Part

1501   6|                mu często psuła symetrią w egzekucji, usilnymi swymi
1502   6|          nadzieją poprawy życia, rzadko w złodziejach osobliwie widzianej.
1503   6|                zamknąwszy się tymczasem w gabinecie przed importunią
1504   6|              zaś do innych rozporządzeń w mieście Warszawie, tą się
1505   6|                  dóbr swoich, zostawiał w Warszawie namiestników swoich,
1506   6|                coś czasu, o czym będzie w dziejach polskich, inną
1507   6|                 które się nie odsądziły w sądach marszałkowskich,
1508   6|          prezydent tegoż miasta. Był to w surowości i sprawiedliwości
1509   6|               jak wrzeszczeli woźniowie w świeckich sądach. Albowiem
1510   6|              świeckich sądach. Albowiem w sądach duchownych eksplikowali
1511   6|              patronowie przez pismo jak w nuncjaturze; dlatego kiedy
1512   6|               które nie szły do relacji w księgi konsystorskie, tak
1513   6|                pozwanemu reprezentowała w sądzie i zapisowała z góry
1514   6|              sądzie i zapisowała z góry w swojej instancji. Za czym
1515   6|         albowiem natenczas jeszcze były w aprehensji, przeszkadzały
1516   6|                żonę, jak był długi czas w konsystorzu warszawskim
1517   6|              niejaki Łachowski; chodził w krótkich sukniach z kołnierzykiem
1518   6|            Jednego razu zaś będąc z nią w drodze mało życia nie utracił
1519   6|            życia nie utracił od chłopów w karczmie, widzących, że
1520   6|          wezwany od strony jako patron.~W środku panowania Augusta
1521   6|              rozwodnikom, potem poszedł w pogardę tak, iż mimo jego
1522   6|                 innego gatunku nie było w nich młodzieży, tylko miejscy
1523   6|                którzy podkrzesawszy się w łacinie i w formie jurydycznej
1524   6|           podkrzesawszy się w łacinie i w formie jurydycznej albo
1525   6|                 wchodzili ożeniwszy się w radę miejską i zostawali
1526   6|                takich, którzy wiek swój w palestrze konsystorskiej
1527   6|             osobliwie się to znajdowało w konsystorzach województw
1528   6|                 Za Kobielskiego biskupa w łuckim konsystorzu nie był,
1529   6|           Śmieszna rzecz była, kiedy on w sprawie rozwodniej z racyi
1530   6|              rodzonych, dwoch grodzkimi w Łucku patronami, ale w konsystorzu
1531   6|        grodzkimi w Łucku patronami, ale w konsystorzu tylko stawał
1532   6|              tylko dla honoru i władzy, w diecezji reputacją i przyjaźń
1533   6|               udzieloną, aby diecezanie w łaskach i potrzebach duchownych
1534   6|              szlachetności albo stallum w katedrze niskiego, że takiemu
1535   6|               się kolizja o jurysdykcją w sprawach o dziesięciny między
1536   6|                 plebanami o dziesięciny w konsystorzu, obrócili się
1537   6|                  zawsze pragnąca pokoju w Kościele bożym, wydała komisją.
1538   6|           wielkiego koronnego, człowiek w naukach i w prawie oboim
1539   6|         koronnego, człowiek w naukach i w prawie oboim tak świeckim,
1540   6|             bulli Urbana VIII; nakładli w ten dekret innych gatunków
1541   6|            czyniące, które się przedtem w konsystorzach odbywały.
1542   6|              było, na duchownych, mając w swojej partii dwóch wielkich
1543   6|               po wszystkich diecezjach. W żadnej sprawie z wyżej wyrażonych
1544   6|                wyrażonych żaden świecki w duchownym sądzie odpowiadać
1545   6|             biskupa, to się ta mieściła w jednym jakim bazylianie,
1546   6|               innego rodzaju nie bywało w obrządku greckim, tylko
1547   6|             obłożono i te zaraz z niego w gotowiźnie albo w dobytku
1548   6|                 niego w gotowiźnie albo w dobytku zabranym i otaksowanym
1549   6|            wygrał, to cała wygrana jego w tym się zamykała, że się
1550   6|                  chyba wdowiec; a jeśli w cale bez żony w stanie młodzieńskim
1551   6|                 a jeśli w cale bez żony w stanie młodzieńskim został
1552   6|                od zimna, kożuch prosty, w którym nawet do służby ołtarza
1553   6|           chłopskie z podkówkami. Zgoła w ubiorze całym nic nie różniło
1554   6|            Augusta III ani słychać było w obrządku greckim; cała hierachia
1555   6|             najprzód episkopów, a potem w cale po naszemu biskupów.~
1556   6|               jako też i greckiego, ile w pamięci utrzymać mogłem
1557   7|         wszystkie chorągwie likwidowały w Radomiu i wszystkie regimentu,
1558   7|            regimentu, potrafiono jednak w to, że się tam wszystkie
1559   7|       odrachowały co do jednej, chociaż w każdej chorągwi i w każdym
1560   7|             chociaż w każdej chorągwi i w każdym regimencie po połowie
1561   7|                 mo autorament polski, a w nim chorągwie: husarskie,
1562   7|           lekkie albo przedniej straży; w litewskim wojsku petyhorskie
1563   7|          chorągwie to samo znaczyły, eo w koronnym pancerne. Nazywał
1564   7|              równych, z przodu i z tylu w góro podniesionych, między
1565   7|                 o jednej kuli, z przodu w górę wydanej, i o ławce
1566   7|            łokcia szerokiej, z poduszką w środku takąż jak i łęk.
1567   7|              wielkiej nikomu nie oddal. W czasie także wojny dzielili
1568   7|         operacji wojennej nic pozwolił; w calem także trakcie panowania
1569   7|                 Massalski.~Rejmentarzów w Koronie było czterech: jeden
1570   7|              nie mieli nic do czynienia w małym wojsku i głębokim
1571   7|               wojsku i głębokim pokoju. W litewskim wojsku nie było
1572   7|        należącego, ledwo się znajdowało w istocie dwa lub trzy tysiące,
1573   7|             głowę rządu wojskowego; gdy w samej rzeczy nie mieli więcej
1574   7|                 husarskich i pancernych w Koronie, a petyhorskich
1575   7|                 Koronie, a petyhorskich w Litwie byli tylko tytularni,
1576   7|                pogłównego i hibernowego w województwie i powiecie
1577   7|         powiecie sobie naznaczonym, ani w służbie lub jakiej powinności
1578   7|               miała żadnej komunikacji. W jednych tylko regestrach
1579   7|                 regestrach popisowych i w drugich kalendarzykach politycznych
1580   7|        wielkiego, pułk hetmana polnego. W pierwszej chorągwi każdego
1581   7|                swego rotmistrza, którym w takiej chorągwi był król,
1582   7|                 dawano mu wszędzie, tak w regestrach wojskowych, jako
1583   7|         regestrach wojskowych, jako też w ordynansach. W drugich chorągwiach
1584   7|                 jako też w ordynansach. W drugich chorągwiach porucznikom
1585   7|            porucznikom tytuł pułkownika w urzędowych pismach nie był
1586   7|               dawano tytuły pułkowników w potocznych pismach, listach
1587   7|                 a to też osobliwsza, że w tym wojsku polskim i stan
1588   7|             biskup krakowski drugiej, a w litewskim kompucie biskup
1589   7|                 królewskiej, która była w niepoślednim szacunku; dosługowano
1590   7|           owszem mógł mieć i trzy: dwie w Koronie, a trzecią w Litwie -
1591   7|               dwie w Koronie, a trzecią w Litwie - i nawzajem. Nawet
1592   7|                nawzajem. Nawet mógł być w jednej chorągwi pancernej
1593   7|         pancernej koronnej rotmistrzem, w drugiej husarskiej koronnej
1594   7|       husarskiej koronnej porucznikiem, w trzeciej petyhorskiej litewskiej
1595   7|                jak duchowną hierarchią, w której jedna osoba może
1596   7|             może służeć kilku kościołom w rozmaitych stopniach, na
1597   7|       rozmaitych stopniach, na przykład w jednym kościele jest biskupem,
1598   7|                 kościele jest biskupem, w drugim kanonikiem, w trzecim
1599   7|          biskupem, w drugim kanonikiem, w trzecim prebendarzem, w
1600   7|                 w trzecim prebendarzem, w czwartym plebanem; tak też
1601   7|               duchowni takowi wieloracy w jednej osobie, wyjąwszy
1602   7|                 mieli, gdy całe wojsko, w głębokim uśpione pokoju,
1603   7|           ubiegali się mocno najpierwsi w kraju obywatele i urzędnicy.
1604   7|          namiestnika tak co do stawania w szyku, jako też co do marszu
1605   7|               oprócz tych dwóch tempów, w przysłowiu częstym, w używaniu
1606   7|           tempów, w przysłowiu częstym, w używaniu rzadkim będących: "
1607   7|                 Nabij, zabij!" A jeżeli w jakiej chorągwi była musztra
1608   7|            namiestnika, który miał gust w rzemieśle wojskowym. Do
1609   7|           Królewskiej Mości, leżą swoją w Krzepicach mającego. Ten
1610   7|          pocztowych, czyli szeregowych, w rozmaitych handgryfach i
1611   7|         towarzyszowi.~Towarzysz służący w osobie nie mógł się oddalać
1612   7|              drugi po nim lub przed nim w regestrze następujący towarzysz
1613   7|              każdemu towarzyszowi, bądź w osobie, bądź w sowitym poczcie
1614   7|       towarzyszowi, bądź w osobie, bądź w sowitym poczcie służącemu,
1615   7|                 niego na dzielnym koniu w rynsztunku wojennym paradował,
1616   7|               garbaty, albo ślepy, gdyż w polskim autoramencie co
1617   7|                 osoby było szlachectwo. W takowej paradzie chorągiew
1618   7|         odprawiała koło, to jest obradę w interesach chorągwianych
1619   7|                karabonem, to jest wozem w skórę czarną obitym, w cztery
1620   7|            wozem w skórę czarną obitym, w cztery konie zaprzężonym,
1621   7|                 zaprzężonym, od woźnicy w barwę ubranego kierowanym.~
1622   7|              niego była z jednej strony w wasąg utchwiona, z drugiej
1623   7|               przywiązana dzida, grotem w tył obrócona, za koła zadnie
1624   7|             służalec towarzysza, ubrany w barwę jednego koloru z woźnicą,
1625   7|                 siedząc na jednym koniu w ładownicy i szarawarach
1626   7|                lub rzędem z pistoletami w olstrach; i to wszystko
1627   7|               pomarańczowym, wełnianym, w kutner tkanym; głowę także
1628   7|              koloru płatki, wystrzygane w kwiaty, ptaki i różne figury;
1629   7|           kwiaty, ptaki i różne figury; w tym kutanie były cztery
1630   7|          hajdukami, pajukami, prowadząc w wozach wina beczkę jednę
1631   7|              polskiego, do innych dzieł w kwitnącym pokoju pola nie
1632   7|                 do rycerstwa powitalną, w której ofiara życia i fortuny
1633   7|                do koła zapraszali. Ten, w wszelkiej już gotowości
1634   7|              czekający, jechał na koniu w zupełnym moderunku i za
1635   7|               służeć. Szeregowi stanęli w paradzie, wyniesiono chorągiew,
1636   7|               koniu i machnął proporcem w jednę i w drugą stronę,
1637   7|             machnął proporcem w jednę i w drugą stronę, po której
1638   7|            szeregowy miał żonę i dzieci w miejscu, w którym chorągiew
1639   7|                żonę i dzieci w miejscu, w którym chorągiew stała,
1640   7|                 więc szeregowy pobywszy w takim miejscu rok jeden
1641   7|                  Każdy słodko spoczywał w swojej kwaterze, a pan namiestnik
1642   7|           mieście lub po wsi, z obuchem w ręku i lufką w gębie, dla
1643   7|                z obuchem w ręku i lufką w gębie, dla utrzymania subordynacji
1644   7|        towarzyszowi należało, co obacz. W takowej tedy wyprawie ciągnął
1645   7|               wypoczywać przez trzy dni w miejscu dostatniejszym;
1646   7|                 gdzie nie było dworu, a w miasteczku burmistrzowi.
1647   7|              dano kwaterę, stosując się w tym do woli zwierszchności
1648   7|               skromność nakazujące. Ale w innych wygodach w cale się
1649   7|       nakazujące. Ale w innych wygodach w cale się trzymał opodal
1650   7|           baryłkę okowitką dla czeladzi w tyle] kwocie, ile wysuszył
1651   7|            około pieniędzy; że albowiem w kraju bardzo mało znajdowało
1652   7|               chciał przyjmować podatku w złocie, dopominając się
1653   7|                 dopominając się monety; w tej znowu czynił brak wielki,
1654   7|                 od szalbierstwa, obrotu w prawie i mocy strony zawisłym.
1655   7|            przykład dając szóstak bity, w którym liczyło się groszy
1656   7|                według zgody. Pieniądze, w kancelarii złożone, deputat
1657   7|             póki go nie wypróżnił. Lecz w każdej wsi, do której przybył
1658   7|                 pieniądzach, biorąc ich w niższej cenie, a oddając
1659   7|               cenie, a oddając chorągwi w większej podług kursu krajowego;
1660   7|                 między Żydami i kupcami w cenie zupełnej groszy 12
1661   7|            naładowane zbrojami, których w ciągnieniu ani towarzysze,
1662   7|    paradniejszymi, z rzędami, kulbakami w srebro oprawnymi, z pościelami,
1663   7|                 na kołkach rozpinanymi, w którym koniom, gdy w polu
1664   7|       rozpinanymi, w którym koniom, gdy w polu trzeba stać było, obroki
1665   7|                obszernej wsi, ażeby się w niej cała pomieściła. Najczęściej
1666   7|              wozami i na resztę taboru, w drodze mniej potrzebnego.~
1667   7|            chorągwi ściągali, co czynił w dwojakim przypadku: raz,
1668   7|                 drudzy łącząc się z nią w marszu, trzeci dopiero tam,
1669   7|                tablicy, na której grają w szachy lub warcaby; przystosowanym
1670   7|       następował dobosz, bijący pałkami w dwa kotły miedziane, z obu
1671   7|              kuli u kulbaki zawieszone; w odległości kilku kroków
1672   7|           namiestnik, mając goły pałasz w ręku, w pół człeka trzymany;
1673   7|               mając goły pałasz w ręku, w pół człeka trzymany; za
1674   7|             jechał trzeci między dwiema w ostatnim rzędzie. Za towarzystwem
1675   7|           trzymał nadziak, czyli obuch, w ręku. Towarzystwo i szeregowi
1676   7|               zaś u szeregowych wisiały w tokach przy kulbace, rurami
1677   7|             tokach przy kulbace, rurami w tył obrócone, po prawym
1678   7|                Wyprowadziwszy chorągiew w pole o jedno lub drugie
1679   7|         przechodzić przez jakie miasto, w którym stała jaka komenda
1680   7|               maszerowano bez broni, to w pokrowcu, aby się nie szarzała.~
1681   7|               szarzała.~Było co widzieć w popisie swoim chorągiew
1682   7|               powiem, że żaden monarcha w świecie nie miał nic tak
1683   7|            pierwszego i kosztowniejszy.~W czym taki u niektórych panował
1684   7|                 mieli zbroją z kawałków w karpiową łuszczkę zrobioną.
1685   7|              utrzymania broni sposobne; w ręce prawej buzdygan srebrny
1686   7|              wysokimi piórami strusimi, w grzebienia koguciego formę
1687   7|          obdłużna, prosto przed nosem i w miarę jego do szyszaka jednym
1688   7|          rękawami i wyłogami na guziki, w sposób niemieckiej sukni
1689   7|               flintpas i ładownicę, aby w obrotach i rozmaitych ruszeniach
1690   7|           szabli przy boku i pistoletów w olstrach przy kulbace, do
1691   7|           stosować do równości, chociaż w gatunku materii i roboty
1692   7|              nosiło.~Pancerne chorągwie w powadze i szacunku w narodzie
1693   7|          chorągwie w powadze i szacunku w narodzie nie ustępowały
1694   7|                  Był to kaftan żelazny, w pół człeka długi, z rękawami
1695   7|               albo z włosia szklannego, w tulejce kameryzowanej osadzonego.
1696   7|               kameryzowanej osadzonego. W koniach, siądzeniach, rzędach,
1697   7|             lubo już broń ognista dawno w Polszcze zażywaną była.
1698   7|        hajdamakę, bez wydania rażącego, w jakim dole lub chwaście
1699   7|         chwaście ukrytego; po wtóre, iż w owe czasy trwała opinia
1700   7|             wielu towarzystwa, bywalców w potyczkach z hajdamakami,
1701   7|              wyjmują zza pazuchy, że je w ręce łapią i na urągowisko
1702   7|                strzał, jak sajdaków, iż w owe czasy nie było jeszcze
1703   7|                ozdobne.~Postać chorągwi w pancerze ubranej, w szyku
1704   7|            chorągwi w pancerze ubranej, w szyku stojącej, z daleka
1705   7|                 deszczu reprezentujące.~W pół panowania Augusta III
1706   7|      zażywających pancerzów, jak cztery w Koronie. Miejsce pancerzów
1707   7|              szamerowanym, czyli raczej w rozmaite pręgi po atłasie
1708   7|        autoramentu polskiego, ale tylko w ciągnieniu i obozowaniu,
1709   7|                 zaś trzeba było nocować w polu, co się czasem trafiało
1710   7|                 to tylko zachowane było w mniemaniu, ale nie w skutku;
1711   7|               było w mniemaniu, ale nie w skutku; albowiem każdy generał,
1712   7|                 usarskimi i pancernymi, w takowym razie na komendanta
1713   7|            autoramentów, znajdujący się w obozie, posłusznymi byli.
1714   7|              podług potrzeby.~Towarzysz w każdej kompanii publicznej
1715   7|               lub cisnącego się gwałtem w nadzieję rangi swojej tego
1716   7|                białogłowskiej mającego, w lat kilka i oni pętelki
1717   7|               nie chcąc być upośledzeni w tej czci oficjerowie autoramentu
1718   7|                szarfy, którymi się bądź w służbie, bądź nie w służbie,
1719   7|                bądź w służbie, bądź nie w służbie, byle w znacznej
1720   7|                bądź nie w służbie, byle w znacznej kompanii, opasywali,
1721   7|                  usarskich i pancernych w Koronie; należy mi oddzielić
1722   7|                skórę lamparta, jako się w swoim miejscu napisało,
1723   7|                do kostek, co dotychczas w herbie litewskim na pieniądzach
1724   7|      pieczęciach publicznych lepiej niż w opisaniu rozeznać możno.
1725   7|         niewolny, kiedy musiał siedzieć w niej, nie wychodząc za próg
1726   7|           pocztów, których już zaznałem w mundurach. Prędzej atoli
1727   7|                 znaków był niemal jeden w Koronie i Litwie: żupan
1728   7|            cudzoziemskiego autoramentu, w regimentach zachowanym.
1729   7|              tymi znakami służeć i stać w szyku garbaty i jednooki.~
1730   7|                to płaca dosyć szczupła; w głębokim atoli pokoju, ile
1731   7|              przy leżach nieodmiennych, w pastwiska i żywność obfitujących,
1732   7|           obchodził i nie doznał upadku w koniach, mógł się dobrze
1733   7|            sianem.~Dwie atoli wady były w tym regulamencie, które
1734   7|         towarzyskim i pocztach, tak jak w chorągwiach poważnych, przeto
1735   7|              należycie, a wprowadziwszy w dobry humor, wytargował
1736   7|              nich, iż za fatygę podjętą w egzakcji zrzucili mu się
1737   7|              złotym jednym i drugim; to w karty wywabionych poogrywał;
1738   7|             troje drożej, niż był wart, w żołdzie potrąconym - tego
1739   7|          wymazał.~Wszystko to uchodziło w chorągwiach lekkich, mianowicie
1740   7|         chorągwiach lekkich, mianowicie w tych, gdzie był rotmistrz
1741   7|        Tatarowie albowiem, kochając się w trzeźwości i oszczędności,
1742   7|               oszczędności, nie wpadają w potrzebę krzywdzenia innych
1743   7|        pułkowników, a tymi pułkownikami w Koronie bywali sami szlachta,
1744   7|           Koronie bywali sami szlachta, w Litwie Tatarowie i szlachta.~
1745   7|                na jaką wyprawę ściągano w obóz lekkie pułki, wtenczas
1746   7|        wspomnionego książęcia Sanguszka w grodzie sendomirskim uczynionego.~
1747   7|                 się z dzieł rycerskich, w owym czasie tryb wojskowy
1748   7|            najeżdżał dwory; albo Cygani w licznej kwocie obrąbali
1749   7|               kwocie obrąbali się gdzie w lesie, wychodząc z takiego
1750   7|            młynów i łupienie kościołów. W takich i tym podobnych przypadkach
1751   7|         ogromnym dworem prowadzili albo w innej jakiej okoliczności
1752   7|     okoliczności do króla przyjeżdżali; w takim razie jedna chorągiew
1753   7|                Póki nie nastały mundury w chorągwiach usarskich i
1754   7|                 poważniejszego, niż był w samej rzeczy; i gdzie nie
1755   7|                Musztry konnej nie znano w chorągwiach lekkich, a nawet
1756   7|              maszerować parami i stanąć w szeregu pod linią podług
1757   7|        rozwioźle, nieostro i nie razem. W czym się najbardziej ćwiczyli
1758   7|      najbardziej ćwiczyli szeregowi, to w tym, aby ognia dawali razem,
1759   7|             cudzoziemscy, ale też za to w nabijaniu broni nie byli
1760   7|                używane. Żelazne stemple w wojsku polskim generalnie
1761   7|           polskim generalnie i karabiny w każdym regimencie jednostajne
1762   7|                 moc broni, tak Prusakom w różnych bitwach zabranej,
1763   7|            zginionych swoich sołdatach, w Polszcze zostawili. Niemało
1764   7|                 u niektórych trzcinowe, w miarę kalibru pistoletowego
1765   7|            wierszchu srebrem lub złotem w kwiaty haftowanej, na boku
1766   7|             szmelcowaną obita; a czasem w tej blasze były sadzone
1767   7|               blachę, jasno polerowaną, w różne figury przyozdobioną;
1768   7|            blachy szła obwódka srebrna, w środku obwódki krzyż kawalerski
1769   7|             srebrna, czyli-róża, mająca w sobie mały werblik i kółko,
1770   7|            sztuka gładka albo fugowana, w miarę paska szeroka, na
1771   7|          szeroka, na pół ćwierci długa, w załomki zakończona, dwie
1772   7|             blachę wzdłuż idące mająca, w które rurki wtykano iglice.
1773   7|            służyły do ozdoby ładownicy. W tyle ten pasek zapinał się
1774   7|            przączki, był wypustek suty, w kształcie wprzód opisanym
1775   7|      blachmalowe najwięcej były używane w czasie bezpiecznym; i już
1776   7|            żołnierskiej obserwant, albo w takim stopniu skąpy, albo
1777   7|             albo przynajmniej jako tako w sreberko oprawnej.~Podczas
1778   7|          dojeżdżał towarzysza, ubranego w blachmal lub srebro, póki
1779   7|             polskich, mógł czterdziestu w momencie rozpędzić, każdemu
1780   7|              takoż jak kontusz cielęca, w formę worka spiczastego
1781   7|         hajdamacy mieli swoje siedlisko w Siczy, kraju do Moskwy należącym,
1782   7|                obóz Kozaków zaporoskich w kraju do Moskwy należącym,
1783   7|              kraju do Moskwy należącym, w szczerych polach, na kilkadziesiąt
1784   7|              mil ciągłych, pustych. Kto w nim dawniej siedział i kiedy
1785   7|              pomienionych Kozaków.~Było w Siczy Kozaków, ich terminem
1786   7|           korzeni). Każdy kureń zamykał w sobie dziesięć chorągwi,
1787   7|                że lud zbyt niesforny, a w potrzebie zazwyczaj z placu
1788   7|                kiedy nigdy wojska swego w pole nie wyprowadzał. Religii
1789   7|          kobietą, tedy takowego do pala w kureniu, z którego był,
1790   7|               to jest młodzieńcami, gdy w samej rzeczy prowadzili
1791   7|                 kampańczyk był zapisany w regestr, składający owę
1792   7|             Kiedy kampańczyk podchodził w lata szędziwe, wybierał
1793   7|                wiedział zawsze, wiele i w którą stronę udało się ich
1794   7|           ciemiężyli, a oraz ginąc sami w różnych potyczkach i egzekucjach,
1795   7|               potyczkach i egzekucjach, w liczbę nadpotrzebną nie
1796   7|          szczęśliwie rozbijał, już miał w ręku ascens na pierwsze
1797   7|                jadło dla przybywających w różne godziny dzienne i
1798   7|        szafowane: kasza jaglana rzadko, w mięsne dni słoniną, w postne
1799   7|           rzadko, w mięsne dni słoniną, w postne olejem okraszona,
1800   7|          Nalewał i nakładał tych potraw w korytka podług miary, jak
1801   7|              jeden, bądź więcej, siadał w czubki przy korytku, dobył
1802   7|                 gotowały się te potrawy w kociołkach miedzianych,
1803   7|        zawieszonych.~Tenże kucharz miał w dozorze swoim tytoń, który
1804   7|            skarbu na kurenie rozdawano. W każdym kureniu niedaleko
1805   7|            czopek i założył swój cybuch w dymnik, ciągnął, póki mu
1806   7|              pilnował swojej powinności w tych dwóch artykułach, każdy
1807   7|           wichtu, tym, którzy dla niego w rybołówstwie, myślistwie,
1808   7|          myślistwie, pasieniu trzód lub w rolnictwie pracowali, wyjąwszy
1809   7|            wyzwoleniec pracował.~Trunki w szynkowniach były przedawane:
1810   7|                 karano. Dla czego, choć w Siczy mieszkali najgorsi
1811   7|                 z towarem, po towar lub w innym jakim interesie do
1812   7|        wyśledzenie winowajcy, skoro się w tych dwóch miarach jaki
1813   7|           którzy pozbywszy lub nabywszy w Siczy towarów, powracali
1814   7|           chizmatyckiej odszczepieńców.~W ziemię tatarską, jako sąsiedztwem
1815   7|             hajdamakę zatłukli.~Głęboko w Tatarszczyznę nie wkraczali
1816   7|           wpadli na niego znienacka (co w Polach Dzikich, wielkimi
1817   7|               żadnego konia, pieszo się w owych trawach do rzeki zmykali,
1818   7|              pospieszając ile możności, w rzekę pędzili, gdzie na
1819   7|                nich czekali inni Kozacy w czółnach, tak dla przewiezienia
1820   7|                zimą; wyszedłszy z Siczy w sto, dwieście lub trzysta
1821   7|               czwarta: żeby się łatwiej w małych partiach ukrywać
1822   7|            sposobniejsza do ukrycia się w wielkich trawach ukraińskich,
1823   7|             uchodzić nie mogli, stanęli w szyku i zdjąwszy czapki,
1824   7|              nadwornych, którzy ich tak w domu, jak w drodze dzień
1825   7|              którzy ich tak w domu, jak w drodze dzień i noc od tych
1826   7|                 Miasta zaś i miasteczka w każdą noc przez połowę mieszkańców,
1827   7|               przez połowę mieszkańców, w broń opatrzonych, z kotłami
1828   7|             takiej chociaż ostrożności, w nocy, zazwyczaj napadnieni,
1829   7|          przełamali hajdamacy, albo też w zmowie z nimi zostając,
1830   7|           tudzież arendarze Żydzi nicht w domu nie nocował, ale każdy
1831   7|              słońca z duszą wynosił się w step, ukrywszy majątek i
1832   7|                obsiadali ciż hajdamacy; w lada dolinie zakradłszy
1833   7|                  uważali kurzawę, która w tamtej ziemi tłustej za
1834   7|                 dymu podnosi się wysoko w górę. Uważali tedy wielkość
1835   7|            jedzie z małym konwojem albo w cale bez konwoju, wypadali
1836   7|             drzewcami od dzidów, plecy, w koszuli puścili, powiedziawszy
1837   7|          powąchawszy się, każdy poszedł w swoją stronę.~Kozacy humańscy
1838   7|        kijowskiego, najsprawniejsi byli w dojeżdżaniu i znoszeniu
1839   7|               kiedy na wiosnę na rozbój w kraj wstępowali, tylko pod
1840   7|              zaś słabo im się stawiwszy w ucieczkę prysnęli, nie bardzo
1841   7|                z jednego końca wetchnął w tę jamę, którą gnój wychodzi
1842   7|               założył do nóg parę wołów w jarzmie i tak z wolna wciągał
1843   7|                 pal do góry i wkopywali w ziemię. Jeżeli pal wyszedł
1844   7|               skonać na palu. Kiedy się w kompanii przy gorzałce jeden
1845   7|               serca, że miasto jęczenia w bólu wołali na dyrygującego
1846   7|                 albo jakby go tylko kto w ciasny bot obuwał. Dla tak
1847   7|                 już wszystko, co mogłem w pamięci utrzymać, com widział
1848   7|       zmiatających z siebie kule, które w ich twarz albo piersi trafiły,
1849   7|           artyleria. Konnych regimentów w Koronie było *... [w rękopisie
1850   7|         regimentów w Koronie było *... [w rękopisie brak danych],
1851   7|              był jakoby obroną i strażą w czasie wojny harmatników;
1852   7|              pieszych *... i takież jak w Koronie dwa regimenty artylerii.~
1853   7|                regimenty piesze i konne w Koronie i Litwie używały
1854   7|                gwardii koronnej zamykał w komplecie swoim pięćset
1855   7|                po trzydziestu żołnierza w jednej kompanii. Dlatego
1856   7|            oficjerów, a żołnierzy mało.~W regimencie pieszym gwardii
1857   7|             najprzód dziesięć kompanii, w każdej kompanii po sto chłopa;
1858   7|             pożytków dla szlachty. Lubo w regimentach cudzoziemskiego
1859   7|                instancje drugich panów.~W regimentach gwardii wszystkie
1860   7|              gwardii wszystkie szarże i w innych wszystkich regimentach
1861   7|                dystrybucji królewskiej. W regimentach innych wszystkich
1862   7|          hetmani wielcy. Unteroficjerów w regimentach wszystkich kreowali
1863   7|                ani hetmanów.~Oprócz zaś w istotnej służbie znajdujących
1864   7|                 litewskiej, pułkowników w wojsku koronnym, pułkowników
1865   7|            wojsku koronnym, pułkowników w wojsku Wielkiego Księstwa
1866   7|           Litewskiego.~Ci także, którzy w aktualnej zostawali służbie,
1867   7|               mieć wyższą rangę od tej, w której służyli; i tak chorąży,
1868   7|              płacą i posiadając stopień w regimencie chorąski, starał
1869   7|          pułkownik o generalski; przeto w jednym regimencie widzieć
1870   7|   unteroficjerowie, którzy, będąc tylko w służbie podchorążymi albo
1871   7|             czasem strusie pióro białe, w trzygran podług kapelusza
1872   7|               nosili czasem i zostający w aktualnej służbie. Generałowie-majorowie
1873   7|                dojrzałych ludzi, kiedyś w wojsku zagranicznym małymi
1874   7|                 jak prostego winowajcę.~W ostatnich leciech panowania
1875   7|           panowania Augusta III nastali w autoramencie cudzoziemskim
1876   7|              forsztelowanych generałów. W Koronie było ich dwóch,
1877   7|                 Koronie było ich dwóch, w Litwie dwóch: mieli pensją
1878   7|               generał komenderujący był w przyjaźni lub poważeniu
1879   7|       generała-inspektora, wszystko się w regimencie pokazało dobre
1880   7|               generałem-inspektorem byt w obojętności, a tym bardziej
1881   7|                 tym bardziej jeżeli był w nienawiści, nic się przed
1882   7|  generał-inspektor stanął przeciw niemu w pewnej dystancji, odebrał
1883   7|                 czyli na doręczu, tylko w okazji - niskim ukłonem;
1884   7|           lustracji kabat tylu wyjechać w takiej zaprzędze, ilu i
1885   7|             karabona chorągwianego, raz w rok na lustracją użytego,
1886   7|            godzinę furmana, ubrawszy go w płaszcz skarbowy nieśmiertelny
1887   7|             drugą rachowano potem głowy w ogół, jeżeli są wszystkie
1888   7|                są wszystkie podług sumy w regestrze wyrażonej, która
1889   7|              regestrze wyrażonej, która w całkowitego rejmentu lustracji
1890   7|               rejmentu lustracji nigdy, w połowicznej zaś zawsze się
1891   7|              połowicznej zaś zawsze się w zupełności pokazała.~Ci,
1892   7|              nic nie kosztowało, poszło w ekskuzy, w zapomnienie,
1893   7|           kosztowało, poszło w ekskuzy, w zapomnienie, w dysymulacją
1894   7|                 ekskuzy, w zapomnienie, w dysymulacją i tysiąc innych
1895   7|                 przeciw sobie oficjerów w komisji radomskiej, przy
1896   7|                kwatery i rzeczy zostały w takim stanie, w jakim były
1897   7|                 zostały w takim stanie, w jakim były przed lustracją,
1898   7|               aż do roku następującego, w którym taż znowu, co i przeszłego,
1899   7|                choć ich nie było, i gdy w samej rzeczy "pif paf stąd
1900   7|              też generał nie chciał jej w tym zastępować, chyba pod
1901   7|           hetmanami swymi do ich miast, w których ciż hetmani rezydowali,
1902   7|                 swoich zadęte usługami, w głębokim pokoju na leżach
1903   7|         ekspedycje na regimenta stojące w Prusach i Wielkiej Polszcze
1904   7|            tychże gmachów: czy był król w Polszcze, czy nie był, z
1905   7|                kiedy się król znajdował w Warszawie, to ich ciągnęło
1906   7|                 zamiast flinty siekiery w tył ostrzem obrócone; gdy
1907   7|                  gdy zaś króla nie było w Warszawie, to mniej, bez
1908   7|               dla niej obszerne koszary w końcu zachodnim prowadzącym
1909   7|                 kościołem szykowała się w cugi. Dobosze uderzyli w
1910   7|                w cugi. Dobosze uderzyli w bębny, kapela zagrała marsz
1911   7|               jedną miarę. Tak ciągnęta w całości aż do bramy zamkowej
1912   7|       Przedmieściem do pałacu Saskiego, w którym za drugą bramą na
1913   7|             dziedzińcu trzymała obwach, w budynku na to wymurowanym,
1914   7|                ale maszerowali z biciem w bębny i w tropie aż do tegoż
1915   7|          maszerowali z biciem w bębny i w tropie aż do tegoż samego
1916   7|         zrobiwszy, dobosze odezwali się w bębny pośpiesznym kilka
1917   7|              zwolniwszy, szli do koszar w pospolitej sytuacji.~Ta
1918   7|                 i innych drobniejszych, w różne miejsca komenderowanych,
1919   7|                 trybunatu sprawującego, w Lublinie praesidium trzymała
1920   7|                  Uczyniono mu ten honor w nadgrodę podjętej funkcji,
1921   7|              największym, panem. Ze zaś w Piotrkowie nie pokazował
1922   7|              żadnej okazałości i krótko w nim bawił, chowając się
1923   7|               ruski pan, dlatego mu też w Piotrkowie tymi honorami
1924   7|             Piotrkowie tymi honorami co w Lublinie nie kadzono.~Zmięszałem
1925   7|            Czytelnikowi uczynić zadosyć w ciekawości, dlaczego gwardia
1926   7|                pokojów pilnowali, mając w nich otwartą garkuchnią
1927   7|        okoliczności, wpadłszy książęciu w dobry humor, często i donatywę.
1928   7|          Ktokolwiek z takich oblekł się w gwardiacką suknią, już był
1929   7|              gwardiacy i ludzi zacnych, w nadzieję promocji i wykrzesania
1930   7|          lokajów, parobków hożych gdzie w szynkowni na ustroniu przydybanych,
1931   7|             przygody śmiałych, przy tym w ustawicznym ćwiczeniu się
1932   7|               ustawicznym ćwiczeniu się w ręcznej bitwie po trybunałach,
1933   7|            zuchwalcami znajdująca, była w reputacji najsprawniejszego
1934   7|              psoty nie wyrządzał. Wołał w tej mierze do siebie po
1935   7|            poczcie i podczas musztry, a w inne czasy nosili ich przy
1936   7|                warty coraz więcej stawa w szyku drabantów oszpeconych
1937   7|            niemal gracko popisali: bądź w skupionym, bądź w ciągłym
1938   7|                  bądź w skupionym, bądź w ciągłym paleniu; pierwszego
1939   7|             komendy po swojej potrzebie w Warszawie, Lublinie, Piotrkowie
1940   7|                 byli na powinności albo w lazarecie i areszcie. Każdemu
1941   7|          cmentarzu po spuszczeniu trupa w dół albo do grobu, a potem,
1942   7|             zapłatę. Lecz jeżeli zginął w jakiej bitwie szałapuckiej
1943   7|                bitwie szałapuckiej albo w pojedynku, w pierwszym razie
1944   7|          szałapuckiej albo w pojedynku, w pierwszym razie nie miał
1945   7|                 miał honoru strzelania, w drugim ani pogrzebu uroczystego.
1946   7|                 pogrzebie był zwyczajem w powinność obróconym. Obcym
1947   7|                których pisało się wyżej w powszechności o autoramencie
1948   7|                kiedy król znajdował się w Warszawie i kiedy chciał
1949   7|            Jednego także razu widziałem w tymże dziedzińcu dawany
1950   7|               wdawszy się z gwardiakiem w jaki frymark, został oszukany:
1951   7|             konopi albo jakich gałganów w takiejż miąższości i zawinięciu,
1952   7|                miąższości i zawinięciu, w jakim był pas, pokazany;
1953   7|                  monecie kurs natenczas w kraju mającej ze wszystkim
1954   7|                Kazimierza bita, dlatego w cale wytarta, równą gładkość
1955   7|            podobnych blaszek ołowianych w równej liczbie w garść nabrawszy,
1956   7|             ołowianych w równej liczbie w garść nabrawszy, w tropy
1957   7|              liczbie w garść nabrawszy, w tropy kupców doganiali i
1958   7|          gwardiacy mieli taką sprawność w ręku, iż z trudnością można
1959   7|               już kto pieniądze stawił, w punkcie gwardiak kubki przemięszał,
1960   7|               ludzi namówionych, którzy w te kubki grając, często
1961   7|                gwardii pieszej koronnej w dzień Nowego Roku z fajframi
1962   7|               sumnienia do oszukaństwa, w pracy rąk szukali lepszego
1963   7|           trzewiki, albo się co zepsuło w moderunku, to wszystko sporządziwszy
1964   7|               obowiązani byli tylko ryz w miesiąc prezentować się
1965   7|        prezentować się kapitanowi swemu w mundurze, wziąć od niego
1966   7|              lustracji regimentu stanąć w szeregu osobiście lub podczas
1967   7|                 wielkiej jakiej parady, w innych zaś powinnościach
1968   7|                jeżeli nie miał, kapitan w to potrafił, że się powinność
1969   7|              moderunku, wszystko się to w kieszeniach kapitańskich
1970   7|                razem z pasem pendet, że w nim wisiał pałasz i bagnet,
1971   7|           wisiał pałasz i bagnet, każde w osobnych pochwach swoich
1972   7|            utrzymania pałasza i bagneta w pendecie w swojej mierze
1973   7|            pałasza i bagneta w pendecie w swojej mierze służącymi.
1974   7|                służącymi. Na nogach bot w palcach ucięty, łojem z
1975   7|           baranka u czapki i spuszczana w marszu podróżnym na kark
1976   7|              bagnet przy boku, na koniu w olstrach para pistoletów;
1977   7|            szpada przy boku i pistolety w olstrach.~Bagneta na karabiny
1978   7|             warcie tłoku zabraniającej, w innych czasach bagnet był
1979   7|               czasach bagnet był zawsze w pendecie, tak u jeźdźca,
1980   7|               oficjerów miejsce galonka w koronie i cyfrze zastępował
1981   7|      galonka-frandzla suta z krepinami. W marszu~paradnym konnym gwardia
1982   7|           konnym gwardia troczyła tylko w tyle siodeł płaszcze w wałek
1983   7|            tylko w tyle siodeł płaszcze w wałek okrągły, w miarę grubości
1984   7|               płaszcze w wałek okrągły, w miarę grubości konia długi,
1985   7|           podszewki przez pół obrócony.~W marszu podróżnym troczył
1986   7|                worek z obrokiem i siano w powrozy skręcone, aby się
1987   7|                leżą swoją i sztab miała w Warszawie, ale nie wszystka,
1988   7|           Żołnierz saski znajdujący się w Polszcze i gwardia piesza
1989   7|               ciała królewskiego, stali w Warszawie, niemiłym okiem
1990   7|                 czy siedym lat mięszkał w Warszawie, wtenczas gwardia
1991   7|                 tudzież niektóre poczty w ogrodzie i u strzelnicy.
1992   7|               dobosza, który do obwachu w sali formowanego nie był
1993   7|         trzymania koni, inni uszykowani w rzędy po pięciu wmaszerowali
1994   7|             siebie gwardia konna, tylko w dni galowe przednie, jako
1995   7|                Nowy Rok, na Wielkanoc i w dzień trzeci sierpnia, w
1996   7|                w dzień trzeci sierpnia, w który obchodzono imieniny
1997   7|                który konwój, uszykowany w dwa glejty, póty stał na
1998   7|               potraw na stoły publiczne w dni galowe, do której służby
1999   7|              stole na jedno danie. Szli w lederwerkach i przy pałaszach,
2000   7|                 swojej symetrii, wprzód w kuchni ułożonej. Żołnierz