IV

Od chwili, co zwycięstwa odkryła się meta,

Od chwili, co w niej dosiadł żartkiego dzianeta,

Od chwili, w której trąby w wszystkie jego żyły

Głosem dzielnej przeszłości jak grom uderzyły;

I widział raźną młodzież, i słyszał chrzęst broni,

Trzask goleń, szum proporców a chrapanie koni;

I dążąc w drużbie z zięciem, gdzie im sława świeci,

Czuł to, co stary orzeł, gdy pisklę z nim leci;

Od chwili, co mu w myśli, wstecznym kręcąc biegiem,

Tatarskie zbrodnie krwawym stanęły szeregiem -

Hardość w zmarszczonym czole, ogień był w zrzenicy,

Czapka na lewym uchu, zniszczenie w prawicy,

Gdy chciwa watek dusza przeraźliwie strząsa

Każdy włos najeżony u siwego wąsa.

Jak tylko wyszli za wieś - mieczem z pochew świsnął

I wzrokiem, co by tchórza do ziemi przycisnął,

W bitne hufce patrzając, że aż serce rośnie,

Do uważnego słuchu zawołał donośnie:

"Panowie szlachta! miejscy! bracia szeregowi!

Wiem, żeście spaść na wrogów jak piorun gotowi;

A kto by się miał straszyć tatarskiego tańca ',

A kto by życie szczędził srogiego pogańca,

Niech mi tu precz na szkapie do domu wyskoczy -

Bobym mu potem kordem zamalował oczy!

To szybko, łącznie, śmiało - strzałki wystrzelają -

Bóg wiara- ufność szabla - i łby pospadają

Jak kłosy, co to niby migocą się świetnie,

Nazajutrz leżą zwiędłe, gdy kosa je zetnie.

Ale nicht nie potrafi jeść kaszy spokojnie,

Jeśli wybić szarańczy nie umie na wojnie;

To cicho - bacznie - mądrze - aż gdy huknie w trąbie,

Wpaść obces i pokazać, że to Polak rąbie.

Wtedy dopiero każdy niech mi ryb nałowi,

Panowie szlachta! miejscy! bracia szeregowi!"

Potem jadący szłapią z swoim zięciem w parze

Naradzał się po cichu w wojennym zamiarze;

Mówił śpiegów wywiadki; tłumaczył, jak, kędy

Sił wzajemnych w natarciu połączyć zapędy;

Jak korzystać z zwycięstwa; w przypadku odporu

Jak używać na pogrom ucieczki pozoru.

Słuchał zajęty Wacław - gdy ręka i głowa,

I każdy rys Miecznika popierały słowa;

Rzekłbyś, patrząc w ich obraz, że sztuka malarza

Z dobranych przeciwności czarowną myśl stwarza,

W starcu Żywość, w młodzieńcu Rozwagę wyraża.