Part

2001   7|                grana jaka opera wielka, w której reprezentowano batalie
2002   7|              tryumfy dawnych bohaterów, w niebytności saskiego żołnierza
2003   7|          żołnierze nie przykrzyli sobie w takiej służbie Króla Jegomości.~
2004   7|         Saksonii do Polski przyszli już w kapeluszach. Lecz potem
2005   7|                 kapeluszach. Lecz potem w oboim wojsku, tak polskim,
2006   7|             galonku. Gwardia piesza raz w raz miała jeden kapelusz
2007   7|                 Druga reforma stała się w botach już na końcu Augusta
2008   7|            nodze do tego rozgrzany, ile w czasy suche, ciągnął w siebie
2009   7|              ile w czasy suche, ciągnął w siebie kurzawę; ta oblegając
2010   7|              boty obracać stroną gładką w środek, a kosmatą, którą
2011   7|               Trzecia reforma nastąpiła w lederwerkach: flintpasy
2012   7|                żółtą z kretą zmięszaną, w wodzie rozmąconą.~Pierwszy
2013   7|            ładownice łosiowe przemienił w czarne skórzane, na glanc
2014   7|            Ładownice takie, nie ciągnąc w siebie wilgoci, tak jak
2015   7|          ładunki z prochem konserwowały w suszy.~Czwartą odmianę zrobił
2016   7|                zrobił tenże Wielopolski w swoim regimencie w pludrach,
2017   7|          Wielopolski w swoim regimencie w pludrach, dawszy skórzane
2018   7|            trzymały się dawnej mody tak w lederwerkach, jak i w pludrach.
2019   7|               tak w lederwerkach, jak i w pludrach. Regiment generała
2020   7|             szwarcowali wąsów, co oboje w saskim wojsku dawno pierwej
2021   7|                 Wielopolski tego obojga w swój regiment wprowadzonego
2022   7|               mały jeszcze wąs mającym, w cale go golono.~Podczas
2023   7|      piękniejszy widok czyniącej, czego w polskim wojsku nie zważano,
2024   7|                 przepisanej sztafirując w górę. Była to mała tortura
2025   7|                służy po wielkiej części w względzie swoim innym regimentom,
2026   7|                 drewniane pobok skroni, w tymże nakryciu zaszyte,
2027   7|               ściętymi, do kolan długa, w stanie kroju żadnego nie
2028   7|             brzuchu aż do pasa zapięty, w stanie do miary człowieka
2029   7|                 przy pasie pod kiereją; w pochodzie karabin zawieszali
2030   7|               jacy są pospolicie dobosi w regimentach, nie widać by
2031   7|                 tonem szło zawsze bicie w bęben; dwa razy raz po raz
2032   7|                raz po raz uderzał pałką w jednę stronę, a raz prętem
2033   7|               prętem cienkim drewnianym w drugą, z tą różnicą, iż
2034   7|               gdy bił na salutacją albo w gwałtownym jakim przypadku,
2035   7|              perski lub turecki bogaty, w ręce prawej pika, czyli
2036   7|         janczarscy nosili się po polsku w rozmaitych sukniach albo
2037   7|                rozmaitych sukniach albo w mundurach pancernych lub
2038   7|                  stawali zimą do parady w kierejach, czyli szubach,
2039   7|               na lisztwach przednich, a w tyle wiatrem podszytymi.~
2040   7|            doboszów, z dwóch palkierów, w dwie pary kociołków na ziemi
2041   7|           brzękaczów, tacami mosiężnymi w środku wypukłymi, w brzegach
2042   7|          mosiężnymi w środku wypukłymi, w brzegach płaskimi, okrągłymi,
2043   7|               przed oknami pana hetmana w odległości na pięćdziesiąt
2044   7|               zacząwszy, bez przestanku w swoje fujary przeraźliwe
2045   7|                 a brzękacze tacą o tacę w pewny takt uderzali; dobosi
2046   7|               głosem bębnów niejako bas w tej kapeli trzymali bijąc
2047   7|                 dawnych kurtki czerwone w stanie wcinane, z krótkimi
2048   7|               ich kordygarda, osobliwie w czasie sejmu, nigdy nie
2049   7|      przyjaciele posyłali jakie posiłki w napoju i jadle, albo sami
2050   7|             każdego sejmu musieli dzień w dzień trzymać wartę przy
2051   7|             wartę przy izbie poselskiej w liczbie kilkudziesiąt, od
2052   7|             glejtami ściśnionymi, mając w tył wytchnięte karabiny
2053   7|         wachmistrza, ubranych po polsku w żółte żupany, w błękitne
2054   7|               po polsku w żółte żupany, w błękitne katanki do kolan
2055   7|                  Broń: szabla przy boku w czarnych pochwach skórzanych,
2056   7|           czarnych pochwach skórzanych, w żelazo oprawna, z paskami
2057   7|           kordygardą; reszta spoczywała w kordygardzie, czekając na
2058   7|                 Toruń. Którzy nie będąc w takim rygorze służby jak
2059   7|                 pończochy; widziałem to w Toruniu i w Poznaniu.~Żołnierze
2060   7|                widziałem to w Toruniu i w Poznaniu.~Żołnierze starosty
2061   7|                 szerokim białym, pałasz w mosiądz oprawny, karabin
2062   7|              który mięszkając przy ojcu w pałacu Saskim i będąc wysokim
2063   7|            wysokim oficjerem od dziecka w regimencie lejbgwardii saskiej,
2064   7|             saskiego żołnierza nie było w Polszcze, wtenczas apartamentom
2065   7|                usługi Rzeczypospolitej, w czasie potrzeby stawać         
2066   7|                      obowiązanych, było w Koronie dwie: zamojska i
2067   7|               ostrogska albo dubieńska; w Litwie trzy: słucka, kiecka
2068   7|                  które konserwowały raz w raz żołnierza, opuszczam
2069   7|                ustanowieniu swoim dawać w potrzebie Rzeczypospolitej
2070   7|                 ale go nie trzymały raz w raz tak jak pierwsze. Gatunek
2071   7|          wołoskimi albo lipkami, te się w regulamencie stosowały do
2072   7|             niemieckiego kroju i języka w musztrze.~Żołnierze ordynaccy
2073   7|               dependowali, nie wchodząc w komput wojska koronnego
2074   7|            hetman znajdował się gościem w fortecy którego ordynata.
2075   7|                tym samym, na którym byt w służbie ordynackiej.~Zamojskiej
2076   7|             ordynacji piechota chodziła w prostych botach chłopskich
2077   7|                który że miał upodobanie w dawaniu ognia, przeto była
2078   7|              dawaniu ognia, przeto była w nim doskonale wyćwiczona.
2079   7|           Albowiem książę ordynat dzień w dzień lusztykujący z gościami
2080   7|        musztrując; trzymał duży kielich w ręku z winem, komenderując
2081   7|               on wtenczas duszkiem wlał w siebie kielich wina.~Przez
2082   7|       ukontentowania, które miał książę w tej rozrywce, nosił dragonią
2083   7|              książęcego stawającą, i to w nocy zazwyczaj, kiedy dziur
2084   7|             nocy zazwyczaj, kiedy dziur w łokciach i kolanach albo
2085   7|                tęgą stawali na warcie i w kożuchach, osobliwie na
2086   7|                ostatni żołnierz stojący w szeregu nigdy nie opuścił
2087   7|                ręką wystawiał kapelusz, w który co dostał, już to
2088   7|           większej części stare dziady, w innych regimentach wysłużone,
2089   7|          wojennych, dopieroż zakonników w rzemieśle wojennym nie ćwiczonych;
2090   7|         konserwacją fortecy i garnizonu w dobrym stanie od Rzeczypospolitej
2091   7|             miejsce glinki weszła kreta w używanie, onąż farbowanym.
2092   7|                usługi Rzeczypospolitej, w czasie potrzeby stawać         
2093   7|                      obowiązanych, było w Koronie dwie: zamojska i
2094   7|               ostrogska albo dubieńska; w Litwie trzy: słucka, kiecka
2095   7|                  które konserwowały raz w raz żołnierza, opuszczam
2096   7|                ustanowieniu swoim dawać w potrzebie Rzeczypospolitej
2097   7|                 ale go nie trzymały raz w raz tak jak pierwsze. Gatunek
2098   7|          wołoskimi albo lipkami, te się w regulamencie stosowały do
2099   7|             niemieckiego kroju i języka w musztrze.~Żołnierze ordynaccy
2100   7|               dependowali, nie wchodząc w komput wojska koronnego
2101   7|            hetman znajdował się gościem w fortecy którego ordynata.
2102   7|                tym samym, na którym byt w służbie ordynackiej.~Zamojskiej
2103   7|             ordynacji piechota chodziła w prostych botach chłopskich
2104   7|                który że miał upodobanie w dawaniu ognia, przeto była
2105   7|              dawaniu ognia, przeto była w nim doskonale wyćwiczona.
2106   7|           Albowiem książę ordynat dzień w dzień lusztykujący z gościami
2107   7|        musztrując; trzymał duży kielich w ręku z winem, komenderując
2108   7|               on wtenczas duszkiem wlał w siebie kielich wina.~Przez
2109   7|       ukontentowania, które miał książę w tej rozrywce, nosił dragonią
2110   7|              książęcego stawającą, i to w nocy zazwyczaj, kiedy dziur
2111   7|             nocy zazwyczaj, kiedy dziur w łokciach i kolanach albo
2112   7|                tęgą stawali na warcie i w kożuchach, osobliwie na
2113   7|                ostatni żołnierz stojący w szeregu nigdy nie opuścił
2114   7|                ręką wystawiał kapelusz, w który co dostał, już to
2115   7|           większej części stare dziady, w innych regimentach wysłużone,
2116   7|          wojennych, dopieroż zakonników w rzemieśle wojennym nie ćwiczonych;
2117   7|         konserwacją fortecy i garnizonu w dobrym stanie od Rzeczypospolitej
2118   7|             miejsce glinki weszła kreta w używanie, onąż farbowanym.
2119   7|                 opisać ich ze wszystkim w tamtym miejscu nie szykowało
2120   7|          panowaniem jeszcze Augusta III W tym tylko stosował się do
2121   7|               który oficjer ustroił się w mundur bławatny albo kamlotowy
2122   7|                suknia nie miała miejsca w służbie, tylko extra służby,
2123   7|          wtenczas, kiedy się pokazywali w publicznym kształcie, jak
2124   7|                okoliczności stroili się w rozmaite kolory i materie
2125   7|         obywatelskich, jakie kiedy były w modzie, podług pory czasu.~
2126   7|             Augusta III widzieć hetmana w stolicy na koniu; pospolicie
2127   7|           zazwyczaj karety miasto konia w publice używających, wyjąwszy
2128   7|          consilium, karetę jego paradną w sześć koni pod szorami od
2129   7|               kierował stangret i foryś w barwie sukna francuskiego,
2130   7|          srebrnym lub złotym obłożonej, w pasach atlasowych z frandzlą
2131   7|            sukna lepiej przypadającego, w żółtych botach z podkówkami
2132   7|        żelaznymi, pobielanymi cyną albo w cale srebrnymi, w kołpakach
2133   7|             cyną albo w cale srebrnymi, w kołpakach wysokich sobolich,
2134   7|          sukienne, galonkiem przeszyte, w formę worka okrągłego uszyte,
2135   7|               te suknie były buchaste i w stanie szerokie, tak że
2136   7|          szerokie, tak że mógł wygodnie w zimową porę podwlec pod
2137   7|              żupan kożuch gruby, przeto w takim stroju siedział stangret
2138   7|             wąsaty, czasem od stangreta w leciach starszy. Za stangretem
2139   7|                 i masztalerzów; za nimi w odległości kilku kroków
2140   7|               równymi, maszerując kolej w kolej, którędy szła kareta,
2141   7|             którędy szła kareta, choćby w największe błoto, a jeszcze
2142   7|             największe błoto, a jeszcze w żółtych botach, które gdy
2143   7|       dobierając pospolicie siwego albo w cale białego; kulbaka bogata
2144   7|                 końca wąski jak szpada, w pochwie bogatej, okrągłej,
2145   7|             pięć ćwierci łokcia długie, w końcach okrągłe, w jednej
2146   7|              długie, w końcach okrągłe, w jednej pochwie grubej, okrągłej,
2147   7|                wisiał ogon koński biały w siatce złotej lub jedwabnej,
2148   7|               koniowi idącemu. Ogon ten w korzeniu swoim osadzony
2149   7|             korzeniu swoim osadzony był w gałkę podługowatą złotą
2150   7|            uszami, kita z piór strusich w tulejkę bogatą, kameryzowaną
2151   7|               Przy drzwiach zaś pokoju, w którym leżała na stoliku
2152   7|              podobało, nie odnosząc się w tym ani do sejmu, ani do
2153   7|            samych nawet hetmanów, kiedy w czym nad pozwoloną sobie
2154   7|              udzielić raczyli, czyli to w własnych sprawach swoich,
2155   7|              sprawach swoich, czyli też w cudzych w protekcją swoją
2156   7|             swoich, czyli też w cudzych w protekcją swoją wziętych.
2157   7|              Widzieliśmy tej władzy moc w sprawie ordynacji ostrogskiej.~
2158   7|               przez kilka sejmów z góry w reces puszczona, a kiedy
2159   7|         tymczasem do rezolucji sejmowej w administracją z pomocą wojskową
2160   7|               stanu. Sanguszkowi oddano w posesją ordynacją, zawiesiwszy
2161   7|              tycze Czartoryskich, miała w sobie tyle siły zjednoczonej,
2162   7|              porucznikostwa i chorąstwa w chorągwiach polskich, tak
2163   7|           któremu z panów, choć ten ani w tym regimencie, ani w tej
2164   7|               ani w tym regimencie, ani w tej chorągwi, ani wcale
2165   7|                 tej chorągwi, ani wcale w wojsku nie służył.~W mocy
2166   7|              wcale w wojsku nie służył.~W mocy także hetmańskiej było
2167   7|         śmiercią, a to przez krygsrecht w dwudziestu czterech godzinach,
2168   7|               którą hetmani najczęściej w tajaniu oficjerów krnąbrnych
2169   7|       ściągnione do kupy, szykowały się w okrąg na placu wyznaczonym,
2170   7|                placu wyznaczonym, mając w pośrodku siebie hetmana
2171   7|            leżały tydzień jeden i drugi w polu pod namiotami, robiąc
2172   7|                 był niejako polerunkiem w trybie wojennym.~Dnia jednego,
2173   7|        lustrował wojsko, które wtenczas w proporcją wielkości swojej
2174   7|           części dla utrzymowania konia w powolnym i prostym chodzie,
2175   7|                  objeżdżał wojsko tylko w mundurze usarskim, z paludamentem
2176   7|                 koński, także już wyżej w kształcie swoim opisany,
2177   7|              pan hetman pokazał pilność w urzędzie swoim; także kiedy
2178   7|              chciał zrobić jaką odmianę w musztrze, służbie lub sukni
2179   7|             przez samowładne ordynanse, w narodzie wolnym zawsze przykre.~
2180   7|         rycerskie, zawsze dwór zostawał w niepokoju, nadsłuchując
2181   7|            niemu tym kołem nie toczy, a w takiej znajdując się aprehensji,
2182   7|            faworami swymi.~Nie byli zaś w takiej aprehensji hetmani
2183   7|            strachu. Hetmani także polni w oboim narodzie nie należeli
2184   7|          kalwakaty innego jakiego pana, w stanie cywilnym będącego.~
2185   7|               stanie cywilnym będącego.~W starych dziejach polskich
2186   7|                komenderujących wojskami w czasie wojny; że zaś w pokoju
2187   7|         wojskami w czasie wojny; że zaś w pokoju nie było wielkiej
2188   7|                 najlepszych na świecie, w ministrze rosła, spadła
2189   7|           Księstwa Litewskiego. Kto się w takiej godności nie znajdował,
2190   7|            dzięki czyniącej za zaszczyt w osobie zmarłego całemu domowi
2191   7|                kto z gości nawiedzał go w takiej dobie, musiał takowąż
2192   7|                 dworzan. Co wkrótce tak w modę weszło, że tylko w
2193   7|                 w modę weszło, że tylko w dni galowe zajeżdżali na
2194   7|               orderowi; i prawie weszło w zwyczaj, kiedy któremu panu
2195   7|             niego, obojga tego używając w dni uroczystsze dworskie,
2196   7|          uroczystsze dworskie, jako to: w dzień elekcji i koronacji
2197   7|                i koronacji królewskiej, w Nowy Rok, w Wielkąnoc i
2198   7|                królewskiej, w Nowy Rok, w Wielkąnoc i w dzień 3 augusta,
2199   7|                 Nowy Rok, w Wielkąnoc i w dzień 3 augusta, w który
2200   7|          Wielkąnoc i w dzień 3 augusta, w który obchodzono jakoby
2201   7|                 Przesadzali się panowie w ordery jeden nad drugiego,
2202   7|                  równo długi i szeroki, w środku okrągłą tarczą mający,
2203   7|             boki płaskie, wąskim końcem w tarczą wsadzone, w ostatnich
2204   7|               końcem w tarczą wsadzone, w ostatnich częściach rozłożyste,
2205   7|        kwadratową, z ośmią narożnikami; w narożnikach i w oku orła
2206   7|            narożnikami; w narożnikach i w oku orła było osadzone po
2207   7|               gdy August III, wysyłając w poselstwie do Petersburga
2208   7|                 dopiero opisanego, były w Polszcze używane ordery
2209   7|                które mają być zwyczajne w Rzymie, o których Włosi
2210   7|            aluzją do muru na który, gdy w jakim miejscu znęcą się
2211   8|            znaczyło każdego służebnego, w ściślejszym atoli rozumieniu
2212   8|              udawanych.~Słowo "dworski" w znaczeniu istotnym, czyli
2213   8|            dworski" in adiectivo, czyli w przyrzutnym znaczeniu, wyrażało
2214   8|           przesadzali; i który bardziej w takie przymioty obfitował,
2215   8|             takich lubili i szukali. To w ogólności napisawszy, idę
2216   8|                u jednych panów wchodził w liczbę dworzan, którzy przy
2217   8|                 pilnujących i ledwo raz w roku pana swego z sprawą
2218   8|     Plenipotenci nareszcie mieścili się w regestrze oficjalistów dworzan,
2219   8|                 pilnując spraw pańskich w trybunałach, ziemstwach
2220   8|            plenipotentów wielcy panowie w różnych jurysdykcjach -
2221   8|            jurysdykcjach - a mianowicie w trybunałach - mieli rocznie
2222   8|               sali i prezentować się mu w ubiorze przystojnym i z
2223   8|                 czasem, gdy była podróż w cale mała, godziną jedną
2224   8|               na pokojach pańskich albo w stancjach swoich aż do wieczerzy,
2225   8|                  Wino wtenczas nie było w tak pospolitym jak dziś
2226   8|           wiśniaki, malenniki na Rusi i w Litwie, a w prowincji wielkopolskiej
2227   8|         malenniki na Rusi i w Litwie, a w prowincji wielkopolskiej
2228   8|                szyderstwo było u dworów w modzie i należało niepoślednie
2229   8|               samych siebie dworzan był w modzie, że czasem za niego,
2230   8|         podarunki dawali.~Nie tylko zaś w materii miłosnej, ale w
2231   8|                 w materii miłosnej, ale w każdej innej szukano słów,
2232   8|             pisać powszechnie, ponieważ w tych okolicznościach u każdego
2233   8|                 Potockiego; szatny miał w dozorze suknie i sprzęt
2234   8|             choć Polak i szlachcic, ale w stroju niemieckim, nazywał
2235   8|        masztalerza, który kiedy chodził w barwie, zwal się masztalerzem,
2236   8|                 masztalerzem, kiedy nie w barwie, tylko w sukniach,
2237   8|               kiedy nie w barwie, tylko w sukniach, z pana-dworzanina
2238   8|                 na niego darowizną albo w mycie spadłych, zwał się
2239   8|       wszystkich dworów jednakowe były; w niektórych dworach dawano
2240   8|                  i swego służkę pożywi. W niektórych zaś dworach nie
2241   8|             stół kilką potrawami, które w momencie zniknęły, a połowa
2242   8|                 wstała od stołu głodna. W takich dworach był zawsze
2243   8|            służących otwarty; jedni się w rok albo i prędzej odprawiali,
2244   8|              pan z dworem swoim ciągnął w drogę, wszędzie za nim po
2245   8|                 a potem ulokowawszy się w karczmie lub gdy tam ciasno
2246   8|            noclegu następował rachunek, w który często wdawał się
2247   8|            panowie, nie wdając się sami w rozpoznanie pretendowanych
2248   8|               dywizji wojskowych, które w marszu swoim wiele potrzebują,
2249   8|              Ruskich i litewskich panów w regestrze krzywdzicielów
2250   8|               nie trzymali i przyuczeni w swoim kraju do wyższej rzeczy
2251   8|          łatwością ceną mniejszą będące w województwach innych wiktuały
2252   8|               pochodzącym, są najwięksi w artykule oszczędności gospodarze,
2253   8|               potrzeby do żywności, tak w podróży, jako też do miast,
2254   8|              kaczmarz od Wielkopolanina w swoim województwie z trudna
2255   8|               kochający sprawiedliwość, w drodze i w domu oddający
2256   8|              sprawiedliwość, w drodze i w domu oddający rzetelnie
2257   8|           dworzan, polityka i uczciwość w najwyższym stopniu. Nie
2258   8|               skończył, już kropli piwa w izbie stołowej nie znalazł.
2259   8|              potraw woda (wchodząca już w modę, od naszych ojców nie
2260   8|                 i szlachta trapili piwo w kompanii gościa i dworskiego
2261   8|                 wieczerzy, od wieczerzy w swoich pokojach do poduszki,
2262   8|                i kaliskiego, osobliwy i w cale jedyny zwyczaj był
2263   8|              tracił miesiączne strawne, w czym była wielka ostrożność.
2264   8|                przecięż u żadnego dworu w całej Koronie Polskiej i
2265   8|                  szablę czarną, to jest w żelaznej oprawie lub też
2266   8|                 przymiotów doświadczano w czasie służby. Kogo natura
2267   8|                przystojności, zręczność w wykonywaniu rozkazów pańskich
2268   8|           dobrze szablą, gdzie tej bądź w interesie pańskim, bądź
2269   8|                 interesie pańskim, bądź w swoim zażyć potrzeba było.~
2270   8|           zasługi wyżej wyrażone, dając w rekompensę i w miarę przysługi
2271   8|          wyrażone, dając w rekompensę i w miarę przysługi konia gołego,
2272   8|             karabelę ze skarbcu oprawną w srebro, pas, czapkę, parę
2273   8|               pospolite dla wszystkich, w dzień imienin pańskich,
2274   8|              jedno co chłopcy, chodzili w barwie; tę mieli dwoistą:
2275   8|          powszedniego dnia i od święta. W kalwakacie przed karetą
2276   8|                 kalwakacie przed karetą w publicznej paradzie nie
2277   8|              nie asystowali panu, tylko w drodze, i nie wszyscy, tylko
2278   8|                karano plagami: za słowo w dyskurs pański wmięszane,
2279   8|                złe opasanie się, za grę w karty lub w kości, za skosztowanie
2280   8|                 się, za grę w karty lub w kości, za skosztowanie trunku
2281   8|                 podawanego, za kłamstwo w jakiej relacji lub służbie
2282   8|             zgoła za najmniejszy defekt w obyczajach i manierach,
2283   8|            umizgi do fartuszka ćwiczono w skórę panów młodych. Marszałek
2284   8|               takowe utajenie przyczyny w większej młodych ludzi utrzymywało
2285   8|                wyzwoleńca, ubranego już w suknie paradne, niebarwiane,
2286   8|           paradne, niebarwiane, uderzył w gębę, aby pamiętał laskę
2287   8|                 masztalerzem, który już w tę chwilę czekał na dziedzińcu
2288   8|           Jeżeli nie chciał go pan mieć w służbie swojej albo on sam
2289   8|            stanu szlacheckiego nie były w zwyczaju, nawet i pospolitej
2290   8|               lub pieszo panu jadącemu, w której kalwakacie początek
2291   8|              szereg dworzanie, co też i w pieszej asystencji obserwowano.
2292   8|         podarunek od pana przyjmującego w fancie jakim lub w pieniądzach.
2293   8|        przyjmującego w fancie jakim lub w pieniądzach. Nareszcie używano
2294   8|                sprawił interes, poszedł w zaniedbanie albo i służbę
2295   8|             fortuny, puszczając im wsie w dzierżawy niskim kontraktem
2296   8|                Choć tedy dworzanie małą w samej rzeczy brali płacą,
2297   8|            mogli pójść do tańca nawet i w pierwszą parę, i właśni
2298   8|                iść za dworzaninem swoim w drugą lub dalszą parę. Gdyby
2299   8|                 pokojach swego pana lub w gościnie wyrwał się do tańca,
2300   8|                 odprawiony. Niższy zaś, w jednej z chłopcem randze
2301   8|                odważył tańcować, choćby w ostatniej parze i tylko
2302   8|                 opisany, muszę zostawić w pamięci dwóch panów, którzy
2303   8|            dwory-dla pokazania różności w geniuszu narodu.~Pierwszym
2304   8|                Ci wszyscy lokowani byli w wsi Ciążeniu, przy pałacu
2305   8|              kapela obowiązana dwa razy w tydzień grać koncerta do
2306   8|         najmniejszego, dochodziło; miał w tym ten pan osobliwe jakieś
2307   8|               nich.~On zaś sam mięszkał w Dolsku, miasteczku siedym
2308   8|              gali powracał do Ciążenia, w którym wyśmienicie sam sobie
2309   8|             służył.~Gdy biskup miał być w Warszawie na sejm lub na
2310   8|            prostym z Ciążenia, wygodnie w karetach pańskich paradnych,
2311   8|            ułożenia się i przygotowania w podróż takim porządkiem,
2312   8|                u siebie służbę, zapisał w regestr dla pamięci, naznaczył
2313   8|           ekonomom i innym oficjalistom w interesach granicznych i
2314   8|                 ducha, wzmagającego się w Polakach, cudzoziemskiego
2315   8|             Polaka dla języka polskiego w pisaniu listów. Z marszałkiem
2316   8|          wszelką ekspensę kuchenną bądź w domu, bądź na publice. Takim
2317   8|              Fleminga nie trafiał, bo i w osobach na funkcje wybieranych
2318   8|         bankietach pańskich~Panowie tak w domach, jak na publicznych
2319   8|                 przebywając kochali się w wielkich stołach, dawali
2320   8|               wojskowych i sędziackich; w domach zjeżdżali się do
2321   8|          biesiady z tańcami i pijatyką. W całym kraju pędzono życie
2322   8|                 małą garsztkę skromnych w napoju. Stoły zastawiano
2323   8|                 z nią popisowano, chyba w dni bardzo uroczyste. Łyżki
2324   8|              trzmielu wyrobioną - łyżkę w pokrowcu skórzanym, u niektórych
2325   8|           poczytane za żadne prostactwo w wieku wykwintnością francuską
2326   8|            jakiemu, aby zruciwszy gdzie w kąt owe gnaty, czymkolwiek
2327   8|      czymkolwiek talerz ochędożył lub - w niedostatku rychłego posługacza-sami
2328   8|          chlebową skórką czyścili. Jest w tej okoliczności bajeczka
2329   8|           obróćcież ręczniczek z przodu w tył, bo się już ten koniec
2330   8|                 z wąsów jednego spadały w puchar podawany drugiemu.
2331   8|                 delikatnych do puchara, w kolej idącego, po wąsach
2332   8|                ochędóstwem postępującym w górę przepłukiwano go po
2333   8|               go po każdym pijącym wodą w kredensie, kieliszki zaś
2334   8|             piwa, to na tacy roznoszono w szklankach dla siedzących
2335   8|                widelce, przepłukując je w wodzie. Do brania potraw
2336   8|                zębów, których drewienek w Warszawie kopę płacono noremberczykom
2337   8|                potrawach staroświeckich~W pierwszym zwyczaju staroświeckim,
2338   8|                i z grzybkami suszonymi, w kostkę drobną pokrajanymi,
2339   8|                 wiecheć domy na węgiel, w niedostatku czystej z bota
2340   8|                 sobie ich każe dać funt w korzennym sklepie, znajdzie
2341   8|           szafranem zaprawne, osobliwie w województwie sendomirskim,
2342   8|    żółtobrzuchami, czasem bez szafranu, w białym sosie mąką zaklepanym;
2343   8|            galaretą, wędzonka wołowa, a w Wielkiej Polszcze barania
2344   8|                też jakim sosem podlane.~W tych zaś wszystkich potrawach
2345   8|               więcej czucia swego, choć w mniejszej kwocie użyte niż
2346   8|             młode; do tego każdy zbytek w początkach swoich ogląda
2347   8|                  rozbierali, częstowali w kolej siedzących u stołu
2348   8|              wszystkich sami jedli.~Tak w pierwszym, jak w drugim
2349   8|             jedli.~Tak w pierwszym, jak w drugim daniu wszystkie mięsiwa
2350   8|              garka, rondla lub na rożen w przyrodzonej istocie swojej
2351   8|                  na trzy ćwierci łokcia w dnie szeroka, u góry węższa,
2352   8|                prostych albo wyginanych w esy złożona, które wiązały
2353   8|                srebrny misterną robotą, w który kładziono cytryny,
2354   8|              poprzecznich przylutowane, w każdej z tych obrączek stała
2355   8|                też kryształowa, srebrem w kilkoro obwiedziona; te
2356   8|      karafinkami, dlatego osadzane były w cyrkuły, czyli obrączki,
2357   8|                dosyć pieprzna wydawała. W bańce z musztardą była łyżeczka
2358   8|          głęboka jak wiaderko, srebrna, w środku wyzłacana; w każdej
2359   8|            srebrna, w środku wyzłacana; w każdej znowu salserce, czyli
2360   8|               maleńka szufelka srebrna, w swojej gębie wyzłacana,
2361   8|               po jednemu, do małych zaś w cale stołów były serwisiki
2362   8|                i nie miały więcej sztuk w sobie jak dwie albo cztery
2363   8|          musztardę, gdy była potrzebna, w flaszce szklannej bez ceremonii
2364   8|        ceremonii przyniesiono, ponieważ w małej kompanii prędko się
2365   8|             jeszcze na stołach pańskich w gorące czasy kufle srebrne
2366   8|                kufle srebrne bez uchów, w które stawiano butelki z
2367   8|              lodem dla utrzymania zimna w napoju. Takich kuflów liczbę
2368   8|             srebra, gdy na jednym stole w wazach, misach, półmiskach,
2369   8|               sposobu utrzymania potraw w cieple. Nim się kuchmistrz
2370   8|              powróciła na stół i czasem w sprawnych rękach jakiego
2371   8|                 na czas i domowego, ile w zamięszaniu, z półmiskiem
2372   8|           srebrne; te stawiano na stoły w zimne czasy, nalane spirytusem,
2373   8|           albowiem półmisek na fajerce, w momencie się rozgrzał, tak
2374   8|        zwyczajno, rozparzano ich wprzód w ciepłej wodzie i z tej na
2375   8|              zimna większego, niż miały w sobie, pękały talerze farfurowe,
2376   8|             limoniadę i kaliszan, które w nich robiono. Limoniada
2377   8|          pucharów, doniosę więcej o nim w swoim miejscu, skończywszy
2378   8|                papierem białym, wąskim, w koronkę wystrzyganym, kupowane
2379   8|               wystrzyganym, kupowane go w korzennych sklepach na funty,
2380   8|                 ozdoby. Zawsze zaś bądź w jakiejkolwiek strukturze
2381   8|       jakiejkolwiek strukturze stawiano w samym pośrodku altanę wydatną,
2382   8|             stawiano po brzegach faflów w małych karafinkach rozmaite
2383   8|                 suche, jako to: gruszki w cukrze smażone, migdały
2384   8|           innych soków zimnem stężonych w figury rozmaite: melonów,
2385   8|             chociaż wielkich, ale tylko w dni osobliwszej jakiej gali.~
2386   8|                 cukrów wiersze rozmaite w różnej imaginacji pisane,
2387   8|                 wierszów rzadko używano w Warszawie, najwięcej po
2388   8|              odbytej sztuce mięsa nalał w mały kieliszek wina i pił
2389   8|           kieliszka, tylko trzymając go w ręku, a dopiero po wymienionym
2390   8|         podobało, i postawił kieliszek.~W ten sam moment, kiedy gospodarz
2391   8|                 baczenia na to, czy był w tej litanii wspomniony,
2392   8|            zawołał dużego kielicha, tym w strych nalanym pił do dystyngwowańszego,
2393   8|    przeproszeniu za niespełnienie odlał w inny kielich lub w szklenicę,
2394   8|                odlał w inny kielich lub w szklenicę, oddał kielich
2395   8|               zdrowie nowymi kielichami w kolej podawanymi i spełnianymi
2396   8|         przedniejszych pijącego; i było w tym wstawaniu i siadaniu
2397   8|            zdrowiach pryncypalniejszych w szczególności, szło zdrowie
2398   8|           palestra i obywatele mali; że w tak dużej kompanii sam czas
2399   8|             dolewki sąsiada, wyniósł go w górę albo za siebie uchylił,
2400   8|           kręcił się jak wąż tam i sam, w górę i na dół z kielichem,
2401   8|             prędzej za drzwi albo gdzie w kąt, dama także, ustąpiwszy
2402   8|           naprędce ochędożyła, a resztę w śmiech obrócono i wszystko
2403   8|              zdarzył, już nie miał miru w kompanii; za czym albo do
2404   8|               tacy opoje, którzy czując w sobie zbytek trunku, a nie
2405   8|              jeden drugiemu życzeniem. "W ręce WMPana", "Mci Panie
2406   8|            trzymając kielich lub puchar w ręku, i tak znowu po gradusach
2407   8|             wtenczas nie znajdowali się w porządnym posiedzeniu, ale
2408   8|              albo ulawszy większą część w jakiekolwiek naczynie. Gospodarze,
2409   8|                chybiwszy krokiem, upadł w błoto, a do tego ząb sobie
2410   8|              między wszystkich pijaków, w których poczet możno było
2411   8|               każdego pana i szlachcica w różnej stopniów pijackich
2412   8|        pijackich doskonałości, celowali w tym konszcie osobliwszymi
2413   8|          osobliwszymi przymiotami trzej w Koronie, a jeden w Litwie,
2414   8|                trzej w Koronie, a jeden w Litwie, z których każdego
2415   8|                których każdego zostawić w pamiątce potomności za rzecz
2416   8|                kazał zaprząc do karety, w tej przejechawszy się kilkoro
2417   8|                tymi Borejko zamknął się w pokojach osobnych i oznajmił
2418   8|             tego klasztoru przygotowano w nim wszystkiego, co należało
2419   8|          klasztornej albo na korytarzu: w ten dzwonek dzwoniono na
2420   8|                na owej słomie. Żeby zaś w tym klasztorze nie uchybić
2421   8|         pacierze kapłańskie musiały być w swoich godzinach odbyte
2422   8|        najwięcej pięć, podług panującej w pijakach dewocji. Po rozpuszczeniu
2423   8|                wysuszenia puzdra wypić. W tym był względny pan Borejko,
2424   8|               wysoki i mężny, że wszedł w przysłowie w województwie
2425   8|                  że wszedł w przysłowie w województwie krakowskim,
2426   8|             poumierało, niektórzy nawet w jego domu, zasnąwszy raz
2427   8|            dziwna, że takowe przypadki, w oczach jego darzone, nie
2428   8|             jego darzone, nie odmieniły w nim szalonego zwyczaju pojenia
2429   8|          zalewania winem. Miał u siebie w Bąkowej Górze kielich wielki
2430   8|                pierwszy raz był u niego w Bąkowej Górze. Jeżeli taki
2431   8|             mógł minąć. Skoro go oddano w ręce gościowi, przestrzeżono
2432   8|              pierwszy i drugi, wpadłszy w ręce krajczemu, popojeni
2433   8|           responsie - spoczywali albo i w cale pomarli. Nie czynię
2434   8|                cale pomarli. Nie czynię w tym opisaniu żadnej egzagieracji,
2435   8|                  bez czapki, bez konia, w zastaw niby pewności powrotu
2436   8|                 na świecie nikogo nadeń w pijaństwie mocniejszego,
2437   8|               jednego takiego, który go w takim mniemaniu zawstydził.
2438   8|                 czyli Woli Pana Jezusa, w powiecie opoczyńskim leżącego.
2439   8|              gość dawno niewidany wpadł w ręce, na pokorną prośbę
2440   8|             przestając pić, choć kroplę w nim zostawisz." Braciszek
2441   8|               zapowiedź, udając wielkie w sobie pomięszanie, z przymusem
2442   8|                 przymusem wziął kielich w obie ręce, strychem nalany,
2443   8|                 krzyżów, uderzywszy się w piersi - jako człowiek przymuszony -
2444   8|               nagle od ust, zostawiwszy w kielichu z półkwaterek wina. "
2445   8|               Złapano bernasia i dolano w strych jak pierwszy, do
2446   8|                bernardyn jak niedźwiedź w kniei, odetchnąwszy kilka
2447   8|               mu!" Bernardyn na kolana, w prośby na wszystkie względy.
2448   8|                się do trzeciego i wypił w tej mierze jak pierwsze
2449   8|               że z niego żartuje, wpadł w pasją, kazał go wypchnąć
2450   8|               od szalonego, a po pijanu w cale szalony - Karol książę
2451   8|                to było u niego strzelić w łeb człowiekowi jak psu,
2452   8|                 poczytać za ordynaryjne w domu i familii Radziwiłłów.
2453   8|         powolnej natury, zabójstwa więc w pijaństwie popełniane, nie
2454   8| najszkaradniejszymi akcjami, publicznie w największej kompanii po
2455   8|                 Ale że tak był szczodry w podarunki, jak był obfity
2456   8|               podarunki, jak był obfity w psoty, nicht się na to nie
2457   8|            kazał go natychmiast porwać, w kajdany okuć i wtrącić do
2458   8|                Nazajutrz kazał go ubrać w śmiertelną koszulę, wyprowadzić
2459   8|            koszulę, wyprowadzić na plac w asystencji kata i księdza
2460   8|        Poprowadził tedy Paca na pokoje, w śmiertelnej koszuli, tak
2461   8|             przejęty, przymuszony będąc w takiej rewolucji krwi do
2462   8|                 krwi do pijatyki, wpadł w chorobę i trzeciego dnia
2463   8|             dopiero mówić o zabójstwach w pijaństwie popełnionych!
2464   8|            poprzedzić obiad, jak bywało w zapusty, to się składało
2465   8|               surowego mięsa, smażonych w maśle z imbierem, z kiełbasy
2466   8|           domowej roboty, z konfiturami w miodzie smażonymi, pierniczkami
2467   8|         wielkich panów: wino węgierskie w Krakowskiem, Sendomirskiem
2468   8|                Sendomirskiem i na Rusi; w Prusiech, w Kujawach i w
2469   8|    Sendomirskiem i na Rusi; w Prusiech, w Kujawach i w Litwie francuskie
2470   8|                w Prusiech, w Kujawach i w Litwie francuskie rozmaite
2471   8|               muszkatel i szczecińskie; w Poznańskiem i Kaliskiem,
2472   8|                Zaczęło też już wchodzić w używanie, ale bardzo rzadko,
2473   8|          suchoty i oziębiającą żołądek, w cale zarzucono; policzono
2474   8|                 zarzucono; policzono ją w liczbę lekarstw przeciw
2475   8|                wieczerzy, osobliwie gdy w kompanii jakiej albo podczas
2476   8|               albo podczas tańców długo w noc dosiadywały. Kto z mężczyzn
2477   8|                już że kawa wciąga ludzi w nałóg tak jak gorzałka albo
2478   8|                obejść nie może, kto się w nią włoży, tak dalece, że
2479   8|          kosztował. Gdy zaś kawa weszła w zwyczaj, rzemieślnik kupił
2480   8|             kawy już palonej i mielonej w sklepie korzennym za sześć
2481   8|                za trzecie sześć groszy; w tym mleku ugotował owę trochę
2482   8|                 lodowatego, przez który w zęby wzięty pili owę kawę,
2483   8|               co się zbytecznie włożyli w kawę, ledwo który otworzył
2484   8|                 jeżeliby za wstąpieniem w próg kawy gotowej nie zastały.
2485   8|               na odpust kawę i tam albo w domu księżym, albo w karczmie
2486   8|               albo w domu księżym, albo w karczmie lub innym jakim
2487   8|             żołądka aby aury niezdrowej w niego nie naciągnęły. Dziwna
2488   8|                dzień (jak to jest łatwo w miastach) odwiedzała która
2489   8|                 która jejmość kawiarka, w żadnym się nie wymówiła
2490   8|            bawiącym dzień jeden i drugi w gościnie, a nie służyło
2491   8|             zdrowie i rozum, zachowała.~W pomiernych domach szlacheckich
2492   8|              domach szlacheckich trunki w zwyczaju były i dziś może
2493   8|               miód, wiszniak, malinnik; w Litwie gorzałka, miód ordynaryjny
2494   8|              miód ordynaryjny i lipiec; w Wielkiej Polszcze i w Mazurach
2495   8|           lipiec; w Wielkiej Polszcze i w Mazurach gorzałka i piwo,
2496   8|          gatunki słynęły te osobliwsze: w Łowiczu i okolicach jego,
2497   8|             czas słynęło piwo łowickie, w Lublinie i okolicach jego -
2498   8|             okolicach jego - wąchockie, w Piotrkowie i okolicach jego -
2499   8|          okolicach jego - gielniowskie, w Poznańskiem i Kaliskiem -
2500   8|                 Kaliskiem - grodziskie; w Warmii - eleborskie, które