Tom, Rozdzial

2001   2, V  |                 językiem nasiekł... Nic ja w tym złego nie widzę, bo
2002   2, V  |                 jest tak łaskawa, że z nim w przyjaźni chce pozostawać,
2003   2, V  |              jestem, ale na wielkie rzeczy w młodości swojej patrzałem
2004   2, V  |                młodości swojej patrzałem i w nich maleńki udziałek wziąłem,
2005   2, V  |            podstawiał... Wiele bym ja mógł w tej materii mówić i opowiadać,
2006   2, V  |               drugiej twarz swą opierając, w milczeniu słuchała mowy
2007   2, V  |                   milczeniami przerywanej, w części tylko zwróconej ku
2008   2, V  |                    i wspomnień podobnej.~- W książce jednej wyczytałem: "
2009   2, V  |               wyczytałem: "Jak muchy padną w boju syny ludzkie..." A
2010   2, V  |                    boju syny ludzkie..." A w drugim miejscu tej samej
2011   2, V  |               inszej, napisano: "Jak glina w ręku garncarza, tak ludzie
2012   2, V  |                 ręku garncarza, tak ludzie w ręku Stwórcy." Taka to już
2013   2, V  |              pługiem i tylko wspominam, co w tamtych złotnych dniach
2014   2, V  |               słupem niemym i nieruchliwym w kącie stojąc, a im więcej
2015   2, V  |            pagórkiem i śniegiem, co na nią w ciemności nocnej białymi
2016   2, V  |                    śmiechem kto wybuchnie, w mojej głowie rozlega się: "
2017   2, V  |                  śniegiem padającym idę, a w chacie... Chryste!... miejsce
2018   2, V  |                    tym świecie pozostał...~W drzwiach bokówki ozwał się
2019   2, V  |                   na piersi skrzyżowanymi. W cieniu postać jego rysowała
2020   2, V  |                   postać jego rysowała się w liniach prostych i wyniosłych.
2021   2, V  |                   świetlica pogrążona była w cieniu, bo mała lampa na
2022   2, V  |                  zguby ubiegania. Tak i ja w jednym miejscu ratunek dla
2023   2, V  |             ogłaszał i dużo o niej gadania w tym samym Korczynie słyszałem.
2024   2, V  |                 gorszy może od tego, który w te czasy niektórzy panowie
2025   2, V  |                 mną nie chciała, aż ją raz w ogrodzie dopilnowałem i
2026   2, V  |                pojrzałem, okazywało mi się w postaci znikomej mary. Dziś
2027   2, V  |                Posłyszałem raz, jak ksiądz w kościele mówił: "Z ziemiśmy
2028   2, V  |                mówił: "Z ziemiśmy poszli i w ziemię przemienić się mamy",
2029   2, V  |                 prosząc; o to zaś, co mnie w tym życiu spotka, bynajmniej
2030   2, V  |                 dotąd życie prowadził, aby w tym zwątpieniu o trwałości
2031   2, V  |                  Nie zaskórną, ale głęboko w sercu zasadzoną tęskliwość
2032   2, V  |                  poznawszy i pojąwszy, ani w jej mowie, ani w obchodzeniu
2033   2, V  |             pojąwszy, ani w jej mowie, ani w obchodzeniu się, ani w zamiarach,
2034   2, V  |                 ani w obchodzeniu się, ani w zamiarach, które objawiała,
2035   2, V  |                   chęć pomożenia synowcowi w dźwignięciu się z ruiny
2036   2, V  |                    i zawczasu już porządek w chacie robić zaczęła, a
2037   2, V  |                   i bratowa, choć płocha i w romansach niepowściągniona,
2038   2, V  |             zaziębienia, by najmniejszego, w głowie łamania i bólu doświadczam,
2039   2, V  |                  bólu doświadczam, a kiedy w starych przypomnieniach
2040   2, V  |              cichość i spokojność panujące w zagrodzie, w tej samej zagrodzie,
2041   2, V  |           spokojność panujące w zagrodzie, w tej samej zagrodzie, w której
2042   2, V  |                     w tej samej zagrodzie, w której żyli dziady i przeddziady
2043   2, V  |                ziarnko piasku znał, prawie w przyjaźni i poufałości z
2044   2, V  |                     jego myślom i żądaniom w poprzek nie stanę, owszem,
2045   2, V  |                 nie stanę, owszem, dopomóc w nich postaram się z całej
2046   2, V  |                   Nie wróg ja jemu, aby mu w czym przeszkody stawić lub
2047   2, V  |                izbę, pochylił się i stryja w rękę pocałował. Potem wstrząśnieniem
2048   2, V  |                panny Justyny nawet i łezki w oczach widzę. Co tam tak
2049   2, V  |            trzęsący się staruszek, z kijem w ręku, z twarzą, która ceglaną
2050   2, V  |                   oka trudno byłoby poznać w niej tę Jadwiśkę Domuntównę,
2051   2, V  |                 która bosa i rozczochrana, w ogromnym fartuchu niosła
2052   2, V  |                   pole zielsko dla krów, a w porze żniw żęła aż do skąpania
2053   2, V  |                    żęła aż do skąpania się w strugach potu i snopy do
2054   2, V  |                   który ciągnął się za nią w miękkich, niezgrabnych,
2055   2, V  |                    kibić, która śród pola, w stroju pracownicy wiejskiej,
2056   2, V  |                   przypominała poetyczną i w sile swej dobroczynną Cererę,
2057   2, V  |            przywoływała klasyczne atletki, w tym stroju zbyt ciasnym
2058   2, V  |                 Dobry wieczór... - zaczęła w progu, ale gdy spojrzenie
2059   2, V  |              nieszczęśliwą uczynił, a mnie w g a ń b i e pogrążył...~-
2060   2, V  |              kawalerem jest, a gospodarzem w chacie nieboszczyk pan Szymon.
2061   2, V  |                  zza płotu, jak krzykną mu w same ucho: "Pacenko przyjechał
2062   2, V  |               przydreptał i chciał zajrzeć w znajdujące się pod nim małe
2063   2, V  |                 grzecznie z nami pogada...~W tej samej chwili Jan do
2064   2, V  |                   Franciszku wydarzyła się w dwunastym roku... czy może
2065   2, V  |                  Matka najmniejszym czasem w pole, na drogę wychodziła,
2066   2, V  |                     żeby panny i gołe albo w jednych koszulach chodziły!~
2067   2, V  |                koszulach chodziły!~Justyna w opowiadanie starca wsłuchana
2068   2, V  |             Starzec prawił dalej:~- Tak my w zaciszku naszym siedząc
2069   2, V  |                 żeby my czegoś szli za nim w pole... już i nie pamiętam
2070   2, V  |                    moc nasypało. Idziem my w kożuchach przez ogród w
2071   2, V  |                    w kożuchach przez ogród w śniegu brnąc, aż na końcu
2072   2, V  |             ciągiem niespokojność jakaściś w pole i na drogi parła, powiada: "
2073   2, V  |                 zdążywszy iść razem z nami w tyle ostała. Przyszli my
2074   2, V  |                   tyle ostała. Przyszli my w te miejsce, pojrzeli i tylko
2075   2, V  |              zmarznięty człowiek miał cały w dziurach, a czy obuty był,
2076   2, V  |                   spadały, a oczy były jak w głowę wstawione szyby. Jedną
2077   2, V  |                  opuszczoną, a drugą bułkę w ściśniętej garści przy gębie
2078   2, V  |                 trafił, bułkę, co ją pewno w kieszeni miał, z głodu gryźć
2079   2, V  |                   aż tu i matka nadchodzi. W śniegu brnęła, Ale, szła;
2080   2, V  |                   żadnych przytyków nikomu w chacie naszej nie robi,
2081   2, V  |         podniesionym czole, ze wzniesionym w górę żółtym jak wosk palcem
2082   2, V  |                    stanął... Tak już jego, w drzewnianą figurę przemienionego,
2083   2, V  |             podobną była dziewczyna, która w tej chwili starca ramieniem
2084   2, V  |                  niepotrzebna... Na co nam w oczy leźć... gardzicielom,
2085   2, V  |                  się iskry. Dziadka, który w chwilach przytomności posłusznym
2086   2, V  |                 siły tłumione odzywały się w jej głosie. Dziadka do sieni
2087   2, V  |          łatwiejszego przejścia przez próg w garść zebrała i z głośnym
2088   2, V  |              potrafię - zażartował Anzelm.~W świetlicy zrobiło się trochę
2089   2, V  |                   Za Antolką wszedł Michał w kanarkowym ubraniu swym,
2090   2, V  |               powodu niedzieli szafirowym, w kształcie motyla związanym
2091   2, V  |                    drugą na kłębie złożoną w kącie izby stanął i ciekawie
2092   2, V  |                   nagle, okręcił się z nim w kółko i z głośnym śmiechem
2093   2, V  |                 kółko i z głośnym śmiechem w oba policzki go pocałował.~-
2094   2, V  |              skręcający, z drugiej niknący w przestrzeni za dalekimi
2095   2, V  |                  raz dnia tego widziała go w coraz innej postaci. Naprzód
2096   2, V  |                   toczący, z wlokącymi się w deszczowej zawiei żółtymi
2097   2, V  |                 błękitem i złotem płynący, w złote dymy ubrany, z poważnym
2098   2, V  |                    nieruchomy, stał się on w dole wstęgą na dwie podłużne
2099   2, V  |              drugiej strony ciemnostalową. W tym pasie roztopionej stali
2100   2, V  |                   obłokami przysłanianych, w zamian ślizgały się po nim
2101   2, V  |                   Było ich ze dwadzieścia. W głębokim dole, po nieruchomej
2102   2, V  |                   ich odbicia kołysały się w ciemnej toni, a w blasku
2103   2, V  |             kołysały się w ciemnej toni, a w blasku ich zaczerwienione
2104   2, V  |              osypywała czółna i siedzących w nich ludzi, często blask
2105   2, V  |                 białej pary przyćmiewając. W powietrzu jej nie było,
2106   2, V  |               ziarn piasku na dnie Niemna, w którego głębiach zrodzone
2107   2, V  |                   i nieścignioną chyżością w blask i upał płomieni wpadając.
2108   2, V  |                   płynęły z dala od siebie w ciemnej przestrzeni po ciemnym
2109   2, V  |                 było wszędzie: pod niebem, w powietrzu, na ziemi i na
2110   2, V  |                   ziemi i na wodzie; tylko w górze, kędyś nad drzewami,
2111   2, V  |                  drzewami, wysoko wzbite i w ciemności niewidzialne brzęczały
2112   2, V  |                  góry pod topolą stojących w jednym z czółen poznało
2113   2, V  |               śnieżną mgłą jacicy osypany, w milczeniu i pilnie tę samą
2114   2, V  |          Korczyńskiego domu weszła i zaraz w garderobie, w której się
2115   2, V  |               weszła i zaraz w garderobie, w której się znalazła, usłyszała
2116   2, V  |                    nawet było część pokoju w błękitne sprzęty ubranego
2117   2, V  |           oświetlonego błękitnym światłem, w którym rozlegał się zbyt
2118   2, V  |                 sobie nawet nie podobna!~- W takich warunkach ja także
2119   2, V  |           przestrzeni czasu zatapiając się w czytaniu pamiętników jednej
2120   2, V  |             pamiętników jednej ze sławnych w wieku siedemnastym wielkich
2121   2, V  |                  do ciemnej sali jadalnej, w której głębi przez drzwi
2122   2, V  |             siedział Benedykt Korczyński i w rozwartej przed nim rachunkowej
2123   2, V  |                    kolumny cyfr i notatek. W świetle lampy wysoka i gruba
2124   2, V  |                smutnego i bardzo poważnego w tym człowieku, samotnie
2125   2, V  |              człowieku, samotnie o północy w głębi wielkiego, starego
2126   2, V  |                pracującym. Wydawał się tak w pracy swej pogrążonym, że
2127   2, V  |                    by go nie mogły. Jednak w sąsiedniej ciemnej sali
2128   2, V  |                    głośno zawołał.~Justyna w progu oświetlonego gabinetu
2129   2, V  |                 tylko przed oknem stanął i w nocne ciemności patrząc
2130   2, V  |              boskiego wezwał !"~Całując go w rękę w twarz mu patrzała.
2131   2, V  |                wezwał !"~Całując go w rękę w twarz mu patrzała. Boże!
2132   2, V  |                była mogiłą jego obu braci? w których pogrzebane leżą
2133   2, V  |                długi wąs gwałtownym ruchem w dół pociągnął. Coś w nim
2134   2, V  |                ruchem w dół pociągnął. Coś w nim wrzało żalem, gniewem,
2135   2, V  |                 głośno sarknął. - Nigdy go w domu nie ma... nigdy przy
2136   2, V  |             szklanym wzrokiem wpatrzył się w przestrzeń i ze zdumieniem,
2137   2, V  |              swojego ojca. Rozlegające się w ciemności przeciągłe, głośne
2138   2, V  |                   się drzwi i znalazła się w pokoju swoim i Marty, lampką
2139   2, V  |                   zazdroszczę! Mnie lepiej w łóżku leżeć. Starość i młodość!
2140   2, V  |              obszernego pokoju wychodzący. W kącie pokoju stało łóżko,
2141   2, V  |                   watową kołdrą owinięta i w całej długości swej wyciągnięta,
2142   2, V  |            sufitowi zwróconą leżała Marta. W półcieniu sztywne jej ciało
2143   2, V  |               paciorki błyszczały.~Justyna w milczeniu zbliżyła się do
2144   2, V  |                widziałam, jak stroiłaś się w muślinową sukienkę i z pół
2145   2, V  |              książę... no, nie książę, ale w porównaniu z tobą więcej,
2146   2, V  |                   i popędliwości czuć było w jej mówieniu niezwykły niepokój.
2147   2, V  |                czasem poruszała i oczy jej w półcieniu coraz silniej
2148   2, V  |                nawet poziewać zaczynała... W gruncie rzeczy, nie tyle
2149   2, V  |                  mnie zapytała: czy ty już w nim ani troszkę zakochaną
2150   2, V  |                   bardzo, aby się ożenił i w Wołowszczyźnie stale osiadł,
2151   2, V  |                   wykierowała się, ale nic w tym dziwnego nie ma: kuzynka
2152   2, V  |                słowo honoru, dlaczego dziś w domu nie siedziałaś i na
2153   2, V  |            córeczki szukał, a córeczka jak w wodę wpadła. Gdzie ty przepadałaś?
2154   2, V  |           Namiętnym blaskiem gorzały teraz w półcieniu jej czarne oczy;
2155   2, V  |                    prawie gwałtowne ruchy. W głosie, jakim ostatnie wyrazy
2156   2, V  |             Zakaszlała, umilkła i z oczami w sufit wlepionymi nieruchomo
2157   2, V  |                    z tyłu głowy zwiniętym, w białym, luźnym kaftanie,
2158   2, V  |                    Rękę jej dużą, kościstą w swoje ręce biorąc, blisko
2159   2, V  |                pierś podniosło; ozwała się w nim chrypka do jękliwego
2160   2, V  |                     rękę jej coraz mocniej w dłoniach cisnąc z gorączkowym
2161   2, V  |               Rozgorzałe oczy Marty tkwiły w jej twarzy, jakby przeszyć
2162   2, V  |                   świecie gotowało się jak w garnku i ludzie z pozapalanymi
2163   2, V  |              ściskali, bratali, pan chłopa w karecie swojej woził i pięknie
2164   2, V  |                 wyśmiejem, że aż kolki nas w bokach zeprą!" Ot, jak było!
2165   2, V  |                  śmiechu. A ja, wiesz? jak w ogniu paliłam się we wstydzie.
2166   2, V  |                   była, jak bóbr płaczę; a w dzień przed krewnymi i znajomymi,
2167   2, V  |                   niż kpiny i wyśmiewania. W samej rzeczy, jakimże to
2168   2, V  |                   bo goła byłam jak bizun, w dziurawych trzewikach czasem
2169   2, V  |                  nieosobliwą, a pracowałam w Korczynie od najmłodszych
2170   2, V  |                 dla siebie te tylko, które w prezentach od krewnych dostawałam.
2171   2, V  |                małym królestwem i wypadało w nim nieraz ręce przy robocie
2172   2, V  |            wszystko nagrodę sobie znajduję w tym, że nie żęłam, nie płełam
2173   2, V  |              bardzo kontenta, i całe życie w wielkim ukontentowaniu przebyłam...
2174   2, V  |            śpieszniej oddychającej kobiety w dłoniach swych tuląc szeptała
2175   2, V  |                 wyzdrowiał? czy z synowcem w zgodzie żyje?~Długo obie
2176   2, V  |                   nieruchomo leżała, tylko w jej piersi wzruszeniem i
2177   2, V  |                 długo, cicho pocałowała ją w usta. Potem odeszła, lampę
2178   2, V  |                  zaczarowane straże, stały w nieruchomości kamiennej,
2179   2, V  |               gdzieniegdzie pluskały ryby, w wielkie koła rozbijając
2180   2, V  |                 tryumfalne krzyki, Justyna w coraz rozszerzającą się
2181   2, V  |                rzece dążąc; stary człowiek w grubej kapocie, z promienistym
2182   2, V  |                    i stoi pod jego gzymsem w grube floresy wyrzeźbionym?
2183   2, V  |        wyrzeźbionym? To ona sama... ona... w krótkiej, kraciastej spódnicy,
2184   2, V  |                    oczy zwrócił, z sierpem w ręku...~Marzyła czy śniła?
2185   2, V  |                    korczyński i okolicę, i w gęstej zieleni ukryty grobowiec
2186   2, V  |                 pustynię piasków, a za nią w zamkniętym kole wzgórzystości
2187   2, V  |                Wszystko to pogrążonym było w przezroczystym zmroku; a
2188   2, V  |                   ona płynąc górą trzymała w ręku lampę... lampę tę samą,
2189   3, I  |                    z ukochanym łączyła się w uczuciach i dążeniach, które
2190   3, I  |               życie przecięły. Milionów mu w posagu nie wniosła, ale -
2191   3, I  |                 zamożny szlachcic z panami w gonitwę wstępujący. Dom,
2192   3, I  |                 ogromny dziedziniec zdobny w klomby i trawniki, a tło
2193   3, I  |                 tak zwany ogród angielski, w którego głębokich gęstwinach
2194   3, I  |                    wąskich dróżek, bielały w różnych kierunkach rozstawione
2195   3, I  |                   do niego wpadała, i tam, w wielkim trójkącie utworzonym
2196   3, I  |                 Gdy aleje i zarośla ogrodu w jesieni liście swe traciły,
2197   3, I  |                  się rzeki, wielką i małą, w dalekiej perspektywie widać
2198   3, I  |              osowieckiego domu czy pałacu.~W tym domu czy w tym pałacu
2199   3, I  |                 czy pałacu.~W tym domu czy w tym pałacu pani Andrzejowa
2200   3, I  |                    które jej u boku męża i w jego domu upłynęły. U początku
2201   3, I  |                   końca ich wróciła wdową, w czarnych szatach, których
2202   3, I  |              zalotną ani do zbytku wesołą; w pierwszej nawet młodości
2203   3, I  |                    powściągliwość uczuć, a w samym rozpromienieniu, z
2204   3, I  |                  Ktokolwiek jednak znał ją w owej porze życia, pamiętał,
2205   3, I  |           pomocnicą, wspólniczką, a jeżeli w pracy jego zbliżania się
2206   3, I  |             zdolnym nie był. On, zakochany w niej i wybornie ją rozumiejący,
2207   3, I  |                jedynym rozdźwiękiem, który w zupełnej skądinąd zgodzie
2208   3, I  |                   głową, jak bogini, która w progi śmiertelnych wstąpić
2209   3, I  |                 pozoru dumna i pogardliwa, w głębi rozpaczliwie zmieszana,
2210   3, I  |               drżąca od wstrętu obudzanego w niej przez prozaiczność,
2211   3, I  |               wykrzywione kształty i rysy. W duszę tego wielkiego, zbiorowego
2212   3, I  |                   mogła. Przeszkadzała jej w tym niezmierna estetyczność
2213   3, I  |           nakazywała. Jednak zniszczyć jej w sobie nie mogła - nie dlatego,
2214   3, I  |                  ta jej właściwość ściekła w nią razem z krwią wielu
2215   3, I  |                   pokoleń, a utrwaliła się w atmosferze komfortu, poezji,
2216   3, I  |                 choćby z piękną duszą, ale w brzydkim ciele po świecie
2217   3, I  |                litość i pobłażliwość mieć, w potrzebie pomoc nieść trzeba,
2218   3, I  |      uszlachetnionych przywyknień i smaków w ofierze składać nie należy.
2219   3, I  |              wewnętrznemu życiu zwróconą i w ścisłych karbach je trzymającą.
2220   3, I  |          trzymającą. Energia ta rozniecała w niej ogniska gorących uczuć,
2221   3, I  |                    ale zarazem zamykała je w formę spokojną, niby płomię
2222   3, I  |                formę spokojną, niby płomię w marmurowym naczyniu płonące.
2223   3, I  |                    naczyniu płonące. Kiedy w dwudziestym szóstym roku
2224   3, I  |               podobne postacie i historie. W rzeczywistości nie naśladowała
2225   3, I  |                   zbyt silnie kochała, aby w chwili owej o jakichkolwiek
2226   3, I  |                Uklękła i głośno zaczęła:~- W imię Ojca i Syna...~Odmawiała
2227   3, I  |                modlitwę za podróżujących i w niebezpieczeństwie będących
2228   3, I  |                 słuchając oddalającego się w głębie boru tętentu konia
2229   3, I  |             płynęły po jej policzkach, ale w jej głosie nie czuć było
2230   3, I  |                    z parodniowej słabości, w której zdawało się, że rozum
2231   3, I  |               śmiała się nigdy. Rażącym to w niej nie było, bo w zupełnej
2232   3, I  |             Rażącym to w niej nie było, bo w zupełnej harmonii zostawało
2233   3, I  |                 usposobienie jej, skupione w sobie, trochę zimne i dumne,
2234   3, I  |           pociągnąć. Owszem, osamotnienie, w jakim żyła, zupełny wkoło
2235   3, I  |           istnieniami górując. Łatwiej też w ten sposób ukryć mogła cierpienia
2236   3, I  |                 się bez podziału i przerwy w ulubionych zajęciach i tym
2237   3, I  |       pustelniczego prawie jej przebywania w wielkim dwupiętrowym, murowanym
2238   3, I  |            najbliższego jej otoczenia, gdy w południowych godzinach dnia
2239   3, I  |             siedziała ona u wielkiego okna w głębokim fotelu i ręce z
2240   3, I  |            okrywające ściany stare obicie, w wielu miejscach spłowiałe,
2241   3, I  |                    na ścianach malowideł i w przyćmionym rogu pokoju
2242   3, I  |          umieszczony przedstawiał Andrzeja w porze najpełniejszego rozkwitu
2243   3, I  |            piękności, powtarzała się wciąż w ramach małych i dużych,
2244   3, I  |             pacholęca, młodzieńcza, męska, w różnych porach życia i usposobienia
2245   3, I  |                jeden tylko, na żądanie jej w parę lat po ich pobraniu
2246   3, I  |             szkiców, studiów, kopii, które w różnych porach życia rzucał
2247   3, I  |                    Takież samo zamiłowanie w zgromadzaniu pamiątek objawiało
2248   3, I  |              kobiety, którą zaślubiał. Ale w pokojach pani Andrzejowej
2249   3, I  |             Andrzejowej nie zmieniono nic. W domu należącym niegdyś do
2250   3, I  |                 szafa napełniona książkami w zniszczonych oprawach. Jednak
2251   3, I  |                    Andrzejowej spoczywała. W godzinach pozostających
2252   3, I  |               osiemnastu mniej więcej laty w tym samym pokoju stoczyła
2253   3, I  |            nadwerężyła na zawsze panującej w ich stosunkach zgody i przyjacielskiej
2254   3, I  |                     często podówczas bywał w Osowcach. Młody jeszcze
2255   3, I  |                    Osowcach. Młody jeszcze w porze owej i niedawno ożeniony,
2256   3, I  |                    ogólnego i swego życia, w kłopoty różne popadał, grubiał,
2257   3, I  |              grubiał, posępniał. Niemniej, w rządach majątku bratowej
2258   3, I  |                   gorliwie przedsiębranych w tym kierunku próbach zadaniu
2259   3, I  |             zadaniu temu podołać nie mogąc w imię sieroty po bracie pomocy
2260   3, I  |                 gospodarskie prace i plany w żelazne jakby kajdany ujmowały
2261   3, I  |                   malowniczym grom świateł w zielonych gęstwinach parku,
2262   3, I  |             wymierzonym. Nieraz chęć życia w dobrowolnym, surowym ubóstwie
2263   3, I  |               surowym ubóstwie przybierała w niej rozmiary gorącej żądzy.
2264   3, I  |                   których była świadkiem i w których udział wzięła, dbanie
2265   3, I  |                możliwym, stawało przed nią w postaci wstydu i grzechu.
2266   3, I  |                 przyszłości jego, o której w ciche, szare godziny dziwne
2267   3, I  |                    powinna była przechować w całości to jedno przynajmniej
2268   3, I  |                 wdzięcznością przyjmowała, w inną jednak sprawę, stokroć
2269   3, I  |                inną jednak sprawę, stokroć w jej oczach ważniejszą i
2270   3, I  |               chcąc. Benedykt podobnym był w tym wypadku do ostrożnego
2271   3, I  |                    który już wtedy długi i w dół opadający twarzy jego
2272   3, I  |                   dwunastoletniego chłopca w stroju francuskim zeszłego
2273   3, I  |                bardzo ładnym, delikatnym i w malowniczym ubraniu swym
2274   3, I  |                  na wiek swój rozwiniętym, w gustach wybrednym, z otaczającymi
2275   3, I  |         publicznych. Wtedy pani Andrzejowa w całej wysokości swej powstała
2276   3, I  |                  stać się powinien wodzem, w tym znaczeniu wodzem, iż
2277   3, I  |               znaczeniu wodzem, iż kiedyś, w przyszłości, zaświeci tamtym
2278   3, I  |                     gdy dorośnie, wyjedzie w świat po wyższą jeszcze
2279   3, I  |              jeszcze naukę, ale tymczasem, w dziecinnych i pacholęcych
2280   3, I  |                 nie przestanie. Ten zbytek w otoczeniu i stroju, który
2281   3, I  |                   że wszelkie dalsze próby w tym kierunku pozostałyby
2282   3, I  |          wyrozumowany, podstawy swe mający w najgłębszych właściwościach
2283   3, I  |                    charakteru tej kobiety, w samej niejako treści własnego
2284   3, I  |                  do rozumowań mieszało się w tym planie dumy spoglądającej
2285   3, I  |                 usprawiedliwiając, lecz ją w sobie wysoko ceniąc. Kiedy
2286   3, I  |          odpowiedziała, że pielęgnować jej w nim nie przestanie, bo z
2287   3, I  |                   wyższemu życiu. Benedykt w ziemię patrzał, wąsa w dół
2288   3, I  |            Benedykt w ziemię patrzał, wąsa w dół pociągał i chmurny,
2289   3, I  |                  pokój do kaplicy podobny, w którym niedługo potem odegrać
2290   3, I  |                  tu i ówdzie ukazywała się w domach krewnych i sąsiadów.
2291   3, I  |                  Tym razem człowiek świeżo w okolice te przybyły, więc
2292   3, I  |         nieskazitelny, równe jej położenie w świecie zajmujący, coraz
2293   3, I  |                 zagrzebać się miała żywcem w żałobnym prochu wspomnień,
2294   3, I  |                serce, które za rozkochanym w niej człowiekiem przemawiało
2295   3, I  |                   Pomimo woli odzywała się w niej żądza jakby zmartwychpowstania,
2296   3, I  |                 Przyszła na koniec chwila, w której przyjaciele i doradcy
2297   3, I  |                 ale zaraz po ich odjeździe w młodej kobiecie podniosła
2298   3, I  |                    była nie postanowioną i w dalekich zaledwie przypuszczeniach
2299   3, I  |                    przeminęła, uderzyła ją w serce i oczy całym blaskiem
2300   3, I  |                  tej mogiły wznoszącej się w głębi boru, na którą teraz
2301   3, I  |                  deszczu i na której obraz w wyobraźni jej powstający
2302   3, I  |                     co tak głęboko zapadło w jej istotę i samo jedno
2303   3, I  |             przerzucić się z jednych objęć w drugie, w jednym istnieniu
2304   3, I  |                    jednych objęć w drugie, w jednym istnieniu do dwóch
2305   3, I  |                siebie? Kto przyjmie udział w jego ofierze, jeżeli ona
2306   3, I  |         uwielbieniem towarzyszyć mu będzie w stronach ponurych, jeżeli
2307   3, I  |              stronach ponurych, jeżeli ona w słoneczne, kwieciste odleci?
2308   3, I  |                 się u stóp czarnego krzyża w objęciach upokorzenia i
2309   3, I  |                   którym organizmy ludzkie w wyjątkowych tylko stanach
2310   3, I  |                   zmysłów, przez wyjątkowy w chwili owej stan jej ciała
2311   3, I  |         sprowadzonym, niemniej pozostawiła w niej ona ślad niestarty
2312   3, I  |                    niegodnymi idei bóstwa. W zamian idea ta była jej
2313   3, I  |        nieskończenie drogą i świętą; wiara w ideał doskonały i niedościgniony,
2314   3, I  |                doskonały i niedościgniony, w potęgę i dobroć najwyższą
2315   3, I  |                    tylko nie zachwiała się w niej nigdy, lecz w życiu
2316   3, I  |           zachwiała się w niej nigdy, lecz w życiu pełnym samotnych rozmyślań
2317   3, I  |            niezwykłej mocy. Wierzyła także w istnienie zagrobowe, bo
2318   3, I  |                   Wierzyła więc niezłomnie w zaświatowe istnienie Andrzeja
2319   3, I  |             okupiła sobie prawa wniknięcia w krainę nieznaną i dosięgnięcia
2320   3, I  |                   ideę poniesionego, które w jej osobistym życiu tak
2321   3, I  |                 przeszłości zapomnieć, ani w objęcia nowej, chociażby
2322   3, I  |         nauczycieli małego jej syna odkrył w nim talent malarski. Ile
2323   3, I  |                   nim talent malarski. Ile w tym odkryciu z tryumfem
2324   3, I  |                    myślała. Od dzieciństwa w kierunku estetycznym starannie
2325   3, I  |                  zresztą sprawdzenie takie w stosunku do dwunastoletniego
2326   3, I  |                razu i niezłomnie uwierzyła w miłą sobie wiadomość, przyjęła
2327   3, I  |                 silnie przekonaną była, że w synu jej i Andrzeja prędzej
2328   3, I  |              naturę wzięta i na jego czole w gwiazdę pierwszej wielkości
2329   3, I  |            pierwszej wielkości rozniecona. W mniemaniu jej inaczej być
2330   3, I  |         skierowanymi zostały ku rozwijaniu w nim estetycznych zdolności
2331   3, I  |                wybujałych wymagań dziecko, w cieplarnianej atmosferze
2332   3, I  |                  być miała przypadająca mu w świecie rolna wybrańca.
2333   3, I  |              promienie słońca skupiają się w soczewce, tak wszystko,
2334   3, I  |                niedorostkiem jeszcze będąc w mniemaniu swoim stanął,
2335   3, I  |               widywał, i dla samego siebie w oczekiwaniu, aż stanie się
2336   3, I  |                    istniała ona dla niego. W zamian rósł i dojrzewał
2337   3, I  |                    zamian rósł i dojrzewał w absolutnej pewności, że
2338   3, I  |                   pokrewnej ludzkości i że w przyszłości stanie się jednym
2339   3, I  |              pomysłem dość pospolitym, ale w którego wykonaniu, pomimo
2340   3, I  |             pochwały i zachęty raz jeszcze w ich umysłach sztucznemu
2341   3, I  |            wybranych, światłem roznieconym w ciemnościach, chlubą poniżonych,
2342   3, I  |                  powodzi. Ta myśl panowała w niej nad wszystkimi innymi.
2343   3, I  |                niej nad wszystkimi innymi. W okazywaniu uczuć swoich
2344   3, I  |                   jak zwykle powściągliwa, w głębi szalała prawie z radości
2345   3, I  |                  jej synie mówiono, a może w radości swej większy do
2346   3, I  |                   nich pociąg czująca. Ale w długie zimowe wieczory przy
2347   3, I  |                    pokój oświecającej albo w letnie gwiaździste noce,
2348   3, I  |        dziękczynienia i błagania. Tyle lat w tym miejscu z zamkniętego
2349   3, I  |               opowiadała duchowi Andrzeja, w którego związek z własnym
2350   3, I  |                   związek z własnym duchem w miarę upływającego czasu
2351   3, I  |                 Kibić jej, zawsze okazała, w ostatnich latach wypełniła
2352   3, I  |                niepospolita siła i powaga. W wielkiej czystości i regularności
2353   3, I  |               prawie zakonnego życia, niby w krynicznej wodzie, blada
2354   3, I  |                gdzieniegdzie tylko mąconą. W pięknym pokoju, któremu
2355   3, I  |                   grubego płótna opuściła; w samotności nawet, gdy była
2356   3, I  |                 spuszczone powieki.~Jednak w wyrazie tej niemłodej, lecz
2357   3, I  |                    Nie wyglądała na kogoś, w kogo by już uderzył cios
2358   3, I  |                  do Osowiec wrócił i stale w nich zamieszkał, obcy nawet
2359   3, I  |                 nigdy nie wyjawioną troskę w niej spostrzegali.~Przed
2360   3, I  |                 dążącą ku owej łące ujętej w trójkąt dwóch rzek i wzdymającej
2361   3, I  |                 jej syna; rozpoczął on był w nim archeologiczne poszukiwania,
2362   3, I  |           zajmowały. Teraz szedł tam znowu w wykwintnym letnim ubraniu,
2363   3, I  |                  wyciętego, z giętką laską w ręku, z twarzą ocienioną
2364   3, I  |                 mała, przedziwnie zgrabna, w lekką, jasną tkaninę ustrojona
2365   3, I  |                  zmieniając poszedł dalej, w przeciwną stronę, ku wiodącej
2366   3, I  |               rozognionej twarzy, skręciła w ciemną aleję wprost już
2367   3, I  |               Zygmunta, przedstawiająca go w tej, jeszcze porze życia,
2368   3, I  |                   młodzieńcem przebywał on w stolicy sztuki malarskiej,
2369   3, I  |                 stolicy sztuki malarskiej, w Monachium. Wizerunek ten
2370   3, I  |               napełniały pokój jego matki. W postawie trochę niedbałej,
2371   3, I  |                    bez uśmiechu, bez ognia w spojrzeniu, z kapryśnym
2372   3, I  |            opuściła i długo wpatrywała się w ten portret syna, który
2373   3, I  |                przed sześciu laty wzbudzał w niej doskonałe zachwycenie
2374   3, I  |               cudowne nadzieje. Dziś nagle w tych ściągłych, ładnych
2375   3, I  |               czasu stałego osiedlenia się w Osowcach Zygmunta na kształt
2376   3, I  |                oczami wpatrywała się wciąż w portret.~"Nie kocha jej!
2377   3, I  |                    ogromną. Mieszcząca się w nim wątpliwość była dla
2378   3, I  |                podniosła na jedną ze ścian w połowie prawie okrytych
2379   3, I  |               rysunkami i malowidłami syna w różnych porach życia jego
2380   3, I  |             zarumieniło się pod uderzającą w nie falą krwi; białe ręce
2381   3, I  |                  byłyby dla niej gromem...~W pełni słonecznego blasku,
2382   3, I  |                   pomiędzy liśćmi, świateł w różnym stopniu natężenia,
2383   3, I  |                aromatycznych woni bijących w powietrze nabierające już
2384   3, I  |                 przyzwyczajenia i z umysłu w zupełnej nawet samotności
2385   3, I  |               Szedł coraz powolniej, a gdy w żurnalowym ubraniu, obcisłym
2386   3, I  |                     obcisłym i kosztownym, w płytkim obuwiu, które połyskiwało
2387   3, I  |                    obcą i ukazującą się mu w postaci bardzo ubogiej albo
2388   3, I  |                   był o tej samej godzinie w pewnej grupie olch pewne
2389   3, I  |                 dniami spostrzeżony; uczuł w sobie dawno nie zaznane
2390   3, I  |                   które stanie się przerwą w nudzie i chłodzie jego życia,
2391   3, I  |             półgodzinnym przebywaniu łąki, w czasie którego krok jego
2392   3, I  |                    kołysząca się na gałęzi w głębokim cieniu. Z rana
2393   3, I  |                samego siebie zapytując, co w nim dojrzeć mógł szczególnego.
2394   3, I  |                 przed paru godzinami uczuł w sobie, zgasła i nie czuł
2395   3, I  |               ubogie, blade. Światłocienie w tych olchach są wprawdzie
2396   3, I  |                 przedmiotów spoczywających w niej przez stulecia. Do
2397   3, I  |                  niej niż to, co otrzymał. W szkole sztuk pięknych, od
2398   3, I  |                  niejednokrotnie wzbudzały w nim ciekawość i przyjemne
2399   3, I  |              osobliwościach rozlubowany, a w geniusz żoninego synowca,
2400   3, I  |                   pałasz. Rzeczy podobnych w okopach mnóstwo zapewne
2401   3, I  |                  postać jego, szczególniej w środkowym punkcie, zaokrągla
2402   3, I  |                 stanowczo zbyt ciężkim Kto w tym wieku tak wygląda, za
2403   3, I  |               otyłym. Myśl ta wprawiała go w rozpacz. Otyłość jest szpetnością,
2404   3, I  |                  wszelka szpetność budziła w nim obrzydzenie. Czyliż
2405   3, I  |           zaroślami udeptaną kierowali się w stronę okopów. Na ich widok
2406   3, I  |               Zygmunta, piękne, piwne oczy w podłużnej oprawie, napełniły
2407   3, I  |               drogi i skryć się przed nimi w ścianach swego domu, w które
2408   3, I  |                nimi w ścianach swego domu, w które bez pozwolenia jego
2409   3, I  |                Pracownia młodego pana domu w Osowcach była pięknym pokojem
2410   3, I  |                    praca malarska. Mnóstwo w nim znajdowało się rzeczy
2411   3, I  |                kilkanaście pięknych roślin w kosztownych wazonach - wszystko
2412   3, I  |                   i rozrzucone; na koniec, w jednym z rogów pokoju śliczna
2413   3, I  |                  ozdobne, lekkie. Panowały w nich poezja i powieść, jedna
2414   3, I  |                   i powieść, jedna i druga w specjalnym i prawie wyłącznym
2415   3, I  |                   Tylko co zjadł śniadanie w towarzystwie zapłakanej
2416   3, I  |             dziwnie bacznie wpatrywała się w niego. Zapłakane oczy żony
2417   3, I  |                  malować chciał zawsze, bo w sztuce, o której rojenia
2418   3, I  |             okresie najpierwszej młodości, w którym zdawało mu się, że
2419   3, I  |                  nie wracają już nigdy, że w ambitnych szczególniej głowach
2420   3, I  |                 wielką pieśń swoją snujący w celi więziennej, ani Milton
2421   3, I  |                   Milton śpiewający o raju w wiekuistych ciemnościach
2422   3, I  |                przychodziło mu na myśl, że w każdej fali powietrza światła,
2423   3, I  |                   powietrza światła, woni, w każdym kamyku przydrożnym
2424   3, I  |                    i każdej trawie polnej, w liniach każdego ludzkiego
2425   3, I  |                połączona z duszą artysty i w ruch ją wprawiać mogąca,
2426   3, I  |                   młodych państwa wszystko w domu odnowionym i ulepszonym
2427   3, I  |                   niewidzialnie sączył się w żyły ludzkie ociężający
2428   3, I  |                  się piękna kobieca główka w misterne puchy złocistych
2429   3, I  |                    prawie pokornie utkwiły w twarzy męża, który od kart
2430   3, I  |                    całe dwie godziny snuła w ciężko zmartwionej swej
2431   3, I  |                 nawet samobójstwa. Ale żyć w nieporozumieniu z nim dłużej
2432   3, I  |                  obecności, patrzał ciągle w książkę. Szafirowe jej oczy,
2433   3, I  |                  Po roku bezczynnego życia w Osowcach Zygmunt malować
2434   3, I  |           uniesienia i nadyma się, milczy, w książkę patrzy, kiedy pani
2435   3, I  |               iskierki... ~Łzy kręciły się w jej oczach, a w głosie drżał
2436   3, I  |                kręciły się w jej oczach, a w głosie drżał śmiech.~W dziecinnym
2437   3, I  |                   a w głosie drżał śmiech.~W dziecinnym jej figlowaniu
2438   3, I  |                   gracji wprawiał Zygmunta w zachwyt; pod jego to wpływem,
2439   3, I  |                  zostać zupełnie samotnym? w takim razie odejdę...~Może
2440   3, I  |               sobie książkę i cichutko tam w kątku sobie posiedzę...
2441   3, I  |              palcach szła z nią ku kanapce w przeciwległym rogu pokoju
2442   3, I  |            posadzkę upuścił, usiadła z nim w przeciwległym rogu pokoju.
2443   3, I  |                 śladu. Domyśliła się, komu w Korczynie pożyczoną była
2444   3, I  |                   wyraz przez podkreślenie w znak porozumienia zamieniony.
2445   3, I  |                     nie znajdował nic, ale w zamian Justyna jak żywa
2446   3, I  |                   przebiegł po ciele. Wtem w przeciwległym rogu pokoju
2447   3, I  |                  ironicznym głosem mówiła, w nieskończoność mówiła o
2448   3, I  |                  się z nią ożeni, i jak ją w świecie będzie mógł pokazać...
2449   3, I  |              wiecznie opalone, jakby nigdy w życiu rękawiczek nie nosiła...
2450   3, I  |                   malarze wyobrażają Dianę w postaci rezydentki z opalonymi
2451   3, I  |                    się natychmiast, rzucił w zwykły sobie sposób krótki
2452   3, I  |                   złośliwość, które wrzały w niej przed chwilą, znikły
2453   3, I  |               wnosiła niezgodę do rodziny, w którą weszłam!~- Czegóż
2454   3, I  |               szepnęła mnąc i rozdzierając w palcach cieniutką chusteczkę.
2455   3, I  |                niespokojne jej oczy tonęły w twarzy męża z takim natężeniem,
2456   3, I  |                  jej objęcia, pocałował ją w czoło, dłonią parę razy
2457   3, I  |                  bez kropli, zda się, krwi w twarzy, i po kilku dopiero
2458   3, I  |           kilkoletnie dziecko, dziewczynka w grubej spódniczce i perkalowej
2459   3, I  |                  uczenie wiejskich dzieci. W obszernym dworze i wsiach
2460   3, I  |                    już teraz ludzi, którzy w dzieciństwie swoim codziennie
2461   3, I  |                   że łączy się z Andrzejem w tym, co było jego najukochańszą
2462   3, I  |                  stukiem i śliczna kobieta w różowej sukni z nadaremnie
2463   3, I  |              wezwanie Zygmunta pośpieszyła w strony zamieszkiwane przez
2464   3, I  |                starannie rozwijane i które w przyszłości wzrastać jeszcze
2465   3, I  |                kochającej istoty ludzkiej. W samej sobie nosząc wierność
2466   3, I  |            przecież widziała go zakochanym w Klotyldzie. Jednak o wystygnięciu
2467   3, I  |                 nazywał modelem do Fryny i w której towarzystwie parę
2468   3, I  |                   razy spostrzegła go była w parku. A teraz te wycieczki
2469   3, I  |                miłość dla Klotyldy byłażby w nim tylko omyłką zmysłów
2470   3, I  |                ognistych rumieńców. Wrzała w niej burza zgrozy i niezmiernego
2471   3, I  |              niezmiernego żalu. Zbyt wiele w samotności rozważała i myślała,
2472   3, I  |                   wzrok jej utrzymać mogły w wiecznej ślepocie. To zaś,
2473   3, II |                                         II~W ostatnich dniach lipca,
2474   3, II |                  dlaczego, dostrzegłam już w życiu wiele rzeczy marnych
2475   3, II |                 sprawiała, silnie ściskała w dłoni sporą wiązkę tylko
2476   3, II |                  jak ci ludzie kochają się w kwiatach. Nawet ta prozaiczna
2477   3, II |                    jej ojciec, mnóstwo ich w ojcowskiej zagrodzie hoduje...~
2478   3, II |                   chusteczkę ofiarujesz mu w zamian podanych ci przez
2479   3, II |                    których ponauczałaś się w czasach ostatnich. Czy wiesz
2480   3, II |                  dodatkiem: "Zanim jeszcze w proch się rozsypałaś!"~-
2481   3, II |                  myśli naprawdę z rozpaczy w proch rozsypać się mogą,
2482   3, II |        ogłuszającemu ćwierkaniu świerszczy w przydrożnych trawach. Znajdowali
2483   3, II |                    trawach. Znajdowali się w tej chwili tuż za stodołą
2484   3, II |                   ojciec utrzymuje Korczyn w dziwnej całości i porządku.
2485   3, II |                    mogłem, bo kiedyśmy się w okolicy spotkali, wracałem
2486   3, II |                    Biedny, kochany ojciec!~W tej samej prawie chwili
2487   3, II |                   było rozróżnić, ale czuć w nim było groźby i obelgi.
2488   3, II |               wąsatej, której rysy znikały w oddaleniu, ale ramiona dokonywały
2489   3, II |              czupryną lękliwie wtulała się w ramiona. Pośrodku znajdowało
2490   3, II |                stajni stały gromadki ludzi w milczeniu i nieruchomości
2491   3, II |               naprawy poślę, ale co za nią w mieście zapłacę, to ci z
2492   3, II |                   Na te słowa chłop krępy, w siermiędze ubrany, po raz
2493   3, II |                  się na tym znam trochę... w przeszłym roku tam, gdzie
2494   3, II |                   Tę można będzie naprawić w domu, z małym kosztem i
2495   3, II |                 parobka, który czapkę mnąc w rękach z nogi na nogę przestępował,
2496   3, II |                 gestami pokazywał. Parobek w postawie pokornej i ociężałej
2497   3, II |          ciekawością. Kiwał przy tym głową w znak zdziwienia lub zrozumienia,
2498   3, II |             takiego mądrego nie ma i tylko w obchodzeniu z tą maszyną
2499   3, II |                    do kowala zawieziemy, a w jaką godzinę po wschodzie
2500   3, II |                   słońca będziesz już mógł w pole z nią wyjechać. Straty