bold = Main text
     Part                                                grey = Comment text

1001 13   |                  książęcych dla przeczekania w oddaleniu od kolonii polskiej
1002 13   |                    kolonii polskiej do dnia, w którym parowiec Lloyda do
1003 13   |                  Lloyda do Gałacu odchodził. W ciągu pobytu mego śród Rumunów
1004 13   |             wschodniej (1853-56), rozstałem. W wojnie tej wzięła emigracya
1005 13   |            całkowicie spada. Ona zrobiła, co w jej było mocy:ofiarowała
1006 13   |                zaniosło, zwołał przebywające w Konstantynopolu wychodźtwo
1007 13   |         Konstantynopolu wychodźtwo polskie i w imieniu jego w przededniu
1008 13   |                     polskie i w imieniu jego w przededniu wybuchu wojny (
1009 13   |                      wojny (28 maja r. 1853) w podanym ministrowi spraw
1010 13   |                    gdyby Polaków zaopatrzyła w oręż i pozwoliła im zorganizować
1011 13   |                    się wojskowo do walczenia w przymierzu z armią turecką
1012 13   |                     turecką przeciwko Rosyi. W. Porta memoryał przyjęła
1013 13   |                     jej nie znalazł odgłosu. W Paryżu zawiązało się Kółko,
1014 13   |                     o organizacyę Legionów z W. Porta. Jednogłośnie prawie
1015 13   |                      stycznia 1855) zabawił. W staraniach tych i zabiegach
1016 13   |                    to wkroczył Hotel Lambert w charakterze spółzawodnika,
1017 13   |                   zaszczytnie udział Polaków w wojnie wschodniej zaznaczyły.
1018 13   |                wojnie wschodniej zaznaczyły. W smutnej historyi tej demokracya
1019 13   |                     sprawy publicznej posadę w Marsylii, w biurach kolei "
1020 13   |                publicznej posadę w Marsylii, w biurach kolei "ParisLyon
1021 13   |      przedstawicielowi zaś jej, Sokulsldemu, W. Porta powierzyła budowę
1022 13   |               powierzyła budowę najpierwszej w Turcyi linii telegrafu elektrycznego.~
1023 13   |                   względu, ze ów najpierwszy w Turcyi telegraf jest wyłącznie
1024 13   |                   jakoteż z powodu zdumienia w kołach urzędowych tureckich,
1025 13   |                 kołach urzędowych tureckich, w jakie koła te wprawił finansowy
1026 13   |                   spółziomków swoich złożył, w tem nic nie mogło być dziwnego.
1027 13   |                 Powód do wywołania zdumienia w następujący wyrodził się
1028 13   |             następujący wyrodził się sposób: W Turcyi, jak wszędzie zresztą,
1029 13   |                   zazwyczaj na to, ażeby się w rubryce wydatków coś nie
1030 13   |                    osobistą okroiło korzyść. W posiadłościach padyszacha
1031 13   |                      racyi niezbyt wysokiego w biegłości rachunkowej stopnia.
1032 13   |                   obławiają~- dobrze, jeżeli w granicach kosztorysu.~Sokulski
1033 13   |             kosztorysu.~Sokulski miał roboty w pewnym oznaczonym skończyć
1034 13   |                   jednak przedłużenie, które w wysokich sferach rządowych,
1035 13   |                    wzbudziło niezadowolenie. W W. Porcie na przybycie jego
1036 13   |                  wzbudziło niezadowolenie. W W. Porcie na przybycie jego
1037 13   |                  dymisyi, do której pretekst w rachunkach wynaleźć się
1038 13   |                      albowiem Sokulski nadal w służbie w charakterze mehendysa (
1039 13   |                     Sokulski nadal w służbie w charakterze mehendysa (inżyniera)
1040 13   |                     polskiej tyczy, doznałem w roku 1863 gorliwości Sokulskiego.~
1041 13   |                    cieszący się łaską Hotelu w ogóle i niemiły agentom
1042 13   |                      i niemiły agentom jego ,w Konstantynopolu w szczególności.
1043 13   |                      jego ,w Konstantynopolu w szczególności. Gdzie przeto
1044 13   |                     je, rozwijając gorliwość w każdym względzie i w każdym
1045 13   |               gorliwość w każdym względzie i w każdym kierunku: u wielkiego
1046 13   |                   zbrojną oddziału polskiego w Turcyi i sprowadzenia dla
1047 13   |                 pojedyńczemi, bądź biorącemi w akcyi powstańczej udział,
1048 13   |                     się do kraju rodzinnego. W Galieyi dano mu posadę dozorcy
1049 13   |                     posadę dozorcy drogowego w Peczyniżynie. Zarabiał -
1050 13   |                     Starość go jednak zmogła w końcu i zmusiła przyjąć
1051 13   |                      zmusiła przyjąć gościnę w domu zacnego obywatela (
1052 13   |                     typ - wzór niepoprawnego w kochaniu Polski Polaka.~
1053 14   |                    mają nazwiska rodowe, a i w Polsce klasa ludności najliczniejsza
1054 14   |                     z Polski nadwiślańskiej, w Azyi zachodniej rozsypanych.
1055 14   |                wychodźtwo z Kongresówki Azyą w pierwszej XIX. wieku połowie
1056 14   |                     swoich, znajdujących się w niewoli moskiewskiej i wówczas
1057 14   |                   ustała atoli, dużo Polaków w Azyi się zaprzepaściło w
1058 14   |                     w Azyi się zaprzepaściło w sposób rozmaity.~Razu pewnego,
1059 14   |                      rozmaity.~Razu pewnego, w porze roku, w której amatorowie,
1060 14   |                  Razu pewnego, w porze roku, w której amatorowie, zwani
1061 14   |       Sonntagsjägrami" z miast ze strzelbami w dnie świąteczne w pole wybiegają,
1062 14   |                 strzelbami w dnie świąteczne w pole wybiegają, wybraliśmy
1063 14   |                      szeregiem, utrzymywanym w porządku przez zaptijów (
1064 14   |                 strzelca, znakomitego poetę, w humor fatalny. Splunął i
1065 14   |                 Chodźmy stąd!...~Posłuchałem w milczeniu rozkazu. Wyszliśmy
1066 14   |                      szeregiem wzięliśmy się w prawo, ku lasom belgradzkim
1067 14   |                       ku lasom belgradzkim i w milczeniu szliśmy godzin
1068 14   |                       nie chcąc zaczepiać go w obawie, ażeby nie strzelił
1069 14   |                      i pokazywałem mu z boku w przypuszczeniu, iż politowanie
1070 14   |               przypuszczeniu, iż politowanie w nim wzbudzę, że zapalić
1071 14   |                       aż gdyśmy się znaleźli w okolicy śród ogrodów, winnic,
1072 14   |                     odrzekłem.~Oglądamy się. W niewielkiem oddaleniu ukazuje
1073 14   |                   przechadzający się z dużym w ręku drągiem, co oznaczało
1074 14   |                   niego i bieglejszy odemnie w mowie tureckiej Brzozowski,
1075 14   |               rodzinnej, a wzruszenie, jakie w nim dźwięk jej wywołał,
1076 14   |                   nie zapomniał całkowicie i w końcu naprawił, gdy się
1077 14   |               zgłoski za i głoski e wymawiał w sposób, nie nadający się
1078 14   |                     się do pisania dla druku w języku polskim.~- Co wyplatacie,
1079 14   |                   pod rynnę dostał, wpadłszy w ręce Kurdów, którzy go do
1080 14   |                   wielbłądach także. Obszedł w zygzak krainę na porzeczu
1081 14   |                rozpowiadał chętnie i dużo, a w opowiadaniu materyał mieszał
1082 14   |                       takiem rozłożystem, że w cieniu gałęzi jego zasiąść
1083 14   |             dwudziestokilkoletniej wędrówce, w epoce wojny wschodniej,
1084 14   |                      Gypsem Egipt przezywał. W Egipcie zeszedł się z Polakami.~-
1085 14   |                     Polakami.~- To przedtem, w Azyi, nie schodziliście
1086 14   |                          Nijak dojść było...~W Egipcie służył przy koniach
1087 14   |                Kościelskiego, który rzadkiej w polskiej sferze szlacheckiej
1088 14   |                zrobienia majątku z niczego - w przemyśle, ale nie handlowym,
1089 14   |                  fabrycznym, nie zaznaczonym w żadnej ekonomii politycznej,
1090 14   |             politycznym jednak - znakomitość w rodzaju swoim.~Znakomitość
1091 14   |               Konstantynopola nie wyprawiła. W Konstantynopolu od nie]
1092 14   |                       Zima wstrzymała roboty w polu i sprowadziła do Konstantynopola
1093 14   |                     kiedy Sokulski przebywał w biurach W. Porty, zachodziłem
1094 14   |                 Sokulski przebywał w biurach W. Porty, zachodziłem dla
1095 14   |                 Czytałem dzienniki; Augustyn w apartamencie uprzątał.~Razu
1096 14   |                  Augustyn za mną ze szczotką w ręku stanął i rozłożonemu
1097 14   |                     treść artykułu wstępnego w krótkości.~- A nie pisze
1098 14   |            obchodziła. Przekonałem się o tem w dziesięć lat później, kiedym
1099 14   |                 dziesięć lat później, kiedym w interesie organizacyi oddziału
1100 14   |                   rankiem u mnie się zjawił. W przekonaniu, że są to odwiedziny
1101 14   |                    Może ze sześćdziesiąt...- W którym was roku do wojska
1102 14   |                     przypominałem zdarzenia: w sposób ten, że najmniej
1103 14   |                     sześćdziesiąt z okładem. W wieku tym nigdzie na świecie
1104 14   |                 ludzi do szeregów nie biorą. W latach sześćdziesięciu prawo,
1105 14   |                      Chcę - ryknął płaczem - w Polsce kości złożyć !...~
1106 14   |                    Wszedł do formującego się w Tulczy oddziału i następnie
1107 14   |                     i następnie wziął udział w marszach forsownych, które
1108 14   |               forsownych, które wytrzymywał;~w bitwie pod Kostangalją sprawował
1109 14   |                      Zima. Spotkał się z nim w Galicyi, gdy starzec ten
1110 14   |                     starzec ten wybierał się w Lubelskie z jednym z oddziałów
1111 14   |                 Kreśląc sylwetę jego, miałem w myśli strofę ostatnią wiersza
1112 14   |                   przez wojska sprzymierzone w niewolę wzięci, do szeregów
1113 14   |             moskiewskich wracać nie chcieli, w Turcyi pozostali i, gdy
1114 14   |                    synów" - i ma ich, i mieć w potrzebie będzie pod warunkiem,
1115 15   |                   skok za wielki. Wcale nie. W generale szeregowiec tkwić
1116 15   |                    zepsuł rutynizm służbowy, w drugich uczucia zagasły
1117 15   |                  klasowych. Czyżby Chłopicki w grudniu jeszcze roku 1830
1118 15   |              polskiej na Litwę, a Skrzynecki w kunktatora się, po objęciu
1119 15   |             naczelnego bawił, gdyby się byli w rutynie nie zestupajczyli?
1120 15   |                    się zwracać począł? Gdyby w każdym z tych wodzów generałów,
1121 15   |                      od pługa rękami"; gdyby w każdym z nich gorzał ten
1122 15   |                      stopień swój zdobył nie w Polsce, lecz ponieważ stopień
1123 15   |                     ponieważ ze stopniem tym w gradzie kuł zaborców krain
1124 15   |                      jeno, że nauki pobierał w Krzemieńcu, że w r. 1828
1125 15   |                    pobierał w Krzemieńcu, że w r. 1828 wstąpił do artyleryi
1126 15   |                    1828 wstąpił do artyleryi w wojsku poiskiem i w czasie
1127 15   |                artyleryi w wojsku poiskiem i w czasie wojny r. 1831 służył
1128 15   |                  czasie wojny r. 1831 służył w kompanii rakietników. Następnie,
1129 15   |                     odbywa zaszczytnie nauki w szkole wojskowej w Metz,
1130 15   |                     nauki w szkole wojskowej w Metz, na życie zarabia w
1131 15   |                     w Metz, na życie zarabia w biurach dróg żelaznych francuskich,
1132 15   |                   sztuki wojskowej" i in.) i w latach 48 i 49 czynny a
1133 15   |                     48 i 49 czynny a wybitny w wypadkach owoczesnych udział
1134 15   |                     z "Zasad sztuki wojsk.", w których się rozczytywałem
1135 15   |                    których się rozczytywałem w Odessie i w Kijowie. Tajemne
1136 15   |                    rozczytywałem w Odessie i w Kijowie. Tajemne biblioteki
1137 15   |                 popularyzowały się śród nas, w zaborze rosyjskim, nazwiska
1138 15   |                   Wysockiego - co obiecująco w rzeczy wojskowej w opinii
1139 15   |                obiecująco w rzeczy wojskowej w opinii publicznej stawali.
1140 15   |                 publicznej stawali. Gdym się w r. 1848 w Galicyi znalazł,
1141 15   |                  stawali. Gdym się w r. 1848 w Galicyi znalazł, obijało
1142 15   |           przedstawieiela emigracyi polskiej w Krakowie, podejrzewanego
1143 15   |                  rycerskie do zabawienia się w zbombardowanie miasta. Podnosiło
1144 15   |          zbombardowanie miasta. Podnosiło to w oczach młodzieży wziętość
1145 15   |                rozeszła się we wrześniu, czy w październiku r. 1848 wieść
1146 15   |                   Polacy wziąć mieli i mogli w wojnie przeciwko Austryi,
1147 15   |                     mocarstw, napiętnowanych w dziejach ludzkości rozbiorami
1148 15   |                      ochotnicy pogarnęli się w ślad za Wysockim w tem przekonaniu,
1149 15   |             pogarnęli się w ślad za Wysockim w tem przekonaniu, że legiony
1150 15   |                     i że on na czele stanie.~W liczbie ochotników i jam
1151 15   |               forszpanami do stolicy Węgier, w koszarach "Drei Hasen Kasenie",
1152 15   |                 wymknąć ze stolicy Austryi i w sposób ten losu Edwarda
1153 15   |                      To też opinia jego dużo w sprawie legionów ważyła.
1154 15   |                     których kilku zeszło się w Peszcie, dziwiło to zwłaszcza
1155 15   |               zwłaszcza demokratów, mających w pamięci zawzięte generała
1156 15   |                    zabiegi o legiony polskie w Algierze i w Portugalii.
1157 15   |                 legiony polskie w Algierze i w Portugalii. We Francyi,
1158 15   |             broniącym wolności swojej Arabom w Afryce, bądź w obojętnej
1159 15   |                 swojej Arabom w Afryce, bądź w obojętnej dla nich sprawie
1160 15   |                     na półwyspie Iberyjskim. W Węgrzech jednak rzecz się
1161 15   |              Pasierbskiego (17 lipca 1833 r. w Mehun o 15 kil. od Bourges),
1162 15   |                   pistoletu Kołodziejskiego (w miesiąca październiku 1848
1163 15   |                miesiąca październiku 1848 r. w Peszcie).~Wypadek ten mocno
1164 15   |                   Wypadek ten mocno obecnych w Peszcie Polaków zaniepokoił,
1165 15   |                       Po wyjeździe jego rząd w rzeczy sprawy legionów spuścił
1166 15   |               ochotników, którzy, na odbytem w koszarach zgromadzeniu,
1167 15   |                    Przemawiał i Wysocki, raz w ciągu obrad, powtóre dziękując
1168 15   |                      awansował, generała się w nim ani domyślić było można.
1169 15   |                  koniu zrozumieć nie umieli. W Węgrzech, na polu zapasów
1170 15   |                zapasów wojennych, debiutował w stopniu majora, na czele
1171 15   |                      podstawie powiadano, że w prezencie od matki chrzestnej
1172 15   |                    to człowiek... o !... - i w czoło sobie palcem stukali.~
1173 15   |                  palcem stukali.~Dodatek ten w ustach Węgrów pojawił się
1174 15   |               legionem bitwie pod Solnokiem, w której naczelnie dowodził
1175 15   |                 zawahał się.~Obawę wzbudzało w nim niepowodzenie, któreby
1176 15   |                 namowy Wysockiego, który już w uzyskanym za kierownictwo
1177 15   |                     i po zwycięstwie każdem, w którem legion udział wziął,
1178 15   |                  którem legion udział wziął, w zwyczaj niejako weszły okrzyki
1179 15   |                     człowiek!...~Udział jego w bitwach wyraźnie się zaznaczał
1180 15   |               świadkami. Korpus nasz poszedł w lewo dla wzmocnienia korpusu
1181 15   |           przyjmującej bitwę na zaopatrzonem w szańce polu. Dwa jeno bataliony
1182 15   |               skrzydłu pozycyi austryackiej, w oczekiwaniu mającego nadciągnąć
1183 15   |            przyozdobiony brodą, niby BógMars w postaci człowieczej, na
1184 15   |                     pod sobą widowisko armji w szyku bojowym, wyrzucającej
1185 15   |            wyrzucającej dymy, układające się w wały szare, ku którym my
1186 15   |                     o siebie spokojni.~Nagle w spokój nasz, niby piorun
1187 15   |                 nieba, wpada z prawej strony w rozsypce, pędem całym, wysłany
1188 15   |                    austryacki Szlika. Huzary w szaloną rzucili się ucieczkę.
1189 15   |                przeciwko ośmiu austryackim - w tej liczbie scrzelcy tyrolscy.~
1190 15   |                stanowisko po za szeregiem i, w momencie wpadnięcia z okrzykiem "
1191 15   |                     na obliczu jego bladość; w słuch wpadły mi następujące
1192 15   |                        odrzucił mu Wysocki i w tejże chwili, znalazłszy
1193 15   |               wygłosił nam rozkaz:~- Na lewo w tył - zwrot!... Do lasu
1194 15   |                      tył - zwrot!... Do lasu w tyraliery!... Bronić mi
1195 15   |                      Wazowie.~Rzuciliśmy się w las, rozsypali w tyraliery
1196 15   |              Rzuciliśmy się w las, rozsypali w tyraliery i, spędzani przez
1197 15   |                    jedno z najświetniejszych w wojnie r. 1849 zwycięstw.~
1198 15   |                   doktorski, zaopatrzyłby go w dyplom "magna cum laude".
1199 15   |                    całkowicie zadowalniająco w zakresie pierwszym zależał
1200 15   |                 kierował Wysocki i czynił to w sposób taki, że nie wzbudzał
1201 15   |                 sposób taki, że nie wzbudzał w dowódcy uczucia zawiści,
1202 15   |                       wywoływanego zazwyczaj w przełożonych przez podkomendnych
1203 15   |                 ukwalifikowanych. Następnie, w czasie kampanii polowej,
1204 15   |                mentora. Wykazałem to powyżej w dwóch wypadkach; w innych
1205 15   |                   powyżej w dwóch wypadkach; w innych zaś bitwach, w każdej
1206 15   |             wypadkach; w innych zaś bitwach, w każdej brygada najprzód,
1207 15   |                  zadanie pełniła niby z nót.~W bitwach łączył Wysocki znajomość
1208 15   |                 rzutów oka trafnością, która w rozwoju ruchów nieprzyjacielskich
1209 15   |                   decydującego. Przymioty te w wysokim posiadał stopniu
1210 15   |                    fakcie poświadczyć jestem w możności. W sylwecie Jagmina
1211 15   |               poświadczyć jestem w możności. W sylwecie Jagmina wspomniałem
1212 15   |               naszemu zuchwalstwu. Jakże ! - w sile ludzi trzydziestu kilku,
1213 15   |                     ludzi trzydziestu kilku, w otwartem polu, wystąpiliśmy
1214 15   |                  byłoby bardzo z nami kreto. W porę zmiarkował, że rejterującemu
1215 15   |                  jeszcze jeden: dobry humor. W bitwach batalion polski
1216 15   |                  niebie jutrzenki, na prawo, w dali, słyszeć się dały huki
1217 15   |                      płaszczyzna, a na niej, w pomroku porankowym, ukazywały
1218 15   |                    porankowym, ukazywały się w sposób widmowy wieże niby.
1219 15   |               Posuwaliśmy się naprzód powoli w kolumnie batalionowej, zajmując
1220 15   |                  kazał, do nas się zwrócił i w te odezwał się słowa:~-
1221 15   |                     palcem wskazał. To wieże w NagySzarlo, to klucz pozycyi
1222 15   |                      uprzedzić, a jeżeli już w NagySzarlo są, odebrać im
1223 15   |                 Wypłoszyliśmy go z Wacowa, a w dni kilka później srodześmy
1224 15   |                   byłych jego podkomendnych. W Wacowie dużo z pułków galicyjskich
1225 15   |                 pomnożyło. Powtarzało się to w każdej bitwie, w której
1226 15   |                      się to w każdej bitwie, w której pułki galicyjskie
1227 15   |           zaznajomiłem czytelnika z Wysockim w zakresie taktycznym, jako
1228 15   |                      bojowych na polu bitew. W zakresie strategicznym musiał
1229 15   |              strategicznym musiał on zapewne w naradach sztabowych udział
1230 15   |                weszli, celem wzięcia udziału w wojnie węgierskiej (Mikołaj
1231 15   |                      i nie koniecznie dobrze w rynsztunek wojenny zaopatrzony,
1232 15   |                     tysięcy 60. Strategiczne w takich warunkach zadanie
1233 15   |                   pókiby się siły węgierskie w ilości dostatecznej i w
1234 15   |                      w ilości dostatecznej i w miejscu odpowiedniem nie
1235 15   |                  czerwcowe dnie manewrowanie w tym sensie ułatwiały. Korpusik
1236 15   |                      rano zatrzymywał się i, w szyku bojowym spoczywając,
1237 15   |                 nastaniem nocy korpus polski w dalszą puszczał się drogę,
1238 15   |            poprzestając na wysyłaniu we dnie w stronę nieprzyjaciela łudzących
1239 15   |                      wieczora nie nadciągał. W razie takim na dniówkę się
1240 15   |                 korpusik polski zatrzymywał. W sposób ten, ten ostatni
1241 15   |                  operujących na skrzydle ich w komitatach północnozachodnich
1242 15   |                      powierzone sobie wojsko w całości na punkt zborny
1243 15   |                      się poznają i wysoko je w wodzach cenią. W odwrocie
1244 15   |                   wysoko je w wodzach cenią. W odwrocie od granicy galicyjskiej,
1245 15   |                   tego za zło nie brało, nic w tem bowiem żołnierz dla
1246 15   |            wykluczało przystępności. Wszyscy w ogóle, jak każdy z osobna
1247 15   |                     miał prawo do osoby jego w każdej zwrócić się potrzebie.
1248 15   |                      Zapobiegał temu Wysocki w ten sposób, że plotki lub
1249 15   |                      jeszcze zrncyi rzadkiej w ogóle u ludzi wysokie, w
1250 15   |                     w ogóle u ludzi wysokie, w jakiejbądź służbie publicznej
1251 15   |             przeszkadzało to jednak temu, że w razach trudnych doskonale
1252 15   |                   armia do Komorna, potężnej w rękach węgierskich znajdującej
1253 15   |             ostatniej przed Komornem etapie, w dużej wsi, której nazwa
1254 15   |                następną spędzimy i nazajutrz w dalszy ruszymy pochód. Pewność
1255 15   |                pochód. Pewność tę wzmacniała w nas pora fatalna: zimno
1256 15   |                      nas pora fatalna: zimno w połączeniu z tak zwanym
1257 15   |                    to nic jeszcze. Czyśmy to w deszcze ulewne, w błocie,
1258 15   |                  Czyśmy to w deszcze ulewne, w błocie, pod gołem niebem
1259 15   |                   ustaje, zimno do pośpiechu w chodzie popędza mimo, że
1260 15   |                       Czy chcecie przejść je w nocy, czy po dniu ?... Gdy
1261 15   |             austryaekich; gdy zaś pójdziecie w nocy, rano staniecie w Komornie
1262 15   |            pójdziecie w nocy, rano staniecie w Komornie i wypoczniecie
1263 15   |                  odrzekł Wysocki. - I Węgrzy w nocy idą...~Poszliśmy. Wody
1264 15   |                  nocy idą...~Poszliśmy. Wody w wylewach okazało się nie
1265 15   |                    jednego wybrnęli, to wnet w drugi włazili. Rozpacz nas
1266 15   |                      od rowu stać nam i broń w kozły złożyć rozkazują.~
1267 15   |                      jakie widok ten uczucia w nas budził, tem bardziej,
1268 15   |                     się niejako zformułowała w sensie zbiorowego podania
1269 15   |                   kozłów rozebrać i z bronią w ręku kwatery sobie zdobyć.
1270 15   |                   pochwalić się muszę - i ja w liczbie nie wielu należałem)
1271 15   |                      z południa sprawa nasza w ten rozstrzygnęła się sposób,
1272 15   |                     się nie po raz pierwszy. W Wacowie, który legion szturmem
1273 15   |                      Nie oszczędzano nas ani w bitwach, ani w marszach,
1274 15   |           oszczędzano nas ani w bitwach, ani w marszach, ale nam wypoczynków
1275 15   |                Formuj koło!" - żołnierze się w koło uszykowali; pułkownik,
1276 15   |              pułkownik, majori paru oficerów w środku. Wysocki w te mniej
1277 15   |                   oficerów w środku. Wysocki w te mniej więcej przemówii
1278 15   |                przedmostowego most pontonowy w pozycyi, wystawionej na
1279 15   |                 nikogo, nazajutrz przy apelu w szeregach nie zabrakło nikogo
1280 15   |                     zabrakło nikogo i legion w całości wziął zaszczytny
1281 15   |                      wziął zaszczytny udział w bitwie, która korpus oblegający
1282 15   |                      odstąpić, pozostawiając w rękach Węgrów cały park
1283 15   |                      buntowniczy duch polski w garści trzymać umiał.~Do
1284 15   |                     Do scharakteryzowania go w ramach sylwety niewiele
1285 15   |             pełnomocnika emigracyi polskiej, w czasie wojny wschodniej,
1286 15   |                   pozostawić to komu innemu, w materyi dyplomatycznej biegi
1287 15   |                     to i dlatego jeszcze, że w naturze swojej nieposiadał
1288 15   |                     centralny, przygotowując w zarysach głównych plan powstania,
1289 15   |                    przechowywane być musiało w tajemnicy do momentu, w
1290 15   |                      w tajemnicy do momentu, w którym faktycznie na czele
1291 15   |                   Rusi popularną, zwrócił, i w tym celu do Warszawy mnie
1292 15   |                      przedwcześnie, wystąpić w charakterze "naczelnika
1293 15   |                      radiów trzech oddziałów w bitwie pod Radziwiłłowem
1294 15   |                     zgoła do takiej, jakąśmy w r. 1863-64 toczyli wojny.
1295 15   |                       1863-64 toczyli wojny. W bitwie tej śmierci szukał,
1296 15(*)|                                              W armii węgierskiej nowo formowana
1297 15(*)|                 dywizye l korpus, do którego w zasadzie wchodziło batalionów
1298 16   |                    dół na dwoje rozdzielona, w prawem białem polu gryf
1299 16   |                     białem polu gryf wspięty w lewo, w lewem ezerwonem
1300 16   |                    polu gryf wspięty w lewo, w lewem ezerwonem baran wspięty,
1301 16   |                     ezerwonem baran wspięty, w prawo zwrócony, nad tarczą
1302 16   |                     Bobrowicza) czytamy, że "W wielkim kościele kwidzyńskim,
1303 16   |                Poloniae civis". Kuropatnicki w §.V. w extrakcie "legitimatorum
1304 16   |                  civis". Kuropatnicki w §.V. w extrakcie "legitimatorum
1305 16   |                    Behma 17 września 1782 r. W przypisku, odnoszącym się
1306 16   |                   herbarza Niesieekiego 1839 w Lipsku, wymienionym jest
1307 16   |                     Lipsku, wymienionym jest w Krakowskiem, gdzie żył w
1308 16   |                     w Krakowskiem, gdzie żył w czasach ostatnich, Jędrzoj
1309 16   |                Maryannę Ostafińską, z której w r. 1795 miał syna Józefa
1310 16   |                   Józefa dotąd żyjącego, ten w stanie wojskowym, jako generał
1311 16   |                      miejskiego krakowskiego w w. XV. drugiego Bema Michała,
1312 16   |                    miejskiego krakowskiego w w. XV. drugiego Bema Michała,
1313 16   |                    Michała, rajcę gdańskiego w w. XVI. i trzeciego Bema
1314 16   |                  Michała, rajcę gdańskiego w w. XVI. i trzeciego Bema Józefa,
1315 16   |                   Józefa, urodzonego r. 1790 w Tarnowie z ojca, który w
1316 16   |                     w Tarnowie z ojca, który w tej stolicy Rusi (?) był
1317 16   |                   się u Orgelbranda, aniżeli w lipskim do herbarza Niesieckiego
1318 16   |                  dopisku, wydaje. Józef Bem, w r. 1812, t. j. w roku 22
1319 16   |                  Józef Bem, w r. 1812, t. j. w roku 22 życia swego, był
1320 16   |                     roku 22 życia swego, był w artyleryi podporucznikiem.
1321 16   |              podporucznikiem. Podporucznik - w artyleryi zwłaszcza, - dwudziestodwuletni,
1322 16   |                tembardziej, że gdyby się był w r. 1795 urodził, byłby się
1323 16   |                      1795 urodził, byłby się w czternastym życia swego
1324 16   |                    swego roku do sformowanej w r. 1809 bateryi Włodzimierza
1325 16   |              urodzenia Bema, nie wolno chyba w wątpliwość podawać, nazwania
1326 16   |                   wyzyskanie pozwalać, ażeby w stolicy Rusi, rodzili się
1327 16   |                    Polskie, złączone z Rosyą w tym celu, ażeby je następnie
1328 16   |                      Rosyi wcielić, pozostał w armii polskiej, w stopniu
1329 16   |                   pozostał w armii polskiej, w stopniu kapitana artyleryi.~
1330 16   |                     Bontemps, był profesorem w szkole artyleryi.~W wojsku
1331 16   |               profesorem w szkole artyleryi.~W wojsku zostawał do r. 1827,
1332 16   |                  wojsku zostawał do r. 1827, w którym zmuszonym został
1333 16   |               śmiercią przeciwnika, wynieść.~W trzy lata później znów się
1334 16   |                   trzy lata później znów się w szeregach armii polskiej,
1335 16   |                    szeregach armii polskiej, w artyleryi, znalazł.~W wojnie
1336 16   |              polskiej, w artyleryi, znalazł.~W wojnie polskiej r. 1831
1337 16   |                  Ostrołęka imię jego głośnem w Europie uczyniła.~W pierwszym
1338 16   |                  głośnem w Europie uczyniła.~W pierwszym jednak dniu (6
1339 16   |                  rezerw artyleryi i piechoty w porę nie przybywały. Z jego
1340 16   |                 wszechstronne, że przeważała w nich zaczepność - że nie
1341 16   |               zaczepnoodpornemi, potrzebnemi w wodzu, powołanym do prowadzenia
1342 16   |                   przyjęcie bowiem dowództwa w warunkach, jakie w sierpniu
1343 16   |                 dowództwa w warunkach, jakie w sierpniu i wrześniu otoczyły
1344 16   |              utrzymanie wychodźtwa polskiego w karbach wojskowych. Powodował
1345 16   |                    wojskowych. Powodował się w tein - jak się zdaje - przykładem
1346 16   |                      o legiony bądź co bądź. W tem był błąd. Bem nie brał
1347 16   |                 pomiędzy latami 1797 a 1831. W ostatnich, wieku XVIII,
1348 16   |             poselstwo Filipa" nie lizało jak w roku 1830 stóp cara moskiewskiego.
1349 16   |            potwierdzenie i usprawiedliwienie w wojnach z Polską, na gruncie
1350 16   |                   Polską, na gruncie polskim w latach 1806-7, 1809 i 1812.
1351 16   |                    1809 i 1812. Wznowiła się w 1848 do 1849 w Węgrzech.
1352 16   |                  Wznowiła się w 1848 do 1849 w Węgrzech. Mogła jeszcze
1353 16   |                 jeszcze była miejsce znaleźć w czasie wojny wschodniej,
1354 16   |                  wschodniej, krymską zwanej. W roku atoli 1831 i w następnych
1355 16   |                  zwanej. W roku atoli 1831 i w następnych przedstawiały
1356 16   |              tajemnych, wybuchy rewolucyjne, w których udział regularnych
1357 16   |                     przydatnym być nie mógł.~W wyprawie Zaliwskiego na
1358 16   |                  przydały legiony, których i w r. 1846 wprowadzanie do
1359 16   |                     usprawiedliwienie tkwiło w potrzebie sfer emigracyjnych
1360 16   |              ochełznania gminu emigracyjnego,w łonie którego zakwitały
1361 16   |            sprawiedliwości społecznej, znane w Polsce od dawna (Kazimierz
1362 16   |                     ich punktu widzenia ująć w karby subordynacyi wojskowej
1363 16   |             subordynacyi wojskowej pragnęły. W sfer tych przeto interesie
1364 16   |                      tych przeto interesie i w ich imieniu agitował Bem,
1365 16   |               werbując ochotników do legionu w Portugalii i popierając
1366 16   |                  myśl legionów zagranicznych w Algierze. Zakłady emigracyjne
1367 16   |                      do niczego.~Działalność w tym kierunku sprzęgła go
1368 16   |               krzątał chętnie Bem, gdyby się w oczach Jej wyglądającą na
1369 16   |                     na kondotyeryzm agitacyę w sprawie legionów na rzecz
1370 16   |                Kompromitacya ta popchnęła go w objęcia Hotelu, któremu
1371 16   |        dobroczynnością i edukacyą, próbowały w tym zużytkować go kierunku.
1372 16   |              wylęgania kurcząt.~Jako dodatni w moralnej Bema istocie rys
1373 16   |                      zostawiony, specyalista w broni wielkiem w sztuce
1374 16   |                 specyalista w broni wielkiem w sztuce wojennej cieszącej
1375 16   |                    cieszącej się poważaniem, w każdej armii, nie wyjmując
1376 16   |                    pragnął, hodując kurczęta w oczekiwaniu na sposobność
1377 16   |                   Sposobność nastręczyła się w r. 1848. Rewolucye tym,
1378 16   |                       Rewolucye tym, co oręż w r. 1831 zawiesili, wstęp
1379 16   |                    czele. Luka się otworzyła w Austryi, w stolicy państwa,
1380 16   |                     się otworzyła w Austryi, w stolicy państwa, nie omieszkując
1381 16   |                     omieszkując więc, wszedł w nią i jak skoro Windischgratz
1382 16   |                murami Windobony się pojawił, w obronie jej udział wziął.~
1383 16   |            Szczęśliwie dostał się do Pesztu. W Peszcie rząd od razu ofiarował
1384 16   |            emigracyjnej go odsunęły; legiony w Węgrzech dowództwo naczelne
1385 16   |                    mu wydarły.~Na legionach, w odniesienia do osoby Bema,
1386 16   |                     ciężyła fatalność jakaś.~W domaganiu się ich dla Portugalii
1387 16   |                      bronią liufców polskich w nieskończoność. Na Węgrzech
1388 16   |                przeciwko jednemu z zaborców, w warunkach, w jakich się
1389 16   |                     z zaborców, w warunkach, w jakich się we Włoszech formowały
1390 16   |                  Włoszech formowały legiony, w których do zapełnienia szeregów
1391 16   |                Sprzeciwianie się przeto Bema w Peszeie formowaniu onych,
1392 16   |                    militarnych. Tak też było w rzeczy samej.~Powód istotny
1393 16   |                przeto węgierskiemu, będącemu w miesiąca listopadzie r.
1394 16   |                 rządem legalnym, działającym w imieniu króla, a układającym
1395 16   |                  korzystając z tego, że miał w posiadaniu swem pistolety,
1396 16   |                   nim czuwały. Znów za słaba w naboju ilość prochu, udaremniła
1397 16   |              powierzenie mu najtrudniejszego w okolicznościach istniejących
1398 16   |               zamianował go wodzem naczelnym w Siedmiogrodzie.~Zadanie
1399 16   |                 rumuńskich i saskich buntów, w uważanym już za odpadły
1400 16   |                  Siedmiogrodzie, odpowiadało w zupełności militarnym i
1401 16   |             potrzebował wojska, istniejącego w szczupłej pod względem liczby
1402 16   |                    to zgromadzić, zmienić je w gibkie a sprężyste narzędzie
1403 16   |                    południowi, celem wzięcia w kleszcze i zduszenia awanturnika.
1404 16   |                      wprowadzeniu planu tego w życie, ze strony północnej
1405 16   |            austryacki miał dniówkę.~Ponieważ w Bystrzycy najporządniejszym
1406 16   |                  Bystrzycy najporządniejszym w roku 1849 domem była apteka,
1407 16   |                      1849 domem była apteka, w aptece przeto zakwaterowano
1408 16   |                 Generałowi przez cały pobytu w tem mieście czas, służył
1409 16   |                     wieczerzy u aptekarstwa, w wigilię wymarszu drogą do
1410 16   |                    się już - jak twierdził - w matni.~- Nie wymknie się
1411 16   |                otuchy pełne, generał, wesoło w dalszy ruszyli pochód na
1412 16   |                       wrócili wieczorem, ale w rozsypce, bez dział, bez
1413 16   |                amunicyjnego. Generał kwaterą w aptece znów stanął. Tym
1414 16   |                  posiłku przyjąć nie chciał; w przeznaczonej dla niego
1415 16   |                      o co generałowi chodzi. W dniu następnym, gdy miejsce
1416 16   |                     zamiast generała Urbana, w aptece zakwaterował Bem,
1417 16   |                     Do takich należy pobicie w jednym dniu rano dywizyi
1418 16   |              węgierskie, zwaliła się przemoc w Siedmiogrodzie. Podobnej
1419 16   |                    północ, druga na południe w odniesieniu do dzielącego
1420 16   |                     Aradu dla złączenia się, w którem widzieć się dawała
1421 16   |                      walka orężna, postawiła w Węgrzech na widowni męża
1422 16   |                    korpusów rosyjskich, szli w górę, rośli w sławę. Obydwóch
1423 16   |               rosyjskich, szli w górę, rośli w sławę. Obydwóch pomoc moskiewska
1424 16   |                    Siedmiogrodu.~Bema, który w miesiącu sierpniu, w stanie
1425 16   |                   który w miesiącu sierpniu, w stanie różporządzalności
1426 16   |                 zamianował - a zamianował go w tem przypuszczeniu, żo Dembiński
1427 16   |               wysłany przodem, znajdował się w momencie objęcia nad armią
1428 16   |                  armią przez Bema dowództwa, w trzymilowem od niej odaleniu.
1429 16   |                   parę, że amunicya działowa w jaszczykach i karabinowa
1430 16   |                     jaszczykach i karabinowa w ładownicach, wystarczą na
1431 16   |                      armia przyjęła, zastąpi w potrzebie chwilowy amunicyi
1432 16   |                      chwilowy amunicyi brak.~W rachubie tej z punktu każdego
1433 16   |                zawodność. Nieprzyjaciel krok w krok za armią węgierską
1434 16   |              pozostawiony samemu sobie zapał w boju bezwzględnie liczyć
1435 16   |             Nastąpiła klęska - klęska, która w danych warunkach nieuniknioną
1436 16   |                       losy wojny dostały się w ręce nie Bema, ale Gorgeja,
1437 16   |                      Paszkiewicza, złożył je w ręce Haymana, wsławionego
1438 16   |                 porządków różnych obrońcom - w wieszaniu bohaterów narodowych.~
1439 16   |                  Napoleonowi drogę do Moskwy w roku 1812 wskazała?~Pod
1440 16   |                      Temeszwarem Bema po raz w życiu mojem pierwszy oglądałem.
1441 16   |                    raz z konia spadł i wnet, w pobliżu snadź znajdująca
1442 16   |                     mieszkaniu, oglądałem go w Szumli, Udałem się do niego
1443 16   |                  Szumli, Udałem się do niego w towarzystwie Kozieradzkiego,
1444 16   |                  ułanów, jako spółdelegowany w sprawie, obchodzącej ogól
1445 16   |               obchodzącej ogól internowanych w fortecy tej Polaków. Bem
1446 16   |                     nie mogło. Z rozmowy tej w pamięci dwa mi zdania Bema
1447 16   |                  samym rzekł, że panem bitwy w zupełności wówczas się czuje,
1448 16   |              następstwem wypadku, zdarzonego w czasie, kiedy wykładał w
1449 16   |                     w czasie, kiedy wykładał w szkole wojennej w Warszawie.
1450 16   |                   wykładał w szkole wojennej w Warszawie. Przy doświadczeniach
1451 16   |                  miernego, marnie wyglądał - w postawie swojej rycerskiego
1452 16   |                      ruchów. Odbywało się to w drobnych rozmiarach.~W obrotach
1453 16   |                    to w drobnych rozmiarach.~W obrotach na szeroką skalę
1454 16   |                     wchodziła: miłość Polski w złączeniu z nienawiścią
1455 16   |                 który wiersz na śmierć jego (w Aleppo, 10 grudnia 1850
1456 16   |                    prawowierny syn Polski... w zawoju".~
1457 17   |                wiedziałem, pomimo, żem z nim w Konstantynopolu czasu sporo
1458 17   |        Konstantynopolu czasu sporo przeżył i w Paryżu się z jego bratem
1459 17   |           powszechnie wiadomem było, że i on w powstaniu r. 1831 udział
1460 17   |              ośmnaście. Tacy jednak, jak on, w latach ośmnastu, nawet siedmnastu,
1461 17   |                     siedmnastu, pokaźnie już w wojskowych figurują szeregach
1462 17   |                    Nazwisko Zurmaja przybrał w Galicyi, w roku 1831, może
1463 17   |                  Zurmaja przybrał w Galicyi, w roku 1831, może 1832, gdy
1464 17   |                    obok rekrutacyi, istniały w krajach korony św. Szczepana,
1465 17   |                     zabytek, werbunki, które w formy estetyczne ujął Betlen
1466 17   |              Nastawiały one po miasteczkach, w czasie jarmarków, z muzyką,
1467 17   |           żołnierskiej, samotrzaski ponętne, w które się łapała młodzież.
1468 17   |                   które się łapała młodzież. W sposób ten złapać się dał
1469 17   |                    dał Surmacki do huzarów i w szeregach jednego z pułków,
1470 17   |                       najdłużej) wachmistrz, w końcu podporucznik, przestużył
1471 17   |                     Pułk jego stał natenczas w Galicyi wschodniej.~Ruch,
1472 17   |                       jaki wypadki owoczesne w kraju wywołały: zawiązywanie
1473 17   |                   się może.~Przydać - jak? - w jakim względzie?...~Nie
1474 17   |                      jakim względzie?...~Nie w innym - rzecz prosta - tylko
1475 17   |                 innym - rzecz prosta - tylko w wojskowym. W broni? - jakiej? -
1476 17   |                  prosta - tylko w wojskowym. W broni? - jakiej? - nie w
1477 17   |                     W broni? - jakiej? - nie w innej - naturalnie - tylko
1478 17   |                   innej - naturalnie - tylko w kawaleryi.~Wziął więc z
1479 17   |             kawaleryi.~Wziął więc z huzarów, w stopniu podporucznika, dymisyę,
1480 17   |        austryackienni. Dwa szwadrony z pułku w którym służył, stały we
1481 17   |            wsławionym obroną kniazia Jareiny w r. 1649 przeciwko Kozakom
1482 17   |                     wyrobu kiełbas, Zbarażu; w jednym z tych dwóch szwadronów,
1483 17   |             szwadronów, przez lat dziesiątek w stopniu wachmistrza funkcyonował
1484 17   |                   wachmistrza funkcyonował i w nim na oficera awansował.~
1485 17   |                     nie idą! Dla gruntownego w tej ważnej dla niego kwestyi
1486 17   |                    przed koszarami szwadrony w pogotowiu do wsiadania na
1487 17   |                      Słyszeliśmy...~- Czemuż w Zbarażu siedzicie?~- Bo
1488 17   |                zabrzmiał okrzyk jednogłośny.~W chwilę później, Surmacki
1489 17   |                  Węgier poprowadził.~Za nimi w pogoń posłano piechotę,
1490 17   |                    im Mysłowski i zaopatrzył w przewodników, którzy szwadrony
1491 17   |                    teatr wojny był dla niego w stronie tej najbliższym.~
1492 17   |           Sunnacldego słyszane.~"Rozbili nas w puch Austryacy. Zdarzało
1493 17   |                      zasłaniał. Obejście nas w okolicy górzystej trudnem
1494 17   |              murowanego, rzuconego nad rzeką w głębokim płynącą korycie.
1495 17   |                      dochodzącej do miejsca, w którem się góry rozstępowały
1496 17   |                      Pozostawiwszy na moście w aryergardzie z podoficerem
1497 17   |                    ludzi, z rozkazem, ażeby, w razie, gdyby się nieprzyjaciel
1498 17   |                   nieprzyjaciel nie pokazał, w pół godziny za mną gościńcem
1499 17   |               miastem z drogi na lewo zejdą, w kolumnę plutonową, frontem
1500 17   |                   wydał teatralnym, trzymaną w ręku szpicrutę - oręż jego