3. Ñoâi taâm tình cuûa Chuùa Gieâsu, Ñaáng Chaên Chieân nhaân laønh

a) Hieàn laønh vaø khieâm nhöôøng thaät loøng

"Haõy ñeán vôùi Cha, hôõi taát caû nhöõng ai meät moûi vaø gaùnh naëng cuoäc ñôøi vaø Cha seõ boå söùc cho. Haõy mang aùch cuûa Cha, vaø hoïc nôi Cha vì Cha hieàn laønh vaø khieâm nhöôøng thaät loøng; vaø taâm hoàn caùc con seõ ñöôïc boå döôõng" (Mt 11,28-29). Chuùa Gieâsu mang laïi thanh bình cho taâm hoàn baïo ñoäng; Ngaøi yeân uûi vaø naâng daäy nhöõng taâm hoàn saàu heùo vì thaát voïng nhôø loøng hieàn laønh vaø khieâm nhöôïng cuûa Ngaøi.

Baây giôø chuùng ta thöû tìm ra moät soá dieãn taû cuï theå cuûa loøng hieàn laønh vaø khieâm nhöôïng. Ñoù laø thaùi ñoä töû teá, loøng teá nhò, moät nuï cöôøi noùi leân loøng hieåu bieát vaø thoâng caûm, moät caùi baét tay noùi leân caûm tình quí meán vaø hieäp thoâng, moät caùi nhìn noùi leân loøng tin töôûng vaø tha thöù, söï thinh laëng noùi leân loøng kính troïng, söï teá nhò cuûa taâm hoàn bieát löïa choïn caån thaän lôøi noùi vaø cöû ñieäu ñeå traùnh xuùc phaïm ñeán ngöôøi khaùc. Noùi toùm laïi, baát cöù moät cöû ñieäu hay lôøi noùi naøo maø noùi leân taâm tình thoâng caûm, hieåu bieát, chaáp nhaän, ñoùn tieáp, kính troïng vaø thöông meán ñoái vôùi ngöôøi khaùc keå caû khi hoï coù nhöõng khuyeát ñieåm vaø sai laàm.

Neùt maët hieàn haäu vaø khieâm nhöôïng luoân coù khaû naêng loâi cuoán, khích leä vaø laøm cho tin töôûng. Ngöôøi ta thöôøng noùi neùt maët hieàn dòu vaø ngoït ngaøo laø ñaëc tính cuûa nguôøi phuï nöõ. Nguôøi ñaøn baø loâi keùo söï chuù yù cuûa ngöôøi khaùc nhôø cung caùch töû teá vaø hieàn dòu. Saùch Huaán Ca noùi laø neùt maët hieàn dòu deã thöông cuûa ngöôøi ñaøn baø laøm cho toå aám gia ñình theâm vui töôi: "Saéc ñeïp cuûa ngöôøi ñaøn baø laøm töôi saùng loøng ngöôøi chieâm ngöôõng, vaø ñoù laø ñieàu ngöôøi choàng mong öôùc treân heát moïi söï. Theâm vaøo ñoù, neáu treân moâi mieäng baø laïi coøn dính theâm nhöõng boâng hoa hieàn dòu thì quaû choàng baø chaúng coøn phaûi nhö ngöôøi phaøm tuïc hay cheát" (Si 36,22-23). Neân chi, vôùi loøng hieàn dòu, ngöôøi vôï coù theå daãn ñöa choàng mình tôùi choán thieân thai!

Caùc nöõ tu, caùc chò ñöøng noùi laø caùc chò khoâng coù choàng, neân caùc chò khoâng coù toå aám ñeå laøm cho vui töôi. Ñôøi soáng thaùnh hieán, trao troïn cuoäc ñôøi cho Chuùa Gieâsu ñaõ bieán taát caû theá giôùi thaønh toå aâm ñeå laøm cho theâm töôi vui. Baát cöù nôi naøo Chuùa Quan Phoøng göûi ñi, nôi ñoù seõ laø toå aám ñeå caùc chò nöõ tu laøm cho theâm töôi vui.

Ñoái vôùi anh em linh muïc chuùng ta cuõng vaäy. Ôn goïi vaø söù meänh Linh Muïc ñaõ bieán taát caû Giaùo Hoäi, taát caû theá giôùi thaønh gia ñình cuûa chuùng ta. Chuùng ta aáp uû trong loøng chuùng ta con tim vaø taâm tö cuûa Chuùa Gieâsu, Muïc Töû, Thöôïng Teá vaø Hoân Phu tinh tuyeàn ñeå thanh taåy, nuoâi döôõng laøm cho taát caû ñoaøn chieân cuûa Chuùa ñöôïc soáng sung maõn hôn (Jn 10,10).

b) Hình aûnh caùi cöûa

"Taát caû nhöõng ai meät moûi vaø gaùnh naëng cuoäc ñôøi, haõy ñeán vôùi Cha vaø Cha seõ boå döôõng cho. Haõy mang aùch cuûa Cha, vaø hoïc nôi Cha vì Cha khieâm nhöôïng vaø hieàn laønh thaät loøng; vaø taâm hoàn caùc con seõ ñöôïc boå döôõng" (Mt 11,28-29). Ñoaïn saùch Tin Möøng thaùnh Matheâo gôïi laïi moät ñoaïn saùch Tin Möøng thaùnh Gioan, nhôø ñoù ta coù theå hieåu yù nghóa söï hieàn laønh caùch roõ raøng hôn: "Ta laø cöûa; ai vaøo qua Ta, seõ ñöôïc soáng; coù theå vaøo vaø ñi ra vaø seõ tìm ñöôïc cuûa aên... Ta ñaõ ñeán ñeå hoï ñöôïc soáng vaø ñöôïc soáng sung maõn" (Jn 10,9-10).

Chuùa dieãn taû taâm tình vaø söù meänh cuûa Ngaøi qua hình aûnh caùi cöûa. Caùi cöûa coù ba ñaëc tính. Tröôùc tieân, ñaõ laø cöûa thì phaûi ñeå cho môû. Caùi cöûa maø khoâng môû ñöôïc thì coù khaùc chi böùc töôøng. Vì vaäy, töï baûn tính, caùi cöûa laø lôøi môøi goïi ñeå ñoùn nhaän. Ñaëc tính thöù hai laø tính caùch phoå quaùt. Ai cuõng coù theå môû vaø ra vaøo qua caùi cöûa, baát luaän laø chuû nhaø hay keû troäm. Ñaëc tính thöù ba cuûa caùi cöûa laø töï noù khoâng phaûi laø muïc ñích, nhöng noù môøi goïi vaø ñoùn nhaän taát caû ñeå daãn tôùi caên phoøng. Taát caû coù theå tôùi vaø ra vaøo töï do, vaø tìm ñöôïc nôi an nghæ, ñöôïc uûi an vaø boå söùc.

Coù nhöõng thaùi ñoä, nhöõng cöû chæ vaø caùch noùi xua ñuoåi ngöôøi khaùc. Nhöng nhöõng cöû chæ, thaùi ñoä vaø caùch noùi phaùt xuaát töø taâm hoàn khieâm nhöôïng vaø hieàn laønh cuûa Muïc Töû nhaân laønh luoân laø lôøi môøi goïi "Haõy ñeán". Baát cöù ai tôùi cuõng thaáy mình ñöôïc ñoùn tieáp. Loøng thöông yeâu cuûa Muïc Töû taïo neân hieäp thoâng, daâng taëng maø khoâng aùp ñaët. Traùi laïi, luoân toân troïng ngöôøi anh em trong phaåm giaù vaø caù tính cuõng nhö nhòp tieán cuûa ngöôøi ñoù. Nhö vaäy thì loøng hieàn laønh ñaùnh ñoäng ñeå keâu goïi taâm tö vaø trí naêng cuûa ngöôøi anh em, gôïi leân trong ngöôøi ñoù loøng tin töôûng vaø hy voïng. Vôùi loøng hieàn laønh, taâm hoàn seõ roäng môû ñeå tieán vaøo coõi voâ bieân vì ngöôøi hieàn laønh taïo neân hieäp thoâng ñeå môû roäng taâm hoàn ngöôøi khaùc ñöa vaøo coõi maàu nhieäm voâ bieân vaø ñôøi ñôøi (x. Antonio Donghi, Ascolta e seguimi, Ancora, Milano, 1985, p. 64).

c) Hình aûnh ngöôøi chaên chieân

Ngöôøi chaên chieân laø hình aûnh chính yeáu Chuùa Gieâsu ñaõ duøng ñeå caét nghóa taâm tình cuûa Ngaøi ñoái vôùi nhaân loaïi. Tuy Chuùa duøng hình aûnh quen thuoäc laø ngöôøi chaên chieân, nhöng yù nghóa thì laïi vöôït leân treân hình aûnh cuûa ngöôøi chaên chieân thoâng thöôøng vaø ñöôïc Chuùa caét nghóa döôùi ba khía caïnh sau ñaây:

* Bieát chieân: "Ta laø Muïc Töû nhaân laønh. Ta bieát caùc con chieân cuûa Ta vaø caùc con chieân cuûa Ta thì bieát Ta" (Jn 10,14-15).

Trong ngoân ngöõ thaùnh kinh, danh töø "bieát" khoâng chæ giôùi haïn trong caùi bieát lyù thuyeát tröøu töôïng, nhöng luoân haøm theo moät moái giaây lieân laïc thaân tình trong ñoù hai ngöôøi soáng trong hieäp thoâng, ñeå yù lo laéng laãn cho nhau. Nhöõng baän taâm vaø nhöõng öôùc mô cuûa ngöôøi noï cuõng laø nhöõng baän taâm vaø öôùc mô cuûa ngöôøi kia. Trong nghóa ñoù, Chuùa Gieâsu, Ñaáng Chaên Chieân nhaân laønh lo laéng cho chuùng ta, coi caùc vaán ñeà cuûa chuùng ta nhö chính vaán ñeà cuûa Ngaøi vì moãi ngöôøi ñeàu quí baùu ñoái vôùi Ngaøi. Khi moät ngöôøi ñau khoå daøy voø taâm can khaùm phaù vaø caûm nghieäm ñöôïc coù ai ñeå yù ñeán tình traïng cuûa mình, raèng mình quan troïng duy nhaát tröôùc maét ngöôøi aáy, seõ caûm thaáy ñöôïc an uûi, nheï ñi gaùnh naëng vaø ñöôïc taùi sinh. Khía caïnh naøy caøng trôû neân roõ raøng hôn khi Chuùa Gieâsu ví moái lieân laïc cuûa Ngaøi vaø con chieân vôùi moái lieân laïc cuûa Ngaøi vaø Chuùa Cha

* Bieát Chuùa Cha: "Ta bieát caùc con chieân cuûa Ta vaø caùc con chieân cuûa Ta thì bieát Ta, cuõng nhö Cha Ta bieát Ta vaø Ta bieát Cha Ta".

Moái lieân laïc vôùi Chuùa Cha laø moái lieân laïc thaân thieát saâu ñaäm cuûa tình hieäp thoâng. Trong moái hieäp thoâng saâu ñaäm cuûa hai taâm hoàn, khoâng caàn thieát laø luoân luoân hai ngöôøi phaûi noùi. Thinh laëng cuõng quan troïng khoâng keùm. Thinh laëng ñeå ñi saâu vaøo taâm tình vaø yù töôûng cuûa ngöôøi kia. Ñieàu naøy ñoøi hoûi phaûi coù khaû naêng laéng nghe. Laéng nghe ñeå thoâng caûm vaø ñeå hoaø moät nhòp vôùi taâm tö cuûa ngöôøi kia. Ngaøy nay, xem ai cuõng bieát vaø muoán noùi, nhöng ít ngöôøi bieát nghe. Ngöôøi ta ñua nhau, caïnh tranh nhau maø noùi ñeå chinh phuïc. Haäu quaû laø ngöôøi ta deã hieåu laàm nhau vaø khoù taïo hieäp thoâng. Tuy nhieân, ñieàu maø ngöôøi bò ñau khoå vaø thaát voïng caàn nhaát laø ñöôïc laéng nghe vaø ñöôïc thoâng caûm. Caùi khoå da dieát nhaát cuûa con ngöôøi laø khoå maø coâ ñôn. Vì theá, khi khoå maø ñöôïc moät ngöôøi chòu nghe mình keå khoå maø laïi coøn gaät gaät toû ra thoâng caûm thì nhö truùt ñöôïc gaùnh naëng vaø coi nhö heát khoå.

Laéng nghe khoâng phaûi chæ laø khoâng noùi, nhöng laø taâm hoàn beùn nhaäy, noäi taâm töï do thanh thaûn vaø tinh thaàn ngheøo khoù ñeå ñoùn nhaän, ñeå coù theå vöôït leân treân caùc ngoân töø maø nhìn thaáu taän taâm can. Bieát bao laàn ngoân töø ñaõ gaây ra hieåu laàm vì khoâng dieãn taû noåi taâm tình vaø yù töôûng saâu sa goùi gheùm trong taâm hoàn!

Bieát laéng nghe coi vaäy maø khoù gôùm ñaáy, nhöng laïi laø bí quyeát cuûa söùc soáng. Trong baûn kòch "Quyû ôû vôùi ngöôøi" Nguyeãn-Huy-Thieäp coù ghi moät cuoäc ñoái thoaïi ngoà ngoä döïa vaøo phong tuïc Vieät Nam ta: ngöôøi ta ñeán tieäm hôùt toùc khoâng phaûi chæ ñeå söûa caùi ñaàu cho theâm mó mieàu, maø coøn ñeå ngoaùy tai nöõa. Neân chi trong baûn kòch, coù caâu ñoái thoaïi cuûa hai cha con thôï hôùt toùc:

- Caán (giôû soå keá toaùn): "Xem naøo. Naêm 1975, caét ñöôïc 721 caùi ñaàu, ngoaùy tai ñöôïc 100 laàn. Naêm 1976 caét ñöôïc 600 caùi ñaàu, ngoaùy tai ñöôïc 142 laàn... Naêm nay xem naøo, caét ñöôïc 721 caùi ñaàu, ngoaùy tai ñöôïc 400 laàn. Boá aï, hình nhö soá ngöôøi ngoaùy tai ngaøy caøng taêng leân."

- Laõo Kieàn: "Ngöôøi ngoaùy tai taêng leân, ñaáy laø phuùc lôùn cho daân toäc ñaáy con aï. Tao coi ñaáy laø daáu hieäu cuûa tieán boä".

(Soâng Höông soá 39, trang 36; x. Nguyeån Ngoïc Lan, Nhaät kyù 1989-1990, Soáng Thaúng Noùi Thaät, Tín,Paris 1991,trg 115).

Bieát nghe quaû laø moät tieán boä. Nhöng chæ khi hoàn ñöôïc töï do thanh thaûn môùi nghe ñöôïc. Khi loøng bò chi phoái bôûi nhöõng lo laéng, sôï seät, tö lôïi, duïc voïng... coù ai heùt dzoâ tai cuõng khoâng nghe thaáy, noùi chi hieåu?

* Tìm chieân laïc: "Ngöôøi naøo trong anh em coù moät traêm con chieân maø bò maát moät con, laïi khoâng ñeå chín möôi chín con ngay trong sa maïc, ñeå ñi tìm cho kyø ñöôïc con chieân bò maát? Tìm ñöôïc roài, ngöôøi aáy möøng rôõ vaùc leân vai. Veà ñeán nhaø, ngöôøi aáy môøi baïn beø, haøng xoùm laïi, vaø noùi: "Xin chung vui vôùi toâi, vì toâi ñaõ tìm laïi ñöôïc con chieân bò maát". Vaäy, toâi noùi cho caùc oâng hay: treân trôøi cuõng theá, ai naáy seõ vui möøng vì moät ngöôøi toäi loãi aên naên saùm hoái, hôn laø vì chín möôi chín ngöôøi coâng chính khoâng caàn phaûi saùm hoái aên naên." (Lk 15,4-7).

- Khoâng muoán maát moät ai, cho duø chæ moät ngöôøi: Coù ngöôøi noùi caàn phaûi ñoåi duï ngoân laïi. Ngaøy nay khoâng coù ñöôïc 99 con chieân taïi ñaøn vaø chæ coù 1 con chieân laïc, nhöng phaûi noùi ngöôïc laïi: 1 con chieân taïi ñaøn vaø 99 con laïc. Thöïc ra, chöa chaéc theá giôùi thôøi nay ñaõ teä hôn thôøi cuûa Chuùa Gieâsu. Luùc ñoù cuõng ñaày daãy ngöôøi ngheøo ñoùi vaø beänh taät, cuõng coù aùp böùc baát coâng. Chính queâ höông Chuùa vaø daân Chuùa cuõng bò ñoâ hoä. Coøn chính Chuùa thì chöa coù luùc naøo coù 99 con taïi ñaøn vaø cuoái cuøng thì cheát ñôn ñoäc, nhuïc nhaõ treân Thaùnh Giaù. Daàu sao, khoâng ñoåi duï ngoân ñöôïc vì muïc ñích cuûa duï ngoân khoâng phaûi laø ghi laïi tình traïng theá giôùi, nhöng noùi leân taâm tình cuûa Chuùa, Ñaáng chaên chieân nhaân laønh.

Ngaøy nay, soáng trong heä thoáng daân chuû, ngöôøi ta thöôøng caûm nghó vaø haønh ñoäng theo taâm thöùc ñasoá. Khi coù ñöôïc ña soá laø yeân taâm. Nhoùm thieåu soá coi nhö khoâng caàn bieát ñeán, soáng cheát maëc bay. Ñaøng naøy, ngöôøi chaên chieân trong duï ngoân thì khaùc. Cho duø 99 con ñaõ yeân oån, chæ coøn thieáu moät con bò laïc, ngöôøi chaên chieân cuõng an taâm, coá coâng ñi tìm cho baèng ñöôïc.

- Thöông yeâu ngöôøi toäi loãi, cho duø nhöõng thieáu soùt vaø khuyeát ñieåm cuûa hoï: Ñeå hieåu ñöôïc taâm tình vaø thaùi ñoä cuûa ngöôøi chaên chieân trong duï ngoân, caàn phaûi ñaët mình vaøo moâi tröôøng ñòa dö vaø khí haäu. Ñoù laø khung caûnh sa maïc beân Ñaát Thaùnh, ñaày nhöõng ngoïn ñoài lôûm chôûm, chaën taàm nhìn. Theâm vaøo ñoù, aùnh naéng maët trôøi noùng nhö thieâu ñoát. Ñeå thaáy beân kia ngoïn ñoài, phaûi leo leân taän ñænh. Neáu khoâng thaáy con chieân laïc, phaûi truït xuoáng vaø leo tieáp ngoïn ñoài khaùc vaø cöù theá cho ñeán khi tìm ñöôïc con chieân laïc, döôùi söùc noùng cuûa maët trôøi thieâu ñoát. Laï moät ñieàu laø cho duø coù vaát vaû khoå cöïc nhö vaäy, khi tìm ñöôïc con chieân laïc, khoâng nhöõng khoâng ñaùnh ñaäp, khoâng chöûi maéng, maø cuõng chaúng moät lôøi traùch moùc. Traùi laïi, coøn vaùc noù leân vai, ñem veà nhaù, môû tieäc möøng.

Laï thöïc! Khoù tin thöïc! Khoâng hieåu ñöôïc! Nhöng laïi coù thöïc. Vaø ñoù chính laø taâm tình cuûa Chuùa Gieâsu, Muïc Töû nhaân laønh.

- Hoøa giaûi vaø noái keát ñeå ñem laïi söï soáng

- Hoøa hôïp tình yeâu vôùi söï thaät