Part

   1 Rota|          Bronić będziemy Ducha,~Aż się w rozpadnie w proch i w pył~
   2 Rota|              Ducha,~Aż się w rozpadnie w proch i w pył~Krzyżacka
   3 Rota|              się w rozpadnie w proch i w pył~Krzyżacka zawierucha.~
   4 Rota|                będzie Niemiec pluł nam w twarz~Ni dzieci nam germanił.~
   5 Now |           Zaduszki? - zapytałam stając w progu ogrodniczej izby,
   6 Now |                świeżo wyciętą kapustą. W izbie szarzał już po kątach
   7 Now |                zwykle zwano we dworze, w przepasanym grubą płachtą
   8 Now |          żelazny wąski nożyk skrzypiał w soczystych głąbach, a głowy
   9 Now |             wysokie to wszystkie jeden w jeden, z sośnie takich wyrobione,
  10 Now |               Ale że na każdym wyszyty w rogu albo na wpośrodku krzyzik,
  11 Now |               daj Boże iść człowiekowi w pobliskości, taki strach.
  12 Now |            pobliskości, taki strach. A w cichość, jak miesiąc zejdzie,
  13 Now |         duszyczki spod ziemi wynikły i w giezłeczkach śmiertelnych
  14 Now |         Przeżegnała się stara nożykiem w ręku trzymanym, szepcząc ,,
  15 Now |                 a nie zarośnie, to się w ziemię wdepce i do cna rozsypie...
  16 Now |            jedną ostawioną i przyciętą w głowach nieboszczyka na
  17 Now |          sterczą, a z drugiej słoma, a w pośrodku przykopane ziemią,
  18 Now |          różdżka Aronowa, co to o niej w godzinkach stoi. że się
  19 Now |          gęstniał, króliki poszły spać w jamę, ręce starej opadły.
  20 Now |            nalegałam, widząc, że stara w zadumę zapada.~- A to, proszę
  21 Now |              prosty naród mają, czy to w imieniach, czy w ubierach
  22 Now |                czy to w imieniach, czy w ubierach swoich, czy w każdej
  23 Now |             czy w ubierach swoich, czy w każdej najmniejszej rzeczy.
  24 Now |           dziatek małych do Cygana, co w trzeciej wsi kowalował,
  25 Now |              wiem; ale że okrutnie się w nim rozmiłowała, choć tam
  26 Now |              caluśki dzień, pani moja, w czeladni się nie pokazał,
  27 Now |                 tak się rżnął o ziemię w oborze, kożuchem się z głową
  28 Now |            daleka, tak wlazł na strych w słomę i siedzi. Chłopaki
  29 Now |                wnętrzności przewracały w człowieku słuchający...
  30 Now |        chłopaczysko trochę porzeźwieje w sobie, to znów mu tam który
  31 Now |               po kątach płacze tak, że w tych łzach swoich umyć by
  32 Now |       zasłyszał, że matka, tak uciekał w ostatnie kąty, dziw, że
  33 Now |             Dopieroż kiedy odeszła, to w pole jak zapomniały leciał
  34 Now |           leśne. To insze chłopaki idą w święto do kościoła, a potem
  35 Now |               do karczmy na tańce albo w kręga grają, albo tam jakie
  36 Now |               on nic. Ani jemu pacierz w głowie, ani kompanija, tylko
  37 Now |                Ten cierń kolący więcej w sobie miazgi ma niżeli on
  38 Now |               się tak ono chłopaczysko w sobie, mocowało, aż też
  39 Now |        pochowali na rozstaju pod lasem w nie święconej ziemi, zwyczajnie,
  40 Now |                Ino żem mu obrazik dała w ręce, żeby już tak całkiem
  41 Now |            tego świata nie schodził, i w tę koszulę nową go oblekłam,
  42 Now |                te ich "Dziady", co się w ten dzień po cmentarzach
  43 Now |             dworu, poszłam i ja, bo to w takim dniu zawsze lepiej
  44 Now |           zdążyła, a tu mi, pani moja, w oczach cości zaświeciło...
  45 Now |          zatrzeszczały badyle, spełgły w górę, jakby kto pióro osmalił.
  46 Now |               się głosem... Lecą iskry w chrust, jak te ptaki złote,
  47 Now |            gałęzie, tleją, zwijają się w sobie jakoby gadziny, skwierczą
  48 Now |                 Pojrzę ja na on krzyż, w czerwieni cały stoi, a te
  49 Now |                nogi podciął, i bić się w piersi zaczęłam. Boże, bądź
  50 Now |              rykiem, jak się nie rzuci w ono płomienisko... Pani
  51 Now |              Runęła tak jak ta kłoda - w sam środek ognia, w sam
  52 Now |            kłoda - w sam środek ognia, w sam środek, jak ta powięź
  53 Now |          sczerniała jak sadze. Już tam w niej nie stało ani tchu...
  54 Now |          wczoraj jakiś niepokój panuje w uliczce. Stary Mendel dziwi
  55 Now |           nakłada krótką łajkę patrząc w okno. Tych ludzi nie widział
  56 Now |            Skąd mają pieniądze, że idą w pięciu do szynku?~Stary
  57 Now |               zza którego węgła wyjrzy w dzień pogodny słońce; ile
  58 Now |                ile zwiędłych dziewcząt w ciemnych chustkach, z małymi
  59 Now |       chustkach, z małymi blaszeczkami w ręku przejdzie po trzy,
  60 Now |             ciężkim chodem nóg obutych w trepy, niosąc pod pachą
  61 Now |            niosąc pod pachą węzełki, a w ręku cebrzyki, kielnie,
  62 Now |                ile wróbli gnieździ się w gzymsach starego browaru-
  63 Now |                 poczerniałym kominem - w gałęziach chorowitej, rosnącej
  64 Now |                 może nawet nie patrząc w okno, samym uchem tylko
  65 Now |               lat dwudziestu i siedmiu w tej samej izbie pod tym
  66 Now |         przeszło ćwierć wieku przy nim w fartuchu swoim skórzanym
  67 Now |              nawisłych, siwych, patrzą w tę uliczkę, która jest wśród
  68 Now |             jakby odrębnym, zamkniętym w sobie światem.~Świata tego
  69 Now |                kawalera z bukietem róż w ręku; wie, kiedy nie je
  70 Now |            sznurki, które dysząc kręci w wąskiej wpółwidnej sionce
  71 Now |              nożyce, wsadza zmierzchem w jego drzwi głowę na długiej,
  72 Now |             przez okno rzodkiew czarną w zamian za kolorowe skrawki
  73 Now |              czekając na wolną chwilę, w której Mendel da mu tektury
  74 Now |              wielkim uszom nożyc, waży w ręku młotek, wtyka nos w
  75 Now |               w ręku młotek, wtyka nos w garnczek z klajstrem, próbując
  76 Now |                Staremu Mendlowi dobrze w niej być musi. Mimo sześćdziesięciu
  77 Now |                lat rześki jest jeszcze w sobie. Spokój i powaga maluje
  78 Now |                jego typowej, zawiędłej w trudach twarzy.~Włosy jego
  79 Now |            nogi i oczy starczą, póki i w ręku siła jest. Kiedy mu
  80 Now |               duszność dech zapiera, a w zgiętym grzbiecie ból jakiś
  81 Now |            łamie, stary Mendel nakłada w małą fajeczkę tytoń z poczerniałego,
  82 Now |              ten dymek ma i to jeszcze w sobie szczególnego, że widać
  83 Now |           sobie szczególnego, że widać w nim różne rzeczy oddalone
  84 Now |                już dawno minęły.~Widać w nim i Resię. żonę jego,
  85 Now |             troski; a już najdłużej to w nim widać jego najmłodszą
  86 Now |       mruczenie dobywa się z ust jego. W miarę jak pali i jak dymek
  87 Now |            Tymczasem sąsiadka przynosi w jednej ręce garnczek z rosołem,
  88 Now |               ręce garnczek z rosołem, w którym pływają kawałki rozmiękłej
  89 Now |            kawałki rozmiękłej bułki, a w drugiej przykryty talerz
  90 Now |              się głośno, hałaśliwie, a w nich ukazuje się mały gimnazista;
  91 Now |           ukazuje się mały gimnazista; w długim, na wyrosi sporządzonym
  92 Now |           wyrosi sporządzonym szynelu, w dużej, zsuniętej na tył
  93 Now |                szynel i zostanie tylko w szkolnej, szerokim pasem
  94 Now |              bluzie. Stary Mendel jest w ciągłej o niego obawie.
  95 Now |                i pochylone barki budzą w dziadzie nieustanną troskę.
  96 Now |            zachęca do zabawy z dziećmi w podwórku.~Malec rzadko kiedy
  97 Now |           ciężkim szynelem, siedzeniem w szkole, drogą, dźwiganiem
  98 Now |            patrzą z melancholią jakąś.~W kilka chwil po obiedzie
  99 Now |        introligatorowi przeszkadza coś w robocie. Co i raz odwraca
 100 Now |                drodze uszczypnąć wnuka w liczko blade, przejrzyste,
 101 Now |            palcach do swego warsztatu.~W piątek przed wieczorem scena
 102 Now |            mankiety, a założywszy ręce w tył stoi poważny i wyprostowany,
 103 Now |                tałes i po modlitewnik.~W chwilę potem rozlega się
 104 Now |          których śpiew jego przechodzi w jęk i w żarliwy jakiś lament,
 105 Now |                jego przechodzi w jęk i w żarliwy jakiś lament, w
 106 Now |                w żarliwy jakiś lament, w akcenty namiętne, błagalne,
 107 Now |              śmiechy i głupią uciechę.~W tej chwili wszakże przechodził
 108 Now |               a spojrzawszy przelotnie w okno i widząc modlącego
 109 Now |                do stołu pchnął i obiad w milczeniu spożył.~Po obiedzie
 110 Now |                Nu, jaki ty Żyd? Ty się w to miasto urodził, toś ty
 111 Now |         głupstwo jest!~Malec pocałował w rękę dziada i wziął się
 112 Now |              przetrawił on tej goryczy w sobie i przez noc widocznie,
 113 Now |                 i patrzał podejrzliwie w tak dobrze, tak dawno znaną
 114 Now |              nasuniętych. Malec wlepił w dependenta wielkie swoje
 115 Now |             Ale gwizdanie to miało coś w sobie ze świstu przytłoczonej
 116 Now |                jękiem.~Zmierzchało już w izbie, kiedy przez niskie
 117 Now |          wcisnął się gruby zegarmistrz w popielatym haweloku, jakiego
 118 Now |         haweloku, jakiego stale używał w tej porze.~- Słyszałeś pan
 119 Now |               zegarmistrz kiwając nogą w wyciętym trzewiku z błyszczącą
 120 Now |     zegarmistrz. - Wszystkich Żydów...~W siwych źrenicach Mendla
 121 Now |                i ta brzezina to nasze, w naszym lesie, z naszego
 122 Now |    zegarmistrzowi i głęboko zajrzał mu w oczy.~- Nu, a ja z czego
 123 Now |              jak do karczmy! Ja tu tak w to miasto urósł, jak ta
 124 Now |          miasto urósł, jak ta brzezina w lesie! Zjadł ja tu kawałek
 125 Now |           zawołał z pewną porywczością w głosie - ja tymi dziesięciu~
 126 Now |             jest? Ta zapłata moja jest w szkole u dzieci,, u tych
 127 Now |             piszą na kajetu, nu. Una i w kościół jest, jak tam z
 128 Now |            potem dodał:~- Moja zapłata w dobrych rękach jest.~- Tak
 129 Now |                   Nowe iskry zagorzały w oczach starego introligatora.~-
 130 Now |            odparł Żyd przechylając się w tył i cofając łokcie. -
 131 Now |              ma obcym się robić, kiedy w i tak swój? Pan dobrodziej
 132 Now |               to un piaskiem nie sypie w oczy temu Żydowi, bo Żyd
 133 Now |              gorejącymi oczami patrzył w jego twarz płaską, ozdobioną
 134 Now |            dobrodziejowi powiem, co ja w to miasto więcej rzeczy
 135 Now |            bokiem i spojrzał za siebie w okno.~- Mój panie Mendel! -
 136 Now |                Pan Bóg od razu kieszeń w skórę zrobił, abo i dwie.
 137 Now |               jak jemu Pan Bóg kieszeń w skórę nie zrobił, nu, to
 138 Now |             się po nim. -Ale nie jest! W tym sęk, że nie jest...~
 139 Now |            nagle i kiwał głową patrząc w ziemię.~- Pan dobrodziej
 140 Now |               jest, to jeszcze gorzej. W te dziurę to dużo mocy wpada
 141 Now |            dziurę to dużo mocy wpada i w słabość się obraca. I dużo
 142 Now |                 I dużo rozumu wpada, a w głupstwo się obraca. I dużo
 143 Now |                I dużo dobroci wpada, a w złość się obraca... Chce
 144 Now |            była pierwsza nitka, co tam w to i-miejsce pękła- Nu,
 145 Now |           impertynencko zegarmistrz. - W teorii zresztą - dodał poważniej -
 146 Now |              pan może i słuszność. Ale w praktyce inaczej to się
 147 Now |           kilka i znów siwe swoje oczy w połowie rzęsami przysłonił.~-
 148 Now |                 Mądry człowiek, choćby w garści dwa kamienie miał
 149 Now |           choćby miał, to tylko jednym w psa ciska. A pan dobrodziej
 150 Now |          urodził, tu, na Stare Miasto, w te wąskie uliczkę. zara
 151 Now |           dalej z jowialnym uśmiechem, w którym gorzką ironię dostrzec
 152 Now |              wyprostował się. wciągnął w starą pierś głęboki, ciężki
 153 Now |             drugiemu nie będzie liczył w domu, dużo ma kołyski...
 154 Now |            domu, dużo ma kołyski... Bo w te dużo kołyski dużo pracy
 155 Now |            uczyli, dużo dobrości znali w sercu jeden dla drugiego.
 156 Now |              te gęby liczy i te ziarna w kłosie też...~Trząsł siwą
 157 Now |        Filuteria sofisty błyszczała mu w oczach, ale uśmiech był
 158 Now |           Mendel Gdański? Un Żyd jest, w to miasto urodzony jest,
 159 Now |               to miasto urodzony jest, w to miasto un żyje. ze swojej
 160 Now |              un żyje. ze swojej pracy, w to miasto ma grób ojca swego
 161 Now |               i córki swojej. Un i sam w to miasto kości swoje położy.~-
 162 Now |                  Nu, un uczeń jest. Un w szkole siedzi, w ławkę,
 163 Now |              jest. Un w szkole siedzi, w ławkę, przy swoich kolegi~
 164 Now |               swoich kolegi~un siedzi, w książkę patrzy, pisze, uczy
 165 Now |                go nigdzie nie poniesie w obce miejsce. Un go nie
 166 Now |           będzie rozum miał. To będzie w ten kraj cały rozum- co
 167 Now |               jeszcze ten rozum będzie w ten kraj, co un go Kubuś
 168 Now |        zwinnością, której by się nikt. w nim nie domyślał. Wzrok
 169 Now |                 pytał głosem syczącym, w coraz~wyższe wpadającym
 170 Now |             się dewizką i kiwając nogą w trzewiku. Uważał Jednak,
 171 Now |           Rozprostował się, ręce wparł w biodra, brodę wyrzucił do
 172 Now |              to nie przyszło, coby się w nim ludzie gryźli jak psy.
 173 Now |               podszedł i zapatrzył się w rozognioną twarzyczkę chłopca
 174 Now |              tak stał wstrzymując dech w piersi. po czym westchnął
 175 Now |             ciężko, oczy utkwione były w podłogę. Cienka świeca dogasała,
 176 Now |            świeca dogasała, skwiercząc w cynowym lichtarzu.~Nazajutrz
 177 Now |                od wczesnego ranka stał w skórzanym fartuchu przy
 178 Now |                kawę, którą mu sąsiadka w dużym, fajansowym imbryku
 179 Now |               zaspał dziś jakoś. Długo w noc na posłaniu rzucał się
 180 Now |           odkrytych piersiach: to znów w ciemnych, miękkich włosach
 181 Now |           ciemnych, miękkich włosach i w długich, spuszczonych rzęsach
 182 Now |              zaczął je trzeć złożonymi w dwie i chude piąstki rękami.
 183 Now |                nie chciał wziąć, tylko w tornister książki rzucał,
 184 Now |             uciekać miał?... Czy un tu w cudzej stancji siedzi?...
 185 Now |              cudzej stancji siedzi?... W cudzy dom?... Un tu w swojej
 186 Now |                  W cudzy dom?... Un tu w swojej stancji siedzi! w
 187 Now |               w swojej stancji siedzi! w swój dom! Un tu nikomu nic
 188 Now |              Przyskakiwał do stojącego w drzwiach studenta, skurczony,
 189 Now |           studenta, skurczony, zebrany w sobie, syczący, parskający
 190 Now |             uciekać to ja nie chcę! Ja w to miasto się urodził, w
 191 Now |               w to miasto się urodził, w ten dom dzieci miał. ja '
 192 Now |                drzwi zamknął i zniknął w pustej sionce.~Stary Żyd
 193 Now |                miał jak gdyby cofnięty w siebie, dolną wargę obwisłą,
 194 Now |                wrzawa wpadła nareszcie w opustoszałą uliczkę z ogromnym
 195 Now |             pijackie głosy zlewały się w jedno z szatańskim piskiem
 196 Now |               się jak żywe brać udział w tej ohydnej scenie. Jak
 197 Now |        szlochać i trzęsąc się cały jak w febrze przycisnął się do
 198 Now |             rękę na głowie wnuka, tchu w piersi nabrał szerokim oddechem,
 199 Now |        dochodziło do jego świadomości.~W tej chwili do długiej, wąskiej
 200 Now |               im z oczów! Ja tu duchem w oknie obrazik postawię albo
 201 Now |              bać! Jak uny miłosierdzia w sobie nie mają, jak uny
 202 Now |      pchnięciem ręki otworzył i stanął w nim w rozpiętym kaftanie,
 203 Now |                otworzył i stanął w nim w rozpiętym kaftanie, w skórzanym
 204 Now |              nim w rozpiętym kaftanie, w skórzanym fartuchu, z trzęsącą
 205 Now |           swego boku małego gimnazistę w szkolnej bluzie, którego
 206 Now |                coraz szerzej, utkwione w wyjący motłoch.~Widok był
 207 Now |         zaczęły.~Spostrzegła stojącego w oknie Żyda uliczna zgraja
 208 Now |        okrucieństwa, który przyczajony w jednostce, jak pożar opanowywa
 209 Now |               z pośrodka tłumu, trafił w głowę chłopca. Malec krzyknął,
 210 Now |               jego zbrużdżonej twarzy.~W tej chwili był to prawdziwy
 211 Now |              niespodziewaną przeszkodę w postaci chudego studenta
 212 Now |        facjatki.~Z wzburzoną czupryną, w rozpiętym mundurze stal
 213 Now |             zasłaniał sobą okno niemal w połowie. Gniew, wstyd, wzgarda,
 214 Now |           iskry sypać się zdawały.~Był w tej chwili pięknym jak Apollo...~
 215 Now |            izby, odepchnął Żyda, a sam w oknie stanął. Tłum przeciągnął
 216 Now |               się, cichła, aż przeszła w huk niewyraźny, daleki...~
 217 Now |                Gdyby nie rozbita szyba w okienku, gdyby nie porzucony
 218 Now |             która tu przeszła rankiem.~W alkowie za persową firanką
 219 Now |              dziobatą, brzydką twarzą; w oczach tylko paliły się
 220 Now |                niecierpliwe spojrzenie w ciemny kąt alkowy. W kącie
 221 Now |        spojrzenie w ciemny kąt alkowy. W kącie tym siedział stary
 222 Now |                kolana, z twarzą ukrytą w rękach, siedział on tak
 223 Now |                od południa, od chwili, w której dowiedział się, że
 224 Now |                  Zamilkł i twarz znowu w ręce ukrył. Mała zielona
 225 Now |            Zaraz mnie Felek szturchnął w bok, a matka jęknęła z cicha.~
 226 Now |              Dwie złote iskry zabłysły w siwych oczach Felka. Prawda!
 227 Now |         siennika okazało się, że desek w łóżku brakuje dwóch, a bok
 228 Now |          naliczone miedziakami zgarnął w mieszek, związał i za chałat
 229 Now |               okazało się, że poduszka w jednym rogu rozpruta i że
 230 Now |             bez piętnastu groszy.~Targ w targ. zgodził się z ojcem
 231 Now |                Felek chłopakom, co tam w klipę grali - "handel" kupił
 232 Now |                 któryśmy sobie ułożyli w kąciku za piecem. Felek
 233 Now |               Felek to nawet z chlebem w ręku do pacierza klęknął
 234 Now |            klęknął i oglądając się raz w raz na siennik, w trzy migi "
 235 Now |              się raz w raz na siennik, w trzy migi " Ojcze nasz"
 236 Now |               nie zaczął, a on już się w piersi bił aż dudniało w
 237 Now |               w piersi bił aż dudniało w izbie, i tylko katankę zrzuciwszy
 238 Now |                 więc go tylko palnąłem w ucho i położyłem się od
 239 Now |         natychmiast powsadzaliśmy ręce w rękawy. Piotruś tylko piszczał
 240 Now |               Pociągnąłem tedy płaszcz w swoją stronę. Felek zrazu
 241 Now |                więc mi Felek dał sójkę w bok, ja mu też i odwróciwszy
 242 Now |               wybornie do samego rana.~W parę dni potem znowu przyszedł "
 243 Now |        szykować. Szturchnął mnie Felek w bok, że to niby ciepło będziemy
 244 Now |                raz, nic spojrzał nawet w moją stronę: chrząknąłem
 245 Now |                 łąk nie palnie pięścią w stół! Skoczyłem duchem do
 246 Now |             już żadnych więcej skarbów w kącie nie ma. wymietliśmy
 247 Now |               dopiero spostrzegłem, że w miejscu, gdzie stała szafa,
 248 Now |       wiadomości Felkowi, a że i matka w kąt ten patrzyła smutnym
 249 Now |              ojciec od kaszy, wyszukał w skrzynce dwa gwoździe i
 250 Now |                skrzynce dwa gwoździe i w ów jaśniejszy kawał ściany
 251 Now |                z Piotrusiem zaraz się "w chowanego" bawić tam zaczęli.~
 252 Now |               bawić tam zaczęli.~Matce w tych czasach pogorszyło
 253 Now |               Ordynackiem dalej bębnić w stołki. Rozlatywali się
 254 Now |              toć byś ty niedługo duszę w ciele przedał?~Ja i Piotruś
 255 Now |                   jeszcze czego!...- A w czym to będziemy gotowali
 256 Now |                 Tu uderzył się pięścią w piersi, aż echo jękło.~-
 257 Now |           nigdym nic widział, żeby się w tym rondlu co gotowało-
 258 Now |                na izbę uchem błyskając w same oczy, gdy się do stancji
 259 Now |            wszakże z jednolatków moich w podwórzu, ba, na całej ulicy,
 260 Now |       zdejmowała go raz do roku tylko, w Wielki Piątek, aby w nim
 261 Now |            tylko, w Wielki Piątek, aby w nim utłuc cynamon do wielkanocnego
 262 Now |         powtarzało się to opowiadanie, w którym ja i moździerz byliśmy
 263 Now |         stróżka drzwiami trzasnęła jak w sieni język rozpuściła i
 264 Now |                ręce trzęsły, kiedy nam w chwilę potem chleb na śniadanie
 265 Now |             żelazko niezmiernie poszło w górę w moim rozumieniu.
 266 Now |              niezmiernie poszło w górę w moim rozumieniu. Zaliczyłem
 267 Now |        rozumieniu. Zaliczyłem je nawet w myśli do tych rzeczy, które
 268 Now |               oberwie. Ale ojciec oczy w ziemię wbił. skubał wąsy.
 269 Now |           spojrzawszy na ojca klasnęła w ręce i aż na pościeli siadła.~-
 270 Now |               puści, a ja się tam będę w kożuchy fundował... A to,
 271 Now |                   A to, poczekawszy, i w Spencerze za gorąco będzie,
 272 Now |          siwych aż czarne robiły, taką w nich żałość miał.~Całe pół
 273 Now |                kupiliśmy na odwieczerz w sklepiku i ogień taki był,
 274 Now |                taki był, że aż huczało w piecu. Ojciec lawę przysunął
 275 Now |                co zarobku miał; a to i w domu roboty było dość: tu
 276 Now |           zmizerowana.~- Żeby już albo w tę. albo w tę stronę Pan
 277 Now |               Żeby już albo w tę. albo w tę stronę Pan Jezus dał! -
 278 Now |           obrócił, zimnisko takie było w izbie, że aż para szła-
 279 Now |            szedł, tylko za piecem albo w nogach matczynego łóżka
 280 Now |              ze śniegu robili i walili w siebie na rozgrzewkę.~Jakoś
 281 Now |                jednego dnia nie paliło w piecu. Ojciec matkę przyodział
 282 Now |                kaszlała tak, że aż się w piersiach coś rwało. Zaraz
 283 Now |              trzech obstąpili ojca, bo w kuferku bywały różne rzeczy,
 284 Now |            rzadko kiedy widywali. Były w pudełku brzytwy ojca, były
 285 Now |             pudełku brzytwy ojca, były w drugim korale matczyne,
 286 Now |         jedwabna chustka, co ją ojciec w wielkie święta na szyję
 287 Now |          podszewką, była żółta serweta w kwiaty na stół, była kapa
 288 Now |           zawiedli; kuferek był pusty. W kątku tylko, w czerwoną
 289 Now |              był pusty. W kątku tylko, w czerwoną chusteczkę zawiązana,
 290 Now |           Poszliśmy z Felkiem do sieni w klasy grać, bo nam się dłużyło
 291 Now |              zmierzchem przyszła, żeby w podwórzu stróżka nie widziała...
 292 Now |              oparzony trzymając czapkę w garści. W sieni spotkałem
 293 Now |             trzymając czapkę w garści. W sieni spotkałem Felka.~-
 294 Now |             Słysz, ty! - krzyknąłem mu w ucho. - I rondel, i moździerz,
 295 Now |         rozśmiał się Felek i wyskoczył w górę na tę uciechę. trzasnąwszy
 296 Now |               to była najlepsza sztuka w całym repertuarze jego.
 297 Now |             repertuarze jego. Nigdy mu w nim dorównać nie mogłem.
 298 Now |        dorównać nie mogłem. Rzucał się w powietrze tak łatwo, jak
 299 Now |          powietrze tak łatwo, jak ryba w wodę. Zaraz tez we dwóch
 300 Now |                nareszcie Żydy, zaduchu w izbie narobiwszy; rondel,
 301 Now |             podleciawszy szturchnął go w łokieć, błysnęły mu oczy
 302 Now |                  rzekł stukając palcem w kupkę groszaków mającą przedstawiać
 303 Now |               przyszedł, palił się już w piecu ogień, a my popijaliśmy~
 304 Now |             żelaznego garnczka.~Ojciec w progu przystanął, popatrzył
 305 Now |            jeszcze kupowali, bo wilgoć w izbie była taka. że się
 306 Now |               straciłem zupełnie wiarę w te rzeczy, które są ,,raz
 307 Now |                to i na wieczór były. a w południe tośmy latali za
 308 Now |           kiwał, wąsy skubał i patrzył w milczeniu na czerwone, leżące
 309 Now |               łóżka, a i my stanęliśmy w pobliżu.~Zrazu grał ojciec
 310 Now |               pamiętasz?... To ci było w Trójcę, na odpuście, na
 311 Now |                 Miałaś wtedy tę różową w kratkę suknię i okrutnie
 312 Now |           poszli, com to kuflem cisnął w tego Niemca, że się do ciebie
 313 Now |             kiedyś na zapowiedzie dał. W Czerniakowie my byli z nieboszczką
 314 Now |                dodał ojciec. -Graliśmy w zielone...~- A jak wtedy
 315 Now |            śliczna była... Jak ta róża w kwiecie...~Felek szturchnął
 316 Now |                  Felek szturchnął mnie w żebro.~- A jak ty wtedy
 317 Now |         westchnąwszy wstał, harmonijkę w ową czerwoną chustczynę
 318 Now |           znaleźli, mtrącił mnie Felek w bok i rzekł półgłosem:~-
 319 Now |            Felek palnąwszy się pięścią w piersi, aż mu w nich coś
 320 Now |                pięścią w piersi, aż mu w nich coś jękło. - Przeciem
 321 Now |               nocy usnąć nie mogłem, a w głowie ciągle mi coś grało,
 322 Now |               rana. A to że ogród jest w izbie i że bez na piecu
 323 Now |              na piecu kwitnie, a to że w' sieni słowiki śpiewają,
 324 Now |             teraz stoi srebrny księżyc w pełni...~Kiedym się obudził,
 325 Now |            znacznie wyższym, niźli był w istocie.~- Felek! - zawołałem. -
 326 Now |        trzasnąwszy się rękami po udach w górę wyskoczył, kozła w
 327 Now |                w górę wyskoczył, kozła w powietrzu przewrócił, po
 328 Now |              grzmotnąwszy się kułakiem w suche jak szczapa piersi.~
 329 Now |           ciężko na ręku wsparł i wąsy w milczeniu skubał.~- Żywi
 330 Now |                 boć to owsa nie uwidzi w żłobie; tera pomieszczenie,
 331 Now |            Dopiero Felek taka mi sójkę w buk wsadził, że mnie aż
 332 Now |         Słyszysz. Wicek! - krzyknął mi w samo ucho.~A toćżem nie
 333 Now |              nie głuchy! - huknąłem mu w ucho głośniej jeszcze.~I
 334 Now |             rzeczy. Kogo by tam brakło w naszej gromadce, to by brakło,
 335 Now |               wybiegaliśmy - gdzie! aż w pół drogi, byle prędzej
 336 Now |           chleba, ziemniak, znalezioną w podwórzu skórkę z cytryny...~
 337 Now |             zanurzała swój łeb ogromny w głębinach uwiązanego jej
 338 Now |              Piotrusiem oprowadzaliśmy w tryumfie po podwórzu, nie
 339 Now |                od śmiechu, aż jej oczy w tłustej twarzy~zupełnie
 340 Now |                rzemiesła", do książki? W gębę to co wetknąć nie ma,
 341 Now |          świecie robi!~A Felek nuż się w lewo i w prawo kłaniać,
 342 Now |               A Felek nuż się w lewo i w prawo kłaniać, nuż chudej
 343 Now |               buziaki posyłać, aż baba w największej pasji trzasnęła
 344 Now |                była ostatnią instancją w naszych sporach.~Korzystał
 345 Now |                   Co ta szkapa takiego w tym ślepiu ma, co tak świdruje?...
 346 Now |              naszej opieki parę kroków w wodę dalej poszła.~- Utopi
 347 Now |               by przedać miał?~Było to w naszym rozumieniu coś jakby
 348 Now |               do sieni, palnąłem Felka w ucho, on mnie na odlew w
 349 Now |               w ucho, on mnie na odlew w kark, ja znów nie bawiący
 350 Now |             nie bawiący grzmotnąłem go w plecy, on znów mnie pięścią
 351 Now |            plecy, on znów mnie pięścią w bok, aż mi świeczki w oczach
 352 Now |          pięścią w bok, aż mi świeczki w oczach stanęły. Za czym
 353 Now |       potoczyli razem do progu. A taka w nas żałość była, taka z
 354 Now |              po nocach nas budził. Raz w raz też zasypiała we dnie
 355 Now |              dużą część dnia spędzając w stajence.~Od kiedy zagroziła
 356 Now |                wołał Piotruś wpatrzony w nią z zachwytem, gdy zanurzała
 357 Now |               zachwytem, gdy zanurzała w żłobie łeb swój wielki,
 358 Now |            dostawało.~Weselej też było w stajence niż w izbie- bo
 359 Now |                też było w stajence niż w izbie- bo słońce w same
 360 Now |        stajence niż w izbie- bo słońce w same zęby świeciło tu nam
 361 Now |            sieni - żona wasza nie może w takiej izbie leżeć- Powietrze
 362 Now |               gorzej i musi być gorzej w takich warunkach.~Ojciec
 363 Now |                 a ojciec precz jeszcze w sieni stał, w ziemię patrzył
 364 Now |            precz jeszcze w sieni stał, w ziemię patrzył i wąsy gryzł.~
 365 Now |           matce, jak i skąd.~Nazajutrz w południe zabieraliśmy się
 366 Now |                przestąpiwszy, bat swój w kącie postawił, ogromny
 367 Now |         postawił, ogromny kościsty nos w połę kapoty granatowej utarł
 368 Now |                coraz wyżej, aż je ręką w dół szarpnął.~- Ja jej tam
 369 Now |               wpieram! - rzekł patrząc w ziemię. -~Dla mnie ona i
 370 Now |                ojciec, a już cały stał w ogniach. -Żeby mnie tak
 371 Now |           powiekę szkapy, z bliska jej w oczy zajrzał.~Poruszył się
 372 Now |               na nogę, szczypnął mnie, w słabiznę tak, żem omal nie
 373 Now |              jak wiatr do izby wpadli.~W parę pacierzy potem wszedł
 374 Now |               przybijać inaczej. tylko w izbie, pod dachem; Cygany
 375 Now |            ojciec przez~Spencer, co mu w strzępach na grzbiecie wisiał.~-
 376 Now |              Tak wiem przynajmniej, że w dobre ręce idzie...~- He...
 377 Now |                odrzekł ojciec nic, ani w tę, ani w tę stronę, tylko
 378 Now |              ojciec nic, ani w tę, ani w tę stronę, tylko oczy spuścił
 379 Now |              wychodził, rzuciliśmy się w te pędy, żeby do szkapy
 380 Now |              próg! - krzyknął ostro. - W izbie siedzieć...~I trzasnął
 381 Now |      przeźroczystsze, usta i broda jak w febrze latały, aż schwyciwszy
 382 Now |         Zaczęły się teraz dobre czasy. W izbie zrobiło się ciepło,
 383 Now |               spojrzał, to mu świeczki w oczach stawały. A i matka
 384 Now |             mgiełka przeźroczysta. Ani w niej głosu, ani w niej tchu.
 385 Now |   przeźroczysta. Ani w niej głosu, ani w niej tchu. ani żadnego chcenia.
 386 Now |          dosłuchał jakoś.~Matka umarła w nocy tak cicho, że nikt
 387 Now |               stanęliśmy przed łóżkiem w wielkim zadziwieniu patrząc
 388 Now |           trąciła, a on nic!~Zaraz się w naszej izbie tumult wielki
 389 Now |               i bosymi nogami szastnął w zamaszystym ukłonie.~Cały
 390 Now |          nigdym tylu ludzi nie widział w naszej suterynie; co kto
 391 Now |         pociąga nosem.~Wczoraj jeszcze w całej kamienicy nikt na
 392 Now |                to tyjatr!.. - szepce i w ściśniętych pięściach robi
 393 Now |                to położy, choć się tam w tej pustce nie było wielce
 394 Now |             roku już się nic podnosiła w tej chorobie, a w ostatnich
 395 Now |            podnosiła w tej chorobie, a w ostatnich czasach samo cichutko
 396 Now |               on jeszcze siedział. Ale w nocy obudziło mnie ciche
 397 Now |                ludzi wydziwiał, a mnie w boki szturchał - siedział
 398 Now |            siedział teraz na sienniku, w otwartej na piersiach koszulinie,
 399 Now |        sterczące kolana objął, patrzył w pustą izbę i płakał.~Trzeciego
 400 Now |             spaliśmy jeszcze pod maglą w sionce, gdzie nam ojciec
 401 Now |              nasza.~I nuż jej zaglądać w zęby, nuż jej obmacywać
 402 Now |                palcami czesać. Ani nam w myśli postało, po co ta
 403 Now |        rozkoszą.~Rżenie to zlewało się w jedno z trynitarskim dzwonem,
 404 Now |            trynitarskim dzwonem, który w tej chwili posępnie bić
 405 Now |             szedł ojciec sam, z czapką w ręku i zwieszoną głową.~
 406 Now |               na moście, gdzie wolniej w tłoku trzeba było jechać,
 407 Now |              czuliśmy zmęczenia. Boso. w lichych szarawarkach i kurtkach
 408 Now |              cienkim głosem dzwonek, a w chwilę potem przyszedł ksiądz
 409 Now |          chwilę potem przyszedł ksiądz w komeżce i kościelny z krzyżem
 410 Now |          poklękli z Felkiem, trzymając w garściach pęki świeżej trawy.
 411 Now |               ojciec twarz i obie ręce w niebo; z jego wzniesionych
 412 Now |           pacierz z wzrokiem utkwionym w szkapę.~Zrobiła się cisza
 413 Now |         zwróciwszy ślepe, zbielałe oko w słońce. Spojrzał ksiądz,
 414 Now |          zaczął się rozgłośnie pięścią w piersi bić, na znak jako
 415 Now |               pilno widać było, bo raz w raz tabakę niuchał i na
 416 Now |           niuchał i na wóz pozierał, a w głowę się drapał, aż schyliwszy
 417 Now |             Resztę zieleni trzymaliśmy w rękach, aby szkapę od bąków
 418 Now |              jaki taki był kontent, że w domu siedzieć może.~Zresztą
 419 Now |               przerwać musiała kurację w Francesbadzie i przywoziła
 420 Now |       znaczenia kulminacyjnego momentu w jesiennej kadencji pińskiej,
 421 Now |        wzniesionych chodnikach, a ruch w handlach win, likierów i
 422 Now |           pazucha- z garścią tołkanicy w szmatce i żywi się tym przez
 423 Now |                rozdając karty do wista w zajeździe Szyi Froima.~Nikt
 424 Now |             śpieszył. Dwie baby- jedna w kożuszku, w butach, druga
 425 Now |                baby- jedna w kożuszku, w butach, druga w andaraku
 426 Now |              kożuszku, w butach, druga w andaraku tylko, w zawijach
 427 Now |                druga w andaraku tylko, w zawijach i w płacie, weszły
 428 Now |           andaraku tylko, w zawijach i w płacie, weszły przed chwilą
 429 Now |            płacie, weszły przed chwilą w bramę sądowego gmachu i
 430 Now |               sądowego gmachu i znikły w głębokiej sieni.~Jak okiem
 431 Now |           izbie sądowej domu stał did, w obszarpanym kożuchu i wyrudziałej,
 432 Now |               nim swe ślady. U ozutych w postoły nóg dida siedział
 433 Now |               I did. i pokurć patrzyli w okna sali oświetlonej wcześnie,
 434 Now |          najwyższym niepokojem patrzył w okna sali.~Tam wszakże jasno
 435 Now |             było, cicho i bezpiecznie.~W lekko ogrzanym powietrzu
 436 Now |              sufitu; szare, opuszczone w wysokich oknach story nadawały
 437 Now |             sądowego stołu wzniesioną. W jednej z tych ławek, tuż
 438 Now |              Pan prokurator stał teraz w pełnym świetle zawieszającego
 439 Now |         ciepłym i od serca idącym. Tak w rysach twarzy jego. Jak
 440 Now |                rysach twarzy jego. Jak w całej postaci rozlana była
 441 Now |            jego. Prezes był zagłębiony w swoim fotelu, głowę miał
 442 Now |             drugi bawił się wkładaniem w oko monokla i wyrzucaniem
 443 Now |            zjawiskiem tak zwykłym, tak w porządku rzeczy leżącym,
 444 Now |              sprawy, żeby tchnąć życie w te znużone twarze.~Ale dziś
 445 Now |               pod tę chwilę dzwonienie w prawym albo w lewym uchu.~
 446 Now |               dzwonienie w prawym albo w lewym uchu.~Niekiedy także
 447 Now |         jednostajnym szmerem, z ławki, w której siedzieli świadkowie,
 448 Now |          bogato haftowanych, strojnych w gwiazdy i wstęgi mundurów.~
 449 Now |         stojący na stole krzyż skupiał w sobie promienie świecznika,
 450 Now |               mogło się zdawać dziwnym w tej sali, to, że zgoła nie
 451 Now |            sali, to, że zgoła nie było w niej widać podsądnych. Wysokie,
 452 Now |               machinę sądową puszczono w bieg na próbę tylko, jak
 453 Now |                 Tak przecież nie było. W pustych na pozór ławkach
 454 Now |               stóp bosych. Tak króliki w jamce pod przyciesią komory
 455 Now |                sanna; dość było puścić w ruch słowa, żeby same poszły.~-
 456 Now |             jest przestępstwo wielkie? W zasadzie jest to zawsze
 457 Now |       niepościągnioną siłą. Przestępca w czas ukarany to często ocalony
 458 Now |              drogę otwartą na oścież i w tę. i w tę stronę. Przez
 459 Now |            otwartą na oścież i w tę. i w tę stronę. Przez chwilę
 460 Now |            niejako. Miękkie miał serce w ogóle, a co już w tym wypadku,
 461 Now |                serce w ogóle, a co już w tym wypadku, to mu się.
 462 Now |                który nazywa się kulką.~W tej chwili pan obrońca drgnął
 463 Now |                 Bezprawie, jakiego się w tym wypadku dopuścili oskarżeni,
 464 Now |            panowie przysięgli, abyście w niniejszym wypadku dali
 465 Now |        społeczeństwa!~Skończył i jakby w tej chwili dopiero sam mowę
 466 Now |            pobłażliwość, taką miękkość w sobie czuł, a tak ostro
 467 Now |            zdusił! A?...~Roześmiał się w sobie z cicha, machnął ręką
 468 Now |              szmer powstał za stołem i w ławkach. Ten i ów poruszył
 469 Now |           słychać, ktoś ziewnął, aż mu w szczękach trzasło.~Ale woźny
 470 Now |            stamtąd, Za drzwiami tylko, w zimnej poczekalnej izbie
 471 Now |               to. że na miejsce zważa. W tej chwili słychać dzwonek
 472 Now |                począć z długimi rękami w przykrótkich rękawach. Opiera
 473 Now |              uderzając wzrokiem z dołu w bok. jak to czyni kania.
 474 Now |               to, co mówi poważnie, ma w sobie coś ze smutnego żartu,
 475 Now |          koniecznych i nieuniknionych. W ogóle podobnym on jest do
 476 Now |          klienteli prawie że nie miał, w kancelarii swojej pusty
 477 Now |               jedną stronę, rozszerzył w drugą, podobnie jak to czyni
 478 Now |                skórę, strzelił workiem w bok, wprost w haftowany
 479 Now |         strzelił workiem w bok, wprost w haftowany mankiet porządkującego
 480 Now |            rzeczą uznaną, że wszystkie w ogóle zadania ludzkiego
 481 Now |                mam zamiaru wydawać się w grę tak niebezpieczną. Zresztą,
 482 Now |           wcale; sprawia mi ono gorycz w ustach i palenie w dołku,
 483 Now |              gorycz w ustach i palenie w dołku, podobnie jak i wszelkie
 484 Now |               przeciwne ramię - to to. w jaki sposób masło owo spożytym
 485 Now |               Bo to, że nie dostali go w chałupie od matki, jest
 486 Now |             pewnym.~Kto ma teraz chleb w chałupie, moi panowie? Nikt
 487 Now |               Po chwili mówił dalej:~- W pustych żarnach chłopskich,
 488 Now |         ziemniaki zgniją!~Pierwszy raz w ciągu tej mowy głowę sprostował
 489 Now |             okolicznością obojętną, że w takim złym, niepomyślnym
 490 Now |            sprawę z punktu pominiętego w pierwiastkowym śledztwie
 491 Now |         zmrużonych oczu uderzył z dołu w inkwirenta, który w tej
 492 Now |               dołu w inkwirenta, który w tej chwili zachłysnął się
 493 Now |               sprawy nad zakres czasu, w jakim zamierzano ją ukończyć,
 494 Now |           ramionami, parskając z cicha w saperskie, przystrzyżone
 495 Now |                a zagłębiwszy dwa palce w tabakierkę usiłował ograniczyć
 496 Now |           stołem ten i ów poruszył się w fotelu w sposób nie pozostawiający
 497 Now |               ów poruszył się w fotelu w sposób nie pozostawiający
 498 Now |         przymówieniem się do wyjaśnień w toku rozpraw wzywać? Czy
 499 Now |         panowie przysięgli kręcili się w ławkach jak wijuny, gdy
 500 Now |                mówcy tajemną sympatią.~W lot pochwycił pan obrońca