Part

1001   5|           jakich sprawach większej wagi i oprzeć się jego zdaniu -
1002   5|         starszych, jak od najmłodszych, i większość kresek przeważa.
1003   5|               których się rachuje po 40 i po 50 mnicha, trzymają także
1004   5|          mięszkają po jednemu, po dwóch i po kilku przy dostatniejszych.
1005   5|          beneficja wysyłają zasłużonych i nie odmieniają ich co trzy
1006   5|                sprawuje, takiego czasem i w pierwszym roku rewokują.
1007   5|            naznaczoną dla siebie pensją i niektóre pozwolone pożytki,
1008   5|               rachunki włodarstwa swego i kiedy się dobrze rządzi,
1009   5|             uczyć muszą; do spekulatywy i filozofii nie przymuszają
1010   5|                  w klasztorze, w celach i do refektarza, jako też
1011   5|                 do refektarza, jako też i za klasztor niedaleko chodzą
1012   5|             głowę zawdziewany, z przodu i z tyłu wiszący. Głowa ogolona,
1013   5|                wielkim, z kapą zszytym, i rękawami wielce szerokimi,
1014   5|               takich jak świeccy księża i czapek okrągłych z szerokimi
1015   5|         kościołach jest każdemu stanowi i płci otwarte, miewają kazania,
1016   5|               miewają kazania, procesje i bractwa, najwięcej szkaplerzne
1017   5|                 postu miewają co wtorek i co czwartek kolędy w refektarzu;
1018   5|             klasztoru nie używa kaptura i czapki nosi bobrowe, wysokie,
1019   5|       wszystkich okolicznościach stroju i rządu stosują się z drugimi
1020   5|              miał ten monaster, ale też i do innych po przyjęciu unii
1021   5|                Lecz ten mąż wypracowany i pobożny na lat kilka przed
1022   5|                 pilnowania jego zdrowia i rządu dóbr.~Kapitułę generalną
1023   5|             zjeżdżają opaci, przeorowie i po dwóch z każdego monasteru
1024   5|              reprezentują swój monastyr i od niego zlecone interesa
1025   5|            traktują. Dlatego zaś przeor i dwóch wokalisów musi się
1026   5|               do wizytowania monasterów i z przeorów obierają dwóch
1027   5|                do wizytowania plebaniów i probostwów. Co też gdzie
1028   5|                 to przeorstw, lektorstw i prowizorstw, tych kapituła
1029   5|            życia, wysoką nauką, ale też i opowiadaniem krucjaty sławnego,
1030   5|                biały, kaptur, szkaplerz i pas czarny. Szkaplerz przypasują
1031   5|        Szkaplerz przypasują pasem. Zimą i latem noszą habity z lekkiej
1032   5|          fałdziste, z rękawami wielkimi i kapturem, kołnierzyków używają
1033   5|              rąk spod rękawów wydatnej, i we wszystkim stroju znaczne
1034   5|                pierwszym roku nowicjatu i uczynionej profesji, biorą
1035   5|      nawyknienia cnót zakonnych: pokory i posłuszeństwa. Potem dopiero
1036   5|             Potem dopiero idą na studia i do innych promowują się
1037   5|                 tylko wykonywaczem woli i rozkazów opata, bez którego
1038   5|                 opata, bez którego rady i zezwolenia nic nie czyni.
1039   5|                a czasem podług potrzeby i dłużej nad dzień zabawić,
1040   5|             Lektorowie pilnują szkoły - i to jest cała suma rządu
1041   5|                 suma rządu cysterskiego i ich starszyzny. Mają także
1042   5|                także cystersi probostwa i plebanie parochialne, które
1043   5|              się u cystersów komisarzem i sześć lat ciągłych tę funkcją
1044   5|                 osobą żądaną, od zasług i talentów akceptacją zyskującą,
1045   5|               albo od dworu przynosiła. I ten zwyczaj nadawania komisarza
1046   5|              człowiek rozumu głębokiego i edukacji wysokiej, ale w
1047   5|               panów polskich duchownych i świeckich otrzymał konfirmacją
1048   5|                w który wszyscy opatowie i klasztory, temu lub owemu
1049   5|          walczące, za wdaniem się dworu i obu stron przyjaciół i familii
1050   5|            dworu i obu stron przyjaciół i familii zostały pogodzone.
1051   5|           został przywrócony do opactwa i promocji dalszej, od czego
1052   5|              Stolicy Świętej powołanej, i po skończonej kłótni został
1053   5|                dostojność po kilka razy i na niej umarł.~
1054   5|                 znajduje się w Polszcze i Litwie, jako to: dominikanki,
1055   5|         nieświadom jestem ich obyczajów i ustaw zakonnych, przeto
1056   5|         protekcją biskupów diecezalnych i pod ich zwierszchnością
1057   5|                zwierszchnością zostają, i że ksieni ołobocka, z domu
1058   5|                 szlachtę, podstarościch i chłopów z dóbr, wygnała
1059   5|              którego wjechał był naglej i prędzej, nim się go spodziewano.
1060   5|             proces wielki do nuncjatury i Rzymu, tak się mocno broniła,
1061   5|                 mógł jej przezwyciężyć; i odtąd żadnego księdza cystersa
1062   5|           doszedł końca: tak była mocna i obrotna. W tym godna pochwały,
1063   5|                 edukowała swoim kosztem i niczego nie żałowała, cokolwiek
1064   5|             Kościołem Rzymskim złączeni i tych zowiemy unitami; drudzy
1065   5|         Rzymskiego z dawna odszczepieni i zowiemy ich schizmatykami.~
1066   5|           schizmatykami.~Unitów na Rusi i w Litwie jest bardzo wiele
1067   5|                 dla wygody przychodniów i mieszkańców warszawskich
1068   5|              tychże prowincjach niemało i w Warszawie na Lesznie mają
1069   5|               Strój bazyliański, unitom i dyzunitom jednakowy, do
1070   5|           habitu czarny, materia: sukno i kamlot podług czasu pory.
1071   5|          wierszch sukni płaszcz szeroki i mały kaptur wiszący na plecach,
1072   5|               spadającymi, w szerokości i podobieństwie stuły na pół
1073   5|            stuły na pół łokcia długiej. I taki strój jest publicznej
1074   5|         pojedynczo, jak to superiorowie i prokuratorowie, natenczas
1075   5|                zapuszczane brody, nawet i biskupi, którzy ordynaryjnie
1076   5|            wszyscy, tak bazylianie, jak i biskupi, brody ogolili i
1077   5|                i biskupi, brody ogolili i tym tylko w powierszchownej
1078   5|              tak biskupi, jak zakonnicy i popi, to jest świeccy księża,
1079   5|                drudzy je golą, tak jako i jedni mają żony, drudzy
1080   5|            zawsze jadają tylko z masłem i rybami, a w posty, których
1081   5|          piotrowkę, filipowkę, spasowkę i wielki post, poszczą na
1082   5|           wielki post, poszczą na oleju i rybach. W drodze i w rezydencjach
1083   5|                oleju i rybach. W drodze i w rezydencjach nie czyniących
1084   5|                 tylko samymi legominami i jarzynami, dwa dni jednak
1085   5|                 obrządku greckim unitów i dyzunitów albo schizmatyków
1086   5|                koloru w nakryciach głów i sukniach zażywające, od
1087   5|              klauzurą, żyją z pracy rąk i chodzą w odzieniu zakonniczym.
1088   5|             Kościołem Rzymskim złączeni i tych zowiemy unitami; drudzy
1089   5|         Rzymskiego z dawna odszczepieni i zowiemy ich schizmatykami.~
1090   5|           schizmatykami.~Unitów na Rusi i w Litwie jest bardzo wiele
1091   5|                 dla wygody przychodniów i mieszkańców warszawskich
1092   5|              tychże prowincjach niemało i w Warszawie na Lesznie mają
1093   5|               Strój bazyliański, unitom i dyzunitom jednakowy, do
1094   5|           habitu czarny, materia: sukno i kamlot podług czasu pory.
1095   5|          wierszch sukni płaszcz szeroki i mały kaptur wiszący na plecach,
1096   5|               spadającymi, w szerokości i podobieństwie stuły na pół
1097   5|            stuły na pół łokcia długiej. I taki strój jest publicznej
1098   5|         pojedynczo, jak to superiorowie i prokuratorowie, natenczas
1099   5|                zapuszczane brody, nawet i biskupi, którzy ordynaryjnie
1100   5|            wszyscy, tak bazylianie, jak i biskupi, brody ogolili i
1101   5|                i biskupi, brody ogolili i tym tylko w powierszchownej
1102   5|              tak biskupi, jak zakonnicy i popi, to jest świeccy księża,
1103   5|                drudzy je golą, tak jako i jedni mają żony, drudzy
1104   5|            zawsze jadają tylko z masłem i rybami, a w posty, których
1105   5|          piotrowkę, filipowkę, spasowkę i wielki post, poszczą na
1106   5|           wielki post, poszczą na oleju i rybach. W drodze i w rezydencjach
1107   5|                oleju i rybach. W drodze i w rezydencjach nie czyniących
1108   5|                 tylko samymi legominami i jarzynami, dwa dni jednak
1109   5|                 obrządku greckim unitów i dyzunitów albo schizmatyków
1110   5|                koloru w nakryciach głów i sukniach zażywające, od
1111   5|              klauzurą, żyją z pracy rąk i chodzą w odzieniu zakonniczym.
1112   5|                               O opatach i biskupach łacińskich~Ponieważ
1113   5|              klasztornym Rzeczpospolita i August król nie odebrał
1114   5|       klasztorni w paradzie, ekwipażach i stołach nie ustępowali biskupom.
1115   5|          Biskupi łacińscy mieli z dawna i mają ten zaszczyt w Polszcze,
1116   5|         zaszczyt w Polszcze, że są oraz i senatorami, wyjąwszy biskupów
1117   5|            arcybiskup gnieźnieński oraz i prymas, arcybiskup lwowski,
1118   5|               lwowski, biskup krakowski i biskup kujawski, a z litewskich
1119   5|                  A że te dwory biskupie i inne okazałości równały
1120   5|           okazałości równały się dworom i okazałościom świeckich panów,
1121   5|        wchodzili zwyczajnie w rokietach i w mucetach; kolor sukni
1122   5|         mucetach; kolor sukni fioletowy i płaszcz czarny wszystkim,
1123   5|        wszystkim, tak arcybiskupom, jak i biskupom, równy, wyjąwszy
1124   5|       krakowskiego dopiero wspomnionego i po śmierci Krzysztofa Szembeka,
1125   5|               króla, wyrobił dla siebie i następców swoich, prymasów,
1126   5|                elekcji króla Stanisława i Augusta III, będąc kustoszem
1127   5|                nawet swoje, acz pańskie i gościowi otwarte, duchowną
1128   5|                wyliczonych miał jeszcze i tę, że wszędzie, gdzie się
1129   5|                zakazali maślnych potraw i olejnych, chcąc go tym sposobem
1130   5|               wieś Kobyłkę pod Warszawą i w niej kosztowny wyfundowawszy
1131   5|       kolegiacie warszawskiej proboszcz i w niej z okazji jakowej
1132   5|               cały głos, aby przestano; i musieli umilknąć póty, póki
1133   5|          milczenie w przytomności swego i pana, i zarazem pasterza);
1134   5|              przytomności swego i pana, i zarazem pasterza); i Szeptyckiego,
1135   5|              pana, i zarazem pasterza); i Szeptyckiego, biskupa płockiego,
1136   5|             kapelanem ministrować kanon i mszał nadążyli. Pacierze
1137   5|              jego msza z przygotowaniem i dziękczynieniem nie bawiła
1138   5|           oszczędny, stołów kosztownych i żadnych przepychów nie lubiący,
1139   5|               odpowiadających. Byli też i tacy, którzy się więcej
1140   5|               czasu najwięcej zabierały i ci to pierwsi byli, którzy
1141   5|              niemieckiej sukni w domach i podróżach, a nawet i w publicznych
1142   5|             domach i podróżach, a nawet i w publicznych kompaniach
1143   5|                nic do obyczajów. Oj ma, i bardzo wiele! Skoro duchowni
1144   5|              się od pacierzy, od postów i od służby ołtarza; na końcu
1145   5|                 czyli święcenia księży, i sakrament bierzmowania na
1146   5|               się rozrywkami, publikami i chwytaniem dworskich faworów
1147   5|             ryby nie stać było) dawali; i sami, choć czerstwi i zdrowi,
1148   5|           dawali; i sami, choć czerstwi i zdrowi, pospołu z zaproszoną
1149   5|        zaproszoną kompanią, z katolików i dysydentów złożoną, mięsem
1150   5|                 koronnego, jego zięcia, i do innych partią dworską
1151   5|                 mięso na stół, to dawał i postne potrawy; i jeżeli
1152   5|                 dawał i postne potrawy; i jeżeli sam przypisał się
1153   5|              Bogiem, potrzebuje miejsca i czasu spokojnego, gdzie
1154   5|              obyczajnością, między tymi i tamtymi rozmaitą, tylko
1155   5|               duchownego obyczaje jawne i każdemu wiadome, przystępuję
1156   6|          wpisujący do ksiąg publicznych i z nich wypisujący dekreta,
1157   6|               manifesta, relacje pozwów i inne transakcje, czyli kontrakty
1158   6|             kontrakty publiczne o kupno i przedaż dóbr, o zastawy
1159   6|               starostwa, urzędy koronne i ziemskie otrzymane, zgoła
1160   6|              wiceregentów, susceptantów i feriantów, który ostatni
1161   6|               były te: asesoria koronna i litewska, referendaria koronna
1162   6|          litewska, referendaria koronna i litewska, sądy marszałkowskie
1163   6|           trybunał koronny w Piotrkowie i Lublinie, trybunał litewski
1164   6|              trybunał litewski w Wilnie i Grodnie, komisja skarbowa
1165   6|               Grodnie, komisja skarbowa i wojskowa w Radomiu, sądy
1166   6|                w Radomiu, sądy ziemskie i grodzkie po województwach
1167   6|               grodzkie po województwach i powiatach, sądy podkomorskie,
1168   6|           regularnych kadencyj, ale tam i wtedy tylko odbywane bywały,
1169   6|            tylko odbywane bywały, gdzie i kiedy za dekretem trybunalskim
1170   6|                ziemskimi lub duchownymi i ziemskimi, sędzią był podkomorzy
1171   6|           jeszcze mniej od burgrabiego, i takowe sądy nazywano kondescensjami.~
1172   6|                między dobrami ziemskimi i królewskimi, to jest z dóbr
1173   6|         przeciwnej z miejsca mięszkania i przeto mniej niż bliski
1174   6|       sprowadzającej.~Oprócz tych sądów i magistratur bywał jeszcze
1175   6|               zdawały się na przyjaciół i tych sobie za sędziów obierały
1176   6|                nazywał się superarbiter i reprezentował obu stron
1177   6|             drudzy zwani byli arbitrami i znaczył każdy swojej strony
1178   6|                się jednak przykłady, że i takie wyroki, acz podług
1179   6|            dekret kompromisarski jawnie i oczywiście przeciwko prawom
1180   6|             przykład: między opiekunami i kredytorami o substancją
1181   6|            deputatach przez przekupstwo i intrygi. Patronowie do sądów
1182   6|              dowcipnymi wykładami prawa i słuszności nakłonić umysły
1183   6|               formowała się na sędziów. I że ten konszt jest zyskowny
1184   6|                ten konszt jest zyskowny i poważny, wiele chudych pachołków,
1185   6|                 do znacznych substancji i wysokich honorów, gdy przeciwnie,
1186   6|                 palesterze na rozpuście i próżnowaniu, z pustymi workami
1187   6|          próżnowaniu, z pustymi workami i łbami częstokroć do domu
1188   6|              powracali.~Palestra suknią i innym ogarnięciem nie różniła
1189   6|                innej palestry grodzkiej i ziemskiej, a to pochodziło
1190   6|              przywilejów bezpieczeństwa i powagi, nadanej trybunałom
1191   6|            nadanej trybunałom od królów i stanów Rzeczypospolitej.
1192   6|               nie przychodząc na ratusz i nie chcąc stawać w sprawach,
1193   6|             jednemu oburzała wszystkich i tak młodzież palestrancka
1194   6|           młodzi, nie lubili sedenterii i samotności; skąd nieraz
1195   6|             skąd nieraz między palestrą i garnizonem trybunałowi asystującym
1196   6|               potyczki do krwi rozlania i zabójstwa; a po skończonej
1197   6|               się trybunał następowały, i deputatami, jak możni stawali.
1198   6|          województw, będąc znaczniejsze i majętnym dostając się deputatom,
1199   6|       powinnością było prócz odbierania i roznoszenia grzywien wiedzieć
1200   6|            grzywien wiedzieć o papierze i innym serwisie do pisania
1201   6|               kapelanowi trybunalskiemu i woźnym tudzież czynić sprawunki
1202   6|               dni sądowe na ratusz rano i po obiedzie krzyż prezydencki
1203   6|              obiedzie krzyż prezydencki i laskę marszałkowską i odnosić
1204   6|       prezydencki i laskę marszałkowską i odnosić do stancji każdego
1205   6|                dwóch żołnierzy z bronią i gifrejtera; druga - obchodzić
1206   6|                  aby się w nich kłótnie i pijatyki całonocne nie działy.
1207   6|                 tam z rontem pospieszać i zdybanych na takowym gwałceniu
1208   6|              publicznego bezpieczeństwa i spokojności do kordygardy
1209   6|                 włóczęgami, szulerstwem i rozpustą się bawiącymi,
1210   6|         instygatorowi z rontem, z kilku i z kilkunastu żołnierzy złożonym,
1211   6|           resztą ucieczką się salwowali i zemknąwszy na czas jaki
1212   6|             jeśli im nie uszła amnestia i do sądu pociągnionymi byli,
1213   6|               pasa, z czapki, z zegarka i szabelki i tak wystrychnionego
1214   6|            czapki, z zegarka i szabelki i tak wystrychnionego puścić
1215   6|           obchodzili się instygatorowie i z niewiastami publicznymi,
1216   6|                 że się już w ogarnięcie i grosze zapomogły, chyba
1217   6|             trybunału rózgami chłostano i z miast wyganiano, kiedy
1218   6|               nie używała. Nieraz także i pan instygator, doniesiony
1219   6|             doniesiony o tak niegodziwą i zdradziecką służbę swoją,
1220   6|               odpoczywał w kordygardzie i bywał z urzędu zrucany.~
1221   6|        securitatis czerwonych złotych 4 i ten ostatni żywił się u
1222   6|             kiedy ci panowie byli hojni i dostatni. Więc że instygatoria
1223   6|      przyprowadzanie z aresztu do sądów i odprowadzanie do więzienia
1224   6|                plac osądzonych na garło i czytanie im dekretu. Obecnym
1225   6|                 na zawołaniu prezydenta i marszałka; reszta powinności
1226   6|               jako z nimi społeczeństwo i związek mająca.~Woźnych
1227   6|         lubelskim trybunale po czterech i po pięciu; zasłużeńszy między
1228   6|              swojej: "Jegomość pan kiep i błazen przeciwko imci panu
1229   6|        Rościszewskiemu."~Woźnych innych i tego, który wokandę trzymał,
1230   6|             sama marszałka, instygatora i woźnych repetycja. Skoro
1231   6|                 laską w stół uderzywszy i słowem przemówiwszy: "na
1232   6|             wychodzenie na ustęp czasem i godzinę czasu zabierało,
1233   6|                 Woźny jeden przywoływał i odwoływał sesje trybunalskie;
1234   6|                 co też było powinnością i woźnych innych mniejszych
1235   6|               jako też kładzenia pozwów i dawania roków.~Gdy miał
1236   6|            drzwi!" - woźny je otwierał; i tak do trzeciego razu czyniona
1237   6|           mocnym szelestem w otwieraniu i zamykaniu. Na jaki by koniec
1238   6|           sprawili wzdrygnienie w sercu i przerażenie do pokuty winowajcy,
1239   6|               charakteryzowany, łapaniu i więzieniu przed przekonaniem
1240   6|        przystępuje do oskarżonego woźny i uderzając go raz ręką w
1241   6|        ceremonią.~Woźniowie trybunalscy i innych subseliów jeszcze
1242   6|                 ciżby w izbie, a czasem i nikogo prócz wchodzącego
1243   6|                nikogo prócz wchodzącego i tych samych woźnych nie
1244   6|               było. Co także działo się i po innych sądach, nie tylko
1245   6|            tylko samym sędziom, ale też i znaczniejszym pacjentom,
1246   6|             włożyli.~Opisawszy palestrę i sług trybunalskich, wypada
1247   6|               opisać służalców palestry i deputackich, którzy także
1248   6|            często łączyli się deputaccy i dworscy różnych pacjentów,
1249   6|               młodszych, bywały cieńsze i grubsze, pospolicie świdzwowe
1250   6|                 pomienionych urzędników i na ucztę całej czeredy,
1251   6|               bez wciągnienia go w koło i wytrzepania mu tam kijem
1252   6|         wytrzepania mu tam kijem krymki i pleców nie dopuścili. Po
1253   6|                  Po odebraniu prezentów i skończonym traktamencie,
1254   6|        zazwyczaj miodowym, obarzankowym i kukiołkowym, powracali pod
1255   6|      kukiołkowym, powracali pod ratusz; i już się zaczynała jurysdykcja
1256   6|             hałastrze równych, a czasem i od nich słuszniejszych,
1257   6|           Takiego skoro pochwycić mogli i do koła wprowadzili, zaraz
1258   6|          zyskiem przywileju konfraterni i koleżeństwa. Jeżeli złapany
1259   6|             może, póki wprzód się z nim i innymi per gradus nie wybije.
1260   6|          odbierał aplauz od całego koła i nabywał większej reputacji,
1261   6|                 większej reputacji, ale i zwyciężony od marszałka,
1262   6|             swojej łepskości nie tracił i jeżeli chciał, urząd pobitego
1263   6|                zwyciężający pełen stawy i poważenia odchodził lub,
1264   6|                z sobą eksperymentowali; i - jak się w takich przygodach
1265   6|             uczynienia udawali tchórzów i nieumiejętnych, aby pochwyceni
1266   6|           wyćwiczyli skórę instygatorom i marszałkowi, na których
1267   6|                 zaczepiali.~Instygatora i wiceinstygatora było powinnością:
1268   6|                 wedle ratusza wyrostków i wąsalów, przypatrujących
1269   6|           zapraszać, a ociągających się i gwałtem z innych pomocą
1270   6|            jeden z drugim dla ćwiczenia i zabawy, bądź z kim nowotnym -
1271   6|       szkodliwszego oręża nie wybaczała i w kole się przez wzajemne
1272   6|                pod trybunałami, ale też i na sądach ziemskich i grodzkich;
1273   6|               też i na sądach ziemskich i grodzkich; z tą różnicą,
1274   6|            zwierszchności, w Piotrkowie i w Lublinie się znajdowała.~
1275   6|   okolicznościach politycznych, tak też i w obyczajności współkę z
1276   6|                jedni od drugich manierę i zwyczaje przejmowali. Co
1277   6|                 na publicznych zjazdach i prywatnych kompaniach lub
1278   6|              toż samo pewnie działo się i w Litwie; a zatem z opisania
1279   6|               Poczynał się w Piotrkowie i jeżeli dnia prawem opisanego,
1280   6|                 jest w Sobotę Kwietnią, i woźny co dzień aż do tejże
1281   6|                tejże soboty przywoływał i odwoływał sądy trybunalskie.~
1282   6|               marszałkowskiej osobliwie i do funkcji deputackiej osobom
1283   6|            przez rozmaite kabały, zmowy i gwałt utrzymować.~Cztery
1284   6|       przyjaciele ministra grafa Brylla i zięcia jego Mniszcha, marszałka
1285   6|                znaczyli się Czartoryscy i Poniatowscy tudzież z tymi
1286   6|        Poniatowscy tudzież z tymi krwią i chucią przewodzenia nad
1287   6|                czasem trzymała z dworem i z partią Potockich. Partia
1288   6|           zawsze była przeciwna dworowi i wtenczas chyba nie mięszała
1289   6|              partie: dworska, hetmańska i Potockich, zmówiły się na
1290   6|                pułkowników, rotmistrzów i z towarzystwa najdowodniejszych
1291   6|              najdowodniejszych do kufla i korda rębaczów.~Gdy już
1292   6|        poprzednicze konferencje, układy i szachry odprawione zostały
1293   6|            partyzanci, kto z kim trzyma i z czyjej jest strony, powąchali,
1294   6|             dworzanie od różnych dworów i wojskowi wraz zmięszani;
1295   6|               jego zadufani przyjaciele i konfidenci.~Noc cała zeszła
1296   6|         najlepszym według wziętych miar i porozumianych okoliczności
1297   6|                 swojej strony marszałka i deputatów, a przynajmniej
1298   6|             albo na kondemnaty osobiste i wykonać przysięgę na wierne
1299   6|              największej wagi do psucia i robienia trybunału; dlatego
1300   6|            wygranej, ale jeżeli do tego i po innych stronach, w kościele
1301   6|             innych stronach, w kościele i za kościołem, rozstawna
1302   6|                 ją tamował mu przysięgę i - jeżeli nie mógł sam, oddalony -
1303   6|                 ją na kilku ekstraktach i te między przyjaciół porozdawał,
1304   6|                 doszła do stolika, lubo i ten, co miał na sobie ten
1305   6|             zaniedbywał porozstawiać tu i ówdzie przyjaciół dla przejmowania
1306   6|            sobie nieznajomym, uchodziło i tak się działo, kiedy tylko
1307   6|            zewsząd słyszeć głosy huczne i burzliwe na wzmiankę przeczytanego
1308   6|                 partie, dobywali szabel i tak w niejakim zawieszeniu
1309   6|            tymczasem namowami, prośbami i groźbami, biegając jedni
1310   6|          ustąpiła, szable się pochowały i wszystko jakby nic ucichło.
1311   6|           zrąbali, ziemstwo wypłazowali i cały zjazd rozpędzili, rzeźbę
1312   6|              lub zniewolone sprowadziła i podług swego upodobania
1313   6|           sposób interesować nie będzie i jako pana z donacji urzędownie
1314   6|                czym aby zawodu nie było i zdrady, pan czyniący donacją
1315   6|            zdrady, pan czyniący donacją i właśnie jak charta na smyczy
1316   6|               dopilnować nie omięszkał. I taki sposób utrzymowania
1317   6|              czasu. Więc jeżeli tumulty i bitwy wyżej opisane spóźniły
1318   6|           wszystkim czynnościom prawnym i nieprawnym, gwałtownym i
1319   6|                i nieprawnym, gwałtownym i dobrowolnym podług powszechnego
1320   6|            powszechnego wzięcia ważność i jestestwo mógł nadawać.~
1321   6|                 wszystko szło spokojnie i wesoło. Noc schodziła na
1322   6|               Noc schodziła na pijatyce i powinszowaniach zwycięstwa
1323   6|         publiczną mową za swoje obranie i witał kolegów swoich; przyniesiono
1324   6|          sędziów miał mowę do marszałka i do innych deputatów. Po
1325   6|                dla wszystkich deputatów i pacjentów, a marszałek nowo
1326   6|            marszałkiem, a inni deputaci i palestra asystowali mu z
1327   6|             grali różnymi instrumentami i głosami litanią. Po skończonej
1328   6|                 pocałowania marszałkowi i innym w kolej deputatom
1329   6|             następować, palestra wyższa i niższa oprócz zwyczajnych
1330   6|           sprawach swoich do trybunału, i inne tym podobne do sądów,
1331   6|                podobne do sądów, wygody i bezpieczeństwa publicznego
1332   6|                 wszystko znajdowało się i obejmowało terminem ordynacji.
1333   6|             posłów do króla, do prymasa i do biskupa krakowskiego,
1334   6|                 obracali na traktamenta i uczty, jako i dnia przeszłego.~
1335   6|               traktamenta i uczty, jako i dnia przeszłego.~
1336   6|                ile że oprócz prezydenta i marszałka niektórzy z deputatów
1337   6|                popisować się z obiadami i kolacjami na przepych jedni
1338   6|             więcej znużonych biesiadami i do pracy zaprzęgał, acz
1339   6|                 dworskimi, to nareszcie i bez żadnych okoliczności
1340   6|                 jedna była podług prawa i sumnienia, kiedy sprawa
1341   6|                osobami z siebie słabymi i żadnego wsparcia od panów
1342   6|              mającymi. Druga była kupna i przedajna, tą handlowali
1343   6|           reputacją w narodzie mającymi i wszelkich sztuk na zepsucie
1344   6|             wzajemnej przyszłej odsługi i za ponętą podwiki i pulchnego
1345   6|             odsługi i za ponętą podwiki i pulchnego gorsa, które ojcowie
1346   6|          pulchnego gorsa, które ojcowie i mężowie mający sprawy do
1347   6|          czystość sprawy, ani moc prawa i dokumentów. Na to wszystko
1348   6|              wszystko zatkane były oczy i uszy, a sentencja wypadała
1349   6|              przed funkcją były ułożone i na podczciwość (jeśli się
1350   6|          pewnymi terminami między panem i deputatem umówionymi, ad
1351   6|                nie dopuścić dlatego, że i twórcy trybunałów nie zawsze
1352   6|                regestru, w którym była, i kiedy już taka sprawa następowała,
1353   6|               ale zapisując w wokandzie i ogłaszając: "Non sunt, non
1354   6|          przecięż brała dzielność swoją i od deputatów, z którymi
1355   6|            nadrabiać w takowej licencji i oni wzajemnie z nim, aby
1356   6|                 jednej sesji po pięćset i więcej wpisów na jeden raz
1357   6|                 swojej laski poodbywał. I tak to w zwyczaj powoli
1358   6|             weszło, że się już pacjenci i nie opierali, ale - zepchnięci
1359   6|          regestr, w którym była sprawa; i tak ów nieborak pacjent,
1360   6|               wszelkim rodzaju podstępu i pieniactwa wyćwiczonej.~
1361   6|                strona powodowa, ale też i pozwana kontenta była, że
1362   6|                 biegiem.~Znajdowały się i takie osoby, które dobrowolnie
1363   6|                 lub trzy czerwone złote i kiszki dwu- lub trzydniowym,
1364   6|                od tejże, obfitym jadłem i piciem rozepchane, dalej
1365   6|                 występek był przekonany i na śmierć skazany, nie mógł
1366   6|               sumnienia swoje, a choćby i mógł delator dobrać jedenastu
1367   6|              trybunału - ile z daleka - i żywienie do końca sprawy
1368   6|                 tak jak pierwsi ważnych i bynajmniej o świętej sprawiedliwości,
1369   6|      kilkadziesiąt złotych, jeść dobrze i pić w kordygardzie przez
1370   6|            kilka dni z łaski pryncypała i jeszcze po uwolnieniu, jako
1371   6|               między wsiami Wydmuchowem i Bielawami, dowodząc, że
1372   6|             sprawy do pierwszego wpisu; i kiedy taka koneksja przyznana
1373   6|                 po drugiej sądzona była i nic nie szkodziło, że w
1374   6|                sprawy między Mietlickim i Widlickim nic się nie ściągało
1375   6|               potomności, co on znaczył i jakie sprawy do niego należały.
1376   6|           sposobem do kraju nie wrócili i w nim nie ukrywali, postanowiono
1377   6|            gorszące trzymaniem nałożnic i dzieci z nimi płodzenie;
1378   6|                 o śmierdzenie przez rok i sześć niedziel w klątwie
1379   6|                 karą cywilną: grzywnami i wieżą; i jeżeli kto przekonany
1380   6|             cywilną: grzywnami i wieżą; i jeżeli kto przekonany o
1381   6|              czarodziejstwa, czarownicy i czarownice. Ten regestr
1382   6|                 regestr directi mandati i sentencje wypadające z niego,
1383   6|          gardłowe, to ciężkich grzywien i wieży następowały. Ku końcu
1384   6|                 o testamenta odebrawszy i do świeckich sądów przeniósłszy -
1385   6|                o krypie, o bluźnierstwa i o sumnienie rozwiozłe. Pospolicie
1386   6|                na nogi przeciwną stronę i oprócz tego nagalając tak
1387   6|                 w trybunatach wiekowały i w sukcesji się synom i wnukom
1388   6|        wiekowały i w sukcesji się synom i wnukom po ojcach i dziadach
1389   6|                synom i wnukom po ojcach i dziadach dostawały.~Dotąd
1390   6|                 ratusze miast Piotrkowa i Lublina. Teraz wystawuję
1391   6|             sądów różne. Skoro pacjenci i palestra wyszli na ustęp,
1392   6|                 starszych pobudzającymi i nimi tesknicę uśmierzającymi.
1393   6|                 przychodziło do czupryn i policzków, w które gdy się
1394   6|               zapalczywą, więcej czapek i sukien niż ciała psowały;
1395   6|          posilali się jego starym winem i przysmaczkami, incognito (
1396   6|                z ustępu hurmem wpadali, i taka w tym razie dla młodzieży
1397   6|               honorach powierszchownych i paradzie deputatów~Komendant
1398   6|                za którym słowem oficjer i żołnierze wybiegali śpieszno
1399   6|         wybiegali śpieszno z kordygardy i uszykowani w rząd, czyli
1400   6|                broń. Dla prezydenta zaś i marszałka przydawał dobosz
1401   6|           biciem werbla. Toż samo bicie i parada żołnierska działa
1402   6|               dla krzyża prezydenckiego i laski marszałkowskiej, wiele
1403   6|             znoszone były.~Prezydentowi i marszałkowi oprócz jego
1404   6|              jego nadwornych asystentów i służących ludzi, w których
1405   6|         trybunat młodzież przyjacielską i krewniaków, asystowała jeszcze
1406   6|             pajuków, uzarów, węgrzynków i innej liberii tak jego własnych,
1407   6|                przed sobą w czasy zimne i dżdżyste nakrywać głowy.
1408   6|         czapkowano. Ta jednak uniżoność i aplikacja dla deputatów,
1409   6|        asystencją, politycznie albo też i po prostu od siebie jej
1410   6|               przeszkodę czyniła. Możno i to przydać do honorów deputackich,
1411   6|               Przed marszałkowską także i prezydencką stancją stały
1412   6|                  tym bardziej marszałka i prezydenta, dawał solenny
1413   6|              ten, kto żołnierzy wzywał, i na konsolacją dla nich za
1414   6|                 chociaż drugi majątkiem i talentami ledwo wyrównywał
1415   6|         odepchniony, wyciął mu policzek i uciekłszy z Piotrkowa, lubo
1416   6|                 został wolny od dekretu i umarł kasztelanem. Tak starosta
1417   6|              sam pod ten czas deputatem i mając wielki dwór tudzież
1418   6|                 Lublina, porzucił świat i został misjonarzem świętego
1419   6|                uczynioną z nich któremu i gardłem karać winowajców
1420   6|                 nie zdarzyło się jednak i razu za mego wieku widzieć
1421   6|                cichaczem zatarty. Także i to prawda, że takowego występku
1422   6|         Polszcze, tylko na ich szkatuły i dobra. Bo choćby który z
1423   6|               honorach powierszchownych i paradzie deputatów~Komendant
1424   6|                za którym słowem oficjer i żołnierze wybiegali śpieszno
1425   6|         wybiegali śpieszno z kordygardy i uszykowani w rząd, czyli
1426   6|                broń. Dla prezydenta zaś i marszałka przydawał dobosz
1427   6|           biciem werbla. Toż samo bicie i parada żołnierska działa
1428   6|               dla krzyża prezydenckiego i laski marszałkowskiej, wiele
1429   6|             znoszone były.~Prezydentowi i marszałkowi oprócz jego
1430   6|              jego nadwornych asystentów i służących ludzi, w których
1431   6|         trybunat młodzież przyjacielską i krewniaków, asystowała jeszcze
1432   6|             pajuków, uzarów, węgrzynków i innej liberii tak jego własnych,
1433   6|                przed sobą w czasy zimne i dżdżyste nakrywać głowy.
1434   6|         czapkowano. Ta jednak uniżoność i aplikacja dla deputatów,
1435   6|        asystencją, politycznie albo też i po prostu od siebie jej
1436   6|               przeszkodę czyniła. Możno i to przydać do honorów deputackich,
1437   6|               Przed marszałkowską także i prezydencką stancją stały
1438   6|                  tym bardziej marszałka i prezydenta, dawał solenny
1439   6|              ten, kto żołnierzy wzywał, i na konsolacją dla nich za
1440   6|                 chociaż drugi majątkiem i talentami ledwo wyrównywał
1441   6|         odepchniony, wyciął mu policzek i uciekłszy z Piotrkowa, lubo
1442   6|                 został wolny od dekretu i umarł kasztelanem. Tak starosta
1443   6|              sam pod ten czas deputatem i mając wielki dwór tudzież
1444   6|                 Lublina, porzucił świat i został misjonarzem świętego
1445   6|                uczynioną z nich któremu i gardłem karać winowajców
1446   6|                 nie zdarzyło się jednak i razu za mego wieku widzieć
1447   6|                cichaczem zatarty. Także i to prawda, że takowego występku
1448   6|         Polszcze, tylko na ich szkatuły i dobra. Bo choćby który z
1449   6|          komisarze z osób obywatelskich i wojskowych; naznaczano senatorów
1450   6|               do niej należały skarbowe i wojskowe, na przykład: kupców
1451   6|                 skarbowymi o depaktacją i konfiskacją towarów; żołnierzy
1452   6|           oficjerom lub całych chorągwi i regimentów przeciw swoim
1453   6|                 przeciw swoim generałom i szefom o krzywdy w żołdzie,
1454   6|               dymisji, czyli abszejcie, i tym podobnych okolicznościach
1455   6|          wiolencje jakowe w przechodach i na stacjach albo krzywdy
1456   6|             komenderujących chorągwiami i regimentami po rekwirowanej
1457   6|              lub regimentowi należącego i nie było sposobu przez egzekucją
1458   6|                egzekucją żołnierską-raz i drugi daną, wymęczyć go
1459   6|                daną, wymęczyć go ze wsi i od szlachcica, tu go pozywano,
1460   6|         wypłacać; a skoro klęska minęła i zabrano się do gospodarstwa,
1461   6|               podczas tychże przypadków i rewolucji Bóg wie gdzie
1462   6|             komisji popełnione, tumulty i bitwy wszczęte spokojność
1463   6|               bitwy wszczęte spokojność i bezpieczeństwo publiczne
1464   6|           publiczne obrażające, sądzone i karane tu były. Likwidowały
1465   6|             komisją wszystkie regimenta i chorągwie tak z percept
1466   6|                 chorągwie tak z percept i ekspens, jako też z kompletu
1467   6|           sposobem służyli komisji, jak i trybunałom.~Mając zamiar
1468   6|             ucztów, deboszów, pijaństwa i kosterstwa, którego przy
1469   6|            wielce poważnych, husarskich i pancernych, namiestników,
1470   6|           rotmistrzów, przedniej straży i oficjerów autoramentu cudzoziemskiego,
1471   6|          plenipotentów od swoich znaków i kompanij albo całych regimentów
1472   6|             zapraszania siebie na uczty i bankiety, poufałością żołnierską
1473   6|       żołnierską tłoczyli się do stołów i kielichów, gdziekolwiek
1474   6|             towarzysza, choć grubianina i natręta, niegrzecznym przyjęciem
1475   6|            dobrze przysposobić w trunki i otworzyć piwnicę, aby nie
1476   6|            gościom zaproszonym, ale też i nie zaproszonym - tytułem
1477   6|       zaproszonym - tytułem grzeczności i atencji (choć ich o to nie
1478   6|                 to nie prosił gospodarz i rad by się bez niej obył) -
1479   6|               jakby sam byt gospodarzem i swoim częstował winem; nie
1480   6|             winem; nie odebrać od niego i nie wypić - byłoby podać
1481   6|       niebezpieczeństwo kłótni przykrej i napaści. Jedyny sposób był
1482   6|            gdzie na bok wino z kielicha i resztę kropel pozostałych
1483   6|         kielichów natłuczonych, obrusów i serwet sosami porozlewanymi
1484   6|             sukien nawet na obojej pici i gorsów białogłowskich takimiż
1485   6|         białogłowskich takimiż bigosami i frykasami uszamerowanych.
1486   6|             mogły, przynajmniej odebrać i pokosztować obowiązane były.~
1487   6|                 się, tylko z wachlarzem i innymi delikatnymi galanteriami -
1488   6|               od kolegów trzeźwiejszych i więcej uszanowania dla pici
1489   6|             uszanowania dla pici białej i kompanii mających został
1490   6|                wszyscy to imię noszący: i nie można było pozbyć się
1491   6|              wojskowy, pyszny, zuchwały i natrętny, tak sam między
1492   6|               częste wszczynał rozterki i zwady, nigdy jednak nie
1493   6|             przyszło w Radomiu do bitwy i pojedynku, bo to oboje było
1494   6|             respektowany jako najwyższa i istotna wojskowa jurysdykcja;
1495   6|                się na hałasach, groźbie i odłożeniu zemsty do sposobniejszego
1496   6|                obkładali zewsząd guzami i wypychali z kompanii, a
1497   6|                na dół, grzywnami, wieżą i publiczną deprekacją.~Com
1498   6|           towarzystwie znaków poważnych i oficjerach autoramentu cudzoziemskiego,
1499   6|             między nimi w cale grzeczni i umoderowani ludzie - mianowicie,
1500   6|              zaś mieli za honor z sukni i rangi żołnierskiej, opiszę