Part

  1 Upior|         lodowata,~Ścięły się usta i oczy zawarły;~Na świecie
  2 Upior|         lecz pierś lodowata,~Usta i oczy stanęły otworem,~Na
  3 Upior|      dzień zaduszny mogiłę odwali~I dąży pomiędzy ludzi.~ ~Aż
  4 Upior|           kary,~Bo smutnie jęczał i płomieniem buchał;~Niedawno
  5 Upior|      zakrystyjan stary~Obaczył go i podsłuchał.~ ~Mówi, iż upiór,
  6 Upior|    poranną wywrócił,~Załamał ręce i usty chłodnemi~Takową skargę
  7 Upior|        Blasku przeklęty, zagasłeś i znowu,~Po co mi znowu przyświecasz?~ ~"
  8 Upior|            poznać się, rozłączyć;~I com ucierpiał, to cierpieć
  9 Upior|   ucierpiał, to cierpieć co roku,~I jakem skończył, zakończyć.~ ~"
 10 Upior|        słowa,~Słyszałem co dzień, i musiałem co dzień~Milczeć
 11 Upior|          Starszy ramieniem ściska i odchodzi~Lub mądrą nudzi
 12 Upior|      nudzi mię radą.~ ~"Śmieszków i radców zarówno słuchałem,~
 13 Upior|           zarówno słuchałem,~Choć i sam może nie lepszy od drugich,~
 14 Upior|           że nie rozumie.~ ~"Lecz i ja dumny, żem go równie
 15 Upior|           lica gwałci do uśmiechu~I litość kłamie oczyma;~ ~"
 16 Upior|           po dawnemu.~ ~"Spojrzyj i przemów, daruj małą winę,~
 17 Upior|           twój, nawykły do świata i słońca,~Może się trupiej
 18 Upior|        trupiej nie ulęknie głowy,~I może raczysz cierpliwie
 19 Upior|       Grobowej dosłuchać mowy.~ ~"I ścigać myśli po przeszłych
 20 Upior|       wielu powiatach Litwy, Prus i Kurlandii, na pamiątkę dziadów,
 21 Upior|         zasięga czasów pogańskich i zwała się niegdyś ucztą
 22 Upior|     Huslar, Guślarz, razem kapłan i poeta (gęślarz).~W teraźniejszych
 23 Upior|    ponieważ światłe duchowieństwo i właściciele usiłowali wykorzenić
 24 Upior|          z zabobonnymi praktykami i zbytkiem częstokroć nagannym,
 25 Upior| rozmaitego jadła, trunków, owoców i wywołują się dusze nieboszczyków.
 26 Upior|         Skandynawii, na Wschodzie i dotąd po wyspach Nowego
 27 Upior|    rozumie, iż potrawami, napojem i śpiewami przynosi ulgę duszom
 28 Upior|         słuchałem bajek, powieści i pieśni o nieboszczykach
 29 Upior|    dostrzec pewne dążenie moralne i pewne nauki, gminnym sposobem
 30 Upior|       śpiewy zaś obrzędowe; gusła i inkantacje są po większej
 31 II   |           CHÓRU - CHÓR WIEŚNIAKÓW I WIEŚNIACZEK - KAPLICA, WIECZÓR~ ~
 32 II   |     Shakespeare~Są dziwy w niebie i na ziemi, o których~ani
 33 II   |       Zamknijcie drzwi od kaplicy~I stańcie dokoła truny;~Żadnej
 34 II   |        Gdy ją w piecu gryzą żary,~I piszczy, i płacze rzewnie;~
 35 II   |      piecu gryzą żary,~I piszczy, i płacze rzewnie;~Każda spieszcie
 36 II   |       Jest jałmużna, są pacierze,~I jedzenie, i napitek.~CHÓR~
 37 II   |          są pacierze,~I jedzenie, i napitek.~CHÓR~Ciemno wszędzie,
 38 II   |         śród tego padołu~Ciemnoty i zawieruchy,~Nędzy, płaczu
 39 II   |         zawieruchy,~Nędzy, płaczu i mozołu~Zabłysnęli i spłonęli~
 40 II   |        płaczu i mozołu~Zabłysnęli i spłonęli~Jako ta garstka
 41 II   |         igra z aniołkiem.~GUŚLARZ I STARZEC~Jak listek z listkiem
 42 II   |         dostatek,~Dręczy nas nuda i trwoga.~Ach, mamo, dla twoich
 43 II   |         dostatek,~Dręczy ich nuda i trwoga.~Ach, mamo, dla twoich
 44 II   |           pączki, ciasta, mleczko~I owoce, i jagodki.~Czego
 45 II   |          ciasta, mleczko~I owoce, i jagodki.~Czego potrzebujesz,
 46 II   |          na Dziady~Nie dla modłów i biesiady,~Niepotrzebna msza
 47 II   |  wszystkie odpusty.~Bo słuchajcie i zważcie u siebie,~Że według
 48 II   |         niebie.~CHÓR~Bo słuchajmy i zważmy u siebie,~Że według
 49 II   |        STARZEC~Buchnęło, zawrzało~I zgasło.~CHÓR~Ciemno wszędzie,
 50 II   |        zbrodni łańcuchem~Z ciałem i duszą pospołu.~Choć zgon
 51 II   |         Ludzie nieco zwolnić mogą~I zbawić piekielnej jamy,~
 52 II   |           jakie lice!~W gębie dym i błyskawice,~Oczy na głowę
 53 II   |      sypią się iskrzyska.~GUŚLARZ I STARZEC~A jak suchy snop
 54 II   |           mleka, chleba,~Są owoce i jagody.~Mów, czego trzeba
 55 II   |     Umierać z pragnienia, z głodu~I karmić drapieżne ptaki.~
 56 II   |           poddani moi,~Pożywi mię i napoi.~Ach, jak mnie pragnienie
 57 II   |    czarnym korowodem,~Sowy, kruki i puchacze,~Niegdyś, panku,
 58 II   |   Chociażbyś trzymał już w gębie,~I tam ja szponę zagłębię;~
 59 II   |            sowy, puchacze, kruki,~I my nie znajmy litości:~Szarpajmy
 60 II   |    chrustach~Zaraz narobił hałasu~I poszczuł psami jak wilka.~
 61 II   |          wygodę~Bóg dał jak ogień i wodę.~Ale pan gniewny zawoła:~"
 62 II   |            sowy, puchacze, kruki,~I my nie znajmy litości!~Szarpajmy
 63 II   |        dzieckiem do śniegu!~Zbita i przeziębła srodze,~Nie mogłam
 64 II   |            sowy, puchacze, kruki,~I my nie znajmy litości!~Szarpajmy
 65 II   |     Coście u tego padołu~Ciemnoty i zawieruchy~Żyłyście z ludźmi
 66 II   |        nie światu,~Jako te cząbry i ślazy,~Ni z nich owocu,
 67 II   |       ziemianki,~Była wasza pierś i oko!~Która dotąd z czystym
 68 II   |           bramy,~Was tym światłem i kadzidłem~Zapraszamy, zaklinamy.~
 69 II   |       oczach łza niedoli.~GUŚLARZ I STARZEC~Do nóg biała spływa
 70 II   |       oczach łza niedoli.~GUŚLARZ I DZIEWCZYNA~GUŚLARZ~Na głowie
 71 II   |     daleka:~Motylka rózeczką goni~I już, już trzyma go w dłoni;~
 72 II   |            Motylka rózeczką gonię~I już, już chwytam go w dłonie;~
 73 II   |      Zosia pasając baranki~Skacze i śpiewa wesoła.~La la la
 74 II   |        raz pocałować w usta;~Lecz i prośbę, i ofiarę~Wyśmiała
 75 II   |  pocałować w usta;~Lecz i prośbę, i ofiarę~Wyśmiała dziewczyna
 76 II   |           oddał swoje serce;~Lecz i z Józia, i z Antosia~Śmieje
 77 II   |      swoje serce;~Lecz i z Józia, i z Antosia~Śmieje się pierzchliwa
 78 II   |     piękna, nie chciałam zamęścia~I dziewiętnastą przeigrawszy
 79 II   |       nigdy za kochankiem.~Pieśni i fletów słuchałam rada:~Często,
 80 II   |         za każdym szelestem,~Ach, i zawsze sama jestem!~Przykro
 81 II   |          pączki, ciasta, mleczko,~I owoce, i jagodki.~Czego
 82 II   |         ciasta, mleczko,~I owoce, i jagodki.~Czego potrzebujesz,
 83 II   |    chwilkę z niemi.~Bo słuchajcie i zważcie u siebie,~Że według
 84 II   |         niebie.~CHÓR~Bo słuchajmy i zważmy u siebie,~Że według
 85 II   |  wszystkie dusze razem,~Wszystkie i każdą z osobna,~Ostatnim
 86 II   |           kaplicy.~Zapalcie lampy i świécy.~Przeszła północ,
 87 II   |           Wszak to zapada podłoga~I blade widmo powstaje;~Zwraca
 88 II   |         Zwraca stopy ku pasterce,~I stanęło tuż przy boku.~Zwraca
 89 II   |           ku pasterce,~Białe lice i obsłony,~Jako śnieg po nowym
 90 II   |           nowym roku.~Wzrok dziki i zasępiony~Utopił całkiem
 91 II   |           mleka, chleba,~Są owoce i jagody.~Czego potrzebujesz,
 92 II   |         GUŚLARZ~Gdy gardzisz mszą i pierogiem,~Idźże sobie z
 93 II   |         za szkarada?~Nie odchodzi i nie gada!~CHÓR~Nie odchodzi
 94 II   |           gada!~CHÓR~Nie odchodzi i nie gada!~GUŚLARZ~Duszo
 95 II   |           stąd na lasy, na rzeki,~I zgiń, przepadnij na wieki!~(
 96 II   |      Przebóg! cóż to za szkarada?~I milczy, i nie przepada!~
 97 II   |         to za szkarada?~I milczy, i nie przepada!~CHÓR~I milczy,
 98 II   |      milczy, i nie przepada!~CHÓR~I milczy, i nie przepada!~
 99 II   |          przepada!~CHÓR~I milczy, i nie przepada!~GUŚLARZ~Darmo
100 II   |           z ołtarza...~Nie pomaga i kropidło!~Bo utrapione straszydło~
101 II   |       straszydło~Jak stanęło, tak i stoi,~Niemo, głucho, nieruchomie,~
102 II   |       straszydło~Jak stanęło, tak i stoi,~Niemo, głucho, nieruchomie,~
103 II   |          nosisz żałobę?~Wszak mąż i rodzina zdrowa?~Cóż to!
104 II   |        zdrowa?~Cóż to! nie mówisz i słowa?~Spojrzyj, odezwij
105 II   |            GUŚLARZ~Daj mnie stułę i gromnicę,~Zapalę, jeszcze
106 IV   |   odpowiadaj.~PUSTELNIK~(powolnie i smutnie)~Trup... trup!...
107 IV   |        Lecz co tobie do mego rodu i nazwiska?~Gdy dzwonią po
108 IV   |            z piekła czyli z raju,~I dążę do tegoż kraju.~Mój
109 IV   |         zna, ten żyje szczęśliwy,~I noc ma spokojną, i dzień
110 IV   |    szczęśliwy,~I noc ma spokojną, i dzień nietęskliwy. * ~W
111 IV   |      szmer strumyka;~Dla kochanka i kochanki~Dosyć domku pustelnika. **~
112 IV   |        Kiedy tak chwalisz mój dom i kominek,~Patrz, oto ogień
113 IV   |      ogień służąca nakłada,~Siądź i pogrzej się; tobie potrzebny
114 IV   |           Na gorącym cisnę łonie;~I śnieg tonie, i lód tonie,~
115 IV   |       cisnę łonie;~I śnieg tonie, i lód tonie,~Z piersi moich
116 IV   |          płonie!~Stopiłby kruszce i głazy,~Gorszy niż ten tysiąc
117 IV   |   pokazując kominek)~Milion razy!~I śnieg tonie, i lód tonie,~
118 IV   |       Milion razy!~I śnieg tonie, i lód tonie,~Z piersi moich
119 IV   |         PUSTELNIK~(z pomieszaniem i smutnie sam do siebie)~Ach,
120 IV   |     KSIĄDZ~Dlatego jesteś znużony i chory.~Posil się; wraz przyniosę
121 IV   |         się; wraz przyniosę jadło i napoje.~PUSTELNIK~(z obłąkaniem)~
122 IV   |       PUSTELNIK~(z roztargnieniem i nieuwagą)~Dobrze.~KSIĄDZ~
123 IV   |       sukmany,~Na skroniach trawa i liście,~Wytarte płótno,
124 IV   |         cha!~PUSTELNIK~(zrywa się i jakby przypomina się)~O
125 IV   |      powodu!~Miała takąż sukienkę i na głowie liście.~Gdy weszła
126 IV   |         zna, ten żyje szczęśliwy,~I noc ma spokojną, i dzień
127 IV   |    szczęśliwy,~I noc ma spokojną, i dzień nietęskliwy.~(Ksiądz
128 IV   |         Ksiądz przychodzi z winem i talerzem)~PUSTELNIK~(z wymuszoną
129 IV   |        żywot Heloisy?~Znasz ogień i łzy Wertera?~(śpiewa)~Tylem
130 IV   |            Skazówka na dziewiątej i trzy świece gorą!~(śpiewa)~
131 IV   |           z tylu dziewcząt grona,~I ta cudzym przykuta pierścieniem!~
132 IV   |         Gdyby przy tym jej głosek i dźwięk fortepianu!~Ale cóż?
133 IV   |     książkę)~Młodości mojej niebo i tortury!~One zwichnęły osadę
134 IV   |     zwichnęły osadę mych skrzydeł~I wyłamały do góry,~Że już
135 IV   |          od poetów niebie,~Goniąc i błądząc, w błędach nieznużony
136 IV   |     zbiegłszy kraj daleki,~Spadam i już się rzucam w brudne
137 IV   |      jeszcze spojrzę koło siebie!~I znalazłem ją na koniec!~
138 IV   |   nielitośne pędzą,~Dobry Księże, i jego przyjmij na gospodę.~
139 IV   |         co się jemu dzieje?~Biega i gada ani to, ni owo.~Jakie
140 IV   |        bierze książki)~Weź księgę i odczytaj dzieje zeszłych
141 IV   |          płacz mój nie rozśmiesza i skarga nie nudzi;~Jedna
142 IV   |   posadziłem na piasku, daleko...~I gorącą łez moich polewałem
143 IV   |        gałązka urosła,~Jaka gęsta i wyniosła!~Kiedy mię boleść
144 IV   |            Chcesz? pokażę.~(szuka i ciągnie od piersi)~Nie mogę
145 IV   |           tonie!...~Tonie, tonie, i wkrótce przetnie mi oddechy!~
146 IV   |       świecie!~PUSTELNIK~Grzechy? i proszę, jakież moje grzechy?~
147 IV   | światłości stoku,~Nim je stworzył i okrył cielesną żałobą,~Wprzódy
148 IV   |           miękkie z przyrodzenia,~I wytrzymał ostatni pocisk
149 IV   |      Nachylam się, zajrzę z boku,~I dojrzałem łezkę w oku;~Jutro,
150 IV   |            niechaj wraz przepadną~I niech zapomną biegać za
151 IV   |           jadę!~Chwytam za rączki i na piersi kładę.~(śpiewa)~
152 IV   |       brzmieniem.~(Chwyta Dziecię i chce pocałować; Dziecię
153 IV   |   straszydłem z piekła!~Ach, tak! i ona przede mną uciekła!~"
154 IV   |          uciekła!~"Bądź zdrów!"...i w długiej ulicy~Niknie na
155 IV   |           błyskawicy.~(do Dzieci)~I czegoż ona przede mną uciekła?~
156 IV   |          zostaje!~"Bądź zdrów!" - i w długiej ulicy~Niknie na
157 IV   |       płakałem pogrzebie.~Po ojcu i po matce już mówię pacierze,~
158 IV   |          aniołkami w niebie;~Ach, i moja wspólniczka szczęścia
159 IV   |        moja wspólniczka szczęścia i niedoli,~Małżonka moja,
160 IV   |           krzyż złożę,~Ona umarła i ożyć nie może!...~(po pauzie
161 IV   |    tysiące~Ludzi umiera co chwila~I taką śmiercią Maryla,~Którą
162 IV   |         wianek,~W maliny, ciernie i głogi...~(przestaje śpiewać)~
163 IV   |           przestaje śpiewać)~Ach, i to jest widok srogi,~Kiedy
164 IV   |           płaczem dokoła stanęli:~I smutny ksiądz u łóżka,~I
165 IV   |          I smutny ksiądz u łóżka,~I smutniejsza czeladka,~I
166 IV   |           I smutniejsza czeladka,~I smutniejsza od niej drużka,~
167 IV   |       smutniejsza od niej drużka,~I smutniejsza od nich matka,~
168 IV   |        smutniejsza od nich matka,~I najsmutniejszy kochanek.~
169 IV   |          lica krasa,~Wzrok zapada i zagasa,~Ale jeszcze, jeszcze
170 IV   |            gubią blask szkarłatu,~I jak z piwoniji kwiatu~Wycięty
171 IV   |          w niej czucie rdzawieje,~I została na kształt głazu.~
172 IV   |          ja kłamię,~Drugi potrąca i woła:~"Patrz szaleńcze,
173 IV   |           KSIĄDZ~Przeciwko światu i przeciwko sobie~Cięższe
174 IV   |         nie jest stworzony na łzy i uśmiechy,~Ale dla dobra
175 IV   |           Albo też nas podsłuchał i wszystko pamięta~(do Księdza)~
176 IV   |  pięknobrzmiących wiele:~Ojczyzna i nauki, sława, przyjaciele!~
177 IV   |        plemiona~Powstaje mędrzec, i gwiazda Platona~W długie
178 IV   |     szkarłatu~Przez wielkie cnoty i przez większe zbrodnie,~
179 IV   |           przez większe zbrodnie,~I z pastuszego kija robi berło
180 IV   |    zbrodniarzem, odkrywam dowody;~I że piękność, za którą twój
181 IV   |          naśladuj godnie~Myślenia i uczucia niebieskiej istoty.~
182 IV   |           znowu poznają się swoi,~I namiętność, choć zbytnią,
183 IV   |          Zaprzysięgliśmy milczeć, i nikt o tym nie wie.~Ale
184 IV   |     skazić jej bezbronnych ustek,~I gdy dobranoc daję przy księżyca
185 IV   |        wargą nie upuścił śmiechu,~I rzekł ziewając: "at sobie
186 IV   |        albo z gawiedzi,~Przyszedł i księdzu wyznał na spowiedzi...~(
187 IV   |        badał na spowiedzi?~KSIĄDZ~I na cóż nam te zdrady, spowiedź
188 IV   |           nam te zdrady, spowiedź i podstępy?~Chociaż się dziwnym
189 IV   |       całą, wzdychasz nieustannie~I litaniją mówisz o Najświętszej
190 IV   | Najświętszej Pannie".~Zrozumiałem i na noc zamknąłem podwoje,~
191 IV   |           burza, zawieja,~Błyśnie i zmierzchnie,~Mnóstwo się
192 IV   |           jakieś tworzydło ocali,~I znowu pierzchnie.~Jeden
193 IV   |          Czy rzucam się na piasek i patrzę w głąb ziemną;~Błyszczy
194 IV   |       moim wzrokiem dokoła~Płynie i postać anioła~Aż na górne
195 IV   |          w górę)~Stanie w chmurze i z wysoka,~Nim sam upadnie
196 IV   |      strzałą oka;~Nie wzrusza się i z lekka w jednym miejscu
197 IV   |      ranek; kiedy dumam, narzekam i jęczę,~Deszcz lał jak z
198 IV   |   stworzenie!~Przypełznął do mnie i powie~(Zapewne mię chciał
199 IV   |         iskrę, co ze mnie strzela~I cały objaśnia krzaczek.~
200 IV   |        będzie przyczyną mej zguby~I zwabi nieprzyjaciela.~Iluż
201 IV   |            nie moja w tym władza.~I póki żyję, te iskry nie
202 IV   |          pod kantorek,~Nachyl się i przyłóż uszko;~Tu biedna
203 IV   |            że w progu jęczy wdowa i sierota~Nikogo nie obdarzył
204 IV   |         na dnie w kantorku.~Za to i teraz po śmierci,~Nim słuszną
205 IV   |     gryzie wściekle,~Jak świdruje i jak wierci.~Przecież, jeśli
206 IV   |         bracie, weź wody w dłonie~I zmyj trochę twoje czoło,~
207 IV   |       ochłonie.~PUSTELNIK~(bierze i myje, tymczasem zegar zaczyna
208 IV   |           Pustelnik upuszcza wodę i patrzy nieporuszony poważnie
209 IV   |      patrzy nieporuszony poważnie i ponuro)~Oto dziesiąta wybija~(
210 IV   |      dziesiąta wybija~(kur pieje)~I kur pierwsze daje hasło:~
211 IV   |          jedna na stoliku gaśnie)~I pierwsze światło zagasło.~
212 IV   |           stron jadę.~(ogląda się i przytomniej)~W młodości
213 IV   |      zapałem)~Ale żadnemu księdzu i mędrcom nie wyzna!~KSIĄDZ~(
214 IV   |         mój!~PUSTELNIK~(poruszony i zdziwiony)~Synu! Głos ten
215 IV   |         pójdę w kraj daleki!~Ach, i ty będziesz musiał wybrać
216 IV   |       czytać!~W pięknych księgach i pięknym przyrodzeniu czytać!~
217 IV   |         piekłem zrobiłeś~(z żalem i uśmiechem)~i rajem!~(mocnej
218 IV   |    zrobiłeś~(z żalem i uśmiechem)~i rajem!~(mocnej i ze wzgardą)~
219 IV   |       uśmiechem)~i rajem!~(mocnej i ze wzgardą)~A to jest tylko
220 IV   |     Kochałem cię jak syna!~GUSTAW~I dlatego właśnie~Daruję ci!~
221 IV   |      teraz potrzebujesz spoczynku i wczasu.~Jutro...~GUSTAW~
222 IV   |        zabiera każdy znany kątek,~I resztę uczuć, i łzy wylałem
223 IV   |      znany kątek,~I resztę uczuć, i łzy wylałem ostatnie,~A
224 IV   |       spojrzysz, - rudera, pustka i zniszczenie!~Z płotów koły,
225 IV   |           Słychać tylko psa hałas i coś na kształt stuku:~Ach!
226 IV   |       nasz poczciwy Kruku!~Stróżu i niegdyś całej kochanku rodziny,~
227 IV   |          rodziny,~Z licznych sług i przyjaciół tyś został jedyny!~
228 IV   |           Choć głodem przemorzony i skurczony laty,~Pilnujesz
229 IV   |          Pilnujesz wrót bez zamka i bez panów chaty.~Kruku mój!
230 IV   |            Skacze na piersi, wyje i pada, bez ducha!...~Ujrzałem
231 IV   |            Złodziej rąbał podłogę i odrywał cegły,~Schwyciłem,
232 IV   |       pustym gmachu,~Żegnając się i krzycząc słania się z przestrachu.~
233 IV   |        Bóg nie szczęścił dla nich i dla dzieci:~Pomarli, dom
234 IV   |    Pomarli, dom ich pustką, upada i gnije,~O paniczu nie słychać,
235 IV   |        minęło?~KSIĄDZ~Prócz duszy i Boga!~Wszystko minie na
236 IV   |         minie na ziemi: szczęście i niedole.~GUSTAW~Ileż znowu
237 IV   |         bije,~Gradem lecą turbany i obcięte szyje,~Janczarów
238 IV   | Natychmiast umarł we mnie Godfred i Jan Trzeci.~Odtąd wszystkich
239 IV   |            z którym igra dziecię,~I gdybyś z tym kamieniem obchodził
240 IV   |       powiem coś jeszcze... Byłem i w ogrodzie,~Pod tęż porę,
241 IV   |   niebiosa,~Tenże bladawy księżyc i kroplista rosa,~I tuman
242 IV   |         księżyc i kroplista rosa,~I tuman na kształt z lekka
243 IV   |          lekka prószącego śniegu;~I gwiazdy toną w błękit po
244 IV   |          błękit po nocnym obiegu,~I taż sama nade mną świeci
245 IV   |            mego szczęścia kolebko i grobie,~Tum poznał, tum
246 IV   |       słabej kołysał się nici,~Ja i on równie słabo do świata
247 IV   |           Długo z nim rozmawiałem i o wszystkom pytał:~Jak ona
248 IV   |        śpiewa)~Naprzód!...~(urywa i do Dzieci)~Dzieci! znacie
249 IV   |        Słychać wrzaski pojezdnych i karet tarkoty.~Już jestem
250 IV   |        słowa;~Tak, niech żyje!... i z cicha przydałem: bądź
251 IV   |        Ksiądz wyrzekł drugie imię i krzyknął: "Niech żyją!"~(
252 IV   |       Chciałem szyby rozsadzić... i bez duszy padłem...~(po
253 IV   |     ostatnich w świecie pieszczot i męczarni!~Przebudzony, ujrzałem
254 IV   |          rajskiego ogrodu!~KSIĄDZ~I na cóż ból rozdrażniać w
255 IV   | przestroga;~Że kiedy co się stało i już nie odstanie,~Potrzeba
256 IV   |           same w myślach składnie i w czuciach płomienie.~Gdy
257 IV   |        tak ciebie oślepiło złoto!~I honorów świecąca bańka,
258 IV   |        Gdzie tylko zwrócisz serce i usta,~Całuj, ściskaj zimne
259 IV   |          równie był panem wyboru,~I najcudniejsza postać dziewicza,~
260 IV   |          jednego spojrzenia!~Ach, i gdyby w posagu~Płynęło za
261 IV   |           Gdyby za tyle piękności i złota~Prosiła tylko, ażeby
262 IV   |      mgnienie oka,~Nie chcę! nie! i na takie nie zezwolę śluby.~(
263 IV   |         Wyrzekłaś słowo mej zguby~I zapaliłaś niecne ogniska,~
264 IV   |         odmieńce!~(dobywa sztylet i ze wściekłą ironią)~Błyskotkę
265 IV   |           Idę!...~(wstrzymuje się i zamyśla)~O nie! nie... nie...
266 IV   |          liściem na czole,~Wnijdę i stanę przy stole...~Zdziwiona
267 IV   |       skoczne kręgi przy śpiewach i brzęku,~Prosi mię w taniec
268 IV   |     piekielny dym pod jej powieki~I w głowie utkwię na wieki.~
269 IV   |          przez cały dzień brudził~I w nocy ją ze snu budził.~(
270 IV   |          zefiru zwiewają podmuchy~I lada rosa obrywa.~Każde
271 IV   |         Aż do jej serca przenika,~I na powrót błyszczy w oku.~
272 IV   |    kochałem! pójdęż teraz trwożyć~I na kochanka larwę potępieńca
273 IV   |          niej? o zazdrości podła!~I jakież są jej grzechy?~Czyli
274 IV   |           kłamliwe układała lice?~I gdzież są jej przysięgi,
275 IV   |          ją, widziałem ją wczora,~I jutro widzieć będę;~Z nią
276 IV   |       Może spojrzysz ukradkiem... i łezka boleści...~I pomyślisz
277 IV   |   ukradkiem... i łezka boleści...~I pomyślisz westchnąwszy:
278 IV   |         nie mogę zapomnieć o niej i umarły.~Wszakże ją widzę,
279 IV   |         zostawię,~Zostawię życie, i świat, i rozkosze,~(z wściekłością)~
280 IV   |          Zostawię życie, i świat, i rozkosze,~(z wściekłością)~
281 IV   |        rozkosze,~(z wściekłością)~I twego!... wszystko... o
282 IV   |    nadludzka dziewica... kobiéta,~I jeśli ciebie zapyta,~Z czego
283 IV   |         bić, świeca druga gaśnie)~I drugie światło zagasło!~
284 IV   |       boleści!...~(dobywa sztylet i chowa)~KSIĄDZ~Ratujcie,
285 IV   |        pode mną nogi,~W imię Ojca i Syna! co to wszystko znaczy?~
286 IV   |           Których ostrze przenika i aż w duszy tonie;~Przecież
287 IV   |       skrucha!~KSIĄDZ~W imię Ojca i Syna i Świętego Ducha!~Czego
288 IV   |         KSIĄDZ~W imię Ojca i Syna i Świętego Ducha!~Czego stoisz
289 IV   |      Świętym Chrystus nam ogłasza~I w co zaleca wierzyć Kościół,
290 IV   |      Kościół, matka nasza.~GUSTAW~I w co twoje pobożne wierzyły
291 IV   |            Kościół mnie rozkazuje i nadaje władzę~Oświecać lud,
292 IV   |        Jednak proszą przeze mnie, i ja szczerze radzę,~Przywróć
293 IV   |   rozgłaszane żale,~Płatny orszak i kirem powleczone cugi.~Jeśli,
294 IV   |           przyniesie miodu plastr i skromne mleko~I garścią
295 IV   |      miodu plastr i skromne mleko~I garścią mąki grobowiec posypie:~
296 IV   |         nocnych duchach, upiorach i czarach.~GUSTAW~Więc żadnych
297 IV   |            Lecz nie widzicie ręki i klucza!~Gdyby z twych oczu
298 IV   |           królik albo pan bogaty,~I wielkim skrzydeł roztworem~
299 IV   |           drugi, mniejszy, czarny i pękaty,~Był książek głupim
300 IV   |           książek głupim cenzorem~I przelatując sztuk nadobne
301 IV   |        przebijał do ziemi środka,~I nauk ziarno z samego zarodka~
302 IV   |        Tam przeklęta chmura leci,~I czy ledwie wschodzące, czy
303 IV   |          dzieci,~Nie warto zmówić i Zdrowaś Maryja.~Są inne,
304 IV   |  ścisnąłem w krótkie trzy godziny~I znowu wycierpiałem dla twojej
305 IV   |          Im więc nieś ulgę prośbą i mszalną ofiarą;~Dla mnie
306 IV   |           wylatując krańce,~Duszą i sercem gubi się w kochance,~
307 IV   |           oddycha tchnieniem,~Ten i po śmierci również własną
308 IV   |     również własną bytność traci,~I przyczepiony do lubej postaci,~
309 IV   |         poddanym anioła,~Dla niej i dla mnie przyszłość śmieje
310 IV   |        Gdy ona wspomni, westchnie i łezkę wyleje,~Zbliżam się
311 IV   |      Zmieszam się z odetchnieniem i przeniknę ciebie,~I jestem
312 IV   | odetchnieniem i przeniknę ciebie,~I jestem w niebie!~Lecz kiedy!...
313 IV   |    Natenczas śladem lubego anioła~I cień mój błędny wkradnie
314 IV   |             śpiewa)~Bo słuchajcie i zważcie u siebie,~Ze według
315 IV   |          znika)~CHÓR~Bo słuchajmy i zważmy u siebie,~Że według
316 Widow|           ŚWIECA GASNĄCA NA STOLE I KSIĘGA ROZŁOŻONA (ROMANS   "
317 Widow|        właśnie pora była zgasnąć!~I nie mogłam doczytać - czyż
318 Widow|      szuka w każdej nowej twarzy,~I w każdym nowym głosie nadaremnie
319 Widow|          pamiątką nudnych postaci i zdarzeń~Wracam do samotności,
320 Widow|          zarzucony,~Co rana wzrok i stopę niesie w różne strony,~
321 Widow|       istoty bliźniej nie obaczy.~I co noc w swą jaskinią powraca
322 Widow|         ukocha swe samotne ściany~I nie targa łańcucha, by nie
323 Widow|         szukać skarbów albo leków~I trucizn - my niewinni młodzi
324 Widow|      Można pięknie zmartwychwstać i po takim zgonie,~I przez
325 Widow| zmartwychwstać i po takim zgonie,~I przez ten grób jest droga
326 Widow|         Nie mogę bluźnić Twórcy - i siebie znieważać.~W przyrodzeniu,
327 Widow|    przyrodzeniu, powszechnej ciał i dusz ojczyźnie,~Wszystkie
328 Widow|     Harmoniją ogłasza przez farby i tony;~Pyłek [każdy] błądzący
329 Widow|         bo nikt nie rozumie,~Jest i musi być kędyś, choć na
330 Widow|   poznawać, zwiedzać ją nawzajem,~I cokolwiek pięknego w myślach
331 Widow|        Łącząc wszystko, żyć całym i zupełnym życiem;~Bylibyśmy
332 Widow|         dążące w niebiosa,~Lekkie i niewidome, lecz kiedy się
333 Widow|          kiedy się zlecą,-~Spłoną i nową iskrę pośród gwiazd
334 Widow|     WIEŚNIAKÓW NIOSĄCYCH JEDZENIA I NAPOJE; STARZEC PIERWSZY
335 Widow|            GUŚLARZ~Spieszmy cicho i powoli,~Poza cerkwią, poza
336 Widow|       niewiasto młoda;~Nie płacz, i oczek, i dłoni szkoda.~Te
337 Widow|        młoda;~Nie płacz, i oczek, i dłoni szkoda.~Te oczki innym
338 Widow|          zostawił wdowę.~Płaczesz i wzdychasz w próżnej żałobie,~
339 Widow|       niewiasto młoda,~Nie płacz, i rączek, i oczu szkoda.~Ten,
340 Widow|       młoda,~Nie płacz, i rączek, i oczu szkoda.~Ten, po kim
341 Widow|   prosiemy młodzi,~Tęsknota sercu i myślom szkodzi;~W tym sercu
342 Widow|            O cień go proszą trawy i kwiaty:~"Nie znam was, dzieci
343 Widow|            Czyliście warte cienia i chłodu,~Nie takie rosły
344 Widow|         laty~Pod mą zasłoną trawy i kwiaty."~Przestań narzekać,
345 Widow|    zwyczaju~Wszędzie siał ciernie i głogi;~Nareszcie po latach
346 Widow|           ku słońcu,~Marzył nieba i gwiazd loty~I nie znał ziemi,
347 Widow|        Marzył nieba i gwiazd loty~I nie znał ziemi, aż w końcu,~
348 Widow|        tajemnic nas otacza,~Pieśń i wiara przewodniczy;~Dalej
349 Widow|        kto rozpacza,~Kto wspomina i kto życzy.~ ~CHÓR MŁODZIEŻY~
350 Widow|           MŁODZIEŻ~Między kolebką i groby~Młody nasz wiek w
351 Widow|          środku stoi;~Śród wesela i żałoby~Stójmyż w środku,
352 Widow|           będziemy święcić Dziady~I piosnkami noc ukracać.~Będziemy
353 Widow|            Będziemy idących witać~I powracających pytać,~Lękliwym
354 Widow|     rzeźwym ramieniem,~Ale sercem i myśleniem;~Taki zgubiony
355 Widow|        powróci.~Niech więc dzieci i ojcowie~Idą w kościół z
356 Widow|         ja zdobić krzyże kwiatami i majem.~Mówią, że dzisiaj
357 Widow|        ludzi rozeznać po ciemnie.~I słuch masz słaby. Pomnisz?
358 Widow|        temu niedziele~Zebrało się i krewnych, i sąsiadów wiele~
359 Widow|           Zebrało się i krewnych, i sąsiadów wiele~Urodziny
360 Widow|     Zeszła się w dzień powszedni? i czy mrok już pada?~A my
361 Widow|           A my przyszli winszować i od kilku godzin~Słońce zaszło,
362 Widow|       kilku godzin~Słońce zaszło, i był to dzień twoich urodzin.~
363 Widow|           Wszystkiem znajome lądy i wyspy ominął,~Wszystkie
364 Widow|         mnie po waszych twarzach, i głosach, i dłoniach~Twarze,
365 Widow|      waszych twarzach, i głosach, i dłoniach~Twarze, którem
366 Widow|         niemowlęce echo,~Tuła się i głos matki powtarzając kwili.~
367 Widow|           powtarzając kwili.~Lecz i ty mię porzucasz, jak inni
368 Widow|         rzucili.~Bądź zdrów; stój i raz jeszcze ściśni dziada
369 Widow|       zaśpiewaj piosenkę~Ulubioną i tyle powtarzaną razy,~O
370 Widow|         Coraz jakąś cząstkę traci~I powoli wrasta w kamień.~
371 Widow|           mu błyszczą lica~Męstwa i siły wyrazem;~Czułością
372 Widow|      wnuków Jagiełło~Teraz walczy i zwycięża.~"Co słyszę? Jeszcze
373 Widow|      mówili ~O Poraju silnej ręki~I o nadobnej Maryli,~Której
374 Widow|      nagłym zamachem~Dobył miecza i przymierza,~Ale młodzieniec
375 Widow|       Weźmi zwierciadło ze ściany~I podaj go w moje ręce,~Niech
376 Widow|      Niech sam skruszę me kajdany~I uczynię koniec męce.~Wziął
377 Widow|        uczynię koniec męce.~Wziął i westchnął, twarz mu zbladła~
378 Widow|       westchnął, twarz mu zbladła~I zalał się łez strumieniem.~
379 Widow|        zalał się łez strumieniem.~I pocałował zwierciadło-~I
380 Widow|          I pocałował zwierciadło-~I cały stał się kamieniem.~ ~
381 Widow|           sam; kto w dzień błądzi i żywych nie słyszy,~Widzi
382 Widow|          grobowy.~Znajdę cmentarz i coś mi w głębi serca wróży,~
383 Widow|    rozkazał spełnić kielich życia~I zbyt wielki, zbyt gorzki
384 Widow|      PIEŚŃ STRZELCA~Śród wzgórzów i jarów,~I dolin, i lasów,~
385 Widow|   STRZELCA~Śród wzgórzów i jarów,~I dolin, i lasów,~Śród pienia
386 Widow|        wzgórzów i jarów,~I dolin, i lasów,~Śród pienia ogarów~
387 Widow|         lasów,~Śród pienia ogarów~I trąby hałasów:~Na koniu,
388 Widow|           co lotem~Sokoły zadumi,~I z bronią, co grzmotem~Pioruny
389 Widow|        Witajcież rycerza,~Pagórki i niwy,~Król lasów, pan zwierza,~
390 Widow|        grot zmierza,~Czy w knieje i smugi,~Stąd leci grad pierza,~
391 Widow|        Witajcież rycerza,~Pagórki i niwy,~Król lasów, pan zwierza,~
392 Widow|          Z jednym zawsze zamiarem i z jedyną żądzą,~Na ziemi
393 Widow|       Pewnie już z rzeźwym sercem i spoconym czołem~Dzienną
394 Widow|       zwiedzi - tak mija godzina,~I tydzień, i rok przeszły, -
395 Widow|          mija godzina,~I tydzień, i rok przeszły, - tak bywało
396 Widow|          wczora,~Tak jest dzisiaj i będzie każdego wieczora.~
397 Widow|           że się miejsce zmienia,~I że tu nikt mojego nie śledzi
398 Widow|            Że ktoś łzy moje widzi i słyszy westchnienia,~I wiecznie
399 Widow|      widzi i słyszy westchnienia,~I wiecznie około mnie krąży
400 Widow|       Spojrzę: chwieją się kwiaty i podnoszą głowy,~Jakby z
401 Widow|           rąk wypadła,~Spojrzałem i mignęła naprzeciw zwierciadła~
402 Widow|           myśl rozlata,~Wzdycham, i coś westchnieniem dawało
403 Widow|     dawało znak życia,~Serce biło i czułem drugie serca bicia,~
404 Widow|   Zasnąłem we mgle jasnej; z góry i z daleka~Coś błyszczy, choć
405 Widow|  widocznych kształtów nie obleka;~I czuję promień oczu i uśmiech
406 Widow|      obleka;~I czuję promień oczu i uśmiech oblicza!~Gdzież
407 Widow|          posłyszałem westchnienia i żale.~Jestem jak ty myśliwcem,
408 Widow|         Znam więc twego rzemiosła i wieku przygody,~Musisz mieć
409 Widow|        zwierzęta różne~Skrzydlate i piechotne, czworo- i dwunożne.~
410 Widow|   Skrzydlate i piechotne, czworo- i dwunożne.~A jeśli nic nie
411 Widow|     zabieram przyjaźni tak rychło i w nocy;~I nie rozumiem,
412 Widow|    przyjaźni tak rychło i w nocy;~I nie rozumiem, co twe słowa
413 Widow|       która z oczu cię nie traci,~I że chce ciebie w ludzkiej