Tom, Rozdzial

3501   3, III|               kwiecie wieku rozłączyliśmy się z sobą, a znów spotkali
3502   3, III|                 dobrą i zacną panną, jaką się pokazuje? Czy można spodziewać
3503   3, III|            pokazuje? Czy można spodziewać się, aby do naszego wieśniackiego
3504   3, III|                pracy przy ziemi uzwyczaić się mogła? I czy, broń Boże,
3505   3, III|                 wrzało, huczało, gotowało się jak w zamkniętym i na ogniu
3506   3, III|                  przywoływanym w ogrodzie się spotkawszy Fabian rękę młodzieńca
3507   3, III|                panu dobrodziejowi odważam się przeszkodzić... Ale prośbę
3508   3, III|             wzruszenie, a pomimo że nisko się kłaniał i pokornie prosił,
3509   3, III|           Siemaszczankom, które trzymając się pod ręce w towarzystwie
3510   3, III|                jadłem zastawionych paliło się parę lampek, w których skąpym
3511   3, III|               zwikłanej mozaiki wyłaniały się i wyosobniały głowy łysiejące,
3512   3, III|                 pośród młodzieży bawiącej się w gumnie i na Niemnie, nikt
3513   3, III|                    Mnóstwo rąk wyciągnęło się ku młodzieńcowi dłoń jego
3514   3, III|                 gnieździe niejednaki ptak się lęgnie; a choć ociec pański
3515   3, III|                choć ociec pański pokazuje się krzywdzicielem i gardzicielem
3516   3, III|                 naszym, pan nam pokazałeś się przyjacielem i bratem...~-
3517   3, III|                  Przed dobrym i upokorzyć się nie wstyd! - prawił Walenty
3518   3, III|             spochmurniał. Jednak wybiwszy się z tłumu żwawym ruchem na
3519   3, III|                 sprawę przedstawić podjął się. Była to sprawa dawna, początkiem
3520   3, III|                   z mnóstwa atomów składa się gruba chmura. Prawdą było -
3521   3, III|       niedostatkami trapionych, stawać mu się mogły krzywdy i ujmy. Ale
3522   3, III|                  nadmiar już chciwym stał się, a najwięcej dla tej, że
3523   3, III|               ktoś drugi.~Głosy zmieszały się znowu, zawrzały.~- Złymi
3524   3, III|                ocierając wołał. - I myśmy się już dla pana Korczyńskiego
3525   3, III|                   był przed godziną, stał się chmurnym, skupionym w sobie,
3526   3, III|                   z natężeniem wsłuchiwał się to w pojedyncze, przemawiające
3527   3, III|            Fabianowi o to ostatnie, zdaje się, więcej jeszcze chodziło
3528   3, III|             najuboższymi byli. Procesując się w długi leźli. Adwokat -
3529   3, III|                   nie wiadomo jak starali się, takich wielkich pieniędzy
3530   3, III|                 nie ma oprócz upokorzenia się i prośby o zmiłowanie. Teraz
3531   3, III|                     Bogiem Ojcem świadczę się - wołał - że gorzko mnie
3532   3, III|       orędownikiem został...~Tu rozpłakał się już rzewnie, ale wstydził
3533   3, III|                 już rzewnie, ale wstydził się tej słabości, więc chustką
3534   3, III|            przerywanym głosem uniewinniał się:~- Płacz utrapionemu nie
3535   3, III|             umarłych...~Z tłumu wyosobnił się nieco wysoki, chudy, z czarnymi,
3536   3, III|               długiego męczeństwa mieszał się z nieograniczoną, cichą
3537   3, III|             jednak pan Korczyński zgodził się poczekać, wypłatę na dłuższy
3538   3, III|           biednego człowieka, i wyratował się... A żąda tego, bardzo żąda,
3539   3, III|               mógł dokończyć. Łzy toczyły się po spokojnej przecież, niezmącenie
3540   3, III|              trzeszczały. Witold pochylił się nagle i te biedne, spracowane,
3541   3, III|                pan Korczyński kontentował się tym, że proces wygrał, a
3542   3, III|          pomyślność czy nasze zmarnowanie się obchodzi?~- Owszem! Barania
3543   3, III|                stypa! - z goryczą zaśmiał się ktoś u ściany stojący.~-
3544   3, III|               grzmotowym śmiechem wtrącił się Starzyński - wesz za kołnierzem,
3545   3, III|          mieszkając niejeden raz parzyłem się przy tym samym ogniu i sadzę
3546   3, III|               może, aby ręce nie przydały się ziemi, a ziemia rękom, albo
3547   3, III|                   i pomyśleć, i poratować się w potrzebie. Tedy ja tak
3548   3, III|                 było - nie tylko podobały się zgromadzonym, ale gdy byli
3549   3, III|          popychanie dobrowolnie wystawiać się nie będziem. Lepiej już
3550   3, III|                  na jego polu obchodzenia się ludzkiego dozna, ho! ho!...~
3551   3, III|               kilkanaście głosów zaśmiało się grubo i triumfująco:~- Zobaczyłby
3552   3, III|              niego tak jak prawie marnują się, bo ani ich ugnoić, ani
3553   3, III|              według kontraktów uiszczając się. On mrze na pieniądze, bo
3554   3, III|                  i, jak go nazwali, sędzi się zwracając, a zawsze kończąc
3555   3, III|              Korczyna zechciał przychylić się do ich próśb i żądań i inaczej
3556   3, III|                  z zastanowieniem odezwał się poważny Strzałkowski - niechaj
3557   3, III|               Przycichły głosy, uspokoiły się rozmachane raniona. Wielu
3558   3, III|            wstrząsali, ten i ów rozwodził się jeszcze nad wszelakimi trudnościami
3559   3, III|                  żeby ten, który pokazuje się nieprzyjacielem naszym,
3560   3, III|                 powoli zawtórował:~- A ma się rozumieć! Nieboszczyk pan
3561   3, III|                 swój!~- A jakże! - ozwały się westchnienia i głosy - jak
3562   3, III|             zostali. Ni do kogo przytulić się, ni od kogo rady i światłości
3563   3, III|                  i znikąd nie spodziewamy się rady, jak w tym ścisku i
3564   3, III|             ścisku i ograniczeniu ratować się i postępować. Podczas już
3565   3, III|                  jeszcze troszkę rozmnożą się, wszystko porzucą, na koniec
3566   3, III|                 przed Panem Bogiem ubijać się nam trzeba, aby na psie
3567   3, III|                  i prawda. Jednak winnymi się nie sądzim, bo i mądry zrobi
3568   3, III|                  sądzim, bo i mądry zrobi się głupi, gdy go bieda złupi,
3569   3, III|                hałas i wrzawa przemieniły się w szmer głosów rozważnie
3570   3, III|                 teraz szmer ten roztapiał się w milczenie. Fala uczuć
3571   3, III|              oschły z potu nie pozbywając się przecież ani jednej ze swoich
3572   3, IV |                   domu korczyńskim paliły się tylko dwa światła: jedno
3573   3, IV |               okna i na posadzkę kładnące się światło księżyca. W tym
3574   3, IV |                   tym półzmroku rozlegały się ciężkie, nieustanne kroki.
3575   3, IV |                   kroki. Ktoś przechadzał się po salonie tam i na powrót,
3576   3, IV |                 stąpaniu przechadzającego się człowieka, a ile razy mijając
3577   3, IV |           księżycowego światła, ukazywała się w nim na chwilę i wnet znowu
3578   3, IV |              chwilę i wnet znowu mieszała się z ciemnością postać jego
3579   3, IV |                  odpowiedziała. Zamyśliła się głęboko. Z łabędzią szyją,
3580   3, IV |                    kędyś z dołu, podniósł się wielki, poważny, chóralny
3581   3, IV |                 głowy zadrżała. Przelękła się. Z rozszerzonymi nieco od
3582   3, IV |                nerwowo, wkrótce domyśliła się prawdy i towarzyszkę uspokoiła.
3583   3, IV |               tych ludzi, którzy zjechali się na wesele, na które poszła
3584   3, IV |             pustym salonie przechadzający się człowiek przy dolatujących
3585   3, IV |           ciemnego punktu salonu wydobyło się i nad ścielącymi się po
3586   3, IV |             wydobyło się i nad ścielącymi się po posadzce smugami księżyca
3587   3, IV |                było szczęścia...~Wszystko się zmieniło,~A twa dziatwa
3588   3, IV |                   i słów, które wzbijając się spod stóp wysokiej góry
3589   3, IV |                stóp wysokiej góry zdawały się spływać z promiennego szczytu
3590   3, IV |              gabinetu oświetlonego palącą się na biurku lampą. Pokój ten
3591   3, IV |         nadniemeńskich motylków, wzbijało się pod sufit, krążyło dokoła
3592   3, IV |                 przed biurkiem i wpatrzył się w te śnieżne, skrzydlate
3593   3, IV |                   samo jak teraz, kręciły się koło lampy i na rachunkowe
3594   3, IV |                  i czytał go, zastanawiał się nad zawartymi w nim radami.
3595   3, IV |                lat kilkanaście zamieniali się listami, i to tamten zawsze
3596   3, IV |                  to tamten zawsze odzywał się pierwszy, on zaś odpowiadał
3597   3, IV |               piekącą łzą. Już zdawało mu się nieraz, że tylko tyle o
3598   3, IV |               istnieje. Jednak dziś znowu się przekonał, że tak nie było.
3599   3, IV |               myślami i wspomnieniami bił się, oburzał się, żółcią pluł,
3600   3, IV |            wspomnieniami bił się, oburzał się, żółcią pluł, a teraz znowu
3601   3, IV |                     Kochany bracie,~Zdaje się, że już ze trzy lata od
3602   3, IV |                   plecy. Ot tak, powiodło się mnie na służbie, za co dla
3603   3, IV |                  oczy szklisto wpatrywały się w przestrzeń. Może przez
3604   3, IV |                 przewidzieć... spodziewać się?... Jeżeli z tamtego świata
3605   3, IV |                   Dominika, którą dzielił się z dawno nie widzianym bratem,
3606   3, IV |            Jakkolwiek bowiem powodziło mu się na służbie, funduszu nie
3607   3, IV |              pewno jenerałem zostanie. Co się tyczy dwóch jego synów,
3608   3, IV |                 drugi, starszy, kształcił się w szkole wojennej wielki
3609   3, IV |               pozostałe jej krople tułały się po żyłach z osobna, skurczone,
3610   3, IV |                  skrzepłe... Ale co stało się wtedy, owego wieczora, który
3611   3, IV |           dalekiej przeszłości. Otworzyły się drzwi pokoju, wbiegła przez
3612   3, IV |                 to? Spieszne kroki ozwały się w przyległym pokoju, otworzyły
3613   3, IV |              przyległym pokoju, otworzyły się drzwi - te same, co wówczas -
3614   3, IV |                  drzwi gabinetu zatrzymał się i prędko oddychając chustką
3615   3, IV |                gdy twarz odsłonił, zdawać się mogło, że było ono także
3616   3, IV |                   fotelu uczynił, naprzód się podał.~- Witold!~Wejście
3617   3, IV |                      Mój ojcze...~Zawahał się, oczy spuścił i po kilku
3618   3, IV |                 Benedykt i żywo podnosząc się z fotelu, z płomieniem w
3619   3, IV |               Wiem, gdzie byłeś! domyślam się, co ci tam nagadali! Skarżą
3620   3, IV |                   ci tam nagadali! Skarżą się, że dobro ich zagrabiłem,
3621   3, IV |                  Z tymi słowami ku szafie się rzucił, spory zwój papierów
3622   3, IV |              przeczytać! Musisz przekonać się, że ten kawał ziemi, o który
3623   3, IV |              należał... Musisz zawstydzić się za posądzenie, że twój ojciec
3624   3, IV |            doszedłem... Musisz zawstydzić się!...~Gdy plan Korczyna na
3625   3, IV |                  jego drżały, ale hamując się długo po planie palcem wodził,
3626   3, IV |                 dowodził. Potem prostując się i wzrok na syna podnosząc
3627   3, IV |                 zapytał:~- Cóż? wstydzisz się teraz? a?~- Nie, ojcze! -
3628   3, IV |              ciężkim westchnieniem rzucił się na fotel i wahającym się
3629   3, IV |                  się na fotel i wahającym się głosem przemówił:~- Dlaczego?
3630   3, IV |            potwierdziła nauka, wylewać mu się zaczęło z ust wymownych
3631   3, IV |                urzeczywistnienia, zdawało się mu, zależy skrzepnienie
3632   3, IV |                    wiekowej pracy zdobyła się ludzkość - a którymi u szczytów
3633   3, IV |            widział on w ludzkim zrównaniu się i zbrataniu, w ukuciu spójnego
3634   3, IV |                   oczy jego czasem mąciły się aż do dna i powieki na nie
3635   3, IV |                   i jak w grobie odbywały się w nim rzeczy posępne i tajemnicze.
3636   3, IV |              prawic wytężeniem wsłuchiwał się w mowę syna. Witold bardzo
3637   3, IV |                 za miłość; z jaką zbliżył się do nich; za trochę światła,
3638   3, IV |             powstrzymywane czy ściśnięcie się serca oddech tamujące. Po
3639   3, IV |             dłonią powiódł, plecami oparł się o ścianę, na której śród
3640   3, IV |                 strzelby.~Benedykt zdawał się jeszcze słuchać i czekać.
3641   3, IV |                  patrzał.~- Cóż - odezwał się - cóż dalej? Mów... sędzio!
3642   3, IV |                  mu w oczach. Wyprostował się, drżał cały.~- Nie masz
3643   3, IV |                  wojny, rok za dwa liczyć się powinien! W upale cierpień
3644   3, IV |                  śmiechem, nie rozglądają się przecież w koło siebie,
3645   3, IV |               twarzy, oczu od wpatrywania się w oblicze wiedzy przedwcześnie
3646   3, IV |                 oczach Benedykta malowało się osłupiałe prawie zdziwienie.
3647   3, IV |                    w której on sam nurzał się od tak dawna; co więcej,
3648   3, IV |                poranku i wiosny. Pochylił się, szyję wyciągnął, wpatrzył
3649   3, IV |                 szyję wyciągnął, wpatrzył się w syna. Tak; było to istotnie
3650   3, IV |                 zawsze, gdybym po tym, co się stało, żył jeszcze... Ale
3651   3, IV |               cichym żarem źrenic, którym się objawiają najniebezpieczniejsze,
3652   3, IV |                  strzelb. Benedykt porwał się i jak płótno blady w mgnieniu
3653   3, IV |               wicher do samego nieba, zda się, dotrzeć chciało, wymówił:~-
3654   3, IV |                   oczami zapadły, wydobył się głos młodzieńczy, łagodny
3655   3, IV |                      Ojcze mój, nie lękaj się i nie żałuj, jeżeli dziecko
3656   3, IV |             biurko wspierając wyprostował się, głowę podniósł. Zmienił
3657   3, IV |                   głowę podniósł. Zmienił się dziwnie. Blask oczu jego
3658   3, IV |             Słuchaj - zaczął - jeżeli wam się zdaje, że wy to pierwsi
3659   3, IV |              sprawiedliwości...~Zatrzymał się na chwilę; tak już dawno
3660   3, IV |              zabrakło albo myśli splątały się w głowie. Ale powracająca
3661   3, IV |                      Boże wielki! tożeśmy się ku niemu jak szaleńcy rzucili,
3662   3, IV |               wspomnienie bierze!~Zaśmiał się istotnie z oczami pełnymi
3663   3, IV |               język mu splątało. Zająknął się.~- Dla... to... tamto... -
3664   3, IV |          zmarszczki na zmarszczkę toczyły się po policzkach. Ręką machnął,
3665   3, IV |                 chciwymi oczami wpatrywał się w ojca domyślając się istoty
3666   3, IV |           wpatrywał się w ojca domyślając się istoty i natury tej siły,
3667   3, IV |                   gwałtem i szumem wylewa się na zewnątrz naczynia, tak
3668   3, IV |                   którym dom ten rozlegał się cały od dźwięku jego głosu
3669   3, IV |                 hojnie wśród zbierających się tu tłumów rozrzucającego
3670   3, IV |                byłoż to usprawiedliwianie się przed tym dzieckiem talk
3671   3, IV |             dziecko znalazło takim, jakim się stałeś, i dlaczego straciłeś
3672   3, IV |                 ta ściana, która wzniosła się pomiędzy tobą a tym dzieckiem,
3673   3, IV |                Mówił, opowiadał, co stało się i działo potem, gdy wszystko
3674   3, IV |                 Dawne to dzieje. Zdaje mu się, że nie dwa dziesiątki,
3675   3, IV |            wszystko dokoła niego zmieniło się i w nim samym. Zmienił się
3676   3, IV |                się i w nim samym. Zmienił się zaś on nie od razu, nie
3677   3, IV |              poziomej i ciasnej, pogrążył się z surowością mnicha i zapalczywością
3678   3, IV |              promień. Jak ktoś, kto dziwi się i usprawiedliwia, Benedykt
3679   3, IV |              książką oczy mu do snu kleić się zaczynały, gdy spory i kłótnie
3680   3, IV |                sobie nie czuł, przemienił się w głuchy i gorzki war, co
3681   3, IV |              nieosobista nadzieja błąkała się mu po sercu.~- Może on?
3682   3, IV |                było z miłością przycisnąć się do tej szerokiej piersi,
3683   3, IV |                zasłaniając z poczynającym się na ustach uśmiechem pod
3684   3, IV |                 spodlałem tak, aby poddać się woli bab, które by z mego
3685   3, IV |         ufarbowany gałganek!~Z wahającymi się jeszcze uśmiechami na siebie
3686   3, IV |                   jak niezmiernie kochali się wzajem, zrozumieli też,
3687   3, IV |                   bodajbyś nie dowiedział się nigdy, co to jest długie
3688   3, IV |             wezwać. Może i to przyczyniło się wiele do mego ściemnienia
3689   3, IV |                kiedy tego lata zdawało mi się, że i te marzenia, jak wszystkie
3690   3, IV |                 wierzyć musisz...~Zawahał się nagle, zmieszał się, posmutniał
3691   3, IV |               Zawahał się nagle, zmieszał się, posmutniał znowu.~- Jednak,
3692   3, IV |      rozrzewnieniu ich zapomnieć i pozbyć się nie mógł. Benedykt długo
3693   3, IV |                  widzę dobrze, że śmiejąc się i płacząc, śpiąc i jedząc,
3694   3, IV |             Korczyńskich natura!~Zamyślił się, w przeszłość patrzał.~-
3695   3, IV |                nie chciał. Andrzej różnił się z nim o to długo, ale potem
3696   3, IV |                   karczmy i rozpijających się w nich chłopów ze szwagrem
3697   3, IV |               wspomina rok i dwa... zdaje się, że dał spokój... aż tu
3698   3, IV |                   wiele i za wesoło bawił się w wielkiej stolicy... Czy
3699   3, IV |                  jakim może od skończenia się złotej godziny jego życia
3700   3, IV |                      byle trochę przespać się i odpocząć. Potem pójdziesz
3701   3, IV |                  poruszyłem...~Uśmiechnął się smutnie.~- Andrzej by na
3702   3, IV |                   to... tamto...~Zająknął się.~- Na Mogiłę! - dokończył.~
3703   3, IV |                  jeszcze słońce podniosło się na niebie, gdy Witold wbiegł
3704   3, IV |              dokoła śniadania zgromadziła się spora gromadka weselników,
3705   3, IV |         zastawione było. Fabian pozbywszy się na tę chwilę obowiązków
3706   3, IV |                wchodzącego Witolda porwał się i z niepokojem nadaremnie
3707   3, IV |                   i ku sąsiadom zwracając się obu rękami jak młyńskimi
3708   3, IV |             ludziom dobrej woli! - modlił się Apostoł.~- A ja tak mówię:
3709   3, IV |                  doczekamy... - przebijał się powolny, poważny głos Strzałkowskiego.~
3710   3, IV |               dokoła gumna przechadzającą się ukłonami lub ściśnieniami
3711   3, IV |                   już dnia tego w okolicy się nie ukazał. Z dala go tylko
3712   3, IV |                 na godzinę nie rozstawali się z sobą. Długo w gabinecie
3713   3, IV |                  pomiędzy sobą naradzając się, linie jakieś i cyfry na
3714   3, IV |                 gody weselne Elżusi miały się ku końcowi. Więcej niż o
3715   3, IV |         zmniejszona kompania przechadzała się po zagrodzie i drodze; w
3716   3, IV |               niechcenia czasem pokręciły się na toku. U ścian obrosłych
3717   3, IV |              ganku świrna rozmowy toczyły się ożywione, we włosach dziewcząt
3718   3, IV |                włosach dziewcząt iskrzyły się kwiaty, ale kawalerowie
3719   3, IV |                 zabawy obudzał. Zbliżając się do końca swego wesele cichło,
3720   3, IV |               wielkiego hałasu roztapiało się w szmer wesołymi nutami
3721   3, IV |              ustawianiem ordynku zajmować się przestał, bo co do dalszego
3722   3, IV |            zaproszony, pozostanie lub uda się w inną stronę, a grzeczności
3723   3, IV |                gapiowatym głosem upominał się o trzeci, którego przecież
3724   3, IV |                  tu i ówdzie po zagrodzie się okręcił, aż u zamkniętych
3725   3, IV |                  stronach drzwi utworzyły się dwie gromadki, jedna z młodych
3726   3, IV |                którym wyraźnie wyróżniały się: cienki dyszkant pierwszego
3727   3, IV |               małych Siemaszczanek, wzbił się smętną, przewlekłą nutą:~
3728   3, IV |               Teraz nie będę!~Tu rozwarły się ze stukiem drzwi od sieni
3729   3, IV |               Ściągała, zwijała, śpiesząc się bardzo, aż na koniec z jednym
3730   3, IV |                  górę podkręcając zaśmiał się:~- A jakże! gdyby ją aniołowie
3731   3, IV |                 bryczek i wozów podniosła się wrzawa pożegnań, pocałunków,
3732   3, IV |              sprawiali, pierwsi umieścili się na przodującym wozie i smyczki
3733   3, IV |             spuścić. Ale pan młody gdzieś się w ostatniej chwili zawieruszył,
3734   3, IV |                 była powinna, i upierając się przy jechaniu swymi końmi
3735   3, IV |          ścieżkami wśród płotków wijącymi się szła, na drogę weszła i
3736   3, IV |               bryczek stojącej skierowała się - Domuntówna. Nikt jej nie
3737   3, IV |                szła prędko, więc spotkali się w tym miejscu, gdzie stała
3738   3, IV |                  w znak zasmucenia - wiła się i na pierś opadała żałobna
3739   3, IV |               brunatnej pszenicy wznosiła się nad twarzą mniej rumianą
3740   3, IV |                  trochę powiek rozglądały się dokoła, strapione i roztargnione.
3741   3, IV |                 jedną drogę z nami puścić się zamyśla?~Czerwone ręce na
3742   3, IV |              chwilę.~- A jeżeli ja odważę się kiedy tam przyjechać, gdzie
3743   3, IV |                 będą, czy mogę spodziewać się, że niezbyt niemile ujrzanym
3744   3, IV |           kompanii gustuję.~Już rozpływać się miał w podziękowaniach za
3745   3, IV |                    gdy w orszaku wzniosło się mnóstwo wzywających go głosów.
3746   3, IV |             wygrywających marsza zmieszał się turkot kół i tętent koni.
3747   3, IV |             chwilową świeżość niebo roiło się na tle błękitnym mnóstwem
3748   3, IV |                   cisza. Jedni rozjechali się, innych widać jeszcze było
3749   3, IV |                 było zwolna rozchodzących się po zagrodach. Jan, który
3750   3, IV |            wzrokiem odprowadzał, odwrócił się i oko w oko spotkał się
3751   3, IV |                   się i oko w oko spotkał się z Domuntówną. Stała u samej
3752   3, IV |                    Niech pan Jan nie lęka się - zaczęła - ja nie dla tej
3753   3, IV |               żeby z panem Janem zobaczyć się i powiedzieć, że do grobowej
3754   3, IV |                 ta wdzięczność? - zdumiał się młody człowiek.~- A za to -
3755   3, IV |                  który miał prawo gniewać się i dekrety na mnie wydawać,
3756   3, IV |             dekrety na mnie wydawać, ujął się i obronił. Bracia mi wszystko
3757   3, IV |                   nijakiego prawa gniewać się na pannę Jadwigę nie mam
3758   3, IV |                chciała.~Szkarłatem oblała się, a mnóstwo połyskliwego
3759   3, IV |                 ostów wyskubała, wymknęło się z jej palców i w powietrze
3760   3, IV |             kłamstwa nie kusi. Co zrobiło się, tego już nie odrobić, a
3761   3, IV |                   prawie i nie wyprać. Co się zrobiło, to zrobiło się.
3762   3, IV |                   się zrobiło, to zrobiło się. Nie dla tej przyczyny ja
3763   3, IV |              swojego postąpienia wypierać się, ale dla tej, żeby .powiedzieć,
3764   3, IV |                nie ominie...~- Spodziewam się - odszepnęła - spodziewam
3765   3, IV |                   odszepnęła - spodziewam się, że i mnie Bóg nie opuści...~-
3766   3, IV |             będzie, ześle...~Łza stoczyła się po rozognionym jej policzku
3767   3, IV |                  powtórzyła:~- Spodziewam się, spodziewam się, że tego
3768   3, IV |                Spodziewam się, spodziewam się, że tego dostąpię. Kiedy
3769   3, IV |               niedomaga!~Zwolna odwróciła się i zwolna, w czarnej swej
3770   3, IV |                  uderzyło, tak wstrząsnął się cały i tak szybko ku zagrodzie
3771   3, IV |                 góry ręką rzucił.~- Zdaje się, że nad Niemen poszła...~
3772   3, IV |               Niemen poszła...~Jan rzucił się już we wskazanym kierunku,
3773   3, IV |                    zawołał i pędem puścił się we wskazaną stronę.~Zaledwie
3774   3, IV |               stanął.~- Strasznie zląkłem się! - mówił - myślałem, że
3775   3, IV |                   ukazała mu roztaczający się przed nimi widok. Był on
3776   3, IV |           momencie zachodu swego ustroiło się w takie blaski i barwy,
3777   3, IV |                   błękicie nieba rozsiały się puchy obłoków szkarłatem
3778   3, IV |                 żywe, płynęło, przelewało się, mieniło i jak w zwierciadle
3779   3, IV |                jak w zwierciadle odbijało się w szerokich, przejrzystych,
3780   3, IV |                ametysty i agaty. Wydawała się rozwartą i kryształową szybą
3781   3, IV |                 sosen wyraźnie oddzielały się od siebie, a pomiędzy nimi
3782   3, IV |             czarnych tu i ówdzie ślizgały się i kładły złote i seledynowe
3783   3, IV |                  napełnia ludzi zbliżanie się wielkiej chwili ich życia.
3784   3, IV |              przytłaczane i słowa urywały się w połowie. Zdawać się mogło,
3785   3, IV |             urywały się w połowie. Zdawać się mogło, że o czymkolwiek
3786   3, IV |                   Jana co chwilę zwracały się ku niej i nieśmiało lub
3787   3, IV |                  chmurną trwogą odwracały się w inną stronę. Było to tak,
3788   3, IV |       jednocześnie i wody rzeki powlekały się szarością, po której już
3789   3, IV |              smugi. Drzewa boru zmieszały się i utworzyły czarną, nieprzebitą
3790   3, IV |                które stopniowo pozapalały się na pociemniałym sklepieniu.
3791   3, IV |                    najlepiej echa słyszeć się dają - odpowiedział Jan
3792   3, IV |                   głębinach boru poniosło się długo, raźnie, wesoło:~-
3793   3, IV |                     poprosił Jan.~Zbliżył się do Justyny tak, że ramieniem
3794   3, IV |                   chwilę oddech zatrzymał się jej w piersi. Aż nad coraz
3795   3, IV |              pocałunek. Powoli uwalniając się z jego objęcia twarzą w
3796   3, IV |               księżyca, prędko powiększał się, zaokrąglał, podnosił, aż
3797   3, IV |                tonął w ciszy i rozwidniał się łagodną, marzącą światłością.
3798   3, V  |                   którym też wnet słyszeć się dała wielce ożywiona rozmowa
3799   3, V  |            wybuchał, mówił prędko, zdając się stryjecznego brata o czymś
3800   3, V  |            wieszadłach umieścił, do Leoni się zwrócił i z palcem uroczyście
3801   3, V  |                    szyje może albo ubiera się do zejścia na dół.~- Niechże
3802   3, V  |                    z radości! - uśmiechał się Kirło. - Zobaczy panna Leonia,
3803   3, V  |                 kakao, lecz dowiedziawszy się o przybyciu miłego sąsiada
3804   3, V  |                 okryty negliż przyoblekać się zaczęła. Kirło z kapeluszem
3805   3, V  |                sukni matczynej, pochyliła się, twarz jej chustką z pyłu
3806   3, V  |                 rozczochrane włosy, o ile się dało, przygładziła i na
3807   3, V  |          widocznie bucików. Gdy podniosła się z ziemi, Benedykt z uprzejmością
3808   3, V  |         współczucia. Ale Kirłowa wymawiać się zaczęła. Wiedziała, że panią
3809   3, V  |              rozmowy i wizyty, uprzykrzać się więc nie chciała; przybyła
3810   3, V  |                   Świeża, wesoła, rzuciła się matce na szyję i, rozszczebiotana,
3811   3, V  |              zaczęła, jak wybornie bawiła się na weselu, o tańcach, w
3812   3, V  |                   raz w życiu rozstaliśmy się na tak długo - do Benedykta
3813   3, V  |                  tak długo - do Benedykta się zwróciła - ale to dobrze,
3814   3, V  |               dobrze, że dziecko zabawiło się trochę. U nas w Olszynce
3815   3, V  |                kiedy na wschodach ukazała się Justyna i szybko ku Kirłowej
3816   3, V  |                ucha szepnęła:~- Domyślasz się, z czym przyjechałam...
3817   3, V  |                 od ciebie frunęły! Cieszę się... o, jak cieszę się! Tak
3818   3, V  |               Cieszę się... o, jak cieszę się! Tak szczerze pragnę twego
3819   3, V  |                  swojej gromadce zwróciła się Kirłowa - ruszajcie do ogrodu!
3820   3, V  |            Benedyktem i Justynką rozmówię się, popatrzcie sobie na śliczny
3821   3, V  |             zrobić mogło!~Chłopcy ruszyli się zaraz, Rózia małą Bronię
3822   3, V  |                 koralowych ustek wydobyła się prośba żałosna.~Kirłowa
3823   3, V  |                pustym salonie przechadzać się zaczął.~W gabinecie Benedykta
3824   3, V  |                 ramiona wypukłe odrzynały się na tle czarnej matczynej
3825   3, V  |                   ożywiona. Za nią ukazał się Kirło, z kapeluszem w ręku,
3826   3, V  |                  rudym warkoczu, wysunęła się Teresa. Podlotek zaś zgrabny,
3827   3, V  |                gościa powitawszy opuściła się na stojący u biurka fotel
3828   3, V  |         splecionymi dłońmi błagać zdawała się, aby jej stąd nie oddalano.
3829   3, V  |             oddalano. Kirło we dwoje giął się przed Justyną i tak mocno
3830   3, V  |                 Kirłowa tym powiększeniem się towarzystwa do najwyższego
3831   3, V  |                   już zmieszana rumieniła się i niespokojnie poruszała
3832   3, V  |                  i niespokojnie poruszała się na krześle. Po chwili jednak
3833   3, V  |                   Osobiście nie oświadcza się dlatego, że to by go zanadto
3834   3, V  |                   Różyca!~Teresa wydawała się wniebobraną; Kirło na krześle
3835   3, V  |                 oczami, uśmiechem cieszył się i tryumfował. Na twarzy
3836   3, V  |             Justyny najlżejsze nie odbiło się wzruszenie; powieki miała
3837   3, V  |                 milczeniu znowu na odwagę się zebrawszy mówiła dalej:~-
3838   3, V  |              upodobał Justynkę i zdaje mi się, że krok, który czyni, najlepiej
3839   3, V  |                  wszystkim wiedząc zgodzi się tego biedaka wyratować i
3840   3, V  |                  nie mogę. Teofil zgodził się, a nawet prosił mię, abym
3841   3, V  |                  Wszyscy obecni znajdować się tu mieli prawo.~- Nie -
3842   3, V  |               było, a nie jest, nie pisze się w rejestr. Jaką ona była,
3843   3, V  |               Teofil... Teoś...~Zająknęła się, zarumieniła się ogniściej
3844   3, V  |                Zająknęła się, zarumieniła się ogniściej niż kiedykolwiek
3845   3, V  |                      morfi... Boże, jakże się to nazywa? zawsze zapominam!...
3846   3, V  |               słyszałem...~Cicho, jąkając się, z wielkim żalem Kirłowa
3847   3, V  |             sarknął.~Kirłowa aż wstrzęsła się, tak ją wyraz ten zabolał.
3848   3, V  |                naraziła. Pragnie wyleczyć się, próbował już nieraz, bo
3849   3, V  |                  najlepiej... Szczęśliwym się czując nudzić się przestanie,
3850   3, V  |             Szczęśliwym się czując nudzić się przestanie, domowe, porządne,
3851   3, V  |                 zdrowie i chęć do zajęcia się majątkiem. Justynka prawdziwe
3852   3, V  |                 ją to, o czym dowiedziała się, nie zraziło...~Tu pani
3853   3, V  |                 To, o czym dowiedzieliśmy się, czyni pana Różyca więcej
3854   3, V  |                  naturze pragnącej wyrwać się z więzów szarej rzeczywistości,
3855   3, V  |             szarej rzeczywistości, upajać się choćby snami o tym, co piękne,
3856   3, V  |                 marzyć...~- Może i upijać się! - mruknął pod wąsem Benedykt,
3857   3, V  |           oświadczyny te najmniej zdawały się zachwycać.~-To prawdziwe
3858   3, V  |                   łzami w oczach zwróciła się do Justyny:~- Złote ma serce,
3859   3, V  |                czemużbym do tego przyznać się nie miała? bieda przecież
3860   3, V  |             chłopcami naszymi zaopiekować się przyrzekł i w szkołach za
3861   3, V  |            usługiwał nam, z dziećmi bawił się i chwilami tylko w tę swoją
3862   3, V  |                Cóż, Justynko?~Co zdarzało się bardzo rzadko, pani Emilia
3863   3, V  |                   pani Różycowej do nóżek się ścielę! - z niskim na krześle
3864   3, V  |                  krześle ukłonem umizgnął się Kirło.~Benedykt milczał,
3865   3, V  |                  kroku nakłonić; domyślam się też, że niemało walczyć
3866   3, V  |                walczyć z sobą musiał, nim się na ten krok zdecydował.
3867   3, V  |                 zdumienia.~Pokój napełnił się wykrzykami:~- Co to? jak
3868   3, V  |                 wcale. Brwi jej ściągnęły się, z podniesioną głową, błyskającym
3869   3, V  |             państwo! - zawołał - niech ja się u niej o wszystko rozpytam!~
3870   3, V  |                 rozpytam!~Do siostrzenicy się zwrócił:~- Nie żartujesz,
3871   3, V  |                  serio mówisz? Zaręczyłaś się naprawdę z jakimś Bohatyrowiczem?~
3872   3, V  |                  Jakimże wypadkiem poznać się z nim mogłaś?~Trochę smutny
3873   3, V  |               wypadkiem my i oni poznawać się z sobą możemy!~- No, no! -
3874   3, V  |                 co innego! Czy zakochałaś się w tym człowieku, ha? Naprawdę
3875   3, V  |        odpowiedziała.~Pani Emilii zrobiło się niedobrze. Nagle i niespodziewanie
3876   3, V  |              ludzkich!~Justyna uśmiechała się.~- Zagadki w tym żadnej
3877   3, V  |                  sensu nie mają! Podobała się paniczowi poczciwa i przystojna
3878   3, V  |     szczególniejszy! Dziewczyna zakochała się w ładnym i może poczciwym
3879   3, V  |                   moje dziecko do Justyny się zwrócił - to to, że może
3880   3, V  |               dobrze tego życia, na które się decydujesz...~- Poznałam
3881   3, V  |                  czeka?~Tym razem uniosła się.~- Ależ, mój wuju - z mocą
3882   3, V  |             Benedykta miękły, rozjaśniały się, coraz cieplejszym wejrzeniem
3883   3, V  |                 krewnej tkwiły. Wahającym się przecież głosem zaczął jeszcze:~-
3884   3, V  |                  co ani mnie, ani, jak mi się zdaje, nikomu pożytku by
3885   3, V  |                Tereniu! pomóż mi podnieść się! Tereniu!~Teresa pośpiesznie
3886   3, V  |          wypadkach podobnych nie zdarzało się nigdy - ku osłabłej i rozbolałej
3887   3, V  |             rozumiał. Nie mógł ani dziwić się, ani gniewać, ani oburzać,
3888   3, V  |                    ja trochę spodziewałem się tego, ale tylko trochę,
3889   3, V  |                pożałujesz... Zdecydowałaś się więc tego zacnego chłopca
3890   3, V  |                   Brawo! winszuję! cieszę się, ach, jakże się cieszę!~
3891   3, V  |                    cieszę się, ach, jakże się cieszę!~I porwawszy ją wpół,
3892   3, V  |                porwawszy ją wpół, śmiejąc się, w ręce ją całując, dwa
3893   3, V  |                 ręce ją całując, dwa razy się z nią dokoła pokoju okręcił.
3894   3, V  |         uniesienie syna patrząc uśmiechał się.~- Facecja! facecja z tymi
3895   3, V  |                  Cóż, Justynko? - odezwał się - czy to jest stanowcze
3896   3, V  |                 odeń nie zdoła.~Pochyliła się w ręce go całując. On głowę
3897   3, V  |                 Wtedy i Kirłowa z krzesła się podniosła i mówić chciała,
3898   3, V  |                   która wstając zaplątała się o rozwiązane tasiemki bucików
3899   3, V  |                upadła. Że jednak zdarzało się jej to bardzo często, więc
3900   3, V  |                     Kiedy rozgospodarzysz się już w swojej chacie - cicho
3901   3, V  |                pracować przy ziemi uczyła się i przywykała...~Przez łzy
3902   3, V  |                      Przez łzy uśmiechała się i jeszcze ciszej dodała:~-
3903   3, V  |              Justynie szeptać, ale uczuła się silnie za suknię pociągniętą.
3904   3, V  |            poprosił.~A do Justyny zwrócił się:~- Ojcu mówiłaś już o tym?~
3905   3, V  |                 pomówić muszę... rozpytać się!~Justyna przeszła pustą
3906   3, V  |                  salę jadalną i kierowała się ku wschodom na górę prowadzącym,
3907   3, V  |                sobą swoje imię. Obejrzała się i zobaczyła Zygmunta, który
3908   3, V  |                  odpowiedziała i zbliżyła się ku niemu.~- Kuzynko! czy
3909   3, V  |            mezalians popełnić, to narazić się na wieczną niezgodę myśli
3910   3, V  |             troskę swą wyrażasz?~Zmieszał się trochę, ale wzburzenie i
3911   3, V  |             ścianą nieprzebytą rozdzielić się z dawnym wspomnieniem...
3912   3, V  |             świata, musielibyśmy spotykać się ze sobą... widywać... Więc
3913   3, V  |                  w inną sferę... mieszasz się z motłochem dlatego, aby
3914   3, V  |                nie dowierzając.~On miotał się i, szczerze przerażony,
3915   3, V  |                   i zwykły układ zmieniać się zdawał. Za głowę się schwycił.~-
3916   3, V  |             zmieniać się zdawał. Za głowę się schwycił.~- Nie czyń tego!
3917   3, V  |         widziałbym cię przed sobą! Zlituj się nade mną i nad sobą samą!~
3918   3, V  |                  Przyrzekam ci, że oddalę się, że unikać cię będę, że
3919   3, V  |             nieposkromioną gamą odwróciła się od niego, sień przebiegła
3920   3, V  |                  w wielkiej sieni słyszeć się dawał, chociaż zmieszały
3921   3, V  |                  dawał, chociaż zmieszały się z nim figlarne także, to
3922   3, V  |            skrzypiec. Zygmunt wyprostował się, usta trochę otworzył, według
3923   3, V  |           zaczynał, własną, zaokrąglającą się postać wzrokiem obrzucił
3924   3, V  |             okrytym przyborami do golenia się i ubierania, Orzelski w
3925   3, V  |                 oczy grającego przesuwały się po widzialnych przez nie
3926   3, V  |                szczytach drzew, uśmiechał się, na palcach nóg czasem stawał,
3927   3, V  |               znów andantissimo rozlegały się po pokoju. Na koniec skończył,
3928   3, V  |                smyczka całując uśmiechnął się błogo.~- A co?... caca te...
3929   3, V  |                gabinetu Benedykta wsunęła się Marta. Nie weszła jak zwykle
3930   3, V  |            stukiem i impetem, ale wsunęła się dziwnie cicho, zmieszana,
3931   3, V  |                 Cóż? może i ty zaręczyłaś się z jakim ładnym chłopcem? -
3932   3, V  |                wychodzi i jeżeli zgodzisz się... pozwolisz, ja przy niej,
3933   3, V  |             gołąbkom, moje ręce przydadzą się, a może i głowa cokolwiek
3934   3, V  |               wygadujesz? - niecierpliwić się zaczął Benedykt.~Głową z
3935   3, V  |                  dogodzić ani przypodobać się nie mogłam... a co do gospodarstwa...
3936   3, V  |            których ona idzie...~Zająknęła się, palcem po wilgotnej rzęsie
3937   3, V  |            poniosą... ot, czego mnie chce się... Justynka i Janek za dwa
3938   3, V  |              Janek za dwa miesiące pobrać się postanowili,.. przez ten
3939   3, V  |                 Uf! nie mogę!~Zakrztusiła się i zakaszlała.~Benedykt patrzał,
3940   3, V  |                   Korczyn do Bohatyrowicz się przeniesie! No - z uśmiechem
3941   3, V  |                   Wstał, do Marty zwrócił się.~- Co ty wygadujesz? Jakie
3942   3, V  |                zawdzięczam, że utrzymałem się przy Korczynie! Kobieta
3943   3, V  |                 zrobiły, że i okazywać mi się nie chciało tego, co czułem.
3944   3, V  |                 lubi! A ja? Wyhodowaliśmy się razem, pracowaliśmy razem...~
3945   3, V  |                  które z kolei napełniały się wyrazem zadziwienia, rozczulenia,
3946   3, V  |             krzyknął Benedykt - upamiętaj się! sama pomyśl!...~- Bożeż
3947   3, V  |                 sposób jak wicher porwała się z krzesła, do krewnego przypadła,
3948   3, V  |              życia i szczęścia przyczynić się! Chciałam spróbować tam...
3949   3, V  |                 Wieczna pociecha!~Garnęła się do niego, w ramiona go całowała,
3950   3, V  |                    płakała, aż zakaszlała się tak, że przez minut parę
3951   3, V  |              pojadę, do doktora... leczyć się muszę, aby ci jeszcze móc
3952   3, V  |                lata już temu przeziębiłam się w piwnicy warzywa na zimę
3953   3, V  |                   o to. "Po co mam leczyć się? na co? wieczny smutek!" -
3954   3, V  |                 źle ze mną bywało, taiłam się z tym jak grzechem śmiertelnym... "
3955   3, V  |                lubisz i szanujesz, leczyć się muszę, aby jak najdłużej
3956   3, V  |                      Uf, nie mogę!~Śmiała się i kaszlała.~- A może jeszcze
3957   3, V  |                   czoło ucałował.~Uspokój się - rzekł - siadaj i mów mi
3958   3, V  |               dobrze, że ty interesowałaś się zawsze tymi ludźmi, teraz
3959   3, V  |              naprzód w sali jadalnej dały się słyszeć śpieszne kroki,
3960   3, V  |                  drzwiach gabinetu ukazał się Orzelski. Szlafrok na sobie
3961   3, V  |                 jesteś i nie spodziewałem się, nie spodziewałem się, aby
3962   3, V  |        spodziewałem się, nie spodziewałem się, aby w domu pana dobrodzieja
3963   3, V  |                 słów wysłuchał i uspokoił się znacznie.~- Ale widzi pan
3964   3, V  |               robiła...~Benedykt zamyślił się na chwilę.~- Mój kochany
3965   3, V  |                 trochę otworzył, zmieszał się. Jakieś przypomnienie ugodziło
3966   3, V  |                poróżnienia z wujem lękała się.~- Chodź! - rzekł do niej
3967   3, V  |               okrzykiem radości do rąk mu się rzuciła.~Poszli drogą sunącą
3968   3, V  |                  i gdzieniegdzie kołysały się jastrzębie. W powietrzu
3969   3, V  |                   w mgnieniu oka domyślił się, co znaczyło to wspólne
3970   3, V  |                  skokami przed Benedyktem się znalazł, przykląkł i gorące
3971   3, V  |                   tych dwu ludzi spotkały się z sobą; przez chwilę milcząc
3972   3, V  |               Jerzego?~Anzelm wyprostował się i głowę odkrył. Ze snopa
3973   3, V  |            skronie cienkie nici rozbiegły się niby ukośne promienie. Rękę
3974   3, V  |                  wskazał i trochę jąkając się odpowiedział:~- Tego sa...