bold = Main text
     Rozdzial                                        grey = Comment text

1001  3    |                ów kamień, i ta wierzba, i te kwiatki, i listki, i
1002  3    |               ta wierzba, i te kwiatki, i listki, i puchy! Ale jak
1003  3    |                 i te kwiatki, i listki, i puchy! Ale jak źle się wydaje
1004  3    |               swoją, swoim mędrkowaniem i rachmistrzostwem wszystko
1005  3    |            serce miękkie z przyrodzenia~I wytrzymał ostatni pocisk
1006  3    |                 nic przypada w te czasy i jego charakter z taką miłością
1007  3    |              powiem, modernizacja pojęć i kolorytu stawia w fałszywym
1008  3    |              częstszym jeszcze używaniu i wznawianiu tego, co się
1009  3    |           jeremiady tkliwych westchnień i pewna rutyna miłości. Tak
1010  3    |                mówiąc: cały romans Alfa i Aldony zły skutek czyni
1011  3    |          oblicza pięknej kiedyś Aldony. I ciebie także nie chcę widzieć
1012  3    |            kochany, że ci to mówię, ale i ty może dzisiaj już nie
1013  3    |            Staraj się - mówi - częściej i raniej przychodzić." - Co
1014  3    |                 podobny owemu zasadził ~I twoje wierzby kochane sprowadził, ~
1015  3    |            wierzby kochane sprowadził, ~I kwiaty, nawet ów kamień
1016  3    |           drobne, małe, że to afektacja i ledwo nie takie samo wydwarzanie,
1017  3    |               wszystkim psychologicznej i poetyckiej nieprawdy! -
1018  3    |                 poetyckiej nieprawdy! - I tenże to Wallenrod, pomyśliłem
1019  3    |               który jednego razu, winem i wieścią barda rozpalony,
1020  3    |         najpiękniejszy realizm poetycki i artystowski, prawdziwe objawienie
1021  3    |              nie umiejącego wyjść myślą i duszą z swojej indywidualności,
1022  3    |                 samemu sobie dla rzeczy i stworzyć świat oddzielny,
1023  3    |             pięknych fragmentów składa, i zarazem przykład jawnie,
1024  3    |               to wielowiedztwo geniuszu i niejako aklimatyzacja fantazji
1025  3    |             pewną uniwersalnością ducha i erudycją poety.~Rozpostarł
1026  3    |          erudycją poety.~Rozpostarł się i mistrzuje pierwiastek indywidualny
1027  3    |      melancholijna, jest jego ogniskiem i gwiazdą na firmamencie jego
1028  3    |      firmamencie jego poezji; jest jego i żywiołem, i światem, gdzie
1029  3    |           poezji; jest jego i żywiołem, i światem, gdzie duch twórczy
1030  3    |                wszystko ku sobie odnosi i farbą swego geniuszu, swej
1031  3    |              mąż namiętny, liryk z daru i użyczenia nieba, filozof
1032  3    |             własnego serca. Zawsze duma i marzy, i miewa swoje widzenia.
1033  3    |             serca. Zawsze duma i marzy, i miewa swoje widzenia. W
1034  3    |               te poezji atomy, idealizm i realizm, duch i materia,
1035  3    |                idealizm i realizm, duch i materia, muzyka i figury,
1036  3    |                  duch i materia, muzyka i figury, fantazja i rozmyśl
1037  3    |               muzyka i figury, fantazja i rozmyśl artystowski, dumanie
1038  3    |            rozmyśl artystowski, dumanie i res statuaria, snycerstwo,
1039  3    |            statuaria, snycerstwo, śpiew i kształt, w większej z sobą
1040  3    |              być pod równiejszą niejako i miarą, i wagą rozdzielone.
1041  3    |             równiejszą niejako i miarą, i wagą rozdzielone. Częścią
1042  3    |              Częścią w zamyśle samotnym i tęsknocie, częścią jest
1043  3    |                natury, w społeczeństwie i w historii, jak tamta naiwny
1044  3    |              historii, jak tamta naiwny i szczery, jak ta prawdziwy
1045  3    |               szczery, jak ta prawdziwy i realny. Żartkiego dowcipu,
1046  3    |             myśl ma prędką jak widzenie i pochmurną, i wesołą. Oko
1047  3    |               jak widzenie i pochmurną, i wesołą. Oko tego wieszcza
1048  3    |          raźniej, jaśniej, dalej widzi. I śmieje się, i płacze na
1049  3    |              dalej widzi. I śmieje się, i płacze na przemiany. Imaginacja
1050  3    |                mieniona jak gra kolorów i ziemskie na obłokach malowidła
1051  3    |            średnicy, dwie sfery- realna i idealna. Jeżeli z miary
1052  3    |                 Jeżeli z miary wychodzi i równego tych mas podziału,
1053  3    |               mas podziału, to bardziej i częściej ku stronie realizmu.
1054  3    |                 tym największa sforność i energia ducha tego młodego
1055  3    |          plemion, ponieważ ich postacie i głosy rozciągłymi tonami
1056  3    |           muzykalne, dźwięczne naczynie i swojej roboty strunami takowe
1057  3    |            Darmo by się kto na to silił i wielkim zdobywał dowcipem -
1058  3    |                starego łuku króla Itaki i w cel strzałą ugodzić, choć
1059  3    |               cel strzałą ugodzić, choć i piękna kobieta, i udzielna
1060  3    |                  choć i piękna kobieta, i udzielna wyspa na morzu
1061  3    |              wyraziły się już charakter i właściwość jego poezji,
1062  3    |      zewnętrznego nawet kolorytu, rytmu i mechanizmu, co tylko pisze
1063  3    |        tysiączne się rozsypie, rozwieje i bryznie gwiazdy, wieńce,
1064  3    |               krzyżyki, zygzaki, wstęgi i smugi świetlne. Albo także
1065  3    |           Polszcze nie ma takiego stylu i takiego wysłowienia. W tym
1066  3    |                 elementem ruchu, biegu? I tak jest w rzeczy samej.
1067  3    |           roznośna działa mocą sprężyny i wszystko z sobą w tym systemie
1068  3    |            rymotwórczą wypadało, gładko i starownie okrzesanego; z
1069  3    |             wielu miejscach na czystość i wytwór polszczyzny wzięto
1070  3    |            wytwornej dykcji Mickiewicza i Zaleskiego, ale ma owo rozległe
1071  3    |                 ma owo rozległe pojęcie i ten rozmysł artystowski,
1072  3    |               zrozumiał autora. Zresztą i na drukarskich, wykrzywiających
1073  3    |          wzmiankowanej powieści, dziwny i fantastycki, ma prawdziwe,
1074  3    |                 z sprawności w wywodzie i prowadzeniu rzeczy.~Kozak
1075  3    |               łatwowiernych. Przyrzekł, i bodaj czy nie założył się,
1076  3    |             dostrzeże. Dla własnej więc i rówienników rozrywki udaje
1077  3    |              godzinie nad brzeg jeziora i wmawia w Ksenia, jakoby
1078  3    |              nad samo obłąkanie, już go i w tłumie rozeznawać i śledzić
1079  3    |                go i w tłumie rozeznawać i śledzić nawet zaczyna. Stąd
1080  3    |                 śladów występnego czynu i pierwsza zbrodnia. Topi
1081  3    |         wspaniała ochota do wszystkiego i miłość ojczystych swobód:
1082  3    |      uprzedzonej myśli, duma, niestatek i burzliwość. Charakter niepospolity,
1083  3    |            kochanki.~Tę topielicę pojął i wystawił autor w duchu miejscowych
1084  3    |                 która klaszcząc, hucząc i niezrozumiale bełkocząc,
1085  3    |         początkach swego obłąkania, tak i następnie to po lasach tułała
1086  3    |             Kaniowa, gdzie męska postać i przymioty zjednały mu najprzód
1087  3    |              starania, wszystkiej chęci i myśli swojej, żeby się podobać
1088  3    |                  która była przedmiotem i celem jego namiętnej skłonności.
1089  3    |                 śmiercią haniebną brata i prędkim zamęściem. Niedługo
1090  3    |           zemsty z wiarołomnej kochanki i szczęśliwszego, jak mniemał,
1091  3    |             uczynił. Owczesne niepokoje i zawichrzenia wnętrzne Ukrainy,
1092  3    |              trwożnego sumienia, gorycz i kaźń przeszłości. A jednak
1093  3    |               dałaby życie swoje. Krzyk i klaskanie opętanej, a prędzej
1094  3    |              Nebabę. Szalona zbliża się i odbiera od Kozaka uderzenie
1095  3    |           wtargnął już w przyległe lasy i coraz bliżej ściska Kozaków.
1096  3    |          powstańców, staje na ich czele i porzuciwszy w lesie niewytrzeźwionego
1097  3    |         następnej nocy pod mury Kaniowa i dostać go przemocą, rozumiejąc,
1098  3    |                  którym zlecił baczenie i śledztwo poruszeń w obozie
1099  3    |              nie mogąc się odjąć żalowi i rozpaczy, uniesiona srogą
1100  3    |                 rodu panów zwierzchnich i gwałciciela nienawiścią,
1101  3    |        nienawiścią, umyśliła zabić męża i dopełniła tego czynu w nocy,
1102  3    |               co w skok leci do Kaniowa i uprzedzając Nebabę nagradza
1103  3    |              tajemniczym zjawieniem się i zniknieniem swoim, bardziej
1104  3    |               już go był dobył, zapalił i wewnątrz uganiając się za
1105  3    |                 zginął razem z nią samą i większą swoich częścią pod
1106  3    |                kieruje jego uderzeniami i nowych sił mu przyczynia
1107  3    |               chwili kruszy jego szablę i tej szczątkami liczne rany
1108  3    |               Po czym sam utraca zmysły i dostaje się w moc Polaków.
1109  3    |            zdołała. Lecz zwycięzcy chcą i mogą ukarać sprawców takiego
1110  3    |            przybliża się, wspina na pal i całuje kochanka ostatnim,
1111  3    |                 niedługo skonać musiała i Ksenia, bo jej zwłoki widziano
1112  3    |               niepochybnie utworem jest i sprawą prawdziwego artysty,
1113  3    |             innej osoby zajmą na chwilę i chwilowe wzbudzą oklaski:
1114  3    |               ku końcowi, nie tak jasno i zrozumiale wyłuszczona,
1115  3    |              należało. Znać pośpiech tu i owdzie, znać skwapliwość:
1116  3    |              hardy, duszą był dziewcząt i wieczornic. Ten czarny wąsik
1117  3    |             schwycenie rysów narodowych i charakterystycznej fizjonomii
1118  3    |            milczeniu rozmyśla o zemście i miłości, to przygania Szwaczce
1119  3    |                ostrymi słowy, że leniwy i opój, wreszcie towarzyszów
1120  3    |                przeciwko niemu podburza i w zapłacie za dzielną wymowę
1121  3    |             zmuszenia, okrutny. Z duszą i ciałem taki sam, jakimi
1122  3    |                o których wiemy z wieści i dumek.~Żadną miarą, zdaniem
1123  3    |             naszych postrach tatarskich i nogajskich najazdów. - Ów
1124  3    |           obraża. Bo to rzadki oryginał i wpośród pierwotworów flamandzkiej
1125  3    |                 Wenery, za żadne wieńce i mirty febowe nie użyłby
1126  3    |               nie użyłby wyrażeń: u r w i s z, chłepce, plucha, łeb
1127  3    |                łeb zadarty. Delikatność i poprawność!! Cóż rzekną
1128  3    |                  Zbierajmy rys za rysem i słowo po słowie; każde odcieniowanie,
1129  3    |               koniu, co nabija strzelbę i z różańca mówi pacierze,
1130  3    |                gody weselne Krakowiaków i Krakowianek?~Obyczaje, ubiór,
1131  3    |                literaturze zziemianiało i polszczeje. Wszystko ma
1132  3    |                 stron, z różnych części i okolic Polski zapomniane
1133  3    |                  tak długo skamieniałym i niemym, ojczystej poezji
1134  3    |               korony, że teraz szeleści i rusza gałęziami w wiatru
1135  3    |             gałęziami w wiatru powiewie i mruczy, i gada jakby odczarowane.
1136  3    |               wiatru powiewie i mruczy, i gada jakby odczarowane.
1137  3    |                 dud, piszczałek, dętych i rżniętych naczyń. Któż to
1138  3    |      westchnienie do Stworzyciela nieba i ziemi w hymnie Woronicza.
1139  3    |        przechodzący drogą, poświstywali i wstrząsali głową, mówiąc:
1140  3    |                 waszych postać okopcona i toż to jest miasto niegdy
1141  3    |                tylu tysięcy oświeconych i użytecznych mieszkańców
1142  3    |                 czasów służbę sprawował i czuwał, żeby płomień gorejący
1143  3    |              się od prawdziwej prostoty i piękności, on sam jeden
1144  3    |                 którą ustawnie pomnażał i wzbogacał, która już w dziejach
1145  3    |            życiem - wieszcz z urodzenia i powołania, ze wszystkiego,
1146  3    |               kiedykolwiek mówił, pisał i czynił, z samego nieledwie
1147  3    |           włosów, co skroń jego wieńczą i na ramiona spadzią, z tych
1148  3    |                oblicze jego rozjaśniają i mgłą osnuwają poetycką,
1149  3    |             świetne uniesienie liryczne i najpiękniejszą idealność
1150  3    |                 w nadobnym misterstwie, i indywidualnym talencie Adama
1151  3    |      porywającym Zaleskiego, w Grażynie i powieści Malczewskiego.
1152  3    |                fantasmagoryczność swoją i prawdziwą poetycką alchemią
1153  3    |                 pierwiastków - realnego i idealnego, snycerskiego
1154  3    |                 idealnego, snycerskiego i muzykalnego. Tło jej różnowzorowe,
1155  3    |                poezji naszej obiektowej i indywidualnej, o tej jej
1156  3    |                 wielkiej rzeczywistości i zamyśleniu fantastyckim
1157  3    |          architektoniką idealną efektów i wrażeń w systemie, naszej
1158  3    |                literatury! Masy światła i cienia sprawują skutek zamierzony
1159  3    |               stosunku między realizmem i idealnością zależy także
1160  3    |               literatury. Rzeczywistość i dumanie, realizm i idealizm
1161  3    |        Rzeczywistość i dumanie, realizm i idealizm sztukmistrzów polskich -
1162  3    |           zboczenie na stronę idealizmu i melancholii. I to ma swoją
1163  3    |                idealizmu i melancholii. I to ma swoją słuszną przyczynę.
1164  3    |                reprezentacją imaginacji i fantazji polskiego narodu.
1165  3    |         powołania poetyckiego bez ducha i daru. - Pisarze z tak zwanej
1166  3    |                 oni licznych stronników i wielbicieli; mają talent
1167  3    |                 ziemi, gdzie leżą kości i prochy dawnych pokoleń naszych.
1168  3    |       Wyniknęłali z głębokich skrytości i tajemnych wzruszeń? Cóż
1169  3    |             daleko sławniejszych tworów i głośnych w poprzek świata
1170  3    |              literatura jest tak polska i tak pierwotworna, jak nigdy
1171  3    |              historycznej w literaturze i skarbnicą pojęć współczesnej
1172  3    |             jest to mieć grunt pod sobą i wewnątrz ujęcie.~Człowiek
1173  3    |                 systemie swoich działań i tworów umysłowych.~Takie
1174  3    |               mieć ujęcie samego siebie i uznanie w swoim jestestwie.~
1175  3    |               intelektualne.~Imaginacja i fantazja umysłu ogólnego
1176  3    |          oryginalnych tworów poetyckich i kunsztownych. Pamięć w tworach
1177  3    |               tworach historycznych. Um i rozum w filozofii, w umiejętności,
1178  3    |  intelektualnych w nieczynności zostaje i na zewnątrz się nie wyraża,
1179  3    |               zbiorowa nie ma zupełnego i doskonałego uznania w jestestwie
1180  3    |          wychodząc dzielności chromieje i traci używanie tej lub innej
1181  3    |        publiczny, powszechny rozkładowi i niejako sekcji anatomicznej.~
1182  3    |              schyłkowi rzeczypospolitej i później nie dopuścili wielcy
1183  3    |              koleją wzrostu swej potęgi i zepsucia, maluje się we
1184  3    |           wejrzeniu na serce człowiecze i nigdy niezrównanych wysłowieniach
1185  3    |            nadobne sztukmistrzów dzieła i zmyślenia poetów, osnowane
1186  3    |                na ojczystych tradycjach i wyciągnione z rozkorzenionej
1187  3    |             wiary, wzajemnie nie mocują i nie krzepią. Historia, szczególniej
1188  3    |                  tym bardziej ciemnieje i staje się niezrozumiała -
1189  3    |                 staraniem malarza życie i ducha przywdziać mogą. Jakiż
1190  3    |                 związku między pamięcią i imaginacją tego ludu. Mieli
1191  3    |             jestestwie tak długotrwałym i nierozdzielnym. Ale to,
1192  3    |                tworów, oderwanych pojęć i myśli. - Nie mieli ani filozofii
1193  3    |               wszystkie czasy podbojach i polityce Rzymian. Lecz tego
1194  3    |              jedną powieść tak ojczystą i tak miejscową, jaką jest
1195  3    |                ochoty? - Najpewniej, że i nie pojmowali, w czym tkwi
1196  3    |               To Romulus, to Horacjusze i Kuriacjusze, dalej podniosły
1197  3    |             dalej podniosły Tarquiniusz i Lukrecja, a dalej jeszcze
1198  3    |             nieprzerwaną koleją Porsena i Scewola, na koniec Koriolan!
1199  3    |           rzymskiej wystawiano Ifigenią i Edypa, Prometeusa i Atrydów -
1200  3    |            Ifigenią i Edypa, Prometeusa i Atrydów - same cudzoziemskie,
1201  3    |                greckie sprawy; a Kornel i Kolin rzymskich wskrzeszają
1202  3    |         bohatyrów na scenie francuskiej i niemieckiej. Pierwszy z
1203  3    |                mierną sztukę Horacjusze i Kuriacjusze. 4 Drugi na
1204  3    |              teatrze wystawiał Regulusa i Koriolana. Obadwa usiłowali
1205  3    |               Wzgardzili ojczystą wiarą i pierwotnymi sagami, dowcipy
1206  3    |             pierwotnymi sagami, dowcipy i rozumy swoje na hellenizm
1207  3    |                 na hellenizm wysilając. I im także, jak Francuzom
1208  3    |               związek między pierwszymi i pośrednimi rzeczypospolitej
1209  3    |             rozwiązłość, cudze zepsucie i zbytki skaziły początkową
1210  3    |             skaziły początkową prostotę i uczciwość rzymską. Zerwała
1211  3    |            łacińskiej mowie niezgrabnym i kulawym naśladował wierszem.~
1212  3    |               jakie im ojczyste podania i krajowe nastręczały dzieje,
1213  3    |              zdarzenia tak są poetyckie i dramatyczne, że je nowsi
1214  3    |                 samej dumy patrycjuszów i obwarowaniu swobód ludu
1215  3    |         wygnaniu tułał się po Luzytanii i Hiszpanii, tam rozmyślając
1216  3    |               ocaleniu rzeczypospolitej i założeniu nowego Rzymu?
1217  3    |                usprawiedliwić nie dało? I któż by nie wyszedł taką
1218  3    |         wspólnego mieć może z pożytkiem i polityką), niczym nie byłby
1219  3    |           gdyżby to nieukojonemu żalowi i cierpieniom wygnańca przypisano.
1220  3    |             byłyby się zatrzęsły filary i ściany kolosalego gmachu
1221  3    |          kolosalego gmachu od oburzenia i zgrozy słuchaczów. Duch
1222  3    |          wstąpił w prawe serca rzymskie i Sulla byłby doznał większego
1223  3    |         nieograniczoną sprawował władzę i owej, w którą Szlegel ugodził,
1224  3    |                przeszkody? Czyż Mecenas i August sami nie skłaniali
1225  3    |             Tarent, cała ziemia italska i Sycylia, Macedonia i Kartagena.
1226  3    |            italska i Sycylia, Macedonia i Kartagena. Hiszpania i Achaja
1227  3    |        Macedonia i Kartagena. Hiszpania i Achaja zawojowane zostały,
1228  3    |               kiedyś walczył z Sabinami i przez dziesięć lat weje
1229  3    |           stronę wieść swoją bohatyrską i narodowe podanie. Podobni
1230  3    |       przyszedłszy z ubóstwa do bogactw i wielkiego dostatku, swego
1231  3    |             zygmuntowskiego wieku, jako i po większej części za rządów
1232  3    |              pod jeden szczególny widok i uważając ją z tego samego
1233  3    |               samego względu, podpieram i mocuję myśl, na której wszystko
1234  3    |                 porządku swoich działań i tworów intelektualnych przychodzi
1235  3    |           wysokim mniemaniu o talentach i dowcipie zacnych rodaków
1236  3    |                dowcipie zacnych rodaków i spółziemian moich, kto pilniej
1237  3    |               tudzież o ogólny kierunek i ekspresją ducha w całym
1238  3    |                 względzie tej ekspresji i tego kierunku, który tak
1239  3    |                przed liczniejszą daleko i bogatszą literaturą łacińską.
1240  3    |          ojczystą rozbłyśniony nadzieją i blaskiem. Tego nigdy nie
1241  3    |          wiersze na cześć obcych bożków i rycerzy. Przejęli kształt
1242  3    |               rycerzy. Przejęli kształt i rzecz obcą. - Dzisiejsza
1243  3    |              poezja polska wyraża myśli i idee dziewiętnastego wieku;
1244  3    |       natchnienie swoje zasila podaniem i wiarą ludu, tej nawzajem
1245  3    |            swojemu, to jest po rzymsku, i myśleć, i czuć przestali.
1246  3    |              jest po rzymsku, i myśleć, i czuć przestali. Nie jest
1247  3    |              wytknąć rzetelnych przywar i niedostatków tej ich cywilizacji
1248  3    |              schyłkowi rzeczypospolitej i później wystawiano. I w
1249  3    |  rzeczypospolitej i później wystawiano. I w rzeczy samej, jakież mniemanie
1250  3    |                ani obyczajami rzymskimi i stoickim ich charakterem
1251  3    |        wezbranie wód, natura organiczna i anorganiczna same przez
1252  3    |               czasy rzetelnej wielkości i chwały rzymskiej.~Wtedy
1253  3    |               kiedy układnością dworaka i talentem przedpokojowego
1254  3    |                pochlebstwy uzurpatorowi i swoim poplecznikom. Z przykładu
1255  3    |                 talentu jest w pokojach i względach władzy. - Wirgiliusz
1256  3    |            matką. Nie tylko istotę, ale i zewnętrzne formy przejął
1257  3    |          przecież chwała z okrasy pióra i gładkiego wydania. - Dlaczegoż
1258  3    |            własnymi siłami. Dlatego też i nie podołał ciężarowi! -
1259  3    |          Eneidzie nie dostawało. Trudno i w tej mierze przystać na
1260  3    |               mimo wszelkie niedostatki i ułomności swoje, była przecież
1261  3(4) |                              Wprowadzał i Szekspir rzymskich bohatyrów
1262  3(5) |                 Hezjoda w ziemiaństwie? I jako w samych Georgikach
1263  3(5) |                 Georgikach znaki pogody i słoty powyciągał z dzieła
1264  3(5) |                swoim, drewnianym koniem i innymi, które drugą księgę (
1265  3(5) |              małżeńskich ślubów Jowisza i Junony, ciągnące się przez
1266  3(5) |           dziele Pizander między innymi i upadek Troi tymże samym
1267  3(5) |                sobie Ilionu ruinę. Lecz i to, i temu podobne, o czym
1268  3(5) |                Ilionu ruinę. Lecz i to, i temu podobne, o czym nawet
1269  3(5) |              narodowych greckich podań. I o tym nawet żaki w Rzymie
1270  3(5) |       świadectwami starożytnymi, jakoby i szósta księga Eneidy, równie
1271  3(5) |                 czyż nie znać wysilenia i niemocy? A pod sam koniec,
1272  3(5) |                 nic kuleje Pegaz Marona i co krok nie potyka się i
1273  3(5) |                i co krok nie potyka się i staje? W całym systemie
1274  3(5) |                 kunsztownym misterstwem i inspiracją. Tamto przemaga,
1275  3(5) |                 proporcji między jednym i drugim tajemnica poezji
1276  3(5) |              kiedy sobie wspomniemy, że i w tym utworze obcym porósł
1277  3(5) |            wsławionego Flakka? Blumauer i Ferdynand Chotomski przenicowali
1278  3(5) |          Wyzwolonej Jerozolimy, Luzjady i Utraconego raju? W rosyjskim
1279  3(5) |                w coraz nową śmieszność, i jakby strojeniem żartów,