Tom, Rozdzial

3001   3, III|                     to jedno. Wszystko, co w dniach ostatnich usłyszała
3002   3, III|               płomiennych ust Witolda i co w samotnych godzinach przedumała
3003   3, III|                 sen swój czy owo marzenie, w którym zapaloną lampą świeciła
3004   3, III|               ułamki jednej całości jakoby w łańcuch wiążąc. Jakaś niby
3005   3, III|               uderzyła, na czoło płomię, a w oczy wilgoć rzucając. Wtem
3006   3, III|                czym pani tak zamyśliła się w tym momencie?~Jan Bohatyrowicz
3007   3, III|                   owym; od początku tańców w kącie przy muzykantach stał
3008   3, III|              tańczący tłum spoglądał kogoś w nim upatrując i wtedy oczy
3009   3, III|           Podstarzałe kobiety szczególniej w pochmurności jego węszyły
3010   3, III|                    melancholia i tetryctwo w rodzie? Nieboszczyk jego
3011   3, III|                  taki był zawsze pogrążony w sobie i mrukowaty, stryj
3012   3, III|                    stryj na ciężką chandrę w kwiecie lat swoich zapadł,
3013   3, III|             różańca stający, osobliwie też w śpiewaniu prześcigał wszystkich.
3014   3, III|                  taki moment przyjść musi, w którym prawdziwe jego przyrodzenie
3015   3, III|                  taki sam będzie pogrążony w sobie i górnie myślący,
3016   3, III|                    Przyszła jednak chwila, w której Jan wzrokiem ku uliczce
3017   3, III|                   a ścianą przecisnął się, w przyćmionej jej głębi się
3018   3, III|               przestała; Kazimierz Jaśmont w posuwistych poskokach ku
3019   3, III|                 Domuntówna, ale Domuntówna w metamorfozie. Kto ją przedtem
3020   3, III|            draperiami obwieszoną, a z tyłu w ogromną turniurę zaopatrzoną.
3021   3, III|                   najbliższego miasteczka, w którym też zapewne kupiła
3022   3, III|                    miała białe rękawiczki, w ręku papierowy wachlarz
3023   3, III|                     lecz ponura. Dziadunio w śnieżnej kapocie we wrotach
3024   3, III|                    głowie miała, a kawaler w pętlicy ubrania. Widok ten
3025   3, III|                     Widok ten niby pięścią w pierś jej uderzył; wydęła
3026   3, III|                  tym pamiętał, a wywijając w górze zeschłym palcem, z
3027   3, III|                  pamiętam... jakeśmy razem w trzydziestym i pierwszym
3028   3, III|                  postać staruszka, klęcząc w trawach, obejmowała Marynia
3029   3, III|                 też tak ciekawego być może w gadaniu człowieka, który,
3030   3, III|              sfiksuje... z cicha mówili.~A w gumnie ukazanie się Jadwigi
3031   3, III|               dziwiąc się jej strojowi. Aż w oczach miga, tak się bogato
3032   3, III|                 liście zupełnie takie, jak w Łunnie u Matki Boskiej na
3033   3, III|                stał tam ciągle przy tej... w jarzębinach! Rozgniewanym
3034   3, III|          Rozgniewanym wzrokiem na sukienki w błękitne i białe paski rzuciła.~-
3035   3, III|                    czasy mają swój czas, a w dekretach boskich tak zapisano,
3036   3, III|                jemu aż trzy razy śniła się w tym tygodniu. Jadwiga o
3037   3, III|                 wszystkie skrytości wiem i w serduszku pani jak w otwartej
3038   3, III|                wiem i w serduszku pani jak w otwartej książce czytam...~
3039   3, III|               cicha mówić, a oczami rzucał w stronę, gdzie stał Janek;
3040   3, III|                    niektórymi dziewczętami w głośną rozmowę się wdała,
3041   3, III|                   i naprawdę zapatrzył się w nie z upodobaniem szczerym
3042   3, III|                łaskaw i z panną Domuntówną w drugiej parze do krakowiaka
3043   3, III|                    z pierwszą panną drużką w pierwszej parze muszę...~
3044   3, III|                 wybiegł, a wszyscy za nimi w poskokach biegli, głośne
3045   3, III|              zgrabnie, gibko wyginając się w strony obie.~Justyna niczym
3046   3, III|                    zgrabniejszą, ale miała w tańcu większą od tamtych
3047   3, III|                  drogę zabiegł, rozgłośnie w dłonie uderzył i na całe
3048   3, III|                  więc tancerze natychmiast w tył się cofać zaczęli i
3049   3, III|                twarzy się oblał i wzrokiem w górę rzucił, lecz potem,
3050   3, III|               ramieniem nieco podniesionym w górę, a twarzą ku twarzy
3051   3, III|                 tańca poruszył! - zawołała w tłumie Starzyńska.~On zaś
3052   3, III|                  tłumie Starzyńska.~On zaś w tym miejscu, gdzie muzykanci
3053   3, III|                   przestać kochać~Nie jest w mojej mocy!~Ten przyśpiewek
3054   3, III|                   szczególniej kobiety. Aż w dłonie uderzały i chichotały
3055   3, III|                    niepotrzebnie z Jankiem w zapasy wchodził, bo pokazało
3056   3, III|                 niestosowny wynalazłszy, i w słuchaczach obudziwszy nawet
3057   3, III|              cienki głos z siebie dobywać? W zamian kruczowłosy Osipowicz
3058   3, III|                    tak je i zakończył, nie w porę nawet, bo przed samym
3059   3, III|                   jej do ust przycisnął. I w tym jeszcze starszy drużbant
3060   3, III|            wzrokiem i dobrze widziała, jak w jarzębiny ubrana głowa panny
3061   3, III|               jarzębiny ubrana głowa panny w szczęśliwym niby zapomnieniu
3062   3, III|                 szarej siermiężki a twarzą w płomieniach, wciąż coś do
3063   3, III|                   się przyjemności palenia w bliskości gumna pozostali,
3064   3, III|                   stosie belek i po kolana w chwastach siedząca para
3065   3, III|                   na krzyż nie składasz, a w mężowskim domu więcej pracować
3066   3, III|             Antolka czuje kiedy, że miłość w serduszku mruczy i spać,
3067   3, III|                     Gołąbek nawet samiczkę w dzióbek bodzie kochanie
3068   3, III|                  gdy już na zawsze wrócę i w Korczynie zamieszkam, wtedy
3069   3, III|                   zachwycenia wzniosły się w górę.~- O, Widziu, Widziu,
3070   3, III|                   stała Jadwiga Domuntówna w gronie kilku dziewcząt i
3071   3, III|              dozgonnym. Potem kołysząc się w strony obie, niby od niechcenia,
3072   3, III|                   Serce me za tobą pójdzie w puste knieje!~Ale ani przymówki,
3073   3, III|                oczarowana, patrzała ciągle w jedną stronę, w tę mianowicie,
3074   3, III|            patrzała ciągle w jedną stronę, w tę mianowicie, kędy opodal
3075   3, III|                 ich słyszeć nie mogła, ale w zmroku dostrzegła czerwień
3076   3, III|                    głowę panny... Ta głowa w krucze warkocze i czerwone
3077   3, III|                    różne zabawki wymyślać? W naszym wieśniackim życiu
3078   3, III|                 Czasem jednak przechodzi - w zamyśleniu rzekła Justyna.~-
3079   3, III|                   której żądał, całe życie w samotności strawił, i stary
3080   3, III|               Jakub rozum postradał zdrady w kochaniu doznawszy...~-
3081   3, III|               byłbym może ożenił się z nią w czasie, gdyby insze wcale
3082   3, III|                   oknami zakręciły się jej w oczach, ujrzała na raz wszystkie
3083   3, III|                 nie wiadomym było, dość że w mgnieniu oka o jej postępku
3084   3, III|                 dowiedzieli się wszyscy, a w zielonej uliczce pomiędzy
3085   3, III|                  dziad z torbą niechcącemu w oczy lezie!~- Wypchała się
3086   3, III|               Wojnę miłującym Obuchowiczom w to tylko było grać! Jakkolwiek
3087   3, III|                 Bohatyrowiczów i Jaśmontów w towarzystwie Zaniewskich
3088   3, III|         Obuchowicze ku płotom się zbliżali w zmroku wypatrując, skądby
3089   3, III|              najlepszego kołka wyrwać; już w gronie przeciwnym ten i
3090   3, III|                    pysków, gdy spod gruszy w ogrodzie stojącej rozległ
3091   3, III|                   panów, mnie także słówko w tym zamieszaniu rzucić wolno,
3092   3, III|              prawie był niewidzialnym, ale w głosie jego usłyszeli wszyscy
3093   3, III|                 uwierzyło albo udało wiarę w to, że postępek Domuntówny
3094   3, III|           kamieniem, cała trzęsąca się jak w febrze, poszła ona dziadunia
3095   3, III|                   do niego się przytulając w zeschłą rękę go całowała,
3096   3, III|                  tym więcej nad drepczącym w objęciu jej starcem kwiliła,
3097   3, III|                jego kapotę i głowę padały.~W zielonej zaś uliczce jedni
3098   3, III|                   niczym wszystko zejdzie. W zamian, zgodę lubiący, jakkolwiek
3099   3, III|                   o co za łby się ciągają, w dobrej zaś kompanii hałasy
3100   3, III|                podwórka na uliczkę wybiegł w wielkim pędzie Julek ze
3101   3, III|             rozwiewała i oczy iskrzyły się w zmroku jak u kota. Ale bo
3102   3, III|                     wśród której, jak inni w tańcach i śpiewaniu, celować
3103   3, III|                    niej wiaterki nozdrzami w siebie wciągając. Dziewczęta
3104   3, III|                    Niemen! na Niemen!~Ktoś w wielkim zmieszaniu głosów
3105   3, III|            szerokim polu, z wysokiej góry, w bladym jeszcze świetle księżyca,
3106   3, III|                   stóp Anzelmowej zagrody, w gęstwinie oczeretów ukryte,
3107   3, III|                pośpiechu płot przeskoczyli w tym samym prawie miejscu,
3108   3, III|                  tym samym prawie miejscu, w którym go tak często Elżusia
3109   3, III|                    byli już pod lipami. Tu w miejscu jednym gałęzie zwieszały
3110   3, III|                   dłoni nie wypuścił. Dłoń w dłoni z wysokiej góry ku
3111   3, III|              zajętych, że na przebiegającą w pobliżu parę ze swej strony
3112   3, III|              sposobem i gdzie spotkali się w tłumie po raz drugi? Powiedzieć
3113   3, III|                   już oboje znajdowali się w Anzelmowej zagrodzie, której
3114   3, III|                mogli. Więc zamilkli, oboje w postawach jednostajnych,
3115   3, III|                gości zbierało się wtenczas w Korczynie? jakie to oni
3116   3, III|                morzem liryzmu roztopionego w promienie i w tony. Księżyc
3117   3, III|                 roztopionego w promienie i w tony. Księżyc znacznie już
3118   3, III|                  bladozłotą lampą księżyca w wodzie jakby zanurzoną stała
3119   3, III|              wewnętrznych drżeń i migotań. W tych zaś światłach marzących
3120   3, III|               tonie roztrącając i krzesząc w nich złote, przemijające
3121   3, III|               weselej rzucający pod niebo, w głębie boru i na wodę nuty
3122   3, III|                    przez świat zapomniane, w odległej przeszłości drzemiące,
3123   3, III|                   jakaś skarbnica pieśni i w tę kotlinę wysokimi ścianami
3124   3, III|                 pamięci? Zagadka! Dość, że w nutę mistrza ubrane popłynęły
3125   3, III|                    zmieniło, a twa dziatwa w grobie!...~I dziewczyna
3126   3, III|                    być wesołą,~Kiedy zdrój w żałobie?~Jak tu z ziemi
3127   3, III|                podnieść czoło,~Kiedy matka w grobie?~A po zapłakanej
3128   3, III|                 tam dalej,~Zaleć, motylku, w me rodzinne strony.~Zanieś
3129   3, III|           Osipowiczówna, jak, smukła topól w świetle księżyca pośrodku
3130   3, III|                   skargą, innym a ciężkim, w tony zaklętym postrachem:~
3131   3, III|              podwajały i nieść zdawały się w dal coraz dalszą; lekkie
3132   3, III|              czasem szumiał z cicha, jakby w głębinach jego spoczywające
3133   3, III|                    światła i nad zanurzoną w wodzie ognistą jej kulą
3134   3, III|                    wodzie ognistą jej kulą w chwilowym milczeniu przepływały
3135   3, III|                górą,~A ja doliną...~Anzelm w polonezową nutę, poważną
3136   3, III|                  ubiegła woda nie wraca... W kwiecie wieku rozłączyliśmy
3137   3, III|           przypomnienia i romanse. Ale nie w czas już nam do takich rzeczy,
3138   3, III|                    zechce? Może i ona sama w ostatnim momencie od takiego
3139   3, III|             pogadajmy...~O tej samej porze w domu Fabiana, którego okna
3140   3, III|                  huczało, gotowało się jak w zamkniętym i na ogniu stojącym
3141   3, III|                  Na koniec z przywoływanym w ogrodzie się spotkawszy
3142   3, III|               mówił - z przyczyny interesu w zabawie panu dobrodziejowi
3143   3, III|                starzy... prośbę do pana...~W głosie jego słychać było
3144   3, III|               które trzymając się pod ręce w towarzystwie ogromnego Domunta
3145   3, III|               gospodarzem zagrody poszedł.~W świetlicy pomimo pootwieranych
3146   3, III|        pootwieranych okien gorąco było jak w łaźni; na trzech stołach
3147   3, III|                    paliło się parę lampek, w których skąpym świetle kipiała
3148   3, III|              pośród młodzieży bawiącej się w gumnie i na Niemnie, nikt
3149   3, III|              pijanym nie był, ale panujący w świetlicy upał i przez dzień
3150   3, III|                   oblewały ogniem i potem, w których z dokładnością mistrzowskiej
3151   3, III|                    przebił go ktoś inny.~- W jednym gnieździe niejednaki
3152   3, III|                   na czoło. Mimo woli rękę w górę podniósł.~- I niech
3153   3, III|                    podniósł.~- I niech tak w przyszłości swojej doścignę,
3154   3, III|                  Korczyński używał, po pas w biedę ich wtrącały i wielką
3155   3, III|              przyczyny nie dopuszczał, aby w procesach smak znajdował -
3156   3, III|                  ojca to wypowiadam... ale w panu dobrodzieju jedyny
3157   3, III|                pewność mieliśmy...~Witold, w swobodnej zrazu postawie
3158   3, III|                    się chmurnym, skupionym w sobie, niemal ponurym. Słuchał
3159   3, III|               natężeniem wsłuchiwał się to w pojedyncze, przemawiające
3160   3, III|                    przemawiające głosy, to w wybuchające co chwilę gwary.
3161   3, III|                   Fabian na czyimś strychu w jakiejś spróchniałej skrzyni
3162   3, III|          najuboższymi byli. Procesując się w długi leźli. Adwokat - któż
3163   3, III|                  terminu uchybił, apelacji w porę nie podał i wszystko
3164   3, III|                  takich wielkich pieniędzy w dziesięciu nie zbiorą i
3165   3, III|                 nigdzie nie znajdą. Więc i w nich teraz strach uderzył;
3166   3, III|                   rozpoznali, że zagrzęźli w gąszcz nieprzeniknioną i
3167   3, III|                    z twarzy ocierał. Znowu w ten sam cienki i żałośliwy
3168   3, III|                   darmo! Przyszła potrzeba w pokorę uderzyć i syna rodzonego
3169   3, III|              słyszeli o nim, tak spokojnie w swoim zaciszku siedział
3170   3, III|                   ściskał tak, że aż stawy w palcach trzeszczały. Witold
3171   3, III|                     zrozpaczone ręce mocno w swoich ścisnął. Ale wnet
3172   3, III|                   wesz za kołnierzem, wilk w oborze i chciwy sąsiad za
3173   3, III|          Strzałkowski, ów poważny człowiek w samodziałowej siermiędze
3174   3, III|                   samo, jak Bohatyrowicze, w bliskim sąsiedztwie pana
3175   3, III|                  pomyśleć, i poratować się w potrzebie. Tedy ja tak mówię...~
3176   3, III|                  na sercu upadli, obudziły w nich znowu ambicję i wiarę
3177   3, III|                 nich znowu ambicję i wiarę w siebie.~- A pewno! a jakże!
3178   3, III|                  hultajów nas łajał, kiedy w gorący czas robotnika znaleźć
3179   3, III|           robotnika znaleźć nie mógł, a my w najem do niego iść nie zechcieli.
3180   3, III|                 naszych ani na jeden dzień w niewolę nie zaprzedamy i
3181   3, III|                 Lepiej już głód cierpieć i w zgniłych chatach mieszkać,
3182   3, III|                   chatach mieszkać, niżeli w egipską niewolę za marny
3183   3, III|                 pieniądz iść! Ale gdybyśmy w panu Korczyńskim nie cudzego
3184   3, III|                 kawalery i panny, co teraz w gumnie hulają i na Niemnie
3185   3, III|                niesilny! Oni by je chciwie w długoletnie dzierżawy brali,
3186   3, III|                   i pan Korczyński nie jak w raju na tym świecie żyje
3187   3, III|               tłumem ruchliwym napełniali, w medytacyjnych postawach
3188   3, III|                  głowę na pierś, zwiesił i w tej melancholijnej postawie,
3189   3, III|                    może półtorasta Korczyn w swoim rodzie trzymają. Jeden
3190   3, III|                  spodziewamy się rady, jak w tym ścisku i ograniczeniu
3191   3, III|                   i wrzawa przemieniły się w szmer głosów rozważnie i
3192   3, III|                    szmer ten roztapiał się w milczenie. Fala uczuć oburzeniem
3193   3, III|               silni, jak głodne robaki nie w czas poginą, a wnuki, z
3194   3, III|              wiszącego nad wodą księżyca i w wodzie stojącej kolumny
3195   3, IV |                                         IV~W obszernym domu korczyńskim
3196   3, IV |                   tylko dwa światła: jedno w buduarze pani Emilii, drugie
3197   3, IV |               buduarze pani Emilii, drugie w gabinecie Benedykta. Wielki
3198   3, IV |                   jadalna pogrążonymi były w ciemności, którą rozpraszać
3199   3, IV |             kładnące się światło księżyca. W tym półzmroku rozlegały
3200   3, IV |                   salonie tam i na powrót, w głębokim znać zamyśleniu.
3201   3, IV |                    Zamyślenie to czuć było w miarowym, monotonnym stąpaniu
3202   3, IV |                  jedno z okien wchodził on w słup księżycowego światła,
3203   3, IV |        księżycowego światła, ukazywała się w nim na chwilę i wnet znowu
3204   3, IV |                pochyloną głową, założonymi W tył rękoma, zwisającymi
3205   3, IV |           delikatny głosik niewieści. Tam, w buduarze oklejonym papierem
3206   3, IV |                buduarze oklejonym papierem w polne kwiatki, kobieta biała,
3207   3, IV |                   biała, cicha, cierpiąca, w białym negliżu wpół leżąc
3208   3, IV |                   stanął jak wryty. Stanął w zupełnie ciemnym punkcie
3209   3, IV |                    zmieniło,~A twa dziatwa w grobie!~Wyszedł z ciemności
3210   3, IV |         przechodząc półgłosem powtórzył:~- W grobie! gdybyż wszyscy...
3211   3, IV |                  grobie! gdybyż wszyscy... w grobie!~Nie mógł słuchać.
3212   3, IV |                    biurkiem i wpatrzył się w te śnieżne, skrzydlate stworzonka.
3213   3, IV |                   niezmiernie ważny, jakiś w życiu jego punkt zwrotny...
3214   3, IV |              zastanawiał się nad zawartymi w nim radami. Potem już zaledwie
3215   3, IV |                 serce ciężkim kamieniem, a w serce piekącą łzą. Już zdawało
3216   3, IV |               rozkosz ostrą i podniecającą w męczeniu samego siebie znajdował:~"
3217   3, IV |                    mnie kiedy i z krzesłem w senacie powinszujesz. Jakie
3218   3, IV |               interesu dobrze wiedzieć, że w swoim rodzonym bracie masz
3219   3, IV |                 mam wdzięczność, bo gdybym w uniwersytecie nie był i
3220   3, IV |                    szklisto wpatrywały się w przestrzeń. Może przez wyobraźnię
3221   3, IV |                    której zapytywał:~- Czy w tym celu?... czy dla takiego
3222   3, IV |                     starszy, kształcił się w szkole wojennej wielki do
3223   3, IV |               wnika przez wpółotwarte okno W domu i w sercu cicho, ciemno,
3224   3, IV |                  wpółotwarte okno W domu i w sercu cicho, ciemno, ponuro.
3225   3, IV |                   po owej rozmowie z żoną, w altanie. Pamięta. Wtedy
3226   3, IV |                     niewinne oczy zajrzały w posępne źrenice, świeże,
3227   3, IV |                 lubisz ten bór za Niemnem, w którego głębi, w cieniu
3228   3, IV |                  Niemnem, w którego głębi, w cieniu jodeł, zapomniany
3229   3, IV |                  Spieszne kroki ozwały się w przyległym pokoju, otworzyły
3230   3, IV |                   rak przez niego przeżyty w widokach i wrażeniach życia,
3231   3, IV |                   życia, na kształt ziarna w sokach ziemi, rósł nad miarę
3232   3, IV |                   ruchem determinacji ręce w tył zakładając z cicha dokończył:~-
3233   3, IV |               zamiast serca nie włożyła mi w piersi busoli z igłą zwróconą
3234   3, IV |                 się z fotelu, z płomieniem w oczach, z brwią namarszczoną
3235   3, IV |                   o co chodzi? więc czyjaż w tej sprawie wina?~Witold
3236   3, IV |                  sprawie wina?~Witold ręce w tył założył i śmiałymi oczami
3237   3, IV |                Benedykt. - Oni, jak tabaka w rogu ciemni, wierzą każdemu
3238   3, IV |                    dlaczego oni ciemni jak w rogu? dlaczego chciwością
3239   3, IV |                    niczyjej, niczyjej winy w tym nie ma, tylko ich jednych?~
3240   3, IV |            nienawiści wieków; zagłada moja w świetle i w miłości"...~
3241   3, IV |                   zagłada moja w świetle i w miłości"...~Teraz wszystko,
3242   3, IV |                ludzi, wszystko, co włożyła w niego natura, a rozjaśniła
3243   3, IV |                  ust wymownych i drżących. W szerokich zarysach kreślił
3244   3, IV |                 myśli i podbojów, na które w ciężkiej, wiekowej pracy
3245   3, IV |                złość i przemoc, widział on w ludzkim zrównaniu się i
3246   3, IV |                 zrównaniu się i zbrataniu, w ukuciu spójnego łańcucha
3247   3, IV |                 nich wyglądał jak człowiek w niebo zbawienia zapatrzony,
3248   3, IV |                  które szumiały mu jeszcze w uszach i paliły serce.~Benedykt
3249   3, IV |                    mowa młodzieńca budziła w jego przedwcześnie uwiędłej
3250   3, IV |              przedwcześnie uwiędłej duszy. W fotelu zagłębiony, przygarbionymi
3251   3, IV |                   od bledszej niż zwykle i w tysiąc zmarszczek połamanej
3252   3, IV |                     Jak grób milczał i jak w grobie odbywały się w nim
3253   3, IV |                  jak w grobie odbywały się w nim rzeczy posępne i tajemnicze.
3254   3, IV |                  wytężeniem wsłuchiwał się w mowę syna. Witold bardzo
3255   3, IV |                     za to, że duszę ludzką w nich budził... jak go wspominają!
3256   3, IV |                  jeszcze słuchać i czekać. W ziemię patrzał.~- Cóż -
3257   3, IV |                   tylko - na wieżę? a?~Ile w tych słowach było bezdennego
3258   3, IV |                   i szał bólu zaświecił mu w oczach. Wyprostował się,
3259   3, IV |               czarnej nocy, jak żołnierzom w porze wojny, rok za dwa
3260   3, IV |                   dwa liczyć się powinien! W upale cierpień prędko dojrzewamy!~
3261   3, IV |                    młodość gotowa istotnie w każdej jaśniejszej chwili
3262   3, IV |                    rozglądają się przecież w koło siebie, nie rozumieją,
3263   3, IV |                    nie mają litości, która w nich płacze, i trwogi o
3264   3, IV |              trwogi o rzeczy drogie, która w nich krzyczy: "Ratunku!"
3265   3, IV |                  niech o to zapyta naszych w poranku przekwitających
3266   3, IV |                    oczu od wpatrywania się w oblicze wiedzy przedwcześnie
3267   3, IV |                  złorzeczeń, które wrą nam w piersiach! Młody jestem!
3268   3, IV |               soków, ile ich trzeba, ażeby w głowie szumiały pytania:
3269   3, IV |                     skąd? za co? dlaczego? w takich pytaniach dusze dojrzewają
3270   3, IV |                dojrzewają prędko!...~Teraz w szerzej niż zwykle rozwartych
3271   3, IV |                mały - jak go dotąd jeszcze w myśli swej nazywał - już
3272   3, IV |                dotknął kąpieli cierpienia, w której on sam nurzał się
3273   3, IV |                    wyciągnął, wpatrzył się w syna. Tak; było to istotnie
3274   3, IV |           burzliwego i ciemnej nocy. Nigdy w jasną pogodę pąki kwiatów
3275   3, IV |                przekonań i uczuć pracująca w nim z nieprzezwyciężonością
3276   3, IV | nieprzezwyciężonością i bezwiednością krwi w żyłach człowieka krążącej.
3277   3, IV |               mrówkami i kretami ziemi, że w ciemne i ciasne ich podziemia
3278   3, IV |            sprawiło, że nie możemy, choćby w pokładzie złota, tkwić z
3279   3, IV |                   nam serca i gardła budzi w nas jasną i wczesną świadomość
3280   3, IV |                    razem z krwią krążą nam w żyłach, z mózgiem myślą,
3281   3, IV |              zagrzebanie szlachetnej duszy w prochu bojaźni i interesu...
3282   3, IV |                    i ludzi...~- Witoldzie!~W tym wykrzyku, który Benedykt
3283   3, IV |            wykrzyku, który Benedykt rzucił w mowę syna, był taki gwałt
3284   3, IV |                   i taką obrazę... Coś mam w sobie, ojcze, co mię ku
3285   3, IV |            najniebezpieczniejsze, skupione w sobie szały; przy tym ruchem
3286   3, IV |                powolnym, a coś stanowczego w sobie mającym wyciągnął
3287   3, IV |              porwał się i jak płótno blady w mgnieniu oka za ramiona
3288   3, IV |                      Tuziny was teraz kule w łeb sobie pakują! Ach, ty!
3289   3, IV |                  Mądryś taki, a zielono ci w głowie... O, te idee, te
3290   3, IV |                   Strzelbę, którą dziś sam w obecności syna nabijał,
3291   3, IV |                  na ścianie zawiesił, lecz w zamian obie ręce młodzieńca
3292   3, IV |                   pochwycił i z całej siły w szerokich swych dłoniach
3293   3, IV |              ścisnął. Prawie straszną była w tej chwili jego twarz ciemna,
3294   3, IV |           wyciągniętą ku synowi szyją oczy w nim zatapiał, szeroko otwarte,
3295   3, IV |                   niegdyś, z tą samą grozą w chacie Anzelma przed oknem
3296   3, IV |               mlecznej drodze przyszłości, w blasku jutrzenki, w ogniu
3297   3, IV |           przyszłości, w blasku jutrzenki, w ogniu ofiary! Nie sąż także
3298   3, IV |                  odchodził ku biurku, niby w śnie powtarzając:~- Powracająca
3299   3, IV |                     powracająca fala!~Były w tym szepcie groza i - zachwycenie.~
3300   3, IV |                   na chwilę; tak już dawno w ten sposób i o takich przedmiotach
3301   3, IV |                    albo myśli splątały się w głowie. Ale powracająca
3302   3, IV |                 umiał, wiedział, czuł.~- I w naszych ustach - mówił dalej -
3303   3, IV |                  latali na mleczne drogi i w blaski jutrzenki, i w ognie
3304   3, IV |                    i w blaski jutrzenki, i w ognie ofiary! Ten lud...
3305   3, IV |                  jak szaleńcy rzucili, jak w słońce w niego wierzyli,
3306   3, IV |             szaleńcy rzucili, jak w słońce w niego wierzyli, jak w zbawienie
3307   3, IV |               słońce w niego wierzyli, jak w zbawienie zapatrzyli, na
3308   3, IV |               ogniste zapały! Wszystko jak w wodę wpadło! Śmiech na wspomnienie
3309   3, IV |                   zazdroszcząc temu, który w mogile leży!~Teraz dopiero
3310   3, IV |              chciwymi oczami wpatrywał się w ojca domyślając się istoty
3311   3, IV |                 nim przetworzyła. Zresztą, w domysłach tonąć nie potrzebował.
3312   3, IV |             milczącym i skrytym. Był czas, w którym dom ten rozlegał
3313   3, IV |                  kochanym, a które mu dziś w oczy rzuciło gradem wyrzutów,
3314   3, IV |                    je napełnia, a coś i ty w równej mierze niegdyś posiadał!"
3315   3, IV |                   niegdyś posiadał!" Serce w nim także wołało: "Mów!
3316   3, IV |                 potem, gdy wszystko wpadło w wodę. Dawne to dzieje. Zdaje
3317   3, IV |                dokoła niego zmieniło się i w nim samym. Zmienił się zaś
3318   3, IV |              wyszczerbia ostrze zakopanego w ziemi żelaza; jak stopniowo
3319   3, IV |                    jak stopniowo ciemnieje w sobie, słabnie, gaśnie człowiek
3320   3, IV |                  smutny...~Mógł był odejść w wesołe strony, nie uczynił
3321   3, IV |                     nie uczynił tego. Mógł w lichych przysmakach życia
3322   3, IV |                zaprzaństwa nie popełnił, a w pracy, choć poziomej i ciasnej,
3323   3, IV |                Trzymał ją i dla siebie, bo w nią wrósł, i przez chmurną
3324   3, IV |                   i przez myśl o synu.~Ale w jeden punkt zapatrzony,
3325   3, IV |                inne dostrzegać przestawał; w jednym namiętnym usiłowaniu
3326   3, IV |                    pragnienie innego życia w nim gasło, gdy nad rozwartą
3327   3, IV |                    wewnętrzny, którego już w sobie nie czuł, przemienił
3328   3, IV |                   nie czuł, przemienił się w głuchy i gorzki war, co
3329   3, IV |                    jego nadzieja.~Dwa razy w cichym domu zegar ścienny
3330   3, IV |           szerokiej piersi, która przyjęła w siebie wiele ostrych grotów
3331   3, IV |         Przypomniał sobie, że to nawet, co w sobie nosił i nad własne
3332   3, IV |              kolebki pewno owinięto by mię w watę zbytku i zamknięto
3333   3, IV |                    watę zbytku i zamknięto w klatkę przesądu. Byłbym
3334   3, IV |                   jak Różyc, kartką welinu w roztworze morfiny umoczoną!~
3335   3, IV |                 jasno. Nagłym ruchem głowę w tył odrzucając i palcami
3336   3, IV |                     ufnie, wszystko, co ma w sobie, pokazać, pociechy,
3337   3, IV |            dzieliło! - zawołał Witold. - I w przywiązanie moje dla ciebie
3338   3, IV |             przekonywać mogło, że istotnie w tym młodzieńcu pewne uczucia
3339   3, IV |             podstawę życia jego stanowiąc. W najuroczystszej nawet chwili,
3340   3, IV |              najuroczystszej nawet chwili, w najgłębszym dla innego przedmiotu
3341   3, IV |                   stanie przy swoim kością w gardle nieraz zasiadało,
3342   3, IV |         Korczyńskich natura!~Zamyślił się, w przeszłość patrzał.~- Niegdyś
3343   3, IV |                karczmy i rozpijających się w nich chłopów ze szwagrem
3344   3, IV |              szwagrem rozpoczął, i tu, ot, w tej samej sali jadalnej,
3345   3, IV |                  jadalnej, przy wieczerzy, w uniesieniu tej sprzeczki
3346   3, IV |                wiele i za wesoło bawił się w wielkiej stolicy... Czy
3347   3, IV |                   stary Jakub?~Jeszcze raz w sali jadalnej ścienny zegar
3348   3, IV |                     ze wzrokiem wpatrzonym w przeszłość, która z serca,
3349   3, IV |                Istotnie, za wielką jest, a w tym, że ich oszuści wyzyskują
3350   3, IV |               wbiegł do świetlicy Fabiana, w której dokoła śniadania
3351   3, IV |          Giecołdowa z zapalonym papierosem w wąskich ustach oraz żwawa
3352   3, IV |                    Dawida, gdy o Jonatanie w żałość przyobleczonym usłyszał.
3353   3, IV |             poszedł i więcej już dnia tego w okolicy się nie ukazał.
3354   3, IV |               rozstawali się z sobą. Długo w gabinecie Benedykta nad
3355   3, IV |                    żółtą ścianę wstąpili i w borze zniknęli.~Przed zachodem
3356   3, IV |                 się po zagrodzie i drodze; w gumnie, tak jak wczoraj
3357   3, IV |            obrosłych chwastami, u płotków, w śliwowym gaju, na wąskim
3358   3, IV |                  rześkości i zamaszystości w postawach i ruchach, które
3359   3, IV |            wielkiego hałasu roztapiało się w szmer wesołymi nutami jeszcze
3360   3, IV |                   zaraz, zaraz utonąć miał w szarym, jednostajnym jeziorze
3361   3, IV |                     pozostanie lub uda się w inną stronę, a grzeczności
3362   3, IV |                  też na drabiniastym wozie w zielonej uliczce stojącym
3363   3, IV |          wełnianych, ścianami utkanych też w domu grubszych i cieńszych
3364   3, IV |                 pannie młodej zaśpiewajmy!~W mgnieniu oka po obu stronach
3365   3, IV |               śpiewać chcieli. Chór męski, w którym wyraźnie wyróżniały
3366   3, IV |               ojcze,~Żem u ciebie chodziła w złocie,~Teraz nie będę!~
3367   3, IV |                drogi bracie,~Że mieszkałam w jednej chacie,~Teraz nie
3368   3, IV |               płótna pod ramieniem a dwoma w ramionach z powrotem ku
3369   3, IV |                   Michał Bohatyrowicz wąsa w górę podkręcając zaśmiał
3370   3, IV |                     Julek trzecią skrzynię w wielkie kwiaty pomalowaną
3371   3, IV |                   to łatwo było wszystkich w porę i w należytym porządku
3372   3, IV |                   było wszystkich w porę i w należytym porządku usadowić.
3373   3, IV |                    wysoko wznieśli, aby je w czas, a ostro, na struny
3374   3, IV |                   Ale pan młody gdzieś się w ostatniej chwili zawieruszył,
3375   3, IV |                   nowe przeciwności zaszły w gronie odprowadzających
3376   3, IV |                  prędko, więc spotkali się w tym miejscu, gdzie stała
3377   3, IV |                   ziemię bijącym konikiem. W bogatej aktorce nowa zmiana
3378   3, IV |                   ogorzałej szyi - zapewne w znak zasmucenia - wiła się
3379   3, IV |                      zaczął - czy też pani w jedną drogę z nami puścić
3380   3, IV |                   mnie teraz na zabawy nie w czas. Żyto na nasienie jeszcze
3381   3, IV |             bynajmniej! Owszem. Ja zarówno w grzecznej kompanii gustuję.~
3382   3, IV |                     Już rozpływać się miał w podziękowaniach za to pozwolenie
3383   3, IV |             pozwolenie bywania u niej, gdy w orszaku wzniosło się mnóstwo
3384   3, IV |             przodzie orszaku smyczki dotąd w powietrzu sterczące na struny
3385   3, IV |                  na których, jak na wieży, w wiecznym uśmiechu białymi
3386   3, IV |            odprowadzał, odwrócił się i oko w oko spotkał się z Domuntówną.
3387   3, IV |                wymknęło się z jej palców i w powietrze uleciało. Wzrok
3388   3, IV |                    pan Jan winien temu, że w inszej stronie dla pana
3389   3, IV |            połyskliwego puchu z palców jej w powietrze uleciało; na towarzysza
3390   3, IV |                kobiety, żeby jak tyka sama w świecie nie tkwiła, to i
3391   3, IV |                    odwróciła się i zwolna, w czarnej swej sukni, wyprostowana
3392   3, IV |               sukni, wyprostowana i silna, w grubym warkoczu jak w wieńcu
3393   3, IV |               silna, w grubym warkoczu jak w wieńcu brunatnej pszenicy
3394   3, IV |              brunatnej pszenicy na głowie, w głąb okolicy ścieżkami odeszła.~
3395   3, IV |                  jakby przypomnienie jakie w serce uderzyło, tak wstrząsnął
3396   3, IV |                    Justynę ze stryjem jego w bramie ich zagrody rozmawiającą.
3397   3, IV |                  wpadł na podwórko. Anzelm w skurczonej trochę postawie
3398   3, IV |                    góry stanął, gdy niżej, w połowie jej stoku, pod rozłożystą
3399   3, IV |                białą suknię i czarne włosy w grona czerwonych jarzębin
3400   3, IV |                  jarzębin zdobne zobaczył. W mgnieniu oka obok Justyny
3401   3, IV |            świetnym. Blade słońce jesienne w momencie zachodu swego ustroiło
3402   3, IV |                 zachodu swego ustroiło się w takie blaski i barwy, jakich
3403   3, IV |              przelewało się, mieniło i jak w zwierciadle odbijało się
3404   3, IV |                   zwierciadle odbijało się w szerokich, przejrzystych,
3405   3, IV |                 swoim ukazywała rozrzucone w nieładzie rubiny, opale,
3406   3, IV |           przysłoniętą kopalnią klejnotów. W zarzecznym borze, także
3407   3, IV |                  niby zaklęty obraz, stało w zupełnej ciszy i pustce
3408   3, IV |               morskie wrony i jaskółki już w dalekie strony odleciały;
3409   3, IV |                 gniazdach usypiało i tylko w rozłożystej topoli srebrnej
3410   3, IV |                   wnet znowu utopili wzrok w rozwartej u stóp ich kopalni
3411   3, IV |                    gorące i świetne. Stali w nich nieruchomi, milczący,
3412   3, IV |           przytłaczane i słowa urywały się w połowie. Zdawać się mogło,
3413   3, IV |               chmurną trwogą odwracały się w inną stronę. Było to tak,
3414   3, IV |                     Ktoś kogoś wołał. Niby w borze przyczajony duch psotny
3415   3, IV |                  wołanie to porwał i niósł w głębie boru powtarzając
3416   3, IV |                  rękawa sukni jej dotykał; w przytłumionym głosie jego
3417   3, IV |                   oddech zatrzymał się jej w piersi. Aż nad coraz więcej
3418   3, IV |                   więcej ciemniejącą rzeką w coraz ciemniejszym powietrzu
3419   3, IV |                Zalękniona także, rumieńcem w zmroku płonąca, z uśmiechem
3420   3, IV |                  się z jego objęcia twarzą w twarz przed nim stanęła,
3421   3, IV |                 Gwiazdy gasły, świat tonął w ciszy i rozwidniał się łagodną,
3422   3, IV |                  ich nawet człowiek, który w grubej kapocie i wielkiej,
3423   3, V  |                  zgrabny koczyk, z którego w najmodniejszym płaszczu
3424   3, V  |                    zapytując. Benedykt był w domu i zaprosił synowca
3425   3, V  |              zaprosił synowca do gabinetu, w którym też wnet słyszeć
3426   3, V  |                   pozostawiać ją samotną i w stanie ostrego, jak mówił,
3427   3, V  |             przekonywać i o coś go błagać.~W niespełna godzinę po przybyciu
3428   3, V  |                  kwadransem obudzona, piła w łóżku kakao, lecz dowiedziawszy
3429   3, V  |                 pośpiesznie i ze staraniem w biały, długi, bufami i koronkami
3430   3, V  |                zaczęła. Kirło z kapeluszem w spuszczonym ręku, z wydętym
3431   3, V  |                koni ciągnięta, z parobkiem w siermiędze na kozłach, znaczną
3432   3, V  |                   podrastająca dziewczynka w słomianym kapeluszu, dwaj
3433   3, V  |                    kapeluszu, dwaj chłopcy w szkolnych bluzach i śniade,
3434   3, V  |                    spotkanie jej wybiegli. W sieni woalkę z głowy odwijając
3435   3, V  |                  może by gdzie na stronie, w ubocznym jakim pokoju...
3436   3, V  |            wskazywał jej swój gabinet, ale w tejże chwili ze wschodów
3437   3, V  |                   która od dni paru bawiąc w Korczynie z Martą i Justyną
3438   3, V  |                Korczynie z Martą i Justyną w pokoju na górze mieszkała.
3439   3, V  |                  się na weselu, o tańcach, w których udział brała, o
3440   3, V  |                jasne włosy.~- Pierwszy raz w życiu rozstaliśmy się na
3441   3, V  |                 zabawiło się trochę. U nas w Olszynce życie bardzo jednostajne
3442   3, V  |                    ku Kirłowej podbiegłszy w rękę ją pocałowała. Od dawna
3443   3, V  |             sympatię mówiąc, że spostrzega w niej żywe podobieństwo do
3444   3, V  |                  przemknął jej po ustach i w źrenicach.~- A teraz, dzieci! -
3445   3, V  |             pobiegł. Zygmunt niedbale ręce w tył założywszy powoli, sztywnie
3446   3, V  |                    przechadzać się zaczął.~W gabinecie Benedykta Kirłowa
3447   3, V  |              okrytym peniuarem opłynięta i w szczególny sposób ożywiona.
3448   3, V  |                    się Kirło, z kapeluszem w ręku, uśmiechnięty, tryumfujący,
3449   3, V  |                   zaś, z miodową błogością w błękitnych oczach, z plastrem
3450   3, V  |             szczęce, a jesiennym kwiatkiem w rudym warkoczu, wysunęła
3451   3, V  |             twarzyczką, od kilku już chwil w kątku niepostrzeżenie przykucnąwszy
3452   3, V  |                pozwolicie mi wziąść udział w swojej poufnej rozmowie.
3453   3, V  |                      Teresa nie mówiąc nic w nieśmiałej postawie za przyjaciółką
3454   3, V  |                 tego, z czym przyjechałam, w bawełnę obwijać nie będę.
3455   3, V  |                    nie jest, nie pisze się w rejestr. Jaką ona była,
3456   3, V  |               zaszczepili...~Benedykt wąsa w dół pociągnął.~- Prosto
3457   3, V  |                 pani Emilia splecione ręce w górę wzniosła.~- Zrażać!
3458   3, V  |                Kirło.~Kirłowa zaś ze łzami w oczach zwróciła się do Justyny:~-
3459   3, V  |                zaopiekować się przyrzekł i w szkołach za nich płacić...
3460   3, V  |                 bawił się i chwilami tylko w tę swoją nieszczęsną apatię
3461   3, V  |                pani Elmilia.~- Tym większy w tym cud Opatrzności Boskiej! -
3462   3, V  |                  najważniejszą i stanowczo w tym wypadku rozstrzygającą
3463   3, V  |                 właścicielem kawałka ziemi w bohatyrowickiej okolicy,
3464   3, V  |          wzruszenia drżącym.~Teraz dopiero w obecnych uderzył grom zdumienia.~
3465   3, V  |                  przez kilka sekund wujowi w oczy popatrzała.~- Prawda,
3466   3, V  |                 innego! Czy zakochałaś się w tym człowieku, ha? Naprawdę
3467   3, V  |                    jakby elektryczna iskra w serce jej uderzyła, płomień
3468   3, V  |                  płomień na czoło a wilgoć w oczy rzucając. Podniosła
3469   3, V  |                    go z całego serca i jak w to, że żyję, wierzę, że
3470   3, V  |                świetny, wysokie stanowisko w świecie, a wyjść chcesz
3471   3, V  |                  uśmiechała się.~- Zagadki w tym żadnej nie ma - odpowiedziała.-
3472   3, V  |                   Dziewczyna zakochała się w ładnym i może poczciwym
3473   3, V  |                 funta kłaków nie warte! Co w tym jest rzeczywistego,
3474   3, V  |               coraz cieplejszym wejrzeniem w twarzy krewnej tkwiły. Wahającym
3475   3, V  |                  Wy, młodzi, wszyscy teraz w jedną dudkę gracie! Ale -
3476   3, V  |                  Pani Emilia uczuła kłucie w łopatkach, w boku, w piersi,
3477   3, V  |                 uczuła kłucie w łopatkach, w boku, w piersi, wszędzie,
3478   3, V  |                kłucie w łopatkach, w boku, w piersi, wszędzie, i tyle
3479   3, V  |                    uprowadzała. Kirło - co w wypadkach podobnych nie
3480   3, V  |               krzesła wstał i z kapeluszem w spuszczonym ręku, z otwartymi
3481   3, V  |            przeglądał, i z ganku zbiegłszy w ogrodzie na cały głos wołać
3482   3, V  |                    do domu wpadł, Zygmunta w osłupiałej postawie pośród
3483   3, V  |                myślałem, że Buszmanka górę w tobie weźmie i pięknych
3484   3, V  |            porwawszy ją wpół, śmiejąc się, w ręce ją całując, dwa razy
3485   3, V  |           spoważniał i ręce krewnej silnie w swoich ściskając serdecznie
3486   3, V  |                swoich ściskając serdecznie w oczy jej patrzał:~- Pamiętaj -
3487   3, V  |                     odpowiedziała - że nic w świecie, nawet twoja wola,
3488   3, V  |                   nie zdoła.~Pochyliła się w ręce go całując. On głowę
3489   3, V  |                   wzięła. Twarz miała całą w ogniu i łzach.~- Żal mi,
3490   3, V  |                    rozgospodarzysz się już w swojej chacie - cicho szeptała -
3491   3, V  |             Orzelski późno wstawał i długo w swoim pokoju jadł śniadanie,
3492   3, V  |                  Bystro z nietajoną ironią w twarz mu popatrzyła.~- Czy
3493   3, V  |                     kuzynie, ty... o zgodę w małżeństwie i o moralność
3494   3, V  |                   widywać... Więc uciekasz w inną sferę... mieszasz się
3495   3, V  |                   na walkę, która straszną w tobie być musiała, skoro
3496   3, V  |             wschodów, a śmiech jej jeszcze w wielkiej sieni słyszeć się
3497   3, V  |                 zęby syknął:~- Prostaczka!~W niewielkim pokoju, pomiędzy
3498   3, V  |                  się i ubierania, Orzelski w kwiecistym, przybrudzonym
3499   3, V  |               stawał, jakby z falami tonów w górę leciał; wiatr przez
3500   3, V  |                    śmiechu, który tylko co w piersi jej umilkł, gorąco