Part
1 Czy| zdają, chociaż już dawniej były. A że ludzie pospolicie
2 1| O wiarach, jakie były w Polszcze~Najpierwsza wiara
3 1| wieków; lecz że w Polszcze były prawa ostre dawnymi czasy
4 2| dawna do Polski wprowadzone, były w wielkim szacunku. Te zaś
5 2| niektórych miastach, że były szkoły pijarskie i jezuickie;
6 2| admonicji, ale prosto karane były ekskluzją z przydatkiem,
7 2| wszystkich obojej płci pospolite były: Różańcowe, Szkaplerzne,
8 2| Różańcowe i Szkaplerzne bractwa były najludniejsze; z trudna
9 2| z córkami swymi widywane były często na różańcu, siedzące
10 2| które oznaczały Ojcze nasz, były większe, te które oznaczały
11 2| oznaczały Zdrowaś Maria, były mniejsze, ażeby mówiący
12 2| Oba końce sznurku wraz były ujęte znaczniejszymi paciorkami,
13 2| dominikanie. Prowadzone były z kościoła dominikańskiego
14 2| Obowiązki tego bractwa były: pościć środy na maśle i
15 2| który się w nim zapleniał. Były to dwa kawałki sukna wyszyte,
16 3| nowenny, septenny i quindenny. Były to posty poprzedzające albo
17 3| prawdziwie pobożne, drugie były obłudnice, zwadliwe, plotuchy,
18 3| razem do jednego kościoła i były tak uparte, że jedna drugiej
19 3| dni oznacza.~Groby robione były w formę rozmaitą, stosowaną
20 3| wszystko.~Pomienione jasełka były to ruchomości małe, ustawione
21 4| miały. Potrawy dla nich były te same co rodziców. Odzież -
22 4| przestronnymi; i te szubki były jednakowego kroju tak dla
23 4| Panów wielkich córki uczone były tego wszystkiego w domu
24 4| swawolą jaką popełnili, były: niedopuszczenie jedzenia
25 4| nauk dopiero wyliczonych były nadto: nauka matematyki
26 4| Augusta III. Te nauki nie były wolne: każdy student, który
27 4| czym patrzeć.~Te Ewangelie były niezłym zyskiem dla ubogich
28 4| punktualnie corocznie oddawane były, nie pytając się, od kogo
29 4| bodźcem do nauki. Te zaś były następujące: dyktator, imperatores,
30 4| dyktatorem, której to godności te były przywileje - pierwszy: ławka
31 4| z urzędu zrucono.~Takie były sposoby przychęcania młodzieży
32 4| W biegu szkolnych nauk były dwa dni w każdym tygodniu
33 4| szkolną utrudzonego; a te dni były wtorek i czwartek, i to
34 4| Zabawy na rekreacji zwyczajne były: piłka i palcat, których
35 4| zabawą podczas rekreacji były kije, zwane palcatami, w
36 4| tedy palcaty u studentów były w najczęstszym używaniu
37 4| najmocniej konstrukcji i łaciny. Były to repetycje, czyli powtarzania
38 4| syntaktyce i poetyce, które były rozmowy wierszem lub prozą
39 4| Sejmiki: Sejmiki w retoryce były to mowy także przez profesora
40 4| patra retoryki. Te dialogi były reprezentacje tragiczne
41 4| przez profesorów oddane, były losami studentów przyszłej
42 4| prerogatywami zaszczycone były, a przynajmniej nigdy mi
43 4| jezuickie i akademickie, jakie były w Poznaniu, nigdy tam między
44 4| młodzież udawała. Te zaś stany były i są po dziś dzień: stan
45 4| służył za dyrektora. Lecz to były przypadki, nie zwyczaje.
46 5| Wdowy bogate i wielkie panie były to ich obłowem, których
47 5| języków, jakie w kraju polskim były w używaniu, mieć swoje subiekta;
48 5| tej tak sławnej misji bite były kopersztychy: Sikorski stoi
49 5| samymi regułami rządzone były co i młódź misjonarska,
50 5| wszystkich w kupie; jej gatunki były: filozofia, teologia moralna
51 5| krótkości nie zaniedbam. Były więc zakony następujące:~
52 5| nawet podczas żniwa, aby nie były karane, gdyby niespodzianym
53 5| nazywano je czernicami; te były na kształt naszych tercjarek,
54 5| nazywano je czernicami; te były na kształt naszych tercjarek,
55 5| fioletowego. Jakie te jego zasługi były, pewności nie mam, słyszałem
56 6| dwoista palestra służyła, były te: asesoria koronna i litewska,
57 6| prawujących się sprowadzone były. Kiedy szło o granice między
58 6| której był przyjacielem.~Te były źródła ordynaryjne, z których
59 6| otwórz drzwi!" Te jeżeli były wtenczas otwarte, woźny
60 6| Na to wszystko zatkane były oczy i uszy, a sentencja
61 6| rzeczy jeszcze przed funkcją były ułożone i na podczciwość (
62 6| Dekreta trybunałów koronnych były, mianowicie między mocnymi,
63 6| niesione lub z niego znoszone były.~Prezydentowi i marszałkowi
64 6| niesione lub z niego znoszone były.~Prezydentowi i marszałkowi
65 6| obrażające, sądzone i karane tu były. Likwidowały się przed tąż
66 6| i pokosztować obowiązane były.~Trafiło się, że towarzysz
67 6| od dwóch kadencji zwane były półroczkami.~Sądy grodzkie
68 6| poznańskim i kaliskim tylko były trzy grodzkie sądy, w Poznaniu
69 6| dysponował sentencją. W Wschowie były trzecie grodzkie sądy, dependujące
70 6| ziemskie z postanowienia swego były wyższe od grodzkich i mocja,
71 6| O torturach~Tortury były używane w sprawach gardłowych,
72 6| uwalniało od śmierci, jeżeli te były dokładne, przecięż go w
73 6| inkwizycje świadków; jeżeli te były mocne, winowajcę śmiercią
74 6| stracony. Jeżeli podobieństwa były mocne, a winowajca tortury
75 6| które brano na tortury, były albo włóczęgowie, albo poddani
76 6| niejednostajnych w wyznaniu winy były powtarzane do trzeciego
77 6| agentów wychodzące, droższe tu były niż w innych sądowniach;
78 6| cyców.~Metryki w Koronie były dwie: większa i mniejsza;
79 6| jednakowy i same pieczęci równe były sobie w ogromności. Pieczęci
80 6| tego metryki pomienione były aktami publicznymi; wolno
81 6| królewskiej, na imię której były wyciągane, ale szły do szkatuł
82 6| Referendarskie i kanclerskie sądy były ostatnią instancją; dekret
83 6| asesoria i referendaria były sądem najwyższym, jako królewskim,
84 6| nuncjaturskie mało mniejszej były reputacji i zysku dla patronów
85 6| zewsząd - sądy nuncjaturskie były konsyderowane między najpierwszymi
86 6| nuncjaturskie mało mniejszej były reputacji i zysku dla patronów
87 6| zewsząd - sądy nuncjaturskie były konsyderowane między najpierwszymi
88 6| żyjące do tych także sądów były pociągane; co czyniono nie
89 6| potoczne marszałkowskie były pierwszą instancją, od których
90 6| albowiem natenczas jeszcze były w aprehensji, przeszkadzały
91 6| konsystorskie nigdy nie były liczne i innego gatunku
92 6| panowaniem Augusta III nie były znajome. Jeżeli była jaka
93 6| i officia, jeżeli jakie były. Na sześć lub więcej cokolwiek
94 7| brakowało. Gatunki żołnierstwa były następujące:~1-mo autorament
95 7| to jest kulbak, które nie były jednoformne, ale podług
96 7| sukna prostego, na którym były poprzyszywane innego sukna
97 7| różne figury; w tym kutanie były cztery dziury, otaśmowane
98 7| Chorągwie husarskie nie były zażywane do innych ekspedycji
99 7| większego przepychu te łuszczki były złotymi szpiglami, czyli
100 7| żupan. Na ramionach katanek były wąskie paski z takiegoż
101 7| używali dzid, przy których były małe chorągiewki kitajkowe,
102 7| Czapraki u szeregowych były długie do kolan konia i
103 7| cały tył jego, wszystkie były jednakowego kroju, koloru
104 7| wierzącym wojskowym potrzebne były strzały, choć już po wynalezieniu
105 7| że od kuli z muszkieta były przenikliwsze niż blacha
106 7| koronnych i litewskich i były zaszczytem u obojga narodów,
107 7| sianem.~Dwie atoli wady były w tym regulamencie, które
108 7| mniej porządne - rozerwane były do innych wozów, karet,
109 7| zwłoki po części przyczyną były stemple drewniane u karabinów,
110 7| dezertorów, a że u tej broni były stemple żelazne, więc stąd
111 7| na ładownice sute, które były dwoiste: jedna zwała się
112 7| obita; a czasem w tej blasze były sadzone kamienie turecką
113 7| przetykania zapałów, ponieważ były przygrubsze, ale tylko służyły
114 7| czy blachmalowe najwięcej były używane w czasie bezpiecznym;
115 7| opatrzone; ta spisa i samopał były całym hajdamaki uzbrojeniem,
116 7| za razem tytuniem, skoro były wypróżnione. Do jednej lulki
117 7| kontrybucja.~Że tedy takie były publiczne stoły i tytunie
118 7| pracował.~Trunki w szynkowniach były przedawane: miód, wino i
119 7| języka i trybu niemieckiego. Były to regimenty piesze i konne
120 7| spodnie u każdego regimentu były odmienne: żółte, granatowe,
121 7| czytania. Najprzód czytane były osoby sztab składające,
122 7| swoimi subiektami napełnione były. Po przeczytanym sztabie
123 7| których talent i służba nie były in promptu, czyli na doręczu,
124 7| w takim stanie, w jakim były przed lustracją, aż do roku
125 7| Te regimenty, które nie były hetmańskimi albo generałów
126 7| Które ordynanse, iż nie były nagłe i - opodal czasu -
127 7| okazje do ognia skupionego były rozmaite różnych panów uroczystości,
128 7| którego pasa z lewego boku były dwie pochwy przyszyte: jedna
129 7| cyfra, i galonek dokoła były srebrne, u wyższych zaś
130 7| gwardii konnej mundur paradny: były to kolety łosie, to jest
131 7| flintpasy i ładownice u konnych były z skóry łosiej czyli wołowej,
132 7| dlatego też na jednych były mundury zbyt opięte, na
133 7| Rzeczypospolitej, komputowym zwanego, i były płatne ze skarbu Rzeczypospolitej:
134 7| wydającego, jakoby te poły były jeszcze raz tak długie i
135 7| wojskowych salutacji, które były polityczną żebraniną, albowiem
136 7| Żołnierzyska te częstochowskie były po większej części stare
137 7| Harmaty częstochowskie były arcyprzednie i było ich
138 7| żelaznych, ale osady tych harmat były stare, popróchniałe, wyjąwszy
139 7| podziemne, onymiż napełnione były. Prochu nie było nadto;
140 7| wojskowych salutacji, które były polityczną żebraniną, albowiem
141 7| Żołnierzyska te częstochowskie były po większej części stare
142 7| Harmaty częstochowskie były arcyprzednie i było ich
143 7| żelaznych, ale osady tych harmat były stare, popróchniałe, wyjąwszy
144 7| podziemne, onymiż napełnione były. Prochu nie było nadto;
145 7| wojskowych zimą i latem były zawsze sukienne, i kiedy
146 7| obywatelskich, jakie kiedy były w modzie, podług pory czasu.~
147 7| zażywali. A że te suknie były buchaste i w stanie szerokie,
148 7| Przedpokoje hetmańskie były zawsze napełnione towarzystwem
149 7| której czterech skrzydłach były haftowane słowa: "Pro Fide,
150 7| gwiaździe, którą król nosił, były wyszyte słowa: "Pro Fide,
151 7| polskiego, dopiero opisanego, były w Polszcze używane ordery
152 8| każdego niemal dworu inne były ustawy; i tak u prymasa
153 8| Nazwiska odmienne stosowane były do różnicy osób. Kiedy na
154 8| dla dworzan oficjalistów były rozmaite, podług wielkości
155 8| dworzan bez funkcji pospolite były czterysta złotych na rok,
156 8| wszystkich dworów jednakowe były; w niektórych dworach dawano
157 8| dworu. Talenta dworzanina były: roztropność, obyczajność
158 8| podarunków przypadkowych były insze, pospolite dla wszystkich,
159 8| dzień imienin pańskich, a te były czasem z skarbcu pańskiego,
160 8| stanu szlacheckiego nie były w zwyczaju, nawet i pospolitej
161 8| pryncypałów, jakiekolwiek one były, bądź słuszne, bądź niesłuszne.~
162 8| które u wielkich panów były srebrne, u mniejszych prócz
163 8| potraw z wazów i półmisków były osobne łyżki duże, także
164 8| których zwyczajne zaprawy były: migdały, rozenki, kwiat,
165 8| wydoskonalonej sztuki kucharstwa były bardzo ciężkie i grube względem
166 8| niżej kosza między kolumnami były cztery obrączki między sobą
167 8| karafinkami, dlatego osadzane były w cyrkuły, czyli obrączki,
168 8| małych zaś w cale stołów były serwisiki dużo od pierwszych
169 8| srebra kredensowe, te zaś były: wanny srebrne do zmywania
170 8| przepychem wszystkie te rzeczy były porcelanowe.~Do zjedzenia
171 8| półgarcowy, na którym wyrznięte były trzy serca z podpisem: "
172 8| drugą zabawą jego pijaństwa były żarty bolące z tego i owego
173 8| trunkach~Trunki wielkim panom były zwyczajne: rano herbathe,
174 8| krambambula; i te dwie ostatnie były najdroższe; płacono kieliszek,
175 8| szlacheckich trunki w zwyczaju były i dziś może są: na Rusi
176 8| kufelek, trąbka etc. nie tak były przykrym naczyniem z przyczyny
177 8| narzędziów wyżej wspomnionych były także powymyślane rozmaite
178 8| dla drobnej szlachty nie były wykwintne, pospolicie mięsiwa:
179 8| zniknąwszy im z oczu. Takie były traktamenta domowe i sejmikowe
180 8| Rękowieści u szabel czarnych były z pałąkiem graniastym i
181 8| nawet i do tych, u których były krzyże bez furdymentów.
182 8| Takim sposobem nawiązywane były rapcie, które tym się różniły
183 8| się różniły od pasków, że były nie rzemienne, ale z jedwabnego
184 8| i chińskich; te ostatnie były to z wełny tak delikatnej
185 8| Tureckie i perskie pasy były rozmaite, dłuższe i krótsze,
186 8| Czapki pod panowaniem Augusta były kilkorakiego gatunku; najpierwsze,
187 8| najpierwsze, które zaznałem, były z wąskim barankiem okrągłym,
188 8| czapki konfederatkami zwane; były to czapki właśnie takiego
189 8| siwych; innego koloru baranki były w guście tylko ludzi młodych
190 8| czapki zwały się kapuzami, były zawijane i mogły się spuszczać
191 8| szlachty i mieszczan bogatych były z sukna francuskiego pąsowego
192 8| portek sukiennych. Spodnie były buchaste, przestrone, do
193 8| zapinane.~Boty w używaniu były troistego koloru: żółte,
194 8| siebie botami, u których były przyszwy nowe czarne, a
195 8| błyskali.~Poki suknie długie były w modzie, czupryna także
196 8| pod owe czasy karety nie były nikomu znajome po miastach,
197 8| ciepła i zdrowia, lepsze były wiechcie słomiane od jakichkolwiek
198 8| tego czasu u korończyków były całkowite, z jednej materii
199 8| nazwisko, nie wszystkie jednak były robione z wilków; nosili
200 8| wilków czym bielsze, tym były droższe; wszakże kiedy wilczura
201 8| podszywanych. Lubo jeszcze długo były używane wilczury dopiero
202 8| takiego drobnego ludu nie były karmazynowe ani wilkiem
203 8| mieście, czy w drodze, ale nie były tak powszechne jak z początku
204 8| szesnaście.~Suknią odświętną były: kontusz sukienny różnego
205 8| częścią dla okazania dostatku. Były też czechmany zapinane na
206 8| złotą lub srebrną. Te pasy były zażywane w jednym czasie
207 8| wstążek.~Najdawniejsze kornety były dwoiste: żółto farbowane
208 8| biały na wierszch; noszone były dwojako: raz opuszczone
209 8| ostatku nastały szeniony; były to czapki haniebnie wysokie,
210 8| takie jupeczki podszywane były futrem, w lecie kitajką
211 8| glancowanym. Dalej te jupeczki były w stan wcinane opięto, na
212 8| albo felpą jedwabną; kroju były takiego jak jupeczki bez
213 8| aż do brodawek suknią nie były przyodziane, co było widokiem
214 8| palatynkami strusimi; ale to takie były zakrycia, które wąskim przesmykiem
215 8| wielki palec. Te rękawiczki były w różnych kolorach, częstokroć
216 8| dzierzganych; te zawsze były o jednym palcu, z klapką
217 8| nitynkami", od nici, z których były robione. Uboższe-takie mitynki
218 8| Bez wachlarza nigdy nie były w drodze i na przechadzce,
219 8| onego, mianowicie, kiedy były tańcem lub inną jaką agitacją
220 8| powleczone. Podlejsze wachlarze były z drewna i papieru z malowidłem,
221 8| figur i kwiatów.~Pończochy były w modzie zimową porą wełniane,
222 8| trzewika*; takie podwiązki były zdobyczą dworskich łotrzyków,
223 8| Trzewiki najdawniej w modzie były u dam dystyngwowanych irchowe,
224 8| salopami. Salopy pierwsze były z samej kitajki czarnej,
225 8| pierwszych salop, że tamte były do kolan krótkie, teraźniejsze
226 8| nastały niedługo po salopach; były z początku małe, potem stały
227 8| wpół łydki. Te obręcze nie były okrągłe jak na beczce, ale
228 8| takiej materii, z jakiej były firanki i inne ozdoby, nie
229 8| takiej materii, z jakiej były firanki i inne ozdoby, nie
230 8| przezwanym, oprócz których były w używaniu skarbniki, karabony,
231 8| skoro się dowiedziano, iż były stworzeniami krajowymi.
232 8| sprowadzonych, lubo w samej rzeczy były tworem gdańskim. Kiedy zaś
233 8| królewskie od wielkiej parady były najprzód po wierszchu rzeźbą
234 8| większego zażywania najprzód były suknem pąsowym lub karmazynowym-żółtym
235 8| drzwi jak najdychtowniej były osadzone, a to dlatego,
236 8| przechodziła. I kiedy drzwi były obluzowane, zawsze się w
237 8| zjazdów. Stopnie u karet były jeszcze niżej wiszące niż
238 8| wiszące niż same pudła, były skórzane z podeszwą drewnianą,
239 8| u przedniej osi te drągi były nadkładane żelazem w górę
240 8| góry, bowiem wtenczas pudła były niskie, tak iż w nim siedząca
241 8| mógł trzymać warowniej, były dwa ucha rzemienne, mocne,
242 8| przykrytego, pod którym z boków były dwie torby skórzane do schowania
243 8| różniły od dawnych, że nie były skórą tak jak dawne powlekane,
244 8| zwano je wizawami; te karety były tak wąskie, że nie mogło
245 8| siedzieć tyłem do koni, były przykre, często dla tej
246 8| najemne; te nie wiem, jeżeli były gdzie indziej oprócz samej
247 8| miał być paradny, powinne były być wszystkie sześć koni
248 8| stadnych; i te gatunki koni były w używaniu pierwszych lat
249 8| Jeżeli wszystkie sześć koni były tak dobrze dobrane, że się
250 8| cug dobry i paradny.~Szory były w używaniu trojakie: pierwsze
251 8| swawolne - podległych. Jakie były lejce, taki musiał być bicz
252 8| zamkowy i ulice pobliższe były zapchane karetami - stawając
253 8| wyprawiała kuligi, które były takowe: dwóch albo trzech
254 8| pijatyki i brawury te kuligi były w województwie rawskim,
255 8| dyngusu nie zaczynały i rade były, gdy się bez niego obejść
256 8| nie wywodzę, tylko jakie były pod panowaniem Augusta III,
257 8| bałwanów, tak tych, które były po bałwochwalniach, jako
258 8| zboża, które - rozumiem - były i będą zawsze jednego kroju;
259 8| mieszczan bogatszych starsze były w Polszcze od panowania
260 8| złotych. Te zegarki drewniane były ścienne, z wagami wiszącymi,
261 8| na świat, ponieważ dosyć były niezgrabne w proporcji do
262 8| pierwsze niemal wszystkie były wybijające godziny, noszone
263 8| wybijające godziny, noszone były tak od mężczyzn, jak od
264 8| cal, tymi zaś dewizkami były osóbki piesków, kotów, ptaków,
265 8| miejskiej, a takie u takich były pierwszej owej fabryki,
266 8| którego przedtem częścią były na kształt czerwonych złotych,
267 8| kamieniem oprawny. Korale były w modzie w początkach panowania
268 8| tabaki zagraniczne, a te były de St. Omer, holenderka
269 8| dziadów dostały się wnukom i były używane w początkach panowania
270 8| tabakierek blaszanych, które były dwojakie: jedne okrągłe
271 8| i w oknie przyozdobione, były w używaniu nawet od dobrze
272 8| lakierowane tabakierki piastowane były w rękach pańskich; czym
273 8| gołe podległe; z tymi razem były w modzie porcelanowe i miedziane,
274 8| kamelizowane. Lecz te nie były używane do tabaki, bo prędko
275 8| starodawnych Niemców pokarmem były poma agrestia, recens fera (
276 8| Sasami-ekonomistami osadzone były, a ci dla swojej wygody
277 8| Nareszcie gdy kartofle były znajome po Żuławach gdańskich,
278 8| Augusta III kartofle znajome były wszędzie w Polszcze, w Litwie
279 8| mięszających się. Te zaś igraszki były: ślepa babka, gdy jedna
280 8| panowania Augusta III jeszcze były w używaniu po dworach (gdzie
281 8| pliszki i kości. Pliszki były cztery drewienka z rózgi
282 8| dubeltową. Że te pliszki były łatwe do zrobienia i lada
283 8| w nie grać było, dlatego były w częstym używaniu u pokojowców
284 8| pieniędzy kościami. Kości były cztery sztuki na pół cala
285 8| strony naprzeciw siebie były bez liczby. Kto rzucił większą
286 8| gry zwabionych.~Drugą grą były kręgle: w te najwięcej po
287 8| szulerowie, kończyła.~Trzecią grą były karty; te były dawniej przed
288 8| Trzecią grą były karty; te były dawniej przed Augustem III
289 8| pikieta, chapanka, kupiec, były żmudne i deliberacji długiej
290 8| przed kilką godzinami jego były, a Rozdrażewski wjechał
291 8| wszystkie pieniądze, które były na stole przed bankierem,
292 8| największa kobiet, gdy nie były w tańcu. Dla pierwszej pary
293 8| najmowano. Inne wszystkie zabawy były uczciwe, a i ta, co za kluczem,
294 8| panowania Augusta III znane były w Poznaniu, w Lesznie, we
295 8| Lecz te zabawy miejskie nie były redutami, tylko kompaniami
296 8| zwały się lauda. Dawane były posłom na sejmikach zaraz
297 8| tedy czynnością sejmową były pomienione rugi, dlatego
298 8| chustkami, czapkami i rękami były zagaszone. Siedział marszałek
299 8| dworska z Czartoryskimi były rozdwojone, trudno było
300 8| sejmy wszystkie na zerwanie były przeznaczone, zatem na jedno
301 8| wygodniejszego siedzenia; i to były przygody ustawiczne. Dla
302 8| raczyła. I gdy takie prośby były od tronu i wielu senatorów
303 8| dworska i partia Czartoryskich były to dwie strony, na które
|