toż co? - ze
2846   3, II |                  zapytał Benedykt - co ci się stało?~Ale już Kirła z troskliwością
2847   3, II |                 Jak ojca kocham! - srożył się jeszcze student. - Bo to,
2848   3, II |                    rodzonego ojca mógłbym się wy...~Wstrzymał się, nie
2849   3, II |               mógłbym się wy...~Wstrzymał się, nie domówił, trochę ochłódł.
2850   3, II |                  sito pójdziesz?~Zaśmiała się znowu.~- Masz taki sposób
2851   3, II |               człowieka, jeżeli oświadczy się o ciebie, pójdziesz?~Wzruszyła
2852   3, II |                 czyżbym mogła?~Zdawało mu się, że w jej głosie dosłyszał
2853   3, II |               pewnym być nie można! Zdaje się, że rozsądna, a może i pstro
2854   3, II |              Marty, którą także podejmuję się namówić...~W tej chwili
2855   3, II |                ładne, blade usta skarżyła się dziewczynka - mnie tak nudno,
2856   3, II |               ledwie odrosła, a już nudzi się! Czy nie zaczynasz już i
2857   3, II |                      Dziewczynka skarżyła się dalej:~- A pewno! Głowa
2858   3, II |                 jej twarzyczka rozjaśniła się uśmiechem prawdziwie dziecinnej
2859   3, II |                  wesele... potańczyć chce się... Zofia mówi, że tam wesoło
2860   3, II |             przygotowuje!~Witold zamyślił się.~- Mamy o pozwolenie poprosić
2861   3, II |         przestrachu ręce splotła.~- Lękam się... nie mogę... jeszcze się
2862   3, II |                się... nie mogę... jeszcze się zmartwi i zachoruje... Mama
2863   3, II |              zawsze choruje, jak tylko co się jej nie podoba... Tobie
2864   3, II |                  i zobaczywszy znajdującą się tam Justynę wołać zaczęła:~-
2865   3, II |               wesele iść z nimi! Przymila się, obejmuje, całuje, prosi... "
2866   3, II |                   rozśmieszoną, bo śmiała się, łajała, rękami machała...
2867   3, II |                jak żużle, a potem zmąciły się wielkim zmieszaniem. Ciszej
2868   3, II |          zagadnęła:~- Jakże to było? Skąd się to wzięło? Czego dziś córka
2869   3, II |                    Czy myślicie przerobić się na chłopów?~Było to tak.
2870   3, II |                  wiedząc, w otwierających się drzwiach, zasapana trochę
2871   3, II |                Ten gamuła Julek sprzeczał się że mną, że nie będę miała
2872   3, II |                   szła i w kuchni spytała się, czy do panienki można...
2873   3, II |                 sroga, ale ona nie zlękła się jej wcale, bo i czegóż lękać
2874   3, II |               wcale, bo i czegóż lękać by się miała? Nie przyszła przecież
2875   3, II |      Korczyńskiego spotkała, nie zlękłaby się również, choć on jest arystokrat.
2876   3, II |                   Jednego tylko Boga lęka się, po Bogu ojca, a więcej
2877   3, II |                  ma, którego by ona lękać się mogła.~Ciekawie rozejrzała
2878   3, II |                mogła.~Ciekawie rozejrzała się po ścianach i sprzętach
2879   3, II |           pracował, niech z nami i zabawi się; kto naszej gorzkości spróbował,
2880   3, II |                panem Korczyńskim pojednać się, i orędowników u niego chce
2881   3, II |           zachichotała znowu, zarumieniła się, oczy na chwilę spuściła
2882   3, II |                  a taki pokorny, że zdaje się jak baranek...~Sposób, w
2883   3, II |                  nie zapomniała. Podobało się jej bardzo, że Franuś Jaśmont
2884   3, II |                 rodzonego dziecka kurczyć się musi. Żeby te procesy licho
2885   3, II |                  u których kresu iskrzyły się krzaczyste floksy i czerwone
2886   3, II |               strzechę i jedyny komin lać się zdawały nieustanny deszcz
2887   3, II |                 bardzo poważnie podniosła się para ludzi i bardzo ceremonialnym
2888   3, II |              przedwiecznej, rozwiewającej się mantyli i kornecie, czyli
2889   3, II |          sznurując dygała i w wyciągającą się ku niej dłoń Justyny wsunęła
2890   3, II |             bardzo zajętą tym, aby okazać się nie tylko przystojną, ale
2891   3, II |                Śmiecie u nas - tłumaczyła się - zwyczajnie, jak na małym
2892   3, II |           czerwoną, dobroduszną, śmiejącą się twarzą podobnym był do równo
2893   3, II |                wzrokiem powiódł i zaśmiał się najgłębszym basem, a tak
2894   3, II |                   tłuste policzki trzęsły się i łzy do małych oczu nabiegły.~-
2895   3, II |                   wystrychnęła... - śmiać się nie przestając mówił - utkała
2896   3, II |                Justynie szepnęła:~- Zdaje się, że dobry, a taki skąpiec,
2897   3, II |                 Starzyńskiego nie zdawała się świadczyć, aby miał on sobie
2898   3, II |                   Chłopak w mig ku chacie się rzucił. Fabian kroił chleb,
2899   3, II |                 widok chleba zbliżającego się do zydla, musztrując go
2900   3, II |      przehorowałam, i ot... czego dobiłam się!..~- Mruczydło z imości -
2901   3, II |                skrzypią!~Starzyński śmiał się znowu tak, aż mu łzy do
2902   3, II |                 ogród wiodącej, prostować się zaczął, z ławy wstał i rękę
2903   3, II |                   mu zadrgały i poruszyła się kępka twardych wąsów.~-
2904   3, II |                  ścianą domu przypatrując się z daleka, aż nieprzezwyciężoną
2905   3, II |                powstawszy w rozwiewającej się mantyli najpiękniejsze ze
2906   3, II |                 wyborna woda. Uśmiechając się więc od radości, żałośliwym
2907   3, II |                 tym nie do tego urodziłam się... uzwyczajenia z początku
2908   3, II |                  od dzieciństwa, wmieszał się do rozmowy, o gospodarstwie,
2909   3, II |          dobrodusznym, nieskończonym, zda się, śmiechem przerywając.~Elżusia
2910   3, II |                szczytu ogrodzenia zsunęła się na ziemię wywdzięczając
2911   3, II |                   na ziemię wywdzięczając się tym sposobem sąsiadce tą
2912   3, II |               odwiedzin narzeczonego stał się świątecznym. Spostrzegłszy
2913   3, II |               zapomniała. Witold nachylił się do ucha kuzynki.~- Czegoś
2914   3, II |                 do ucha kuzynki.~- Czegoś się tak zarumieniła? - z filuterną
2915   3, II |                osób onieśmielona zbliżała się powoli. O, ta nie potrafiłaby
2916   3, II |                 śliwowego gaju, za drzewo się ukrył i po całej zagrodzie
2917   3, II |                   całej zagrodzie rozległ się głośny, do złudzenia wiernie
2918   3, II |            nadchodzącego Michała i zlękła się teraz bardzo, bo wyglądało
2919   3, II |           wyglądało to tak, jakby zmówili się tu przyjść jednocześnie...~-
2920   3, II |                   słowik; Starzyński brał się za boki od śmiechu, Fabianowa
2921   3, II |                chichotała, Elżusia śmiała się na całe gardło, a narzeczony
2922   3, II |                  elegant okolicy wynurzył się z gaju, a zmieszana Antolka
2923   3, II |          najprędzej swoje skosił. Zmachał się tak, że mu i teraz jeszcze
2924   3, II |               trzeszczenia krzyża ustroić się nie zapomniał. Dokoła zydla
2925   3, II |                   zamiast miodu napełniła się teraz muchami, siedzące
2926   3, II |               której najgłośniej wybijały się narzekania na brak łąk i
2927   3, II |               twarz zmarkotniała i okryła się mnóstwem zmarszczek. Powoli
2928   3, II |         zgryźliwością, markotnie wynurzać się zaczynał.~- Języka - mówił -
2929   3, II |                  wszyscy wyrosną, a żenić się zechcą? Dawniej w obowiązki
2930   3, II |                  szli i podczas dorabiali się czego, teraz o to trudno.
2931   3, II |                   choć na śmierć zapracuj się, a poprawy losu swojego
2932   3, II |                 ziemi przykupić - odezwał się Starzyński - żeby kto nawet
2933   3, II |            wziąwszy na pieniądze i wzmógł się, dla inszej przyczyny nie
2934   3, II |               ścieżeczką wąską przecisnąć się możemy...~W elegijny ton
2935   3, II |                  rękę opuszczoną kołysała się to w tył, to naprzód, policzek
2936   3, II |               choć, do mnie przyrodziwszy się, gniewliwy. Drugiego mnie
2937   3, II |                zdatne...~Tak wyskarżywszy się uczuł wracającą mu dumę
2938   3, II |                    chwilowego rozczulenia się zawstydził.~- At! - wykrzyknął -
2939   3, II |          nieprzyjacielskie oddaje, abyśmy się na tym świecie nie fundowali,
2940   3, II |         człowiekowi trzy po trzy naplecie się w gębie...~- Kogo Pan Bóg
2941   3, II |                  brał w rozmowie toczącej się dokoła zydla, a do Antolki
2942   3, II |               wobec tylu osób nie zbliżył się ani razu, to zapewne na
2943   3, II |              poczciwi i dobrze prowadzący się kawalerowie. Choć on w tej
2944   3, II |                synom jego oddawanymi czuł się uradowanym i pochlebionym,
2945   3, II |                  zapraszał. Kiedy kłaniał się po wielekroć i nisko, a
2946   3, II |                    a wnet potem prostował się i dłonie na kłębach opierał,
2947   3, II |            znacznymi gośćmi nie powstydzę się swego ubóstwa, jeżeli przyjdą
2948   3, II |                 trawach ogrodu a krygując się i dygając, przy czym o Giecołdach
2949   3, II |                  w kochaniu zgrabniejszym się okaże! - jak grzmot potoczył
2950   3, II |              okaże! - jak grzmot potoczył się śmiech Starzyńskiego.~Kiedy
2951   3, II |                 przerzynały umysł. Wydało się jej, że to, co w drodze
2952   3, II |                  niewidzialną nicią łączy się z godziną, którą spędziła
2953   3, II |           spostrzeżenia i wrażenia wiązać się zaczynały w całokształt
2954   3, II |                  nad którymi zastanawiała się długo, gdy opowiedziawszy
2955   3, II |             drobną, a jednak Marta śmiała się i razem płakała, dziewczynkę
2956   3, II |           słowiczku... rybko!~Przyglądała się potem pantoflom, wychwalała
2957   3, II |                  na jednej nodze okręcała się dokoła pokoju, przy czym
2958   3, II |                 Wtem ze stukiem otworzyły się drzwi i ukazała się w nich
2959   3, II |             otworzyły się drzwi i ukazała się w nich młoda, wystrojona
2960   3, II |                 śpiesznie zapytując:~- Co się stało? Znowu zachorowała?
2961   3, II |                   W progu salonu rozminął się z synem, który pośrodku
2962   3, II |                sypialni pani Emili działy się straszne rzeczy, których
2963   3, II |              wieczerzy Benedykta położyła się do łóżka z biciem serca
2964   3, II |                   i dokoła domu pogrążali się już w ruch i zachody pracowitego
2965   3, II |                smutnych na rozpoczynający się dzień przewidywań niezupełnie
2966   3, II |                  puchach peniuaru ułożyła się na pąsowym szezlongu po
2967   3, II |                 potem żądaniu jego oparła się stanowczo. Stanowczość ta
2968   3, II |               Rzecz cała zresztą wydawała się jej tak niesłychaną, że
2969   3, II |                   takie dziwactwa zgodzić się nie mogę... Bardzo mi smutno,
2970   3, II |           będziecie z nią postępować, jak się wam będzie podobało, ale
2971   3, II |             lubością nieraz przypatrywała się jego wysmukłym kształtom
2972   3, II |               całował, uczuła odnawiające się i tym razem gwałtowne kurcze
2973   3, II |                  W kilka minut potem wiła się po szezlongu w istotnych
2974   3, II |                 które od alteracji srodze się już rozbolały, pomocną jej
2975   3, II |                  obwiązała, i skurczywszy się w kątku pokoju płakała nad
2976   3, II |                   panny służącej, okazała się jeszcze potrzeba przywołania
2977   3, II |              zachód około chorej wtrąciła się i Leonia, ale pani Emilia
2978   3, II |                 cierpienia jej uspokajały się daleko powolniej niż to
2979   3, II |                  tłumiła oddech i dławiła się powstrzymywanym kaszlem:
2980   3, II |                  nie mogę - cichutko, jak się jej zdawało, do Teresy szepnęła
2981   3, II |                  brał za czapkę, aby udać się w pole, gdy przez drzwi
2982   3, II |                  należy także sprzeczanie się z babami i sprowadzanie
2983   3, II |              zaszkodzić. Ty pewno i z tym się nie zgadzasz? co?~Witold
2984   3, II |                   nowych ran spodziewałem się od ciebie, ale może zagojenia
2985   3, II |                 długim szlakiem ciągnącej się za bramą z oczu mu nie zniknął.
2986   3, II |        Niespokojny, nad czymś namyślający się, z czymś wewnętrznie walczący,
2987   3, II |                  w nieśmiałej i wahającej się postawie, potem cichutko
2988   3, II |               zaledwie głowa jego ukazała się w przyciemnionym pokoju,
2989   3, II |                   pani Emilii, znajdujące się w nim osoby obydwoma rękami
2990   3, II |                   właśnie chora uspokoiła się nieco i zdawać się mogło,
2991   3, II |              uspokoiła się nieco i zdawać się mogło, że zadrzemała. Ujrzawszy
2992   3, II |             niemal z każdym dniem wzmagać się zdawał. Stosunki jego z
2993   3, II |                 ich coraz więcej oddalały się od siebie. Od tego wieczora,
2994   3, II |               objawiające, Witold zamknął się w niezłomnym milczeniu o
2995   3, II |        przekonaniach swoich, o tym, co mu się podobało lub nie podobało,
2996   3, II |                  przewidywał, że wydarzyć się to może, na twarzy jego
2997   3, II |                    na twarzy jego zjawiał się ten sam wyraz zaciętego
2998   3, II |                sprzeczki niż to zamykanie się przed nim duszy, której
2999   3, II |                  których nawzajem zdawali się siebie unikać i prawie wcale
3000   3, II |                 prawie wcale nie widywali się z sobą; i inne, w których