Part, Strofa

  1   1, 3 |             Szerzyły w Polsce najazdy i trwogi.~ ~
  2   1, 4 |        wieśniaków~Był Piast, co bogów i ludzi miłował.~ ~
  3   1, 6 |           Znana sąsiadom była naokoło~I dobroć jego, i gościnna
  4   1, 6 |           była naokoło~I dobroć jego, i gościnna hojność:~Znajdował,
  5   1, 8 |                       8~Hoża Rzepicha i Piast nasz sędziwy~Od rana
  6   1, 8 |           zastawiają tłustymi mięsiwy~I duże czary napełniają miodem.~ ~
  7   1, 10|                              10~Piast i Rzepicha z - czołem nachylonym~
  8   1, 10|          zwiększonym~Mnoży się pokarm i słodkie napoje.~ ~
  9   1, 12|              Przy jego pługu, pasiece i roli!"~ ~
 10   1, 16|             Da wam zwycięstwa, chwalę i swobody~ ~
 11   1, 17|         barbarzyńskie kupy~"Na wschód i zachód kres państwa granicy~"
 12   1, 19|          zepsucie~"Wkradną się zbytki i ciężkie niezgody,~"Pogwałcą
 13   1, 19|            wszystko wyuzdane chucie,~"I kraj ten obce rozszarpią
 14   1, 22|            panem z radosnym oklaskiem~I na królewskie komnaty prowadzi~ ~
 15   1, 24|            kiedy mam panować,~"Gdy wy i same Nieba tak zrządziły,~"
 16   1, 24|         rolnictwo szanować:~"W mieczu i pługu są Polaków siły".~
 17   2, 1 |               Niosąc zbawienie ludowi i sobie,~Syt lat i chwały,
 18   2, 1 |               ludowi i sobie,~Syt lat i chwały, już Mieczysław Stary~
 19   2, 3 |               krainie,~Zamienia grody i obfite niwy~W głuche pustynie.~ ~
 20   2, 4 |          walczy, bierze Czech stolicę~I państwo całe~ ~
 21   2, 5 |            przewinił,~Miśnię, Luzatów i żyzne Morawy~Swymi uczynił.~ ~
 22   2, 7 |           wspaniały,~Zbiera rycerstwo i w szyki sprawuje,~Już się
 23   2, 10|          opoki ciska,~Padły świątynie i gmachy wysokie~W smutne
 24   2, 12|       odnosili łupy,~Bije na Dnieprze i Ossie i w Sali~Żelazne słupy.~ ~
 25   2, 12|              Bije na Dnieprze i Ossie i w Sali~Żelazne słupy.~ ~
 26   2, 13|             cesarza,~Dziwi przepychem i skarby drogimi~Hojnie obdarza.~ ~
 27   2, 14|               srogi,~Był sprawiedliwy i karał swywolę,~Pod nim bezpiecznie
 28   2, 14|          swywolę,~Pod nim bezpiecznie i kmiotek ubogi~Orał swe pole.~ ~
 29   2, 15|        Zdziaławszy tyle dla szczęścia i chwały,~Nieutulony i w ciężkiej
 30   2, 15|        szczęścia i chwały,~Nieutulony i w ciężkiej żałobie,~Płakał
 31   3, 4 |             skarby niezmierne zabiera~I młodego Kazimierza.~ ~
 32   3, 5 |           Natenczas Polskę, bez rządu i zgody,~Trapiły ciosy skupione,~
 33   3, 6 |                   6~Ruś kruszy jarzmo i hołdu się wzbrania;~Tu Czech
 34   3, 7 |      siedlisko możnych niegdyś panów,~I w nim przybytek bogaty,~
 35   3, 7 |         kapłanów,~Wziął drogie skarby i szaty.~ ~
 36   3, 8 |              Tylu klęskami chrześcian i pohańców~Rady państwa poruszone,~
 37   3, 8 |          wysłały posłańców,~By wrócił i wziął koronę.~ ~
 38   3, 9 |          zamkniętym,~Z schyloną głową i w prostym ubiorze~Klęczał
 39   3, 12|              wdowy, państwa urzędnicy~I pospólstwa tłum niezmierny.~ ~
 40   3, 15|              Rusinów granice oczyścił~I kraj kwitnącym zostawił.~
 41   4, 1 |                    1~W żelaznej zbroi i złotej koronie,~Otoczon
 42   4, 2 |           niech nas broń twa wspiera~"I wróci berta, co przemoc
 43   4, 3 |              w zawód chlubny" -~Rzeki i za Szczerbiec Chrobrego
 44   4, 3 |            nie złożę, aż dumę ukrócę~"I wzięte państwa skrzywdzonym
 45   4, 4 |            przyrzekł, spełnił. Czechy i Morawy,~Zbiwszy orężem,
 46   4, 4 |         posiłek ściągnione, rozprasza~I Belę królem węgierskim ogłasza.~ ~
 47   4, 5 |          należyte;~"Niechaj lud mężny i bliski naszemu~"Sam włada,
 48   4, 6 |            Zniknęła z oczu waleczność i sława,~Zgnuśnial król, z
 49   4, 6 |             wojownic~Już nie turnieje i gonitw zakłady,~Lecz uczty,
 50   4, 6 |           zakłady,~Lecz uczty, zbytek i huczne biesiady.~ ~
 51   4, 7 |               świątnicy~Wyrzuca błędy i klątwą zagraża;~Bolesław
 52   4, 10|         podwoje,~Wszędy płacz, trwoga i smutek niezmierny:~Przed
 53   4, 12|               okryty,~Jodła mu cienia i chłodu dodawa;~Na głazie
 54   5, 1 |              swoje przekładać:~"Niech i ja, ojcze - rzekł - idę
 55   5, 2 |        skronie,~Daje mu tarczę, miecz i zbroję złotą,~I mówi: "W
 56   5, 2 |         tarczę, miecz i zbroję złotą,~I mówi: "W kraju obronie~"
 57   5, 3 |       wydziera,~Jeździ na czaty, głód i zimno znosi~I w trudach
 58   5, 3 |             czaty, głód i zimno znosi~I w trudach siły nabiera.~ ~
 59   5, 4 |              zwycięstwami liczył,~Ruś i Pomorzan zhołdował;~A gdy
 60   5, 5 |             ścierpię niesławę narodu~"I podły haracz zapłacę."~ ~
 61   6, 5 |          Wzrastał w siły Leszek Biały~I szedł chlubnym Piastów torem:~
 62   6, 5 |               torem:~Był sprawiedliwy i śmiały,~Zręczny w rycerskich
 63   6, 5 |        Zręczny w rycerskich gonitwach~I szczęśliwy w krwawych bitwach.~ ~
 64   6, 7 |           skromnej siedziała komnacie~I w skromnym była ubiorze:~
 65   6, 9 |         potężnym,~"Bądź sprawiedliwym i mężnym.~ ~
 66   6, 11|               winien sobie, krajowi,~"I co winien Goworkowi."~ ~
 67   7, 1 |              tarczach wojownicy stali~I o przypadkach bitwy rozmawiali~ ~
 68   7, 2 |             ciosy~W równinach Płowcow i w głębi potoków~Krzyżackich
 69   7, 2 |           Leżące konie zabite rycerze~I połamane hełmy i pancerze~ ~
 70   7, 2 |              rycerze~I połamane hełmy i pancerze~ ~
 71   7, 3 |       wypocząć po znojach,~Zdjął hełm i czoło ukazał sędziwe~Skrwawione
 72   7, 3 |           ręce obmył w zdroju czystym~I tuż pod dębem usiadł rozłożystym~ ~
 73   7, 4 |           widowisko~"Skąd nieludności i pustyń przyczyna~"Ścięte
 74   7, 6 |             szyki,~"Tam Litwa niszczy i jeńców zabiera,~"Tu Ruś
 75   7, 6 |           naszych hordy rozpościera:~"I niechętnym dzisiaj książęciem
 76   7, 8 |                 8~Skłania się książę, i wkrótce posłowie~Stawią
 77   7, 8 |              na głowie,~Hożą, rumianą i gładkiego lica~Schyleniem
 78   7, 8 |               wita,~Dziwi się gmachom i o wszystko pyta~ ~
 79   7, 9 |                   9~Przy samym ślubie i oddaniu ręki~Wkoło litewscy
 80   7, 10|               Starcy, mężowie, dzieci i kobiety~Ci, widząc kraj
 81   7, 11|              Złamany wiekiem, trudami i wojny,~"Synu mój, tobie
 82   7, 11|            sędziwa~"Zda wkrótce berło i kraj ten spokojny~Jam musiał
 83   7, 11|         walczyć, ty korzystaj z boju~"I spraw, by Polska zakwitła
 84   7, 12|         utwierdź kraj świętymi prawy~"I w szczęściu Polski szukaj
 85   8, 1 |            burką odziany,~Znosił głód i przykre słoty,~Ugorem stały
 86   8, 1 |          stały obszary,~On bil Niemce i Talary~ ~
 87   8, 2 |               Marsowe;~Oni w zbrojach i przyłbicy,~Sądząc, ze wojować
 88   8, 3 |                byście żyli w pokoju,~"I rycerze, i wieśniacy.~"Niech
 89   8, 3 |            żyli w pokoju,~"I rycerze, i wieśniacy.~"Niech kraje,
 90   8, 4 |       szczęścia zarody,~"Waszą całość i swobody.~ ~
 91   8, 7 |               strzeże,~Obronne baszty i wieże.~ ~
 92   8, 8 |             król po włościach chodził~I nieraz z kmieciem rozmawiał,~
 93   8, 9 |             Wołyń naówczas bezdrożny,~I Lwów, i Halicz przemożny.~ ~
 94   8, 9 |           naówczas bezdrożny,~I Lwów, i Halicz przemożny.~ ~
 95   8, 10|          przodem hufce mnogie.~Korony i skarby drogie.~ ~
 96   9, 3 |            dziw, że tknięci jej cnotą i wdzięki,~Liczne książęta
 97   9, 3 |              wdzięki,~Liczne książęta i rycerze mężne~Chcieli pozyskać
 98   9, 3 |          takiej ręki~Piękną niewiastę i państwo potężne.~ ~
 99   9, 4 |               Pierwszy Ziemowit młody i zuchwały~Rzeki: "Idę z Piastów
100   9, 4 |        zuchwały~Rzeki: "Idę z Piastów i będę jej mężem";~Już licznym
101   9, 4 |            przebiega kraj cały,~Berło i żonę chce zdobyć orężem.~ ~
102   9, 7 |     zadziwienia rozszedl się po sali,~I lubym wstydem dziewica spłonęła.~ ~
103   9, 8 |            swe kraje,~"Obszerną Litwę i kosztowne dary,~"Lecz ci
104   9, 14|             Stali ozdobni przez ubiór i zbroję,~Pierwsi z rycerstwa
105   9, 14|             Pierwsi z rycerstwa Litwy i Polaków,~Brzęcząc, jak gdyby
106   9, 14|          gdyby pszczół wiosenne roje,~I chwiejąc piorą ogromnych
107   9, 16|               Gwoli waszemu szczęściu i potędze~"Ta ręka dzisiaj
108   9, 22|            twierdze, warownie zdobywa~I do poddaństwa wraca buntowmki.~ ~
109  10, 1 |          pogańskie,~Wznosił przybytki i ołtarze pańskie.~ ~
110  10, 2 |              chrztem odbierał światło i zbawienie;~Gdy wśród świętego
111  10, 2 |             Krzyżak zdradliwy~Mieczem i ogniem niszczy polskie niwy.~ ~
112  10, 3 |                Rozsyła wici w powiaty i ziemie;~Ciągnie, ozdobne
113  10, 3 |        Mazowsza z swym ludem gotowym,~I śmiały Witold w pancerzu
114  10, 5 |               Mam mieczów dosyć, lecz i te się zdadzą~"Na karki
115  10, 6 |        cisawego wsiada,~Dobywa miecza i zniża przyłbicę,~Wojsko,
116  10, 6 |             dźwięk zaszczęknął broni,~I ziemia drżała pod tętentem
117  10, 8 |               rycerz znamienity,~Leci i wszystko wywraca i łamie,~
118  10, 8 |               Leci i wszystko wywraca i łamie,~Miał zbroję czarną,
119  10, 8 |           ramię~Nikt go nie wstrzymał i nikt go nie strwożył,~Natarł
120  10, 8 |             strwożył,~Natarł na króla i drzewcem nań złożył~ ~
121  10, 9 |               bieży Oleśnicki dzielny~I jednym cięciem obala rycerza~
122  10, 10|         szczątki rozproszone~W lasach i bagnach znalazły ochronę~ ~
123  10, 12|                 Niech ten, co walczył i mężnie i długo,~"Ostatnią
124  10, 12|              ten, co walczył i mężnie i długo,~"Ostatnią będzie
125  11, 1 |           zawołany:~Był on przed laty i sławnym i bitnym,~Lecz dzisiaj
126  11, 1 |               on przed laty i sławnym i bitnym,~Lecz dzisiaj wiekiem
127  11, 3 |              Ojciec mu wkłada pancerz i przyłbicę~I mieczem trzykroć
128  11, 3 |            wkłada pancerz i przyłbicę~I mieczem trzykroć uderza,~
129  11, 3 |              mieczem trzykroć uderza,~I mówi, oręż mu dając niezmierny~"
130  11, 4 |           Lekko wskoczył na bachmata,~I gdy wesoło wpośród szranków
131  11, 5 |             wsławił czyny walecznymi,~I tak śmiałość jego znano,~
132  11, 5 |              Że w Niemczech, Włoszech i Tureckiej ziemi,~Kiedy go
133  11, 6 |           Zawisza: "Jagiełło wojuje,~"I kraj moj w ciężkiej potrzebie~"
134  11, 7 |              własnych wraca orszaków,~I pod Grunwaldem, i pod Koronowem~
135  11, 7 |           orszaków,~I pod Grunwaldem, i pod Koronowem~Przeważnie
136  11, 7 |           hordy,~Siał wszędy postrach i okropne mordy~ ~
137  11, 8 |           królów w domu swym częstuje~I panów orszak wspaniały,~
138  11, 9 |              Jemu los wojny powierza.~I sam, gdzie Dunaj Gołąbne
139  11, 10|            Gdy ujrzał tureckie hurmy,~I blask księżyca, i męże,
140  11, 10|              hurmy,~I blask księżyca, i męże, i konie,~I wrzask
141  11, 10|               blask księżyca, i męże, i konie,~I wrzask przeraźliwej
142  11, 10|            księżyca, i męże, i konie,~I wrzask przeraźliwej surmy:~
143  11, 10|               poddaje,~Wraca za Dunaj i obozem staje.~ ~
144  11, 12|                           12~"Koń mój i zbroja!" zawołał na sługę,~
145  11, 12|         końska grzywa~Jeży się w górę i na barki spływa.~ ~
146  11, 13|        skraplając łzami,~"O luba żono i kraju!"~Wtem zniża drzewce,
147  11, 13|        drzewce, bodźcem konia zwiera,~I samotrzeci na tłumy naciera.~ ~
148  11, 14|               orzeł wpośród pancerza,~I blask oręża, i postać zuchwała~
149  11, 14|              pancerza,~I blask oręża, i postać zuchwała~Zdziwieniem
150  11, 16|                gdy już słabiej włada,~I nikną siły mdlejące,~Z okropną
151  11, 16|           wrzawą mściwy Turczyn wpada~I topi mieczów tysiące -~Poległ,
152  12, 2 |              hordy Tamerlana,~Przybył i witał tkliwym uściśnieniem~
153  12, 5 |               liczył,~Stracił Witolda i, po ojca zgonie,~Tron odziedziczył.~ ~
154  12, 7 |             stolicy,~Jako przed swoim i królem, i panem~Pomorzan,
155  12, 7 |            Jako przed swoim i królem, i panem~Pomorzan, Wołoch i
156  12, 7 |              i panem~Pomorzan, Wołoch i Multan lennicy~Bili kolanem.~ ~
157  12, 8 |               jak król ten był możnym i śmiałym,~Troskliwy o swą
158  12, 8 |                Troskliwy o swą całość i obronę,~Naród węgierski
159  12, 9 |           Bizancjum się chwieje,~Rzym i świat cały w nim jednym
160  12, 12|          tylko panować,~A żądze slawy i podbić zawody~Umiał hamować.~ ~
161  12, 14|                      14~Przemógł Rzym i glos chrześcijańskich panów,~
162  12, 15|        leciały~Postrach, okropne rany i śmierć blada,~A każdy, co
163  12, 16|              spahy z okropnymi głosy,~I topią w czoło, z hełmu obnażone,~
164  12, 17|               jęk smutny wydaje,~Lecz i po zgonie twarz srogim wyrazem~
165  12, 18|         pierwszej życia porze~Błysnął i zginął.~
166  13, 2 |             smutne bezkrólewie głoszą~I bratu berło ze łzami odnoszą.~ ~
167  13, 4 |            Polsce nie sprzyja,~Z Elby i Renu posiłkami wsparty,~
168  13, 4 |       zagniewany świetny bułat bierze~I mężne w pole wywodzi rycerze.~ ~
169  13, 5 |            pod nim biegun wiatronogi,~I słońce gaśnie, i dmie wicher
170  13, 5 |          wiatronogi,~I słońce gaśnie, i dmie wicher srogi.~ ~
171  13, 7 |            pod srogimi ciosy,~"Ty żyj i czuwaj nad królestwa losy. "~ ~
172  13, 8 |             kule przez powietrze lecą~I w pysznych gmachach srogi
173  13, 9 |             oddają.~Pomścił lud ucisk i krzyżackie zbrodnie,~I złączon
174  13, 9 |          ucisk i krzyżackie zbrodnie,~I złączon z Polską, żył odtąd
175  13, 10|        bałtyckich słowiańskie narody,~I ci, co piją mętne Dniepru
176  13, 11|            synów w wieku już dorosłym~I siedem córek nadobnych.~
177  13, 12|              stanęli,~Hospodar Wołoch i ci, co Pomorze,~I co Mazowsze
178  13, 12|              Wołoch i ci, co Pomorze,~I co Mazowsze dzierżeli;~Za
179  13, 12|            świetne poselstwo przybywa~I Władysława na tron czeski
180  13, 13|          słynęło,~Czechy, Śląsk żyzny i Węgierska ziemię~Pod berło
181  14, 1 |                    1~Już był Carogród i krainę Tracką~Zdobył orężem
182  14, 2 |         Chrześcijaństwo,~Poszły Ateny i Cezarów plemię~W ciężkie
183  14, 4 |                      4~Ufny w lenniku i pewien przymierza,~Do Wołoszczyzny
184  14, 5 |               Tam król, gdzie bezdróż i skał stromych ściany,~Wiódł
185  14, 6 |          zważa~Huk go raptowny trwoży i zdumiewa,~Walą się z trzaskiem
186  14, 7 |                     7~Na próżno hełmy i zbroje staliste,~Wyniosłe
187  14, 7 |           tłumami łomy gałęziste~Męże i konie.~ ~
188  14, 8 |                      8~Co więcej łozy i trawę i dęby~Zdradne Wołochy
189  14, 8 |              8~Co więcej łozy i trawę i dęby~Zdradne Wołochy wkoło
190  14, 9 |             zamieszaniu wśród zgiełku i krzyków~Próżno głos wodzów
191  14, 11|             młodzi,~W pośrodku bębnów i trąb kotłów wrzawy,~Na zdrajców
192  14, 12|               daje,~Grzebie poległych i czwartym obozem~Nad Prutem
193  14, 14|                    14~Pod nim Tatarów i Turków zapędy~Aż po Wisłokę
194  15, 1 |               węzłem spoił dwa narody~I Ojca liczne potwierdził
195  15, 2 |            niezgody~Wzniecił swą dumą i państwo zakłócił,~Iwan car
196  15, 2 |         naszych swą korzyść postrzega~I liczne zamki na Litwie ubiega.~ ~
197  15, 3 |              sułtan bułat zakrzywiony~I w dowód że mir zostanie
198  15, 3 |          strumień wody zlewał,~Pił ja i srogie przekleństwa wyziewał.~ ~
199  15, 4 |             prokopskiego cara,~Zbity, i wojsko i dzieci utraca.~
200  15, 4 |    prokopskiego cara,~Zbity, i wojsko i dzieci utraca.~Zmiennej
201  15, 6 |            dzielnym,~Gliński go ściga i gnębi, i znosi,~Wraca już
202  15, 6 |             Gliński go ściga i gnębi, i znosi,~Wraca już król był
203  15, 6 |             wojownika,~Ściska za rękę i oczy zamyka.~
204  16, 1 |          Gliński, znajomy z zwycięstw i niecnoty,~Liczył dni smutne
205  16, 2 |                   2~Na czoło, wiekiem i troski zorane,~W nieładzie
206  16, 2 |          nachyloną wspierał,~Wzdychał i żale głębokie wywierał.~ ~
207  16, 3 |              nim wzór cnoty, wdzięków i urody,~Nadobna córka nieodstępna
208  16, 3 |              żyje,~W nich zorzę życia i piękność swą kryje.~ ~
209  16, 4 |            Rzekła - daj folgę smutkom i boleści;~"Długo na ręku
210  16, 4 |             twym ciążą kajdany,~"Lecz i w więzieniu nadzieja się
211  16, 5 |           zgryzoty toczy me sumienie~"I sen oddala z powiek zmordowanych;~,
212  16, 6 |         laurów jeszcze byłem chciwy,~"I te mi podał los zawsze życzliwy.~ ~
213  16, 7 |            ostatki,~"Porżnięte dzieci i nieszczęsne matki.~ ~
214  16, 11|               Widok braterskich Orłów i Pogoni~"Nie zdołał zmiękczyć
215  16, 12|              serce srogie widowisko,~"I twarz się łzami zalała rzewnymi.~"
216  16, 13|        zdradliwie;~"On żal mój ciężki i powrót do cnoty~"Zdradą
217  16, 13|               krwią się moją zmazał,~"I w tych okowach na więzienie
218  16, 14|     przetrwałem;~"Nie dla mnie słońce i gwiazdy świeciły,~"Ciemność,
219  16, 14|             krew się w żyłach ścina,~"I straszna śmierci zbliża
220  16, 16|         twoich groby,~"Lubych rodaków i przyjaciół tkliwych,~"Mnie
221  16, 17|           Bodajby zgon mój, pełen mąk i trwogi,~"Okropnym został
222  16, 17|         poszedł moich czynów śladem;~"I cóż, że zdrajca hańbę swą
223  16, 18|              zginął Gliński, wyniosły i śmiały,~Gdyby nie pycha,
224  17    |                               ZYGMUNT I~ur. 1467,1506-1548~Śpiew
225  17, 1 |         chciały Polsce dni szczęśliwe~I przyćmiony blask oręża:~
226  17, 1 |            Gdy mu dowodzi mąż dzielny i prawy.~ ~
227  17, 2 |             zdradził,~Wywołał z kraju i imię zagładził.~ ~
228  17, 3 |            krocie, pustoszy ich kraje~I z świetnym łupem przed Zygmuntem
229  17, 5 |                                     5~I ty, coś naród pogromił zdradziecki,~
230  17, 5 |               Mężny Jerzy Radziwille,~I Boratyński, i ty Kamieniecki,~
231  17, 5 |             Radziwille,~I Boratyński, i ty Kamieniecki,~I ty, coś
232  17, 5 |         Boratyński, i ty Kamieniecki,~I ty, coś w niewielkiej sile~
233  17, 6 |             wam zbroje, okazałe konie~I wkładał łańcuchy złote;~
234  17, 8 |          pustynie,~Wznoszą się gmachy i Pańskie świątynie.~ ~
235  17, 10|               wzniósł szanowne dłonie~I z płaczem włożył koronę
236  17, 11|          sędziwy, lecz o kraju całość~I o sławę jego dbały,~Chcąc
237  17, 11|          błonie,~Pyszne w lud dzielny i oręż, i konie.~ ~
238  17, 11|          Pyszne w lud dzielny i oręż, i konie.~ ~
239  18, 2 |     osłabionym -~"Siądź przy mym łożu i weź wdzięczną lutnię,~"Śpiewaj
240  18, 2 |              wsławionym~Siadł giermek i tak zaczął nucić smutnie:~ ~
241  18, 4 |               w nieprzyjaciół szyki,~"I mężny rycerz dostał się
242  18, 5 |               srogimi obciążył okowy~"I do czarnego wtrącił go więzienia,~"
243  18, 7 |         dziele~"Okazałeś się odważnym i zdolnym,~"Weź hełm i pawęż,
244  18, 7 |         odważnym i zdolnym,~"Weź hełm i pawęż, stań na wojsk mych
245  18, 8 |               niewiary,~"Dopada konia i skrycie uchodzi.~ ~
246  18, 9 |               słodkie pienia słyszy,~"I głos kapłana, i organów
247  18, 9 |              słyszy,~"I głos kapłana, i organów brzmienie.~ ~
248  18, 11|               nieznane,~"Ogląda króla i ojczyste progi.~ ~
249  18, 12|       przywiódł tłumy nieprzejrzane,~"I on pod Orszę z dzielnym
250  18, 14|        ostrymi,~"Wszędzie krew płynie i trzewia się wleką.~ ~
251  18, 16|          konie,~"Brał jeńców, mieczem i ogniem wojował.~ ~
252  18, 17|               17~"Wraz hetman z Litwą i królewskim dworem~"Szedł
253  18, 17|       Koczując, pola zalegał taborem~"I straszliwymi odzywał się
254  18, 20|          zuchwałym,~"Podrzucił w górę i schwycił buławę,~"Cześć -
255  18, 20|               zniewieściałym!~"Idźcie i dzielnie poczynajcie sprawę!~ ~
256  18, 21|            swym zapale~"Połamał szyki i krocie wytępił.~ ~
257  18, 23|       potykali butni;~Lecz porą nocną i pieniem znużony,~Pochylił
258  18, 23|               znużony,~Pochylił głowę i usnął na lutni.~
259  19, 2 |           młodemu dał za przyjaciela~"I za broni towarzysza;~"W
260  19, 5 |              ród smętny, wśród płaczu i łkania,~Do ostatniego wiedli
261  19, 6 |             dzielnym szturmem wzięty,~I dumny Wołoch, pod jarzmo
262  19, 7 |              bronił, swobody szanował~I wściekły rokosz powagą hamował.~ ~
263  19, 8 |               stali~Buńczuk chorągwie i sajdaki perskie~O twardą
264  19, 8 |             Dalej kirysnik w misiurce i zbroi~Wjechał na koniu do
265  20, 1 |             uroczystym:~Poważny senat i święte kapłany,~I stan rycerski
266  20, 1 |               senat i święte kapłany,~I stan rycerski z bułatem
267  20, 4 |             Wasila~"Po trzykroć gromi i Ulę mu bierze;~"Pod Newlem
268  20, 7 |          pruskiego do przysięgi wzywa~I do wyznania wiernego poddaństwa.~
269  20, 7 |               skrytej trwogi,~Klęknął i króla uścisnął za nogi.~ ~
270  20, 8 |           Pruskie, tę ziemię obfitą,~"I na znak hołdu tym mieczem
271  20, 8 |           uderzam.~"W nagrodę własnej i przodków twych cnoty~"Od
272  20, 9 |        przydatnym dobru powszechnemu~"I wspólnych z nami miej nieprzyjaciel!;~"
273  21, 1 |            ciężkim żalu: wszędy płacz i jęki,~I smutnych dzwonów
274  21, 1 |            żalu: wszędy płacz i jęki,~I smutnych dzwonów przeraźliwe
275  21, 2 |                     2~To martwe ciało i ten kir śmiertelny~Wszystkim
276  21, 2 |             dzielny~Polskę powiększał i wsławiał;~Wspominał każdy
277  21, 3 |             Walezy z brzegów Sekwany,~I Jan, król szwedzki, i książę
278  21, 3 |        Sekwany,~I Jan, król szwedzki, i książę rakuski,~Lecz o chęciach
279  21, 3 |              swoje roznieca pochodnie~I rzeź gotuje, i okropne zbrodnie.~ ~
280  21, 3 |              pochodnie~I rzeź gotuje, i okropne zbrodnie.~ ~
281  21, 4 |              4~Wtenczas poważny cnotą i latami~Firlej przed szyki
282  21, 5 |           ciężkich dzwonów brzmienie,~I ludu radość, i kapłanów
283  21, 5 |             brzmienie,~I ludu radość, i kapłanów pienie.~ ~
284  21, 7 |              koma natychmiast dosiada~I samotrzeć w nocnej ciszy,~
285  21, 9 |           berłem, co Piastowie mieli~"I ich następcy ze sławą dzierżeli.~ ~
286  21, 10|              10~"Jeszcze czcze blaski i bogactwa świetne~"Wpośród
287  21, 10|      znachodzą,~"Znajdziesz lud wiemy i dusze szlachetne,~"Co ci
288  21, 11|           króla przelęknienie,~Uderza i krwią własną się oblewa:~"
289  21, 11|        strumienie~"Stwierdzą me słowa i będą dowodem,~"Z jakim,
290  22, 1 |                     1~Uczą nas dzieje i obraz niesprzeczny~Ciągłych
291  22, 1 |              waleczny~Umie być wodzem i panem.~ ~
292  22, 2 |              wkroczył do Litwy,~Rewel i Ryga wojskiem oblężone,~
293  22, 4 |                                    4~"I mnież to - rzecze - mnie,
294  22, 6 |             prochy ciska lont tlejący~I gubi niemęskie grono.~ ~
295  22, 8 |              się więcej dzielną cnotą~I czyny wsławi świetnymi.~ ~
296  22, 9 |                  9~Już dziełem męstwa i wojennej sztuki~Potocki,
297  22, 9 |             Potocki, Uświata, Rewela,~I najeżone spiżem Wielkołuki~
298  22, 10|              Radziwiłł, niosąc śmierć i spustoszenie,~Nad ogromną
299  22, 13|              nauki, daje prawa święte~I szczęście państwa gruntuje.~ ~
300  22, 15|             złote,~Przestępstwu srogi i nieubłagany,~Korzył dumę,
301  22, 16|              pogrążon w swych wadach,~I możne państwo na przyszłość
302  22, 17|         zawodu~Skończył dni szczęścia i chwały.~
303  23, 1 |            Kto kraj swój wspiera radą i orężem.~ ~
304  23, 2 |           brzegach kwiecistej Sekwany~I kędy Erydan płynie,~Od muz
305  23, 2 |               znoju,~Radził w senacie i zwyciężał w boju.~ ~
306  23, 3 |             Stefan wodza, przyjaciela~I wierną pomoc znajduje.~Nie
307  23, 4 |         szturmach z nimi się naradzał~I o szyków rozstawieniu;~Przy
308  23, 5 |              Świetną cnotami, wdzięki i urodą,~"Niech piękność męstwa
309  23, 6 |               wizerunki,~Zdobyte lupy i świetne rynsztunki.~ ~
310  23, 7 |             śmiałe puszcza się zawody~I na skroń wdziewa przyłbicę:~
311  23, 7 |               Zygmunta orężem popiera~I świetne pole do sławy otwiera.~ ~
312  23, 8 |               swoich, zachęca, uderza~I zwycięża przeciwnika;~Wzięty
313  23, 11|            wymową słuchaczów zadumiał~I, tron szanując, prawdę mówić
314  23, 13|          Wzięte szturmem możne grody,~I Wołoszczyzna, przezeń zhołdowana,~
315  23, 14|             muzy czynom pełnym chwały~I cnotom jego zaginąć nie
316  24, 1 |               osobiste,~Burzyli pokój i prawa ojczyste.~ ~
317  24, 4 |        chorągwie wśród Moskwy rozbija~I więzi cary zwalczone;~Świat
318  24, 6 |              wesprzeć tron zachwiały,~I do Guzowa przybywa,~Tam
319  24, 7 |                Gdzie spojrzysz, jedne i szyki, i bronie,~Też same
320  24, 7 |             spojrzysz, jedne i szyki, i bronie,~Też same Orły, też
321  24, 8 |               zapał zawziętych hamuje~I nie w jednym łzy wyciska.~
322  24, 8 |              Mścić się krzywd naszych i swobód zgwałconych."~ ~
323  25, 1 |             Jechał Sieniawski odważny i smutny,~W błyszczącej zbroi
324  25, 1 |           smutny,~W błyszczącej zbroi i na śnieżnym koniu.~ ~
325  25, 2 |                  2~Maj właśnie drzewa i kwiaty rozwijał,~Księżyc,
326  25, 2 |        roztoczony,~O srebrne skrzydła i hełm się odbijał,~Lecz rycerz
327  25, 3 |      Niebieskie oczy serce mu zraniły~I swą srogością pokoju zbawiły;~
328  25, 4 |           kamieniu~Herb Żółkiewskiego i rdzy krwawej znaki.~ ~
329  25, 5 |                            5~Zdjął go i na tak tkliwe widowisko~
330  25, 5 |              walk pobojowisko,~Usiadł i takie zaczął rymy śpiewać:~ ~
331  25, 6 |                     6~"Cecorskie pola i wy głuche lasy,~"Co na wierzchołkach
332  25, 8 |            hetmanem zostać z rycerza~"I świetnym pułkom przewodzić
333  25, 8 |          rozszerza,~"Podbiłeś państwa i już Moskwę wziąłeś.~ ~
334  25, 12|             12~"Królu! narodzie wolny i potężny!~"Wiodęć ród carów
335  25, 16|                Obóz mu cały wśród łez i rozpaczy~"Wyniósł grobowiec
336  25, 16|           rozpaczy~"Wyniósł grobowiec i zwłoki w nim schronił;~"
337  25, 16|               Na nim ten napis śmierć i cnotę znaczy:~"On piersi
338  25, 17|                skronie mu wieńczyłeś~"I włos zsiwiały na pracach
339  25, 18|              wodza ofiary nie złozę,~"I pól cecorskich trupem nie
340  25, 19|            lub zgubą;~Dotrzymał słowa i laurem wieńczony~W ogromnym
341  25, 20|               przyszedł pędzić chwile~I laur na mirtu gałązkę zamienić.~
342  26, 1 |              Batory na Moskalów godzi~I litewskie pułki zbiera,~
343  26, 5 |           bitnym Szwedom zadał~Odwagą i zręcznym szykiem.~ ~
344  26, 7 |              okręty,~Zwycięża, bierze i pali.~ ~
345  26, 8 |          rzędem turkusowym,~Temu hełm i kolcze zbroje.~ ~
346  26, 9 | Niepowściągniętym gniewem się zapalał~I umiał karać surowo.~ ~
347  26, 10|        zwycięża:~Turczyn, Szwed mężny i Moskwa doznała~Dzielności
348  26, 11|               w wielkim człeku~Męstwo i zdobyte kraje,~Ucząc zwycięstwa,
349  26, 11|       zwycięstwa, nie postrzega wieku~I piękną rękę mu daje.~ ~
350  26, 12|    Chodkiewicz przy pięknej dziewicy,~I kapłan wiąże im dłonie.~ ~
351  26, 13|               ciągnie sułtan wschodni~I nad brzegiem Dniepru staje.~ ~
352  26, 14|             łzach małżonkę swą ściska~I wsiada na knń i znika.~ ~
353  26, 14|            swą ściska~I wsiada na knń i znika.~ ~
354  26, 15|              Juczne wielbłądy, działa i lud tłumny~Posępnym ćmiły
355  26, 17|            Próżno Karakasz przykładem i głosem~Do rzezi hordy zagrzewa,~
356  26, 18|           Chodkiewicz, złaman trudami i laty,~Do namiotu wodze zbiera.~ ~
357  26, 19|                  19~Stał hetman polny i rotmistrze dzielne,~Gdy
358  26, 21|         buławę oddaje,~Ściska za rękę i kona.~ ~
359  27, 1 |               nad Dnieprem, nad Donem i Dźwiną,~Dzielni hetmani.
360  27, 2 |      mocarstwa bojary~Panem go głoszą i, podnosząc dłonie,~Hołd
361  27, 3 |               z wojskiem bitny książę~I wszędy zemstę i strach blady
362  27, 3 |          bitny książę~I wszędy zemstę i strach blady sieje.~ ~
363  27, 4 |         kładzie tamy~Wiaźma, Nowogród i Siewierz zdobyte;~Już setne
364  27, 4 |        owierają bramy,~Już nurty Donu i Wołgi przebyte.~ ~
365  27, 5 |        okropne pożogi,~Rozbite wojska i zniszczone kraje,~Wtenczas
366  27, 6 |                6~Z równym on blaskiem i szczęściem wojował,~Gdy
367  27, 6 |     nieprzyjaciel, naród go szanował,~I miecz zakreślał Królestwa
368  27, 7 |                    7~Uwalnia Smoleńsk i zwycięstw swych blaskiem~
369  27, 7 |            Możajskiem~Okrywa wojskiem i Orły białymi.~ ~
370  27, 8 |                Zawarł w obozie skarby i lud mnogi~I tam ściśnięty
371  27, 8 |             obozie skarby i lud mnogi~I tam ściśnięty z wojskiem
372  27, 8 |      ściśnięty z wojskiem się poddaje~I broń swą rzuca pod zwycięzców
373  27, 9 |         śmiały~Po dwakroć gromi Turki i Tatary,~I mieczem pokój
374  27, 9 |         dwakroć gromi Turki i Tatary,~I mieczem pokój zabezpiecza
375  27, 11|       obrócone oczy~Na przepych zbroi i pereł i złota;~Wesoła młodzież
376  27, 11|             Na przepych zbroi i pereł i złota;~Wesoła młodzież zręcznie
377  27, 11|              toczy,~Wypuszcza strzały i dziryty miota.~ ~
378  27, 14|               dzisiaj, będzie świetną i szczęśliwą!"~ ~
379  27, 15|           rycerstwa, turnieje, zawody~I hożych dziewic wdzięki ujmujące?~ ~
380  28, 2 |                   2~Nasza to chciwość i nieludzkie kary~Zburzyły
381  28, 5 |                                     5~I Brandenburczyk, niepomny
382  28, 6 |         przygody~Okazał umysł odważny i stały;~Ani go klęski, rycerstwa
383  28, 7 |              Choć król, jak żołnierz, i walczył, i ścigał,~Przez
384  28, 7 |              jak żołnierz, i walczył, i ścigał,~Przez trzy dni toczył
385  28, 8 |         Wszędzie, jak piorun, błyskał i uderzał,~Ni męstwu jego
386  28, 9 |             Przeważnie walczył Szwedy i Kozaki,~Odzyskał Prusy,
387  28, 14|           chlubnym uznaje,~"Król wasz i ojciec, dzieci ulubione,~"
388  28, 15|              w nieprzyjaciół godził,~"I żem ja z pola bojów zapalczywych~"
389  29, 1 |            Zyskał odważny młodzieniec~I w szlachetnym poległ zgonie.~ ~
390  29, 2 |           rozlegał;~Rzuca rolnik pług i rolę,~Wszędzie hoże wiodą
391  29, 3 |                3~Syt wieku, szczęścia i sławy,~Mikołaj wojsku przewodził:~
392  29, 3 |              przewodził:~Gdy jęk ludu i mord krwawy~Do uszu jego
393  29, 3 |             jego dochodził,~Westchnął i twarz mu sędziwą~Łez potok
394  29, 3 |       Wspomniał na młodość szczęśliwą~I na wiek swój nieużyty.~ ~
395  29, 4 |             nagradza,~Zdolny do konia i broni.~Niechętnie Potocki
396  29, 4 |                Męstwo łączył do urody~I drżał na wspomnienie boju.~ ~
397  29, 5 |      piersiami,~"Bądź godnym przodków i siebie.~"Wiedz, że w każdej
398  29, 7 |                      7~Elżbieta młoda i hoża,~Wierna miłości i chwale,~
399  29, 7 |          młoda i hoża,~Wierna miłości i chwale,~Twarz miała świeższą
400  29, 8 |             tchnienie~"Poświęcę tobie i chwale."~ ~
401  29, 10|                      10~Lecz już trąb i kotłów wrzawa~Zgromadza
402  29, 10|              powstawa,~Wszędzie hełmy i pancerze,~Dziedziniec, bramy
403  29, 10|          pancerze,~Dziedziniec, bramy i wieże~Zewsząd okrył lud
404  29, 13|           Łzami skraplają twarz bladą~I, otarłszy ze krwi blizny,~
405  29, 14|       zielonej~Zwłoki rycerza złożyli~I na wstędze krwią zbroczonej,~
406  29, 15|        potężny,~Niech, jak ty, walczy i ginie.~
407  30, 2 |         szyszaku,~Jeździł na podsłuch i czaty,~Acz młody, w bitwach
408  30, 3 |          zaślubić piękną Kobierzyckę,~I rzekł do mej przy rozstaniu~,
409  30, 4 |                 4~Na Ukrainie ochoczy i śmiały~Przyszedł pod Monasterzyska,~
410  30, 4 |         piersi wpadł pierwszy na wały~I gdy wszędy mieczem połyska,~
411  30, 5 |               Okryty burką, w słotach i niewczasach~Trawił w boju
412  30, 5 |         niewczasach~Trawił w boju dni i nocy,~A żona słysząc, jak
413  30, 7 |              lotem~Tu Szwedów schodzi i gromi nad Sanem,~Owdzie
414  30, 8 |           Pomorze, najezdników płoszy~I kraj ten ogniem i mieczem
415  30, 8 |              płoszy~I kraj ten ogniem i mieczem pustoszy~ ~
416  30, 10|             się ludy, jak odwaga męża~I nieprzyjaciół, i burze zwycięża.~ ~
417  30, 10|          odwaga męża~I nieprzyjaciół, i burze zwycięża.~ ~
418  30, 11|                Tam Rakoczego uśmierza~I, nigdy mściwej nie składając
419  30, 12|        przybył do Warszawy,~W rysiach i bisiumej szacie,~Prowadził
420  30, 12|              łupy, jeńców znakomitych~I sto piętnaście chorągwi
421  30, 13|         wydarte,~W twarzach postrzały i głębokie szramy~Świadczyły
422  30, 14|            Kiedy nad Dnieper przybywa~I mieczem bunty uśmierza koszowych,~
423  30, 15|                 Lecz widział Polak że i bez buławy~Można zwyciężać
424  30, 15|            bez buławy~Można zwyciężać i dobić się sławy.~ ~
425  30, 16|                rząd na nim wspaniały,~I obok tarczy buzdygan bogaty,~
426  30, 17|            słowa~"Kto kraj swój kocha i Boga się boi,~Ma szablę,
427  31, 2 |             dzielnych koniach powiaty i ziemie.~ ~
428  31, 3 |             gdyby lud walczyć gotowy,~I rżenie koni, i gwar tłumnej
429  31, 3 |        walczyć gotowy,~I rżenie koni, i gwar tłumnej mowy.~ ~
430  31, 5 |           majątek;~Już go z okrzykiem i radosną zgodą~Pomimowolnie
431  31, 6 |               Król lubą matkę ogląda,~I klęka przed nią i z czołem
432  31, 6 |             ogląda,~I klęka przed nią i z czołem schylonym~Błogosławieństwa
433  31, 6 |               jej żąda;~Ona go ściska i łzami oblewa~I tym słowy
434  31, 6 |              go ściska i łzami oblewa~I tym słowy milczenie przerwa.~ ~
435  31, 8 |            nas, korzyć dumę wyuzdaną~"I zachować pokój w domu.~"
436  31, 9 |           doznawał;~Turczyn Kamieniec i Podole bierze,~Spisek na
437  32, 2 |                Płonęły miasta pożarem i dymem,~Kiedy Sobieski z
438  32, 4 |            ubiegało,~Świetnych potęgą i licznym orszakiem;~Ci rodem,
439  32, 7 |             Jana,~"Ratuj! - zawołał - i Wiedeń, i państwo!"~To mówiąc
440  32, 7 |          Ratuj! - zawołał - i Wiedeń, i państwo!"~To mówiąc z płaczem
441  32, 9 |           pędem wojsko Polaków uderza~I szablą wpośród nieprzyjaciół
442  32, 10|            tłumy rycerstwo skrzydlate~I Mahometa chorągiew wydziera,~
443  32, 10|      chorągiew wydziera,~Zdobywa obóz i łupy bogate,~A Wiedeń bramy
444  32, 12|             dworacy,~Szata ich złotem i perłami szyta,~Przy królu
445  32, 14|          zapłaty:~W każdym przymierzu i w każdej wyprawie~Nie widział,
446  32, 14|             Nie widział, tylko zawody i straty.~ ~
447  32, 15|           znów chowa,~Zgromadza głazy i świetne ozdoby~I wznosi
448  32, 15|      Zgromadza głazy i świetne ozdoby~I wznosi pyszne gmachy Wilanowa.~ ~
449  32, 17|               oświeca promieniem,~Tak i on dzielniej wzniósł sławę
450  33, 1 |                     1~Spomiędzy bojów i gradów ognistych,~Wierna
451  33, 4 |              Których był niegdyś dumą i ozdobą:~Okryte orły, zbroje
452  33, 9 |          młodzież z wozu ciężar drogi~I wnosi wpośród grzmotu dział
453  33, 11|            ofiary, prace bez nagrody,~I zamiast słodkich nadziei
454  33, 13|      Wdzięczni ziomkowie, ceniąc zgon i życie,~Nie dadzą wiekom
455  33, 14|            zgubione,~Runąłeś z koniem i z orężem w dłoni~W nurty
456  33, 15|                co walczył bez trwogi~"I żył bez skazy."~ ~