Part

1501 Obra|           kobiet przylgnęło piersiami i obliczem do ziemi, załamane
1502 Obra|    niespodziewanego uroku. Nie brakło i takich wprawdzie, które
1503 Obra|            posiadały potem na piętach i albo o mur oparte drzemały,
1504 Obra|               oczyma; ogół wszakże, a i o mężczyznach tu mówię,
1505 Obra|        hrabina", co w ich przekonaniu i najwyższym zaszczytem było,
1506 Obra|           najwyższym zaszczytem było, i najlepiej malować miało
1507 Obra|         mówiły po prostu "nasza pani" i lgnęły do mnie dość łatwo.~
1508 Obra|           czasu do czasu zwraca głowę i słucha, co mówię z innymi.~
1509 Obra|         inspektor nie wiedział, gdzie i jak ją pomieścić, bo żadna
1510 Obra|             dni całe, siedząc skulona i łatając wory.~Była to ohydna
1511 Obra|              wielkiej swojej słodyczy i dobroci, także nie zbliżała
1512 Obra|             długie rozmowy, w których i starsze, i młodsze chętny
1513 Obra|         rozmowy, w których i starsze, i młodsze chętny brały udział,
1514 Obra|            mówią o dzieciństwie swoim i o młodych latach. Zdawałoby
1515 Obra|              się zaczynały od kłamstw i wykrętów, a kończyły nierzadko
1516 Obra|           kończyły nierzadko we łzach i w prostocie słowa.~Większa
1517 Obra|           aresztantek lubi mówić dużo i mówi wcale gładko; niektóre
1518 Obra|              wielką chętkę do książki i wszelkich opowieści słuchają
1519 Obra|       nadzwyczajnych jakichś wydarzeń i płynących z nich manifestów,
1520 Obra|           owak, manifest musi przyjść i wyroki zmniejszone będą.~
1521 Obra|              Zachwycenie Lenartowicza i czytałam głośno. Zeszła
1522 Obra|          Zeszła się kobiet pełna izba i słuchały z wielkim zajęciem,
1523 Obra|     zdziwieniu Szymczakowa spod pieca i ciężkim krokiem, jakby ją
1524 Obra|              Padła raczej niż usiadła i wielką swoją głowę, związaną
1525 Obra|               Przemogłam się przecież i, nie przerywając czytania,
1526 Obra|               wielki ciężar dźwigała, i powlokła się pod piec na
1527 Obra|          siąść na podłodze przy mnie, i ja też nieraz jeszcze kładłam
1528 Obra|              na tej potwornej głowie, i nieraz czułam, jak się te
1529 Obra|           śmiejąca się szarymi oczyma i zielonkawą, chudą bardzo
1530 Obra|             specjalnie darciem pierza i kłócące się z sobą od rana
1531 Obra|           mieli z nimi niemało roboty i wszyscy, przyznać to trzeba,
1532 Obra|               odnawiającą się ciągle, i która, z małymi przerwami,
1533 Obra|             Świętokrzyskiego kościoła i ściągnęła obrus z ołtarza.~-
1534 Obra|            cztery złote w kieszeni!~- I cóż wam z tego przyszło? -
1535 Obra|      dwadzieścia siedm lat tu siedzę. I człowiek przywykł, i człowieka
1536 Obra|          siedzę. I człowiek przywykł, i człowieka znają, i kąt ma
1537 Obra|          przywykł, i człowieka znają, i kąt ma swój, i poszanowanie...~
1538 Obra|       człowieka znają, i kąt ma swój, i poszanowanie...~O mało żem
1539 Obra|               sporządzoną dość czysto i względnie wystarczającą.
1540 Obra|          większy. Powstają stąd spory i zatargi nieskończone. Już
1541 Obra|                chlipiąc, zanosząc się i klnąc w przerwach na czym
1542 Obra|            były być pomyte, poczesane i odziane. Wtedy wypuszczano
1543 Obra|            izby, odpowiada za jej ład i czystość. Ona zaścieła sienniki,
1544 Obra|           starszych kobiet, co to się i ze strażnikiem wykłócić
1545 Obra|           strażnikiem wykłócić umieją i w izbie rygor utrzymać potrafią.~
1546 Obra|         wypleść nie może, dostaje dwa i pół grosza. .0 tych jest
1547 Obra|           wyplatania nauczyć nie mogą i opłakują rzewnymi łzami
1548 Obra|           grubych rękach rwie, skręca i jest przedmiotem srogich
1549 Obra|              łatania worów, sienników i do darcia pierza.~Pierzarki
1550 Obra|            nabywa niesłychanej wprawy i porusza palcami z szybkością
1551 Obra|            godzinę może znowu przyjść i wypić kieliszek drugi; ale
1552 Obra|               które chce poczęstować, i każda z zaproszonych wypija
1553 Obra|      przynoszą aresztantkom śniadanie i rozdają chleb; w południe
1554 Obra|           piorą tu wszystką bieliznę, i swoją, i kobiet, a do roboty
1555 Obra|           wszystką bieliznę, i swoją, i kobiet, a do roboty tej
1556 Obra|          wspólnego przebywania kobiet i mężczyzn w kuchni.~Pranie
1557 Obra|             Reszta się przymaglowywa, i dobrze. Nie wszystkie jednak
1558 Obra|            dwie nowe skarbowe koszule i same je sobie pod numerem
1559 Obra|        koszule przeznaczone do prania i nalewają wodą. Piorąca wyciera
1560 Obra|             cebrzyk, klęka przed nim, i wykręciwszy lekko każdą
1561 Obra|               sobą na podłodze, mydli i zwija. Potem kolejno pierze
1562 Obra|              cebrzyku, wykręca, suszy i na maglownicy magluje. Przy
1563 Obra|              sposób najpierwotniejszy i pozostałby zapewne takim,
1564 Obra|          wprowadziła pewne ulepszenia i w praniu także. Aresztantka
1565 Obra|              Ona koszulę tę krochmali i prasuje także; ale do tego
1566 Obra|          kartofel, opłukuje go czysto i rozpostarłszy pięknie gors
1567 Obra|                strzepuje potem, suszy i magluje. Po wymaglowaniu
1568 Obra|        zaopatrzona jest w sześć łóżek i dwie. trzy kołyski. Aresztantkę,
1569 Obra|         dostają z rana kwaterkę mleka i bułkę; na obiad rosół z
1570 Obra|            klejek z jęczmiennej kaszy i kawałek cielęciny, wieczorem
1571 Obra|             przynoszą, a ona karmi je i odchowuje sama. Na dziecko,
1572 Obra|              karmiącej kwaterkę mleka i pól funta białego chleba .
1573 Obra|             służąc im za cel dowcipów i konceptów różnych. Pierwszą
1574 Obra|              wziąć za rękę to dziecko i wyprowadzić je. Ale tego
1575 Obra|           rzeczy ma wątpliwości jakie i przypuszcza, że gdzie indziej
1576 Obra|             przylgnął niemal do murów i zabierał liczne ofiary.~
1577 Obra|         stopniem - odsiedzenie wyroku i ,,pobyt". Trzecim i najwyższym:
1578 Obra|            wyroku i ,,pobyt". Trzecim i najwyższym: zesłanie.~Kategoria
1579 Obra|               stosowana najobszerniej i pociąga za sobą skutki najfatalniejsze.
1580 Obra|          strażnika, na miejsce pobytu i tam melduje się w kancelarii,
1581 Obra|               z niej spisują protokół i pozostawiają własnemu przemysłowi.~
1582 Obra|             ją "opisują" w kancelarii i puszczają wolno, aby sobie
1583 Obra|            ręce zawsze tu są pożądane i mogą zapracować dziennie
1584 Obra|         roboty przenoszą się pod dach i ograniczają do domowych
1585 Obra|           zdrowych rąk przydałaby się i przy nich, ale kto do domu
1586 Obra|            Pobytowa" wie o tym dobrze i dlatego korzysta z pierwszej
1587 Obra|        wewnętrzne urządzenia, obyczaj i względną, trochę republikańską
1588 Obra|            biuro, zamknięcie na ludzi i rzeczy.~Tam praktykował
1589 Obra|             widniał wszędzie - w złym i w dobrym - człowiek, tu
1590 Obra|               samo już dowodzi, że mu i wewnątrz, i zewnątrz brak
1591 Obra|            dowodzi, że mu i wewnątrz, i zewnątrz brak tej wybitnej
1592 Obra|        stwarza imię w jednej chwili - i na zawsze. Jest to ,,Oddział
1593 Obra|           odciska się tu na wszystkim i wszystkich. Drzwi główne
1594 Obra|              brama, bez tych zgrzytów i pisków, z jakimi podnosiły
1595 Obra|                z jakimi podnosiły się i zapadały rygle i zamki w
1596 Obra|        podnosiły się i zapadały rygle i zamki w Serbii; odźwierny
1597 Obra|           osypany tabaką, mrużył oczy i uśmiechał się, drepcząc
1598 Obra|         wejście do kancelarii. Schody i korytarze woskowane i zasłane
1599 Obra|          Schody i korytarze woskowane i zasłane suknem, powietrza
1600 Obra|               suknem, powietrza dużo, i to dobrego powietrza.~Kancelaria
1601 Obra|               ściany purytańsko białe i nagie. Jedyną ozdobą tego
1602 Obra|         wielka uprzejmość p. nadzorcy i jego twarz pełna słodyczy
1603 Obra|             jego twarz pełna słodyczy i ludzkości. Zaledwie zdążyłam
1604 Obra|               kiedy się drzwi otwarły i weszła młoda panna, brząkając
1605 Obra|              jużeśmy weszli na schody i tu nas opuściła jasność
1606 Obra|       Korytarz ten, niezmiernie wąski i długi, ma z lewej i z prawej
1607 Obra|             wąski i długi, ma z lewej i z prawej strony szereg przeciwległych
1608 Obra|       wypolerowana denkami od butelek i skorupami stłuczonych szklanek,
1609 Obra|      aresztantki z wielką zręcznością i wprawą. W każdej izbie mieści
1610 Obra|              dzień składane do połowy i zastępujące wówczas miejsce
1611 Obra|              szyją więzienną bieliznę i garderobę. Są to po większej
1612 Obra|              się nie mogą; najstarsze i najniedołężniejsze przędą.~
1613 Obra|               by się powiedzieć dało, i niejedna z was, czytelniczki,
1614 Obra|            całe życie takich obrębków i stebnówek, jakie się tu
1615 Obra|        zginają się sztywno jak kołki; i to, co robią, dość na nie.~
1616 Obra|          dziennie; inne szyją po dwie i mniej jeszcze.~Bielizna
1617 Obra|               mniej jeszcze.~Bielizna i garderoba uszyta pod numerami
1618 Obra|           płacht, fartuchów, kaftanów i spódnic. Spódnice i kaftany
1619 Obra|          kaftanów i spódnic. Spódnice i kaftany letnie szyte są
1620 Obra|               z drelichu w paski siwe i czarne, który to drelich,
1621 Obra|               to drelich, jak również i cały zapas zużywanego tu
1622 Obra|          Odzież zimową stanowi kaftan i spódnica z siwego sukna.
1623 Obra|              na kongresie więziennym, i trzeba wyznać, że roboty
1624 Obra|        naszych więziennych warsztatów i wyroby Osad Rolnych trzymały
1625 Obra|               ubierała się, jak mogła i chciała. Ostatnie nędzarki
1626 Obra|               nosiły więzienne czepce i kabaty. Były tam grzywki,
1627 Obra|             suknie, zalotne kaftaniki i fartuchy. Recydywistkom
1628 Obra|            się nie brał.~W tym pstrym i kolorowym tłumie ujawniały
1629 Obra|             korytarza.~Otworzył drzwi i ciemność, w jakiej znajdowaliśmy
1630 Obra|              nieco światła z "numeru" i wtedy zobaczyłam izdebkę,
1631 Obra|                Gdy wyszła na próg, ja i ona zadziwiłyśmy się głośno,
1632 Obra|               wreszcie zaczęła płakać i powlokła się do swojej roboty.
1633 Obra|               spod "numeru" w "pobyt" i z "pobytu" pod "numer"~Na
1634 Obra|          dwadzieścia kobiet młodszych i starszych, a obstalunków
1635 Obra|    Bieńkowskiego. Robota idzie szybko i składnie, a magazyn oboczny
1636 Obra|               zapasy już zapakowanych i schnących dopiero pudełek.
1637 Obra|               nim kupki drobniejszego i grubszego dżetu, drut, nici.
1638 Obra|        spostrzegła druga z dozorczyń, i poprowadziła do przędzalni.~
1639 Obra|        przędzeniem na wrzecionach lnu i konopi oraz kręceniem nici.
1640 Obra|          nauczycielka szycia bielizny i haftu.~Na pierwszy rzut
1641 Obra|           jeszcze dłuższy niż dawniej i jeszcze ostrzej świdrujące
1642 Obra|         wolności...~- Cóż, pracuje?~- I... nie. Pracować, to ona
1643 Obra|                ale znaczenie bielizny i samo szycie bardzo dobre.~
1644 Obra|         żadnej twarzy.~Najbystrzejsze i względnie najpogodniejsze,
1645 Obra|             są tak zwane "posielanki" i te, które do ciężkich robót
1646 Obra|         sprawę tej młodej podpalaczki i zabójczyni, o której rozpisywały
1647 Obra|               składna brunetka, biała i kwitnąca jak róża, dziwnie
1648 Obra|             błyszczały jej oczy jasne i uśmiech dziecięcy.~Zaledwie
1649 Obra|            pensjonarki, rzekła cichym i słodkim głosem: "To macocha...
1650 Obra|                  Kat nie syn!~Jęczała i głową o deski tłukła, chwytając
1651 Obra|             Kiedy nie oślepł, to może i nie kwas był. Jak Bozię
1652 Obra|               mnie natężonym wzrokiem i której dłonie złożone pod
1653 Obra|           coraz większego przerażenia i usta otwierały się od chwili
1654 Obra|            otwierają zadziwione oczy, i słuchając tych wszystkich
1655 Obra|              miała twarz martwą jakby i śniadszą jeszcze od śniadej
1656 Obra|        niezwykłym zmysłem organizacji i wielki miłośnik ogrodownictwa,
1657 Obra|               głuchym łomotem podnosi i spuszcza swoje ramy, przesuwa
1658 Obra|            brytan, szpulka chwyta nić i nawija nieskończone pasmo,
1659 Obra|               że to wygląda komicznie i przypomina ,,Osiek" Fredrowskiej
1660 Obra|             twarzy, więziennych kapot i głów pogolonych. Czujesz,
1661 Obra|               szeregiem tych nędzarzy i patrzeć na nich, jak na
1662 Obra|             że wielu nie podnosi oczu i schyla się nad swoją kądzielą...
1663 Obra|               na wolnym brzeżku ławy, i chciałam do niego przemówić,
1664 Obra|          strażnik chwycił go za ramię i podniósł na równe nogi.
1665 Obra|               że utrata swobody ruchu i samodzielności musi być
1666 Obra|           niźli dla kobiet, które się i na wolności łatwiej bez
1667 Obra|            bez nich obchodzą.~Tkactwo i przędzenie zatrudnia przeszło
1668 Obra|           warsztat krawiecki, szewski i bednarski. Te trzy ostatnie
1669 Obra|    rozprzestrzenić warsztaty arsenału i wszystkim uwięzionym dać
1670 Obra|           która otruła kochanka swego i rywalizującą z nią o względy
1671 Obra|            macochę; której nabrzmiała i trędowata twarz była ohydną
1672 Obra|      szczerość, wszystko, co wzruszyć i rozbroić może. Ona to pisała
1673 Obra|             prosząc o spowiedź, jawną i publiczną pokutę, co nie
1674 Obra|           najohydniejsze przestępstwa i przechwalać się z ich spełnienia.
1675 Obra|        skutkiem tych nadużyć właśnie, i oddała osobie zaufanej resztę
1676 Obra|      trzydziestu ludzi.~Topiąca się - i wyratowana, powieszona i
1677 Obra|              i wyratowana, powieszona i odcięta - snuła się tam
1678 Obra|       sklepionych korytarzy, odgłosów i zmierzchów tajemniczych,
1679 Obra|               które tam nastrajały ją i pobudzały.~To ją tylko pocieszało,
1680 Obra|              arsenału zatrzymałam się i teraz dłużej, a mianowicie
1681 Obra|               pod tym względem szkoły i - przykładu innym więzieniom,
1682 Obra|              zawdzięcza początek swój i szczęśliwy rozwój.~On to,
1683 Obra|               zaopatrzył ich w papier i pióra - i tak więzienie
1684 Obra|     zaopatrzył ich w papier i pióra - i tak więzienie tych dzieci
1685 Obra|            dobre dzieło rozwinęło się i przyniosło owoce. Jedna
1686 Obra|               wrażenie robiła siwizna i to dzieciństwo zrównane
1687 Obra|          wobec więziennej kapoty...~- I za cóż ty siedzisz, biedaku? -
1688 Obra|            jak wziął ujadać, tak mnie i złapali.~- A matka?~- Ano,
1689 Obra|                matka poszła do dom.~- I cóż dalej?~- Ano, tak mię
1690 Obra|             dali w kark, że niby łżę; i przyświadczyli, że ja sam
1691 Obra|      przyświadczyli, że ja sam kradł, i kuma Jędrzejowa też przyświadczyli,
1692 Obra|        Jędrzejowa też przyświadczyli, i stróżka...~Zamilkł i westchnął
1693 Obra|  przyświadczyli, i stróżka...~Zamilkł i westchnął ciężko, głębiej
1694 Obra|               głowę między ramiona.~- I dobrze ci tu jest?~- Dobrze -
1695 Obra|              jest?~- Dobrze - odrzekł i znów westchnął, aż się więzienna
1696 Obra|             bywają, jest dniem płaczu i zgrzytania zębów...~Kiedy
1697 Obra|              zsyłki oznaczonym został i partia zebraną, odprowadzają
1698 Obra|              po dwie koszule skarbowe i grubą więzienną odzież,
1699 Obra|               więzienną siwą spódnicę i kaftan, biały fartuch i
1700 Obra|               i kaftan, biały fartuch i białą perkalową krzyżówkę
1701 Obra|           uwzględnioną - dostaje ślub i idzie na Sybir.~Przy każdej
1702 Obra|         odbierający partię liczył ich i załatwiał formalności wstępne.~
1703 Obra|          żołnierzy, zajętych pisaniem i czytaniem. Młody jeden sołdat
1704 Obra|      przechadzał się, gwiżdżąc wesoło i spluwając przez zęby, to
1705 Obra|          dalej.~- Listy piszą do domu i do rodziny.~- A wy rodziny
1706 Obra|               wy rodziny nie macie?~- I u mnie jest rodzina. Matka
1707 Obra|                  Z daleka.~- To pewno i matka, i siostry czekają
1708 Obra|           daleka.~- To pewno i matka, i siostry czekają na stówko
1709 Obra|             wszakże przystanął u okna i popatrzył na nie, podszedł
1710 Obra|              czołem się o piec wsparł i zaczął mocno ucierać nos
1711 Obra|             oczy rękawem. O gwizdaniu i spluwaniu nie było już mowy.~
1712 Obra|            usiłowali uciec. Po izbach i korytarzach nie rozlegają
1713 Obra|              rozróżnić umiało gatunek i wagę kajdan. Kiedy żelazo
1714 Obra|   rozlegających się brzęków. Wtedy to i kobiety nosiły żelazo. Teraz
1715 Obra|             każdego na obiedwie nogi, i po dwóch za ręce! Kobiety
1716 Obra|          Mężczyzn było ze trzydziestu i cztery kobiety. Gromadka
1717 Obra|               ta uformowała prostokąt i stanęła na placyku otoczonym
1718 Obra|       kiwający się rozpaczliwie w tył i naprzód; za wozem oddział
1719 Obra|              na twarzy jakąś martwotę i pognębienie; niektórzy uśmiechali
1720 Obra|     odpowiadali wcale na pytania. Był i taki, który wieszającą mu
1721 Obra|          potoczyła się o kilka kroków i omal nie padła.~Ośmnastoletni
1722 Obra|            jak żuraw na jednej nodze, i poprawiając wstrętne, brudne
1723 Obra|             kobiety zaczęły szlochać, i cały pochód ruszył ku kolei.
1724 Obra|           nikt przecież nie przemówił i słowa przez cały czas jej
1725 Obra|               błysnęły pogolone głowy i wyciągnięte ręce. Ktoś zakupił
1726 Obra|              inne posiadały pod murem i patrzyły na odjeżdżających,
1727 Wier|                               WIERSZE I OBRAZKI~
1728 Wier|             Między pólkami jęczmienia i żyta,~Szedł blady, nędzną
1729 Wier|           siermięgą,~Wolny najmita.~ ~I nigdy wyraz nie był dalszym
1730 Wier|               biczem wiosenne zasiewy~I ziemia we łzach zaledwie
1731 Wier|             ziemi zawiązał do szmatki~I poszedł drogą.~ ~W powietrzu
1732 Wier|            lasu wschód wita...~Stanął i otarł łzę połą swej świty,~
1733 Wier|          chyba, co zwisła z ramienia,~I nędzny łachman sukmany na
1734 Wier|         łachman sukmany na grzbiecie,~I ból istnienia...~ ~Wolny,
1735 Wier|          nawet stary pozostał u płota~I z cicha wyje...~ ~Wolny! -
1736 Wier|      tłumionej rozpaczy,~Może oszaleć i płakać, i śpiewać -~Bóg
1737 Wier|                Może oszaleć i płakać, i śpiewać -~Bóg mu przebaczy...~ ~
1738 Wier|           zagon u nędznej twej chatki~I mokrą łączkę, i mszary,
1739 Wier|           twej chatki~I mokrą łączkę, i mszary, i wrzosy~Obsadzi
1740 Wier|               mokrą łączkę, i mszary, i wrzosy~Obsadzi urząd...
1741 Wier|             ziarno wydadzą trzy kłosy~I choć nie zaznasz przez rok
1742 Wier|              Nikt się nie spiera...~ ~I choćby garścią rwał włosy
1743 Wier|              palił płomyk jakiś siny,~I przeszedł izbę w milczeniu
1744 Wier|               wtłoczona~Pomiędzy koła i śruby, i piły,~Była tak
1745 Wier|      wtłoczona~Pomiędzy koła i śruby, i piły,~Była tak ciężką jak
1746 Wier|               obroty.~Jego pragnienia i walki, i ruchy~Nie dobiegają
1747 Wier|              Jego pragnienia i walki, i ruchy~Nie dobiegają tam,
1748 Wier|          swoją wziął w ciżbie ostatni~I wyszedł czoło ocierając
1749 Wier|               dostanie~Głośnej muzyki i hucznej zabawy,~I zapomnienia
1750 Wier|              muzyki i hucznej zabawy,~I zapomnienia o każdej swej
1751 Wier|            wiośnie, ciszy, przyrodzie i Bogu...~Jakieś pytania o
1752 Wier|           biły...~On czuł się cząstką i ruchu, i siły,~Lecz nieświadomą
1753 Wier|             czuł się cząstką i ruchu, i siły,~Lecz nieświadomą i
1754 Wier|              i siły,~Lecz nieświadomą i bierną jak dziecię...~Powiew
1755 Wier|           brzegu...~Lecz brakło steru i w błędnym tym biegu~Nie
1756 Wier|              umiał dostrzec przystani i lądu...~Czuł, że są wyższe
1757 Wier|            lądu...~Czuł, że są wyższe i czystsze uciechy~Nad wrzask
1758 Wier|              Nad wrzask pijanej ciżby i muzyki,~Nad wyuzdaną swawolę
1759 Wier|          muzyki,~Nad wyuzdaną swawolę i śmiechy,~Nad brzęk kieliszków
1760 Wier|         śmiechy,~Nad brzęk kieliszków i klątwy, i krzyki...~Lecz
1761 Wier|            brzęk kieliszków i klątwy, i krzyki...~Lecz gdzie je
1762 Wier|            choć chwilę, życiem~Wiedzy i światła, i prac ducha bliskiem...~
1763 Wier|              życiem~Wiedzy i światła, i prac ducha bliskiem...~Stał
1764 Wier|                myślał o jego oświacie~I miał dla niego to uczucie
1765 Wier|             Przedmiotem czyjej troski i narady~Jest znikczemnienie
1766 Wier|        wyrobnik blady~Postał, podumał i poszedł - do szynku.~ ~
1767 Wier|        jasnemi,~W których łzy wielkie i srebrne wzbierały~I gasły
1768 Wier|           wielkie i srebrne wzbierały~I gasły w rzęsach spuszczonych
1769 Wier|           mały,~Że mógł rozpłakać się i wołać: Matko!~Gdyby miał
1770 Wier|            Matko!~Gdyby miał matkę... i mógł stroić psoty,~I pocałunków
1771 Wier|                  i mógł stroić psoty,~I pocałunków żądać, i pieszczoty,~
1772 Wier|            psoty,~I pocałunków żądać, i pieszczoty,~I spać na piersiach
1773 Wier|       pocałunków żądać, i pieszczoty,~I spać na piersiach ojca...
1774 Wier|             Jak ptak wyjęty z gniazda i już mrący,~Wiejski sierota
1775 Wier|           była ta sala sądowa,~Wielka i pusta, i ciemna, i chłodna,~
1776 Wier|               sądowa,~Wielka i pusta, i ciemna, i chłodna,~I bezlitosna,
1777 Wier|             Wielka i pusta, i ciemna, i chłodna,~I bezlitosna, i
1778 Wier|           pusta, i ciemna, i chłodna,~I bezlitosna, i łez ludzkich
1779 Wier|              i chłodna,~I bezlitosna, i łez ludzkich głodna.~I nigdy
1780 Wier|                i łez ludzkich głodna.~I nigdy dla nich nie mająca
1781 Wier|               słowa~Miłości bratniej, i taka surowa,~Tak spiskująca
1782 Wier|               półkole~Na ludzką nędzę i ludzką niedolę,~Że Chrystus
1783 Wier|          pobliżu,~Zdawał się cierpieć i drżeć na swym krzyżu.~ ~
1784 Wier|          winowajcy nie było nikogo...~I któż by bronił dziecięcia
1785 Wier|      dzieciństwo, nędz pełne, sieroty~I chyba tylko promyczek ten
1786 Wier|               Wszedł sędzia, spojrzał i rzekł: "Gdzie rodzice?"~"
1787 Wier|              zgasłe, błękitne źrenice~I ściągnął świtkę na pierś
1788 Wier|          jednego słowa~Zjęło go zimno i pustka grobowa...~Sędzia
1789 Wier|           zadumał się, pochylił czoła~I spytał znowu: "Czy w wiosce
1790 Wier|       wyprostował palce swoje sztywne~I bębnił z lekka po szarej
1791 Wier|               Na ręce nagie, wychudłe i sine,~Na pierś zapadłą i
1792 Wier|              i sine,~Na pierś zapadłą i nędzne łachmany,~Na blask
1793 Wier|               blask tych oczu zmącony i szklany,~Gdzie przecież
1794 Wier|           światła innego prócz słońca~I innych wrażeń ożywczych
1795 Wier|               ożywczych prócz rosy.~ ~I dziwnym cieniem zaszło mu
1796 Wier|            cieniem zaszło mu oblicze,~I w piersi uczuł drżenie tajemnicze,~
1797 Wier|     zachmurzonem~Zasiada, pełna klęsk i spustoszenia...~I jakimś
1798 Wier|               klęsk i spustoszenia...~I jakimś grzmiącym i ogromnym
1799 Wier|    spustoszenia...~I jakimś grzmiącym i ogromnym słowem~Oblicza
1800 Wier|            wzywając całe pokolenia...~I widział, jak szły gęste,
1801 Wier|              szły gęste, ciemne tłumy~I tamowały ruch globu w błękicie...~
1802 Wier|              ruch globu w błękicie...~I spostrzegł, pełny trwogi
1803 Wier|              spostrzegł, pełny trwogi i zadumy,~Że były chmurą ogromną
1804 Wier|         przebić nie mogło się słońce,~I zmierzch nad ziemią trwał
1805 Wier|           stracona~Dla wielkich celów i dążeń ludzkości,~I czytał
1806 Wier|              celów i dążeń ludzkości,~I czytał w groźnym spojrzeniu
1807 Wier|               rachunku - z miliona...~I ujrzał nagle, że wydziedziczeni~
1808 Wier|   społeczeństwa swego cierpią winy...~I przerażony - posłyszał w
1809 Wier|         nieświadomy,~Co drogi nie zna i w ciemnościach błądzi,~Czy
1810 Wier|          krzyż czarny~Stał nieruchomy i cichy na stole,~Jako milczące
1811 Wier|           ołtarze...~A sędzia powstał i szedł, gdzie pacholę~Blade
1812 Wier|              czekało na wyrok surowy,~I dotknął ręką jego płowej
1813 Wier|               ręką jego płowej głowy,~I rzekł: "Pójdź, dziecię!
1814 Wier|              to, co chaty ich, nędzne i czarne,~Gdzie ledwo śnieżnej
1815 Wier|             zimna podniosły się glosy~I uderzyły po śnieżnej przestrzeni,~
1816 Wier|       niebiosy~Pełne się zdały iskier i płomieni,~I ech żałosnych,
1817 Wier|              zdały iskier i płomieni,~I ech żałosnych, zmieszanych
1818 Wier|             zmieszanych w rozdźwięki,~I w jakieś ciche westchnienia,
1819 Wier|            jakieś ciche westchnienia, i w jęki.~Najmłodszy, dziecko
1820 Wier|               jak rwące się struny...~I ponad gwiazdą, klejoną z
1821 Wier|            klejoną z tektury,~Wielkie i smutne oczy wzniósł do góry~
1822 Wier|           smutne oczy wzniósł do góry~I myślał sobie: „Czemu to,
1823 Wier|               tak źle jest na świecie~I czarnej mąki garść tylko
1824 Wier|           mąki garść tylko w komorze?~I nie ma ciepłej sukmanki
1825 Wier|        ciepłej sukmanki na grzbiecie?~I tatuś, taki pijany z wieczora,~
1826 Wier|              Matulę bije, choć płacze i chora?...~Czemu to ludzie
1827 Wier|               w przednówek tak bledną~I jakby cienie po drogach
1828 Wier|          dworu chłopięta~Idą z kolędą i z szopką w tej porze,~On
1829 Wier|            dworu do chaty przychodził~I mówił: "Bracia, Chrystus
1830 Wier|               ostatecznych nad morzem i lądem!~Och! oby tylko wiekowi
1831 Wier|           siermięga,~Przesiąkła potem i łzami i zdarta~Na zgiętym
1832 Wier|              Przesiąkła potem i łzami i zdarta~Na zgiętym w pracy
1833 Wier|             zdarta~Na zgiętym w pracy i niedoli grzbiecie~Nędzarza,
1834 Wier|             żadną ożywczą nadzieją...~I smętna rzecz jest, i zadumy
1835 Wier|                  I smętna rzecz jest, i zadumy warta,~I sama w sobie
1836 Wier|           rzecz jest, i zadumy warta,~I sama w sobie taka żałośliwa,~
1837 Wier|       krwawiąca...~Kiedyś, gdy wichry i burze przewieją~I rozbłękitni
1838 Wier|              wichry i burze przewieją~I rozbłękitni się w sobie
1839 Wier|       siermiędze mówić będą w świecie~I zwać jej dzieje ludu epopeją...~
1840 Wier|            jej dzieje ludu epopeją...~I może wtedy nawet my, my
1841 Wier|              Wśród narodowych skarbów i pamiątek~Ten nędzny, zgrzebny,
1842 Wier|            szczątek~Chować będziemy - i oblewać łzami!~ ~Pół dnia
1843 Wier|              w sali~Rekrutów strzygli i mundurowali,~W ręku ubogi
1844 Wier|                 Chudoba syna, mizerna i licha...~Twarz jej wygasła,
1845 Wier|               Jak pustka była posępna i cicha,~I tylko usta zacięte,
1846 Wier|          pustka była posępna i cicha,~I tylko usta zacięte, drgające,~
1847 Wier|        wybuchnąć dziki, nieprzytomny,~I bić w niebiosa, i wstrząsać
1848 Wier|       nieprzytomny,~I bić w niebiosa, i wstrząsać to słońce,~Co
1849 Wier|               słońce,~Co bezpromienną i zimną swą głowę~Ukryło kędyś
1850 Wier|        śmiertelnej podniosła się męce~I znowu wzrokiem błyszczącym
1851 Wier|            znowu wzrokiem błyszczącym i suchym~Patrzyła na drzwi
1852 Wier|          Wszystkie gryzące łzy troski i bólu,~Co żłobią bruzdy wśród
1853 Wier|           lniany...~Klasnęła w dłonie i w oczy mu patrzy.~Podszedł
1854 Wier|               w milczeniu. Był gibszy i bladszy,~A łzy, co kędyś
1855 Wier|               sercem zaległy,~Wielkie i słone po licach mu zbiegły...~„
1856 Wier|               kieszeni,~Odkroił kęsek i szepnął: „Nie mogę!~Nie
1857 Wier|                Lecz rozłamała chleb - i z synem jadła.~ ~A wtem
1858 Wier|             zmieszane obrazy~Łąk, pól i lasów, i chaty, i wioski~
1859 Wier|              obrazy~Łąk, pól i lasów, i chaty, i wioski~Powiały
1860 Wier|            Łąk, pól i lasów, i chaty, i wioski~Powiały razem z dźwiękami
1861 Wier|                   krzyknęła raz tylko i zbladła,~I zatoczyła się -
1862 Wier|        krzyknęła raz tylko i zbladła,~I zatoczyła się - i martwa
1863 Wier|            zbladła,~I zatoczyła się - i martwa padła...~Mówiono,
1864 Wier|            okienko z szybami drobnemi~I jasnym snopem rzucił się
1865 Wier|               co biednych jest Bogiem~I miłosierdziem, i smutnych
1866 Wier|               Bogiem~I miłosierdziem, i smutnych odwagą,~Gromadzić
1867 Wier|      Gromadzić skarby u swego ołtarza~I stać w purpury blaskach
1868 Wier|               stać w purpury blaskach i kamieni,~Gdy ludzie głodni,
1869 Wier|          zgasłą twarzą~U pociemniałej i wilgotnej ściany,~Po której
1870 Wier|             jasność tę ożywczą słońca~I szepnął z cichym, stłumionym
1871 Wier|    westchnieniem:~„Jaś nie doczekał!”~I otarł grubej koszuli rękawem~
1872 Wier|            twarzy toczyła się, drżąca~I taka mętna, i ciężka, i
1873 Wier|             się, drżąca~I taka mętna, i ciężka, i wielka,~Jakby
1874 Wier|               I taka mętna, i ciężka, i wielka,~Jakby to wody nie
1875 Wier|               duszy,~Padnie w głębiny i ziemię poruszy.~ ~Zima ta
1876 Wier|              rzadko jest syty~Twardym i czarnym niedoli swej chlebem;~
1877 Wier|         dzieci~Wśród skrzących mrozów i wietrznej zamieci!~Zima
1878 Wier|            dźwignąć siekiery ni piły,~I padał spocząć, jak martwy,
1879 Wier|         pochodni,~Zjadał kęs chleba - i siadał na ziemi,~Patrząc
1880 Wier|         ramiona,~W piersiach mu grały i łkania, i żale...~Noc całą
1881 Wier|          piersiach mu grały i łkania, i żale...~Noc całą dziecko
1882 Wier|           biały.~Łzy na nich marzły - i jak perły stały.~ ~Rankiem
1883 Wier|          wygody,~Izbę obszerną, jasną i ogrzaną,~Ciepłe okrycie,
1884 Wier|                że mróz - trzaskający!~I wyszedł. - Ojciec stanął
1885 Wier|              rozmiatał z komina~Iskry i dymy i w szyby tak siekał,~
1886 Wier|       rozmiatał z komina~Iskry i dymy i w szyby tak siekał,~Jakby
1887 Wier|            doczekał!~ ~W mogiłce leży i nigdy mu duszy~Żadne już
1888 Wier|               cuda tworzącej przyrody~I nigdy zapał do wiedzy, swobody~
1889 Wier|            takich mogił jest na ziemi~I jakże smutne są takie mogiły!~
1890 Wier|              marno,~Kwiat bez owocu - i stracone ziarno.~Poprzez
1891 Wier|           Ludzkość, uboższa ramieniem i duchem,~Idzie tak wolno,
1892 Wier|             Po trawce, po zielonej?~ ~I nie mieszkają, jak my, w
1893 Wier|         mieszkają, jak my, w piwnicy?~I widzą het... obłoki?"~"Oj,
1894 Wier|         szeroki!~ ~Oj, widzą one pola i lasy~I łąki i zagaję;~Widzą,
1895 Wier|             Oj, widzą one pola i lasy~I łąki i zagaję;~Widzą, jak
1896 Wier|          widzą one pola i lasy~I łąki i zagaję;~Widzą, jak słonko
1897 Wier|             jak słonko idzie do morza~I jak znów rankiem wstaje...~ ~
1898 Wier|               te kwiaty polne".~ ~"To i Pan Jezus bliżej być musi~
1899 Wier|             Pan Jezus bliżej być musi~I patrzy na te dzieci...~A
1900 Wier|             od nas tutaj do Pana Boga~I pacierz nie doleci..."~ ~.........................................~ ~
1901 Wier|               w trawach kwiecie żółte i białe,~A bokiem modra struga,~
1902 Wier|         słonko sobie po niebie chodzi~I złotem okiem mruga...~ ~
1903 Wier|          mokradłach bocian szczudłuje~I żaby dziobem bierze...~A
1904 Wier|             skowroneczek do Boga leci~I śpiewa swe pacierze...~ ~
1905 Wier|        pacierze...~ ~A dziewczę idzie i krówkę pędzi -~Chuścina
1906 Wier|               krówkę pędzi -~Chuścina i zapaska...~A krówka ryczy
1907 Wier|              rowem, złocieniec rośnie~I wierzba na fujarki...~A
1908 Wier|            wielkich sosnach niesie!~ ~I wielkie jakieś dziwy powiada~
1909 Wier|                świeży,~Ze - gdzie!... i ksiądz sam nie ma~Na Boże
1910 Wier|            Pod niebo się dźwigają,~Że i królowie w złotych pałacach~
1911 Wier|           przez nie, jak sitem, sieje~I patrzy złotą rzęsą...~ ~
1912 Wier|            jarzębiny w koralach stoją~I pachną leśne wiśnie...~ ~
1913 Wier|        przejdzie, ten sobie westchnie~I szepce swe pacierze...~ ~
1914 Wier|            dookoła...~Bo smółki topną i mirrę sączą,~I zdrowiem
1915 Wier|           smółki topną i mirrę sączą,~I zdrowiem tchną tam zioła..."~ ~"
1916 Wier|           tchną tam zioła..."~ ~"A to i ja bym może, maleńko,~Ozdrowiał
1917 Wier|               łany, srebrzyste zdroje~I sady rozkwiecone...~ ~Oj,
1918 Wier|              tam takie cuda na niebie~I na tej bożej ziemi,~Że człowiek
1919 Wier|             się dla nich zieleni łąka~I jasne słonko świeci?"~ ~.........................................~ ~
1920 Dzie|             ich całą zgraję~Pozabijam i pokraję!~Te hieny, te lamparty~
1921 Dzie|               czyste żarty!~A pantery i tygrysy~Na sztyk wezmę u
1922 Dzie|               Naczytałem się podróży!~I znam tego jegomości,~Co
1923 Dzie|             radę!~Zaraz za ocean jadę~I nie będę Stefkiem chyba,~
1924 Dzie|             Jak nie chwycę wieloryba!~I tak przez dzień boży cały~
1925 Dzie|             Polna myszka siedzi sobie~I ząbkami serek skrobie!...~ ~
1926 Dzie|              Toruń stary~Złotym żytem i pszenicą~Podniosła galary.~ ~
1927 Dzie|         ramionami~Gdańsko powitała.~ ~I wzięła w ramiona~Wielu ziem
1928 Dzie|            płacić~Po dwanaście groszy~I jeszczem sie zapożyczył~
1929 Dzie|          miodzie.~Siedzą, piją koleją~I z pająków się śmieją.~ ~
1930 Dzie|            coś mruga...~Prawi czwarta i piąta,~A coś czai się z
1931   1 |                                       I~ ~O, jak ja dzisiaj spojrzeć
1932   1 |             odważę~W ten cichy błękit i w te ludzkie twarze,~Jak
1933   1 |        widziałem, jak słońce ją pije,~I nie upadłem w proch, i jeszcze
1934   1 |                I nie upadłem w proch, i jeszcze żyję?~. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .~
1935   1 |             tajemnicze~Głębie boleści i umiesz w nich tonąć,~Ktokolwiek
1936   1 |        sztalugą~Zadumałem się głęboko i długo.~Bo już mnie chwytał
1937   1 |         przelata skrzydłami mrocznemi~I krzywdy ludów, i stare cierpienia~
1938   1 |            mrocznemi~I krzywdy ludów, i stare cierpienia~W piorun
1939   1 |          cierpienia~W piorun przekuwa i w burzę zamienia,~A czarę
1940   1 |              Już byłem harfą, co drży i co śpiewa,~I miałem serce,
1941   1 |           harfą, co drży i co śpiewa,~I miałem serce, jak kamień
1942   1 |             żagle,~Chwieje się, pręży i puszcza na losy,~ ~ ~Tak
1943   1 |        powstałem, już pełen płomienia~I wnętrznych głosów, i żaru,
1944   1 |        płomienia~I wnętrznych głosów, i żaru, i drżenia,~I pędu
1945   1 |            wnętrznych głosów, i żaru, i drżenia,~I pędu w sobie...~
1946   1 |            głosów, i żaru, i drżenia,~I pędu w sobie...~Przede mną,
1947   1 |             mi szły od niej moc jakaś i siła,~ ~Już serce drżące
1948   1 |             Za tą dziewiczą, milczącą i białą.~Ponad jej czołem,
1949   1 |           złotych blasków, przyćmione i smętne.~ ~Wielem zapomniał
1950   1 |         Miesięczny płomyk, srebrzysty i siny,~A także głos jej pomnę -
1951   1 |              A także głos jej pomnę - i jej oczy.~Oczy to były,
1952   1 |            gwiazdy, zgaszone~We łzach i były dziwnie zadumane;~Mogły
1953   1 |               brać świat ten w obronę~I wzejść bławatkiem nad pola
1954   1 |            bławatkiem nad pola orane,~I duszy sięgnąć tajemną swą
1955   1 |            Nie odsłoniły słów - ciche i święte.~ ~Czy znasz anioły,
1956   1 |           mają w piorunowych kwiatach~I usypiają dzieciąteczka liche~
1957   1 |            nią strwożyłem się w sobie~I rzekłem: - Oto jest z tych
1958   1 |         ciemnym lampy zapalają grobie~I zapomniane prochy biorą
1959   1 |            dna~Na siew przyszłości. - I wstrzęsło się moje~Serce
1960   1 |               Serce nadzieją wielką - i omdlało.~Aż ona, widząc,
1961   1 |             jak mgła, lekką podniosła i białą,~A obróciwszy się
1962   1 |           Jeszcze ta ręka przejrzysta i biała~W cichym powietrzu
1963   1 |             przestrzeń szeroka obleci~I chłód wieczorny, niesiony
1964   1 |          powiewach~Po drżących wodach i po sennych drzewach.~ ~Ziemia,
1965   1 |          rosach, pod nocną szła zorzę~I gwiazdy nagle tryskały w
1966   1 |              W przejrzyste tony szła, i w coraz bledsze.~Naraz psy
1967   1 |           porwały żurawie łańcuchem~ ~I, bijąc w skrzydła, leciały
1968   1 |               Rzucając ziemi jęk taki i płacze?..;~Jeszczem to mówił,
1969   1 |             Dziwnie się cicho zrobiło i ciemno,~A ucisk taki w powietrzu
1970   1 |             cieniów martwego księżyca~I bicia skrzydeł, i jednego
1971   1 |            księżyca~I bicia skrzydeł, i jednego jęku~Ptaków lecących...~
1972   1 |            Zwrócona ku mnie litośnie, i w twarzy~Ciszę uśpionych
1973   1 |      uśpionych harf słowiczych miała,~I była jak kwiat, gdy się
1974   1 |                gdy się w rosach waży,~I dość mu tylko powiewu, co
1975   1 |               domostwo ciche wszedłem i w ogrody,~Gdzie spokój rozwiał
1976   1 |             anielskie~Na serca czyste i na rzeczy sielskie.~Pod
1977   1 |          strzały~Za krzykiem w górę - i w górze zostały.~Tam, na
1978   1 |      Wyrzuconego w błękity sztyleta~ ~I jako żagiew, co śmierć ją
1979   1 |           szukające,~Kto tu dom rzuci i nie wróci z drogi,~ ~Po
1980   1 |           duch szedł bolesny a męski,~I takie widzeń przyszłości
1981   1 |           Najpierw ją zdrętwił strach i okamienił,~ ~Potem wichr
1982   1 |        sczerniała~Jak święta ziemia - i tak już została.~. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .~
1983   1 |                 Schylił się anioł mój i szepnął: "Matka".~ ~
1984   1 |         tamiem, prószące kwiat biały,~I długie miedze stóp bosych
1985   1 |       Beatrycze,~Spokoju pełna bożego i ducha,~Ku zorzom miała podane
1986   1 |               gdzie wiedzie ta droga.~I tak nam wzeszło pierwsze
1987   1 |         smętny,~Bo wschód posępny był i mgłami mętny.~. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~
1988   1 |             krzywd, gwałtów, ciemnoty i głodu!~. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ~-
1989   1 |       Otrzęsie serca, jako nawałnica,~I we łzach stanie, jak pełna
1990   1 |        Jasność szła w okna przyćmiona i chmurna,~W pośrodku izby
1991   1 |            drogi, do gwiazd gadająca,~I podnosiła twarz wyschłą
1992   1 |               podnosiła twarz wyschłą i białą~Jako opłatek na jasność
1993   1 |            źrenic swych przeklina~Was i tę urnę, i dzień ten, i
1994   1 |              przeklina~Was i tę urnę, i dzień ten, i losy,~Niechaj
1995   1 |               i tę urnę, i dzień ten, i losy,~Niechaj na syna patrzy
1996   1 |          straszliwie cicha!~O, krzycz i wołaj, że zrobiono z ciebie~
1997   1 |              Była mniej trupią niż ty i mniej chmurną,~Ty, serc
1998   1 |              polecą, jak stado gołębi~I jak żurawi wędrujących klucze -~
1999   1 |               klucze -~Rzekła Beatryx i wielką tęsknotą~Nakryła
2000   1 |              piasku zostaną czerwonym~I pod błyskami komet kędyś