bold = Main text
     Textus                                     grey = Comment text

 501 epi|         coniugibus dixi. Muniunt sese laminis eneis, quarum maxima apud
 502 epi|               hisce darentur, ut sunt lanicis, parapsidum, vitrique fragmenta,
 503 epi|          Cosco ab Hispano ideomate in latinum convertit tercio Kalendas
 504 epi|            multis atque tutissimus et latis nec aliis, quos unquam viderim,
 505 epi|            arguitur quod quartum eius latus, quod ipse per rectam lineam
 506 epi|         imminente discrimine (dummodo leges, quas dedimus, ac regimen
 507 epi|         animas salvatum iri previdet. Letemur et nos tum propter exaltationen
 508 epi|              in omnibus, quae habent, liberalissimi. Roganti, quod possidet,
 509 epi|          arripuisse despretis a patre liberis, et e contra; et hoc non,
 510 epi|             radicibus hastile quoddam ligneum siccum et in mucronem attenuatum
 511 epi|               pondus habuisse pro una ligula, quanti sunt tres aurei
 512 epi|       vitrique fragmenta, item clavi, ligule; quanquam, si hoc poterant
 513 epi|               hac Iohanna miliaribus .liiij. Quam protinus Hispanam
 514 epi|        propterea quod ab equinoctiali linea distat [ubi videtur] gradus
 515 epi|           latus, quod ipse per rectam lineam occidentis in orientem traieci,
 516 epi|                missa, quam nobilis ac litteratus vir Aliander de Cosco ab
 517 epi|          versus eius semper stringens littora usque ad miliaria .cccxxij.,
 518 epi|           dixi) appulimus, iuxta eius littus occidentem versus aliquantulum
 519 epi|            quidem moderantur Indi tum loci consuetudine, tum rerum
 520 epi|    committitur - in oportuniori tamen loco atque omni lucro et commertio
 521 epi|       quicpiam aliqui scripserunt aut locuti sunt, omnes per ambages
 522 epi|          solidi ligni, etsi angustas, longitudine tamen ac forma nostris biremibus
 523 epi|               nascuntur. Tendentur in longitudinen ad miliaria .clxxx., ut
 524 epi|              quod gerunt more femineo longos crines. Utuntur arcubus
 525 epi|                nulla in moribus atque loquela. Quin omnes se intelligunt
 526 epi|          aliquas villas, ut cum earum loquerentur incolis, exiisse agmen glomeratum
 527 epi|           rustica, cum quorum incolis loqui nequibam. Quare simul ac
 528 epi|                quemadmodum eduntur in lucem, praeter aliquas feminas,
 529 epi|     oportuniori tamen loco atque omni lucro et commertio condecenti
 530 epi|  calidissimarum, quibus frequenter et luxuriose vescuntur, presidio. ~ Itaque
 531 epi|       convertit tercio Kalendas Maii .M.cccc.xciij. Pontificatus
 532 epi|         tantummodo. Harum quedam sunt magnae, quedam parve, quedam in
 533 epi|     aliquantulum processi, tamque eam magnam nullo reperto fine inveni,
 534 epi|              Regis missus fuerat - ad magnificum dominum Raphaelem Sanxis,
 535 epi|           quibus ipsi affluunt et nos magnopere indigemus. ~ Nullam hii
 536 epi|              tum verbis intellexerunt magnoque nobis fuere emolumento.
 537 epi|            ydolatrarum, quantum eorum Maiestas voluerit exigere, item reubarbarum
 538 epi|             convertit tercio Kalendas Maii .M.cccc.xciij. Pontificatus
 539 epi|              atque decoras, ceu mense Maio in Hispania solent esse.
 540 epi|            inaudita sunt, multo tamen maiora forent, si naves mihi, ut
 541 epi|               duodeviginti transtris, maiores. Cum quibus in omnes illas
 542 epi|        revocarent et his, qui in arce manserunt nocere velint, nequeunt,
 543 epi|                 Ulisbone, pridie ydus Marcii.~Christoforus Colom, Oceanice
 544 epi|           multum debet, de insulis in mari Indico nuper inventis, ad
 545 epi|           quippe aliam insulam Sancte Marie Conceptionis, aliam Fernandinam,
 546 epi|          videns oppida municipiave in maritimis sita confinibus preter aliquos
 547 epi|              vero aromatum, bombicis, masticis (que apud Chium duntaxat
 548 epi|            feminis, quae sole insulam Matheunin, primam ex Hispania in Indiam
 549 epi|              aliis potum afferentibus maximo cum amore ac benivolentia
 550 epi|               quedam parve, quedam in medio consistunt, plures tamen
 551 epi|              duos vel tris homines ex meis ad aliquas villas, ut cum
 552 epi|         vastissima, varie aves, varia mella variaque metalla, ferro
 553 epi|            denique bona esse in cœlo, meque inde cum his navibus et
 554 epi|           traiicitur, cunque his suam mercaturam exercent et inter eos conmertia
 555 epi|              mirabile hoc nec nostris meritis correspondens, sed sancte
 556 epi|           magne, tuos.~Unde repertori merito referenda Columbo~gratia,
 557 epi|            aves, varia mella variaque metalla, ferro excepto. ~ In ea
 558 epi|         diverso aromatis genere, auro metallisque abundat. ~ Cuius quidem
 559 epi|               fui susceptus, postquam metum repulerant. Nec sunt segnes
 560 epi|               dicta .cccxxij. passuum milia: in ea parte, que ad occidentem
 561 epi|              distantem ab hac Iohanna miliaribus .liiij. Quam protinus Hispanam
 562 epi|              hactenus mortalium vires minime attigerant. Nam si harum
 563 epi|                et sic alios pro aliis minoris precii, praesertim pro blanquis
 564    | minus
 565 epi|       subvenissent.   Verum multum ac mirabile hoc nec nostris meritis
 566 epi|             facile exuperant. Sunt et mirabiles pinus, agri et prata vastissima,
 567 epi|            uti. Nam saepe evenit, cum miserim duos vel tris homines ex
 568 epi|          homines ex nostris in terram misi, qui investigarent, essetne
 569 epi|       serenissimi Regis thesaurarium, missa, quam nobilis ac litteratus
 570 epi|            Fernandi Hispaniarum Regis missus fuerat - ad magnificum dominum
 571 epi|           viget frigus, sed id quidem moderantur Indi tum loci consuetudine,
 572 epi|         vescuntur, presidio. ~ Itaque monstra aliqua non vidi neque eorum
 573 epi|            huiusmodi. Nullum apud eos monstrum reperi, ut plerique existimabant,
 574 epi|              L. de Corbaria, Episcopi Montispalusii ad invictissimum Regem Hispaniarum.~ ~
 575 epi|             gradus sex et viginti. Ex montium acuminibus maximum quoque
 576 epi|    quandoquidem ego nullibi magis sum moratus, nisi quantum me cœgerunt
 577 epi|           differunt, nisi quod gerunt more femineo longos crines. Utuntur
 578 epi|             gentis effigies, nulla in moribus atque loquela. Quin omnes
 579 epi|         consecuti sumus, que hactenus mortalium vires minime attigerant.
 580 epi|          quoddam ligneum siccum et in mucronem attenuatum figunt; neque
 581    | multa
 582 epi|                Habet unaqueque insula multas scaphas solidi ligni, etsi
 583 epi|           fertilissime existunt. Haec multis atque tutissimus et latis
 584 epi|              maxima et inaudita sunt, multo tamen maiora forent, si
 585 epi|              videbatur eis pulcerrima mundi possidere iocalia. Accidit
 586 epi|                qui tanta nos victoria munereque donavit. Celebrentur processiones,
 587 epi|             nulla tamen videns oppida municipiave in maritimis sita confinibus
 588 epi|             de earum coniugibus dixi. Muniunt sese laminis eneis, quarum
 589 epi|          vocant. Cuius accole caudati nascuntur. Tendentur in longitudinen
 590 epi|               facta versura. Sed sunt natura pavidi ac timidi. ~ Ceterum
 591 epi|               inde cum his navibus et nautis descendisse: atque hoc animo
 592 epi|              cœlo, meque inde cum his navibus et nautis descendisse: atque
 593 epi|         iocalia. Accidit enim quendam navitam tantum auri pondus habuisse
 594    | ne
 595 epi|          peracta. In qua homines, qui necessarii sunt visi, cum omni armorum
 596 epi|        operiunt, quod ipse sibi ad id negocii parant. Carent hi omnes (
 597 epi|               extensis, contradicente nemine possessionem accepi. Primeque
 598 epi|               ac pulchri, vasta rura, nemora, campi feracissimi seripa<s>c<u>isque
 599 epi|              manserunt nocere velint, nequeunt, quia armis carent, nudi
 600 epi|              cum quorum incolis loqui nequibam. Quare simul ac nos videbant,
 601 epi|         bombicis pondo, quam ipsi iam neverant. Item arcuum amphore, hidrie
 602 epi|              atque benignos. Nec sunt nigri velut ethiopes. Habent crines
 603 epi|               plectuntur. Sed hos ego nihili facio plus quam alios. Hi
 604 epi|              parvis, minima licet re, nihilove contenti. Ego attamen prohibui,
 605 epi|              carent, nudi incedunt et nimium timidi. Ideo dictam arcem
 606 epi|             thesaurarium, missa, quam nobilis ac litteratus vir Aliander
 607    | nobiscum
 608 epi|            his, qui in arce manserunt nocere velint, nequeunt, quia armis
 609 epi|        Aliarum etiam unamquamque novo nomine nuncupavi, quippe aliam
 610 epi|               indigemus. ~ Nullam hii norunt ydolatriam. Immo firmissime
 611 epi|          Christoferi Colom - cui etas nostra multum debet, de insulis
 612    | nostrae
 613 epi|            arbores, herbe fructusque) nostras facile exuperant. Sunt et
 614    | nostri
 615 epi|               sancte Christiane fidei nostrorumque Regum pietati ac religioni,
 616    | nostrum
 617 epi|               Deo,~qui vincenda parat nova regna tibique sibique~teque
 618 epi|               varii ac innumeri mense Novembris, quo ipse per eas deambulabam.
 619 epi|              admodum progressis nihil novi emergebat: et huiusmodi
 620 epi|               praesertim pro blanquis novis [et quibusdam nummis aureis].
 621 epi|             Aliarum etiam unamquamque novo nomine nuncupavi, quippe
 622 epi|            nos magnopere indigemus. ~ Nullam hii norunt ydolatriam. Immo
 623 epi|            existimo, quandoquidem ego nullibi magis sum moratus, nisi
 624 epi|            prohibui, ne tam minima et nullius precii hisce darentur, ut
 625 epi|          blanquis novis [et quibusdam nummis aureis]. Pro quibus habendis
 626    | Nunc
 627 epi|              quodcunque appellabamus, nunciabant, alii deinceps aliis elata
 628 epi|           quam Hispanam supra diximus nuncupari, maximi sunt montes ac pulchri,
 629 epi|          excepta quadam insula Charis nuncupata, quae secunda ex Hispana
 630 epi|               unamquamque novo nomine nuncupavi, quippe aliam insulam Sancte
 631    | nuper
 632 epi|           impartiri, presertim dapes, obsonia et huiusmodi. Nullum apud
 633 epi|           Iohanam per rectum tramitem occasus in orientem miliaria .cccxxij.
 634 epi|           quod ipse per rectam lineam occidentis in orientem traieci, miliaria
 635 epi|           Marcii.~Christoforus Colom, Oceanice classis Praefectus.~~~ ~
 636 epi|        inventis, ad quas perquirendas octavo antea mense auspiciis et
 637 epi|             insula Iohanna septem vel octo palmarum genera. Quae proceritate
 638 epi|               vehebant septuaginta et octuaginta remiges. ~ In omnibus his
 639    | omnis
 640 epi|      succedebant) constitui alios non operiri successus. Et sic retrocedens
 641 epi|            aut bombicino velo pudenda operiunt, quod ipse sibi ad id negocii
 642 epi|              penitus committitur - in oportuniori tamen loco atque omni lucro
 643 epi|           genere et ultra annum victu oportuno reliqui; item quandam caravellam
 644 epi|        crediderim, nulla tamen videns oppida municipiave in maritimis
 645 epi|            atque parum tantis viribus orbis erat.~Nunc longe Eois regio
 646 epi|         nemora, campi feracissimi seripa<s>c<u>isque et condendis edificiis aptissimi.
 647 epi|               Iohanna septem vel octo palmarum genera. Quae proceritate
 648 epi|               habebam, sum elargitus: pannum aliaque permulta, nulla
 649 epi|               ipse sibi ad id negocii parant. Carent hi omnes (ut supra
 650 epi|            darentur, ut sunt lanicis, parapsidum, vitrique fragmenta, item
 651 epi|             habenda Deo,~qui vincenda parat nova regna tibique sibique~
 652 epi|            ediscerent a nobis: et nos pariter docerent ea, quorum ipsi
 653 epi|              ea, quorum ipsi in hisce partibus cognitionem habebant. Et
 654 epi|              Christianitas est futura particeps. ~ Hec ut gesta sunt, sic
 655 epi|              addenda triumphis:~atque parum tantis viribus orbis erat.~
 656 epi|              populos et habitationes, parvas tamen et absque ullo regimine.
 657 epi|            quedam sunt magnae, quedam parve, quedam in medio consistunt,
 658 epi|         ferunt. Dant queque magna pro parvis, minima licet re, nihilove
 659 epi|         nostris Regibus invictissimis parvo eorum fultum auxilio tantum
 660 epi|               superat. Huius arbores, pascua et fructus multum ab illis
 661 epi|           Garriebat philomena et alii passeres varii ac innumeri mense
 662 epi|          Namque ultra dicta .cccxxij. passuum milia: in ea parte, que
 663 epi|      celeriter arripuisse despretis a patre liberis, et e contra; et
 664 epi|              senes deposita formidine paulo ante concepta nos certatim
 665 epi|              versura. Sed sunt natura pavidi ac timidi. ~ Ceterum ubi
 666 epi|             prospectat, due (quas non pecii) supersunt provincie, quarum
 667 epi|           nomen dedimus, possessionem peculiariter accepi, ibique arcem quandam
 668 epi|          earumque imperiun dicto Regi penitus committitur - in oportuniori
 669 epi|               que modo iam debet esse peracta. In qua homines, qui necessarii
 670 epi|             Celebrentur processiones, peragantur solemnia sacra [festaque
 671 epi|                quos veho mecum, Indis percepi, qui omnis has callent insulas.~
 672 epi|            exultat, cum tot populorum perditas ante hac animas salvatum
 673 epi|               suscepte provinciae rem perfectam me consecutum fuisse gratum
 674 epi|                quae dixi, testimonium perhibent. ~ Denique, ut nostri discessus
 675 epi|              hac arte quam in ceteris peritos ac eiusdem insule Regis
 676 epi|             elargitus: pannum aliaque permulta, nulla mihi facta versura.
 677 epi|               nuper inventis, ad quas perquirendas octavo antea mense auspiciis
 678 epi|          gentes Hispaniae ac studeant perquirere et coacervare eaque nobis
 679 epi|            insula quidem erat. Et sic perrexi orientem versus eius semper
 680 epi|              aut rudes, quin summi ac perspicacis ingenii et homines, qui
 681 epi|              pro armis arundines sole perustas, in quarum radicibus hastile
 682 epi|       intelligunt adinvicem. Quae res perutilis est ad id, quod serenissimum
 683 epi|            hanc quam ad ceteras alias pervenimus. Eam vero Indi Guanahanyn
 684 epi|             variis distincte figuris, pervie et maxima arborum varietate
 685 epi|             habendis dabant, quicquid petebat venditor, puta unciam cum
 686 epi|        qualitatem vigebant. Garriebat philomena et alii passeres varii ac
 687 epi|              fidei nostrorumque Regum pietati ac religioni, quia, quod
 688 epi|           maiorem. Eius incole carent pilis, auroque inter alias potissimum
 689 epi|          exuperant. Sunt et mirabiles pinus, agri et prata vastissima,
 690 epi|               fortem praestat et esse pium.~~~
 691 epi|               ethiopes. Habent crines planos ac demissos. Non degunt,
 692 epi|           ceteri Indi inexhausto metu plectuntur. Sed hos ego nihili facio
 693 epi|           varietate sidera lambentium plene. Quas nunquam foliis privari
 694 epi|               sed quia sunt timidi ac pleni formidine. Gestant tamen
 695 epi|               eos monstrum reperi, ut plerique existimabant, sed homines
 696 epi|           quedam in medio consistunt, plures tamen biremi, que remigetur
 697 epi|              predicti biremium genera plurima, quibus in omnes Indicas
 698 epi|             mare Indicum perveni, ubi plurimas insulas innumeris habitatas
 699 epi|              Sed hos ego nihili facio plus quam alios. Hi sunt, qui
 700 epi|               brevibus astringam, hoc polliceor: me nostris Regibus invictissimis
 701 epi|               et quadraginta bombicis pondo, quam ipsi iam neverant.
 702 epi|           quendam navitam tantum auri pondus habuisse pro una ligula,
 703 epi|          Kalendas Maii .M.cccc.xciij. Pontificatus Alexandri Sexti anno primo.]~
 704 epi|             in cœlis exultat, cum tot populorum perditas ante hac animas
 705 epi|               inveneruntque innumeros populos et habitationes, parvas
 706 epi|           unquam viderim, comparandis portibus est circumdata. Multi maximi
 707 epi|              quas vidi] homines mecum porto, qui horum, quae dixi, testimonium
 708 epi|      successus. Et sic retrocedens ad portum quendam (quem signaveram)
 709 epi|        condendis edificiis aptissimi. Portuum in hac insula commoditas
 710 epi|             nemo. Quin ipsi nos ad id poscendum invitant. Maximum erga omnes
 711 epi|        videbatur eis pulcerrima mundi possidere iocalia. Accidit enim quendam
 712 epi|          liberalissimi. Roganti, quod possidet, inficiatur nemo. Quin ipsi
 713 epi|              et intervallum itineris: possum dicere hanc Iohanam esse
 714 epi|              credunt omnem vim, omnem potentiam, omnia denique bona esse
 715 epi|              ligule; quanquam, si hoc poterant adipisci, videbatur eis
 716 epi|             quod humanus consequi non poterat intellectus, id humanis
 717 epi|            pilis, auroque inter alias potissimum exuberat. Huius insule et
 718 epi|           caterva] aliis cibum, aliis potum afferentibus maximo cum
 719 epi|             mihi insulam affirmant su pradicta Hispana maiorem. Eius incole
 720 epi|               servos suos, quique sua praecepta diligunt etiam in impossibilibus
 721 epi|              fœlicissimo Rege nostro, praeconio celebrato et vexillis extensis,
 722 epi|               et benigne eo, quod Rex praedictus me fratrem suum dici gloriabatur.
 723 epi|               Colom, Oceanice classis Praefectus.~~~ ~
 724 epi|  impossibilibus exaudire, ut nobis in praesentia contigit, qui ea consecuti
 725 epi|             pro aliis minoris precii, praesertim pro blanquis novis [et quibusdam
 726 epi|              hac insula commoditas et praestantia fluminum copia salubritate
 727 epi|            sibique~teque simul fortem praestat et esse pium.~~~
 728    | praeterea
 729 epi|            quantum me cœgerunt venti, praeterquam in villa Nativitatis, dum
 730 epi|              mirabiles pinus, agri et prata vastissima, varie aves,
 731 epi|             Maximum erga omnes amorem pre se ferunt. Dant queque magna
 732 epi|   serenissimum Regem nostrum exoptare precipue reor, scilicet eorum ad
 733 epi|               preter aliquos vicos et predia rustica, cum quorum incolis
 734 epi|              humana vescuntur. Habent predicti biremium genera plurima,
 735 epi|          tuleram, nullo interveniente premio, ut eos mihi facilius conciliarem
 736 epi|             habebat, aliis impartiri, presertim dapes, obsonia et huiusmodi.
 737 epi|               et luxuriose vescuntur, presidio. ~ Itaque monstra aliqua
 738 epi|             maritimis sita confinibus preter aliquos vicos et predia
 739 epi|             per eas deambulabam. Sunt preterea in dicta insula Iohanna
 740 epi|               hac animas salvatum iri previdet. Letemur et nos tum propter
 741 epi|           enarrata. Vale.   Ulisbone, pridie ydus Marcii.~Christoforus
 742 epi|              ad mare illud perveni, e prima insula Indos violenter arripui,
 743 epi|               sole insulam Matheunin, primam ex Hispania in Indiam traiicientibus
 744 epi|           nemine possessionem accepi. Primeque earum divi Salvatoris nomen
 745 epi|       hodieque versentur. Et hi erant primi, qui id, quodcunque appellabamus,
 746 epi|     Pontificatus Alexandri Sexti anno primo.]~ Quoniam suscepte provinciae
 747 epi|       reliquis appellari iussi.~ Quam primum in eam insulam (quam dudum
 748 epi|            amorem erga Regem, Reginam principesque nostros et universas gentes
 749 epi|            plene. Quas nunquam foliis privari credo, quippe vidi eas ita
 750 epi|            octo palmarum genera. Quae proceritate et pulchritudine (quemadmodum
 751 epi|        occidentem versus aliquantulum processi, tamque eam magnam nullo
 752 epi|        munereque donavit. Celebrentur processiones, peragantur solemnia sacra [
 753 epi|         videbant, surripiebant fugam. Progrediebar ultra existimans aliquam
 754 epi|            videns, quod longe admodum progressis nihil novi emergebat: et
 755 epi|                 Dixi, quemadmodum sum progressus antea insulam Iohanam per
 756 epi|        nihilove contenti. Ego attamen prohibui, ne tam minima et nullius
 757 epi|             eas vidisse asserit, unde prope videbatur fabula. Igitur
 758 epi|          intelligere, an habeant bona propria. Vidi enim, quod unus habebat,
 759    | propterea
 760 epi|              parte, que ad occidentem prospectat, due (quas non pecii) supersunt
 761 epi|             aliam insulam ad orientem prospexi distantem ab hac Iohanna
 762 epi|               miliaribus .liiij. Quam protinus Hispanam dixi in eamque
 763 epi|            condere et tuta omnia esse providi. Quae etsi maxima et inaudita
 764 epi|             primo.]~ Quoniam suscepte provinciae rem perfectam me consecutum
 765 epi|                sed continentem Chatay provinciam esse crediderim, nulla tamen
 766 epi|             aliqua aut bombicino velo pudenda operiunt, quod ipse sibi
 767 epi|               adipisci, videbatur eis pulcerrima mundi possidere iocalia.
 768 epi|          montes. Omnes he insule sunt pulcerrime et variis distincte figuris,
 769 epi|      nuncupari, maximi sunt montes ac pulchri, vasta rura, nemora, campi
 770 epi|           genera. Quae proceritate et pulchritudine (quemadmodum cetere omnes
 771 epi|               vetui dedique eis multa pulcra et grata, que mecum tuleram,
 772 epi|            quicquid petebat venditor, puta unciam cum dimidia et duas
 773 epi|               mecum tamen; qui semper putant me desiluisse e cœlo, quamvis
 774 epi|             habui cognitionem excepta quadam insula Charis nuncupata,
 775 epi|             duas auri vel triginta et quadraginta bombicis pondo, quam ipsi
 776 epi|          statu secundum uniuscuiusque qualitatem vigebant. Garriebat philomena
 777 epi|           videbitis gentes ethereas!» Quamobrem tam femine quam viri, tam
 778    | quamvis
 779 epi|            atque inventuros existimo, quandoquidem ego nullibi magis sum moratus,
 780 epi|        fragmenta, item clavi, ligule; quanquam, si hoc poterant adipisci,
 781 epi|              habuisse pro una ligula, quanti sunt tres aurei solidi,
 782 epi|          auxilio tantum auri daturum, quantun eis fuerit opus, tantum
 783    | Quapropter
 784 epi|          hincque facile arguitur quod quartum eius latus, quod ipse per
 785    | quasi
 786 epi|              depredant, surripiuntque quecunque possunt. Nihil ab aliis
 787    | quem
 788 epi|            amorem pre se ferunt. Dant queque magna pro parvis, minima
 789 epi|               ad quoscunque appuli et quibuscum verbum facere potui, quicquid
 790 epi|                Nam si harum insularum quicpiam aliqui scripserunt aut locuti
 791 epi|          Solet enim deus servos suos, quique sua praecepta diligunt etiam
 792    | quis
 793    | quisque
 794    | quo
 795 epi|              hi omnes (ut supra dixi) quocunque genere ferri. Carent et
 796 epi|               hi erant primi, qui id, quodcunque appellabamus, nunciabant,
 797    | quoddam
 798    | quomodo
 799    | Quoniam
 800 epi|        iniuria illata fuerit. Immo ad quoscunque appuli et quibuscum verbum
 801 epi|                             Epigramma R. L. de Corbaria, Episcopi
 802 epi|               Cologna usque ad Fontem Rabidum; hincque facile arguitur
 803 epi|              sole perustas, in quarum radicibus hastile quoddam ligneum
 804 epi|             demissos. Non degunt, ubi radiorum solaris emicat calor. Per
 805 epi|                 ad magnificum dominum Raphaelem Sanxis, eiusdem serenissimi
 806 epi|             forent, si naves mihi, ut ratio exigit, subvenissent.
 807 epi|         admiratione uniuscuiusque rei rationem reddunt, sed nunquam viderunt
 808 epi|              pro parvis, minima licet re, nihilove contenti. Ego
 809 epi|             eius latus, quod ipse per rectam lineam occidentis in orientem
 810 epi|             antea insulam Iohanam per rectum tramitem occasus in orientem
 811 epi|            uniuscuiusque rei rationem reddunt, sed nunquam viderunt gentes
 812 epi|             ullo regimine. Quapropter redierunt.~ Interea ego iam intellexeram
 813 epi|           tuos.~Unde repertori merito referenda Columbo~gratia, sed summo
 814 epi|      acquiescit praeter principes aut reges, quibus viginti habere licet.
 815 epi|               earumque imperiun dicto Regi penitus committitur - in
 816 epi|             hoc polliceor: me nostris Regibus invictissimis parvo eorum
 817 epi|               leges, quas dedimus, ac regimen non excedant) facile detinere. ~
 818 epi|           parvas tamen et absque ullo regimine. Quapropter redierunt.~
 819 epi|       videbatur fabula. Igitur Rex et Regina, principes ac eorum regna
 820 epi|           proni in amorem erga Regem, Reginam principesque nostros et
 821 epi|           orbis erat.~Nunc longe Eois regio deprensa sub undis~auctura
 822 epi|              exoptabam; terris etenim regnabat bruma ad austrumque erat
 823 epi|         Christiane fidei nostrorumque Regum pietati ac religioni, quia,
 824 epi|               cursu autem velociores. Reguntur remis tantummodo. Harum
 825 epi|         nostrorumque Regum pietati ac religioni, quia, quod humanus consequi
 826 epi|              aliam Iohannam et sic de reliquis appellari iussi.~ Quam primum
 827 epi|           Quoniam suscepte provinciae rem perfectam me consecutum
 828 epi|             septuaginta et octuaginta remiges. ~ In omnibus his insulis
 829 epi|              plures tamen biremi, que remigetur duodeviginti transtris,
 830 epi|            autem velociores. Reguntur remis tantummodo. Harum quedam
 831 epi|             nostrum exoptare precipue reor, scilicet eorum ad sanctam
 832 epi|               tamque eam magnam nullo reperto fine inveni, ut non insulam,
 833 epi|             Bethice magne, tuos.~Unde repertori merito referenda Columbo~
 834 epi|             susceptus, postquam metum repulerant. Nec sunt segnes aut rudes,
 835 epi|              cernunt tutos, omni metu repulso sunt admodum simplices ac
 836 epi|           intelligunt adinvicem. Quae res perutilis est ad id, quod
 837 epi|             operiri successus. Et sic retrocedens ad portum quendam (quem
 838 epi|       Maiestas voluerit exigere, item reubarbarum et alia aromatun genera,
 839 epi|       existimabant, sed homines magne reverentie atque benignos. Nec sunt
 840 epi|           nostri discessus et celeris reversionis compendium ac emolumentum
 841 epi|         quendam (quem signaveram) sum reversus. Unde duos homines ex nostris
 842 epi|             gloriabatur. Et si animum revocarent et his, qui in arce manserunt
 843 epi|           quae habent, liberalissimi. Roganti, quod possidet, inficiatur
 844 epi|       repulerant. Nec sunt segnes aut rudes, quin summi ac perspicacis
 845 epi|              montes ac pulchri, vasta rura, nemora, campi feracissimi
 846 epi|               aliquos vicos et predia rustica, cum quorum incolis loqui
 847 epi|     processiones, peragantur solemnia sacra [festaque fronde velentur
 848 epi|               audent iugiter uti. Nam saepe evenit, cum miserim duos
 849 epi|           circumdata. Multi maximi et salubres hanc interfluunt fluvii,
 850 epi|            praestantia fluminum copia salubritate admixta hominum - quae nisi
 851 epi|               Christianorum provincie Salvatori domino nostro Iesu Christo
 852 epi|           accepi. Primeque earum divi Salvatoris nomen imposui, cuius fretus
 853 epi|              perditas ante hac animas salvatum iri previdet. Letemur et
 854 epi|               reor, scilicet eorum ad sanctam Christi fidem conversionem.
 855    | sane
 856 epi|          magnificum dominum Raphaelem Sanxis, eiusdem serenissimi Regis
 857 epi|        Aliquas ego harum biremium seu scapharum vidi, que vehebant septuaginta
 858 epi|               unaqueque insula multas scaphas solidi ligni, etsi angustas,
 859    | scilicet
 860 epi|               fuisse gratum tibi fore scio, has constitui exarare,
 861 epi|        Iohanam esse maiorem Anglia et Scotia simul. Namque ultra dicta .
 862 epi|             insularum quicpiam aliqui scripserunt aut locuti sunt, omnes per
 863    | secunda
 864 epi|            metum repulerant. Nec sunt segnes aut rudes, quin summi ac
 865 epi|              adulti, tam iuvenes quam senes deposita formidine paulo
 866 epi|               in dicta insula Iohanna septem vel octo palmarum genera.
 867 epi|          scapharum vidi, que vehebant septuaginta et octuaginta remiges. ~
 868 epi|             Raphaelem Sanxis, eiusdem serenissimi Regis thesaurarium, missa,
 869 epi|             perutilis est ad id, quod serenissimum Regem nostrum exoptare precipue
 870 epi|             nemora, campi feracissimi seripa<s>c<u>isque et condendis
 871 epi|         tantumque ligni aloes, tantum servorum ydolatrarum, quantum eorum
 872 epi|              divinus. Solet enim deus servos suos, quique sua praecepta
 873 epi|              coniugibus dixi. Muniunt sese laminis eneis, quarum maxima
 874    | seu
 875 epi|           distat [ubi videtur] gradus sex et viginti. Ex montium acuminibus
 876 epi|                Pontificatus Alexandri Sexti anno primo.]~ Quoniam suscepte
 877 epi|              parat nova regna tibique sibique~teque simul fortem praestat
 878 epi|               hastile quoddam ligneum siccum et in mucronem attenuatum
 879 epi|             enim arcubus et spiculis, sicuti de earum coniugibus dixi.
 880 epi|              maxima arborum varietate sidera lambentium plene. Quas nunquam
 881 epi|               ad portum quendam (quem signaveram) sum reversus. Unde duos
 882 epi|          ipsos et hi nos tum gestu ac signis, tum verbis intellexerunt
 883 epi|               forma nostris biremibus similes, cursu autem velociores.
 884 epi|             metu repulso sunt admodum simplices ac bone fidei et in omnibus,
 885    | sine
 886 epi|              municipiave in maritimis sita confinibus preter aliquos
 887 epi|              Non degunt, ubi radiorum solaris emicat calor. Per magna
 888 epi|              processiones, peragantur solemnia sacra [festaque fronde velentur
 889 epi|              invictissimo Rege nostro solemniter possessionem accepi, earumque
 890 epi|            ceu mense Maio in Hispania solent esse. Quarum alie florentes,
 891 epi|            humanis concessit divinus. Solet enim deus servos suos, quique
 892 epi|              Per magna namque hic est solis vehementia, propterea quod
 893 epi|    temporalium incrementa, quorum non solum Hispania, sed universa Christianitas
 894 epi|          affectanda, et affectata non spernenda. In qua - etsi aliarum omnium,
 895 epi|            neque naves huiusmodi. Ego statim atque ad mare illud perveni,
 896 epi|               fructuose, alie in alio statu secundum uniuscuiusque qualitatem
 897 epi|         certatim visebant [magna iter stipante caterva] aliis cibum, aliis
 898 epi|           orientem versus eius semper stringens littora usque ad miliaria .
 899 epi|         universas gentes Hispaniae ac studeant perquirere et coacervare
 900 epi|          Aliam mihi insulam affirmant su pradicta Hispana maiorem.
 901    | sua
 902    | suam
 903    | sub
 904 epi|          naves mihi, ut ratio exigit, subvenissent.   Verum multum ac mirabile
 905 epi|             minus venti flagitantibus succedebant) constitui alios non operiri
 906 epi|           constitui alios non operiri successus. Et sic retrocedens ad portum
 907    | sui
 908 epi|           sunt segnes aut rudes, quin summi ac perspicacis ingenii et
 909 epi|         referenda Columbo~gratia, sed summo est maior habenda Deo,~qui
 910    | sumus
 911    | suos
 912 epi|           quis viderit - credulitatem superat. Huius arbores, pascua et
 913 epi|      prospectat, due (quas non pecii) supersunt provincie, quarum alteram
 914 epi|          Quare simul ac nos videbant, surripiebant fugam. Progrediebar ultra
 915 epi|        insulas traiiciunt, depredant, surripiuntque quecunque possunt. Nihil
 916 epi|          quibusdam Indis, quos ibidem susceperam, quomodo huiusmodi provincia
 917 epi|           Sexti anno primo.]~ Quoniam suscepte provinciae rem perfectam
 918 epi|          atque hoc animo ubi<que> fui susceptus, postquam metum repulerant.
 919 epi|      cognitionem habebant. Et ex voto suscessit. Nam brevi nos ipsos et
 920    | suum
 921 epi|         versus aliquantulum processi, tamque eam magnam nullo reperto
 922    | tanquam
 923    | tanta
 924 epi|        addenda triumphis:~atque parum tantis viribus orbis erat.~Nunc
 925 epi|            velociores. Reguntur remis tantummodo. Harum quedam sunt magnae,
 926 epi|             Chium duntaxat invenitur) tantumque ligni aloes, tantum servorum
 927    | te
 928 epi|     Hispaniarum.~ ~Iam nulla Hispanis tellus addenda triumphis:~atque
 929 epi|              fidei, tum propter rerum temporalium incrementa, quorum non solum
 930 epi|             accole caudati nascuntur. Tendentur in longitudinen ad miliaria .
 931 epi|             timidi. Ideo dictam arcem tenentes duntaxat possunt totam eam
 932 epi|            nova regna tibique sibique~teque simul fortem praestat et
 933 epi|            duos homines ex nostris in terram misi, qui investigarent,
 934 epi|          porto, qui horum, quae dixi, testimonium perhibent. ~ Denique, ut
 935 epi|             eiusdem serenissimi Regis thesaurarium, missa, quam nobilis ac
 936    | tibi
 937 epi|             vincenda parat nova regna tibique sibique~teque simul fortem
 938 epi|        deprensa sub undis~auctura est titulos, Bethice magne, tuos.~Unde
 939    | tot
 940    | tota
 941 epi|             tenentes duntaxat possunt totam eam insulam nullo sibi imminente
 942 epi|             et coacervare eaque nobis tradere, quibus ipsi affluunt et
 943 epi|         lineam occidentis in orientem traieci, miliaria continet .dlxllll.
 944 epi|          primam ex Hispania in Indiam traiicientibus habitant. He autem femine
 945 epi|           insulas, que innumere sunt, traiicitur, cunque his suam mercaturam
 946 epi|              in omnes Indicas insulas traiiciunt, depredant, surripiuntque
 947 epi|            insulam Iohanam per rectum tramitem occasus in orientem miliaria .
 948 epi|               ingenii et homines, qui transfretant mare illud. Non sine admiratione
 949 epi|          secunda ex Hispana in Indiam transfretantibus existit. Quam gens quedam
 950 epi|            que remigetur duodeviginti transtris, maiores. Cum quibus in
 951 epi|               inventeque admoneant. ~ Tricesimo tercio die postquam Gadibus
 952 epi|              dimidia et duas auri vel triginta et quadraginta bombicis
 953 epi|          evenit, cum miserim duos vel tris homines ex meis ad aliquas
 954 epi|               Hispanis tellus addenda triumphis:~atque parum tantis viribus
 955 epi|            pulcra et grata, que mecum tuleram, nullo interveniente premio,
 956    | tuos
 957 epi|     Nativitatis, dum arcem condere et tuta omnia esse providi. Quae
 958 epi|           existunt. Haec multis atque tutissimus et latis nec aliis, quos
 959 epi|                Ceterum ubi se cernunt tutos, omni metu repulso sunt
 960 epi|          descendisse: atque hoc animo ubi<que> fui susceptus, postquam
 961 epi|            breviter enarrata. Vale.   Ulisbone, pridie ydus Marcii.~Christoforus
 962 epi|                parvas tamen et absque ullo regimine. Quapropter redierunt.~
 963    | una
 964 epi|      Guanahanyn vocant. Aliarum etiam unamquamque novo nomine nuncupavi, quippe
 965 epi|     benivolentia incredibili. ~ Habet unaqueque insula multas scaphas solidi
 966 epi|       quicquid petebat venditor, puta unciam cum dimidia et duas auri
 967 epi|               Eois regio deprensa sub undis~auctura est titulos, Bethice
 968 epi|        insulis, ut intellexi, quisque uni tantum coniugi acquiescit
 969 epi|               non solum Hispania, sed universa Christianitas est futura
 970 epi|               principesque nostros et universas gentes Hispaniae ac studeant
 971    | unquam
 972    | unus
 973 epi|           ultra existimans aliquam me urbem villasve inventurum. Denique
 974 epi|           essetne Rex in ea provincia urbesve aliquae. Hi per tres dies
 975 epi|              neque his audent iugiter uti. Nam saepe evenit, cum miserim
 976    | utpote
 977 epi|             cognitionem habeo, incole utriusque sexus nudi semper incedunt,
 978 epi|                sic breviter enarrata. Vale.   Ulisbone, pridie ydus
 979 epi|               vastissima, varie aves, varia mella variaque metalla,
 980 epi|               varie aves, varia mella variaque metalla, ferro excepto. ~
 981 epi|             agri et prata vastissima, varie aves, varia mella variaque
 982 epi|              pervie et maxima arborum varietate sidera lambentium plene.
 983 epi|            philomena et alii passeres varii ac innumeri mense Novembris,
 984 epi|             insule sunt pulcerrime et variis distincte figuris, pervie
 985 epi|               sunt montes ac pulchri, vasta rura, nemora, campi feracissimi
 986 epi|        mirabiles pinus, agri et prata vastissima, varie aves, varia mella
 987 epi|               seu scapharum vidi, que vehebant septuaginta et octuaginta
 988 epi|            magna namque hic est solis vehementia, propterea quod ab equinoctiali
 989 epi|               clxxx., ut ab his, quos veho mecum, Indis percepi, qui
 990 epi|       solemnia sacra [festaque fronde velentur delubra]. Exultet Christus
 991 epi|              in arce manserunt nocere velint, nequeunt, quia armis carent,
 992 epi|         frondeve aliqua aut bombicino velo pudenda operiunt, quod ipse
 993 epi|        biremibus similes, cursu autem velociores. Reguntur remis tantummodo.
 994    | velut
 995 epi|              dabant, quicquid petebat venditor, puta unciam cum dimidia
 996 epi|               nobis fuere emolumento. Veniunt modo mecum tamen; qui semper
 997 epi|              tum gestu ac signis, tum verbis intellexerunt magnoque nobis
 998 epi|        quoscunque appuli et quibuscum verbum facere potui, quicquid habebam,
 999 epi|            cœlo, quamvis diu nobiscum versati fuerint hodieque versentur.
1000 epi|              versati fuerint hodieque versentur. Et hi erant primi, qui